Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Thế Tổ

**Thế Tổ** (chữ Hán: 世祖) là miếu hiệu của một số vị quân chủ. Những vị vua có miếu hiệu Thế Tổ thường là người khai sáng triều đại, hoặc là trung hưng triều đại, hoặc là hậu duệ của những vị quân chủ đã đặt nền móng cho triều đại mới. Lưu Tú đã trung hưng lại nhà Hán (sử gọi là Đông Hán), Nguyễn Ánh trung hưng lại cơ nghiệp của các đời Chúa Nguyễn. Tào Phi, Tư Mã Viêm, Triệu Nguyên Hạo, Bột Nhi Chỉ Cân Hốt Tất Liệt hay Ái Tân Giác La Phúc Lâm thì sáng lập triều đại mới dựa trên nền tảng từ ông cha đã xây dựng trước đấy.

## Việt Nam

### Vua

* Gia Long Nguyễn Ánh, được truy tôn là Nguyễn Thế Tổ.

### Chúa

* Trịnh Thế Tổ Trịnh Kiểm.

## Trung Quốc

* Hạ Thế Tổ Tự Thiếu Khang, tại vị 2079 TCN–2058 TCN
* Thương Thế Tổ Bàn Canh, tại vị 1314 TCN-1287 TCN
* Chu Thế Tổ Cơ Phát, tại vị 1046 TCN–1043 TCN
* Tân Thế Tổ Điền Kiến, Vương Mãng truy tôn, trị vì 264 TCN–221 TCN
* Hán Thế Tổ Lưu Tú, tại vị 25-57
* Ngụy Thế Tổ Tào Phi, tại vị 220
* Tấn Thế Tổ Tư Mã Viêm, tại vị 266-290
* Tiền Lương Thế Tổ Trương Tuấn, tại vị 324–346
* Tiền Tần Thế Tổ Phù Kiên, tại vị 357–385
* Hậu Yên Thế Tổ Mộ Dung Thùy, tại vị 384-396
* Trạch Ngụy Thế Tổ Địch Chân, truy tôn. Quân chủ Đinh Linh, tại vị 384-385
* Hạ Thế Tổ Hách Liên Bột Bột, tại vị 407-425
* Bắc Ngụy Thế Tổ Thác Bạt Đảo, tại vị 424-452
* Lưu Tống Thế Tổ Lưu Tuấn, tại vị 453–464
* Nam Tề Thế Tổ Tiêu Trách, tại vị 482-493
* Lương Thế Tổ Tiêu Dịch, tại vị 552-554
* Trần Thế Tổ Trần Thiến, tại vị 559–566
* Bắc Tề Thế Tổ Cao Đam/Trạm, tại vị 561–565
* Tùy Thế Tổ Dương Quảng, tại vị 604-617
* Đường Thế Tổ Lý Bỉnh (?-573), truy tôn
* Hậu Thục Thế Tổ Mạnh Sát, truy tôn
* Bắc Hán Thế Tổ Lưu Mân, tại vị 951-954
* Hạ Thế Tổ Lý Nguyên Hạo, tại vị 1032-1048
* Kim Thế Tổ Hoàn Nhan Hặc Lý Bát (truy tôn, có miếu hiệu khác là Nguyên Tổ)
* Nguyên Thế Tổ Bột Nhi Chỉ Cân Hốt Tất Liệt, tại vị 1260-1271 (Đại Hãn Đại Mông Cổ Quốc) & 1271-1294 (hoàng đế Đại Nguyên)
* Thanh Thế Tổ Ái Tân Giác La Phúc Lâm, niên hiệu Thuận Trị, tại vị 1644-1661

## Triều Tiên

* Bột Hải Thế Tổ
* Cao Ly Thế Tổ Vương Long (?-897), truy phong.
* Triều Tiên Thế Tổ Lý Nhu, tại vị 1455-1468

## Xem thêm

* Cao Tổ
* Thái Tổ
* Hiến Tổ
* Thánh Tổ
* Liệt Tổ
* Túc Tổ
* Chiêu Tổ
* Hán Thế Tổ
* Hạ Thế Tổ
* Ngụy Thế Tổ
* Lương Thế Tổ
* Tề Thế Tổ
# Bách Hương

Vị trí của huyện Bách Hương thuộc tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc.
**Bách Hương** (chữ Hán giản thể: 柏乡县, âm Hán Việt: *Bách Hương huyện*) là một huyện thuộc địa cấp thị Hình Đài, tỉnh Hà Bắc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 268 ki-lô-mét vuông, dân số 180.000 người. Mã số bưu chính Bách Hương là 055450. Chính quyền Bách Hương đóng ở trấn Bách Hương. Quận này được chia thành 2 trấn và 4 hương.

* Trấn: Bách Hương, Cố Thành Điếm.
* Hương: Vương Gia Trang, Tây Uông, Nội Bộ, Long Hoa.

## Tham khảo
# Tân Dã

**Tân Dã** (Chữ Hán phồn thể: 新野縣, Chữ Hán giản thể: 新野县, Hán Việt: *Tân Dã huyện*) là một huyện thuộc địa cấp thị Nam Dương, tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Tân Dã nằm ở bồn địa Nam Dương tây nam của tỉnh Hà Nam. Huyện này có diện tích 1062 km2, dân số 730.000 người. Tân Dã là một thành cổ có lịch sử lâu đời, thời Tây Hán, Lưu Tú khởi binh tại đây. Thời tiền Tam Quốc, Lưu Bị từng nhiều năm trấn thủ tại đây. Một số di tích thời Tam Quốc nay vẫn còn ở đây.

Đây là một huyện nông nghiệp. Về mặt hành chính, huyện này được chia ra thành các đơn vị hành chính gồm 9 trấn, 5 hương.

* Trấn: Thành Quan, Ngữ Tinh, Oai (Oa) Tử, Vương Trang, 溧河铺, Thi Anm, Sa Yển, Vương Tập, Tân Miếu Phô.
* Hương: Thượng Cảng, Thành Giao, Tiền Cao Miếu, Phàn Tập, Thượng Trang.

## Tham khảo
# Ngọc Lâm, Quảng Tây

| Ngọc Lâm |
| --- |
| —  Địa cấp thị  — |
|  |
|  |
|  |
|  Vị trí tại Quảng Tây |
| Ngọc LâmVị trí tại Trung Quốc |
| Tọa độ: ﻿ / ﻿  |
| Quốc gia | Trung Quốc |
| Khu tự trị | Quảng Tây |
| Diện tích |
|  • Tổng cộng | 12.839 km2 (4,957 mi2) |
| Dân số (2004) |
|  • Tổng cộng | 5.980.000 |
|  • Mật độ | 470/km2 (1,200/mi2) |
| Múi giờ | UTC+8 |
| Mã điện thoại | 775 |
| Thành phố kết nghĩa | Zaragoza |
| Website |  |

**Ngọc Lâm** (tiếng Trung: 玉林市; bính âm: *Yùlín Shì*) là một địa cấp thị của khu tự trị Quảng Tây, Trung Quốc. Thành phố Ngọc Lâm có diện tích 12.828 km², dân số năm 2020 là 5.796.766 người, mật độ dân số đạt 990 người/km². Vùng đô thị có diện tích 1.237 km², dân số là 1.226.830 người. GDP năm 2006 là 41,2 tỷ nhân dân tệ (khoảng hơn 5 tỷ USD), đến năm 2021 là 207,1 tỷ nhân dân tệ (khoảng 32,1 tỷ USD). Thu nhập bình quân đầu người đạt 35.639 nhân dân tệ (khoảng 5.524 USD).

## Vị trí địa lý

Ngọc Lâm nằm ở phía đông bắc Quảng Tây, phía đông nam giáp tỉnh Quảng Đông. Đây là cửa ngõ thông thương quan trọng giữa miền trung và miền nam và đặc biệt là vùng bờ biển Vịnh Bắc Bộ.

## Khí hậu

Ngọc Lâm nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình hàng năm là 21 °C.

## Phân chia hành chính

Ngọc Lâm hiện được chia thành 7 đơn vị hành chính gồm 2 quận, 1 thành phố cấp huyện và 4 huyện.

* Khu:
	+ Ngọc Châu
	+ Phúc Miên
* Thành phố cấp huyện:
	+ Bắc Lưu
* Huyện:
	+ Bác Bạch
	+ Hưng Nghiệp
	+ Dung
	+ Lục Xuyên

## Nhân khẩu

Ngọc Lâm là quê hương của nhiều người Hoa hải ngoại nhất, với hơn 800.000 người. Phần lớn người dân Ngọc Lâm là người Hán, bên cạnh đó có người Choang, Mèo,…

## Ngôn ngữ

Do vị trí tiếp giáp Quảng Đông nên tiếng Quảng Đông khá phổ biến, cũng như tiếng Quan Thoại.

## Kinh tế

Giàu tài nguyên thiên nhiên, nguồn tài nguyên khoáng sản quan trọng là đá granit, đá vôi, sắt, ngọc thạch, cao lanh.

Sản phẩm nông sản chủ yếu là gạo, chuối, cà chua, long nhãn, cây họ hoa tán (*hồi hương*), mía, và thú nuôi là gia súc, lợn, ngỗng,…

## Công nghiệp

Chế tạo máy, vật liệu xây dựng, chế biến thực phẩm, hóa chất, dược phẩm, thuốc lá, thuật làm đồ gốm sứ (đồ sứ xuất khẩu chiếm 50% ở khu vực Đông Nam Á).

## Du lịch

Ngọc Lâm được tôn sùng với cảnh đẹp tự nhiên và một di sản giàu tính văn hóa. Ngọc Lâm là nơi có nhiều suối khoáng nóng nổi tiếng, có một tòa tháp cổ nổi tiếng và lâu đời nhất của Trung Quốc (Zhenbeitai tower).

Thế mạnh của thành phố Ngọc Lâm hiện nay là công nghiệp chế tạo máy, động cơ phục vụ nông nghiệp, hàng điện tử, giày da, may mặc, sản xuất dược phẩm.

## Tham khảo
# Lưu Khai

| Lưu Khai 劉開 |
| --- |
| Hoàng tử nhà Hán  |
| Thông tin chung |
| Sinh | ? Lạc Dương, Đại Hán |
| Mất | 2 tháng 4, năm 131 Hà Gian quốc |
| Thê thiếp | Hiếu Mục Hoàng hậu Triệu thị |
| Hậu duệ | xem văn bản |
|

| Thụy hiệu |
| --- |
| Hà Gian Hiếu vương (河間孝王) Hiếu Mục Hoàng (孝穆皇) |

 |
| Thân phụ | Hán Chương Đế |
| Thân mẫu | Điền Quý nhân |

**Lưu Khai** (chữ Hán: 劉開; ? - 2 tháng 4, năm 131), cũng gọi **Hiếu Mục Hoàng** (孝穆皇), là một Hoàng tử Đông Hán, con trai thứ sáu của Hán Chương Đế Lưu Đát. Thông qua con trai Lưu Dực, ông trở thành tổ phụ của Hán Hoàn Đế; thông qua con trai Lưu Thực, ông là tổ phụ của Hán Linh Đế.

## Tiểu sử

Lưu Khai không rõ năm sinh, mẹ là Điền Quý nhân (申貴人). Năm Vĩnh Nguyên thứ 2 (90), thụ phong **Hà Gian vương** (河間王), lấy Lạc Thành, Bột Hải và quận Trác làm 3 quận của Quận quốc. Năm Diên Bình nguyên niên (106), đến đất phong. Trong thời gian ở đất phong, ông có tiếng tuân theo pháp luật, vạn dân kính phục.

Năm Vĩnh Ninh nguyên niên (120), Hoàng thái hậu Đặng Tuy phong con trai của Lưu Khai là Cánh làm *Bình Nguyên vương* (平原王), làm con thừa tự của Hoài vương Lưu Thắng - con trưởng của Hán Hòa Đế. Một người con trai khác của Khai là Đắc, làm con thừa tự của Lạc Thành vương Lưu Đảng - con trai Hán Minh Đế.

Năm Vĩnh Kiến thứ 6 (131), tháng 2, ngày Canh Ngọ, Lưu Khai qua đời, thụy hiệu **Hiếu vương** (孝王). Con trai cả của ông là Chính kế vị tước Hà Gian vương.

Năm Dương Gia nguyên niên (132), 13 người con trai còn lại của Lưu Khai bắt đầu đều được tập phong tước Đình hầu. Trong đó, Lễ Ngô hầu Lưu Dực - chính là thân sinh của Hán Hoàn Đế; một người con khác của Lưu Khai là Giải Độc đình hầu Lưu Thục - chính là tổ phụ của Hán Linh Đế. Do đó, Lưu Khai ở năm Bổn Sơ (146), được cháu nội là Hán Hoàn Đế truy tôn thụy hiệu làm Hoàng đế, gọi là **Hiếu Mục Hoàng** (孝穆皇), phu nhân là Triệu thị cũng trở thành **Hiếu Mục Hoàng hậu** (孝穆皇后).

## Hậu duệ

1. Lưu Chính [劉政], kế vị tước *Hà Gian vương* (河間王).
2. Lưu Đắc [劉得], thụ phong *An Bình vương* (安平王).
3. Lưu Bác [劉博], thụ phong *Tham Hộ đình hầu* (參戶亭侯), xuất tự thừa tự Nhâm Thành Hiếu vương Lưu Thượng.
4. Lưu Dực [劉翼], thụ phong *Bình Nguyên vương* (平原王), sau cải phong *Lễ Ngô hầu* (蠡吾侯), thụy **Hiếu Sùng hoàng** (孝崇皇).
5. Lưu Thục [劉淑], thụ phong *Giải Độc đình hầu* (解瀆亭侯), thụy **Hiếu Nguyên hoàng** (孝元皇).

## Xem thêm

* Hán Hoàn Đế
* Hán Linh Đế
* Đặng Tuy

## Tham khảo

* Hậu Hán thư
# Bính Tuất

Can Chi| 1. Giáp Tý
2. Ất Sửu
3. Bính Dần
4. Đinh Mão
5. Mậu Thìn
6. Kỷ Tỵ
7. Canh Ngọ
8. Tân Mùi
9. Nhâm Thân
10. Quý Dậu
11. Giáp Tuất
12. Ất Hợi
13. Bính Tý
14. Đinh Sửu
15. Mậu Dần
16. Kỷ Mão
17. Canh Thìn
18. Tân Tỵ
19. Nhâm Ngọ
20. Quý Mùi
 | 21. Giáp Thân
22. Ất Dậu
23. Bính Tuất
24. Đinh Hợi
25. Mậu Tý
26. Kỷ Sửu
27. Canh Dần
28. Tân Mão
29. Nhâm Thìn
30. Quý Tỵ
31. Giáp Ngọ
32. Ất Mùi
33. Bính Thân
34. Đinh Dậu
35. Mậu Tuất
36. Kỷ Hợi
37. Canh Tý
38. Tân Sửu
39. Nhâm Dần
40. Quý Mão
 | 41. Giáp Thìn
42. Ất Tỵ
43. Bính Ngọ
44. Đinh Mùi
45. Mậu Thân
46. Kỷ Dậu
47. Canh Tuất
48. Tân Hợi
49. Nhâm Tý
50. Quý Sửu
51. Giáp Dần
52. Ất Mão
53. Bính Thìn
54. Đinh Tỵ
55. Mậu Ngọ
56. Kỷ Mùi
57. Canh Thân
58. Tân Dậu
59. Nhâm Tuất
60. Quý Hợi
 |

**Bính Tuất** (chữ Hán: 丙戌) là kết hợp thứ 23 trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can *Bính* (Hỏa dương) và địa chi *Tuất* (Chó). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Đinh Hợi và sau Ất Dậu.

## Các năm Bính Tuất

Giữa năm 1700 và 2200, những năm sau đây là năm Bính Tuất (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

* 1706
* 1766
* 1826
* 1886
* 1946 (2 tháng 2, 1946 – 21 tháng 1, 1947)
* 2006 (29 tháng 1, 2006 – 16 tháng 2, 2007)
* 2066 (26 tháng 1, 2066 – 13 tháng 2, 2067)
* 2126
* 2186

## Sự kiện năm Bính Tuất

Ngày 7/11/2006: Việt Nam chính thức là thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

## Tham khảo
# Kỷ Hợi

**Kỷ Hợi** (chữ Hán: 己亥) là kết hợp thứ 36 trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can *Kỷ* (Thổ âm) và địa chi *Hợi* (Lợn). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Canh Tý và sau Mậu Tuất.

Can Chi| 1. Giáp Tý
2. Ất Sửu
3. Bính Dần
4. Đinh Mão
5. Mậu Thìn
6. Kỷ Tỵ
7. Canh Ngọ
8. Tân Mùi
9. Nhâm Thân
10. Quý Dậu
11. Giáp Tuất
12. Ất Hợi
13. Bính Tý
14. Đinh Sửu
15. Mậu Dần
16. Kỷ Mão
17. Canh Thìn
18. Tân Tỵ
19. Nhâm Ngọ
20. Quý Mùi
 | 21. Giáp Thân
22. Ất Dậu
23. Bính Tuất
24. Đinh Hợi
25. Mậu Tý
26. Kỷ Sửu
27. Canh Dần
28. Tân Mão
29. Nhâm Thìn
30. Quý Tỵ
31. Giáp Ngọ
32. Ất Mùi
33. Bính Thân
34. Đinh Dậu
35. Mậu Tuất
36. Kỷ Hợi
37. Canh Tý
38. Tân Sửu
39. Nhâm Dần
40. Quý Mão
 | 41. Giáp Thìn
42. Ất Tỵ
43. Bính Ngọ
44. Đinh Mùi
45. Mậu Thân
46. Kỷ Dậu
47. Canh Tuất
48. Tân Hợi
49. Nhâm Tý
50. Quý Sửu
51. Giáp Dần
52. Ất Mão
53. Bính Thìn
54. Đinh Tỵ
55. Mậu Ngọ
56. Kỷ Mùi
57. Canh Thân
58. Tân Dậu
59. Nhâm Tuất
60. Quý Hợi
 |

## Các năm Kỷ Hợi

Giữa năm 1700 và 2700, những năm sau đây là năm Kỷ Hợi (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

* 1719
* 1779
* 1839
* 1899
* 1959 (8 tháng 2, 1959 – 27 tháng 1, 1960)
* 2019 (5 tháng 2, 2019 – 24 tháng 1, 2020)
* 2079 (2 tháng 2, 2079 – 21 tháng 1, 2080)
* 2139
* 2199
* 2259
* 2319
* 2379
* 2439
* 2499
* 2559
* 2619
* 2679

## Sự kiện năm Kỷ Hợi

* 939 – Ngô Quyền xưng vương, đóng đô ở Cổ Loa (nay thuộc Hà Nội), mở đầu triều đại nhà Ngô kéo dài đến năm 965.
* 1959 – Bộ Chính trị Trung ương Đảng quyết định thành lập Đoàn 559, xây dựng tuyến chi viện chiến lược – đường Trường Sơn trên bộ và trên biển.

## Tham khảo
# Lưu Lập

| Lưu Lập 刘立 |
| --- |
| Vương chủ chư hầu triều Hán  |
| Vua nước Lương |
| Trị vì | 24 TCN-3 |
| Tiền nhiệm | Lương Hoang vương Lưu Gia |
| Kế nhiệm | Lưu Âm |
| Thông tin chung |
| Sinh |  Trung Quốc |
| Mất | 3 Huy Dương, Hà Nam, Trung Quốc |
| Hậu duệ | Lưu Vĩnh |
|

| Tên đầy đủ |
| --- |
| Lưu Lập |
| Thụy hiệu |
| Không có |

 |
| Tước hiệu | Lương vương |
| Chánh quyền | Nước Lương/Nhà Hán |
| Thân phụ | Lương Hoang vương Lưu Gia |

**Lưu Lập** (chữ Hán: 刘立, ? - 3), là chư hầu vương thứ mười hai của nước Lương dưới thời Tây Hán trong lịch sử Trung Quốc.

Lưu Lập là con cháu của Hán Văn Đế Lưu Hằng, thiên tử thứ năm của nhà Hán, thuộc nhánh của Lương Hiếu vương Lưu Vũ. Từ khi Lưu Vũ thụ phong ở Lương Quốc, truyền được 7 đời thì tới Lưu Lập. Năm 24 TCN, phụ thân Lưu Lập là Hoang vương Lưu Gia qua đời, Lưu Tập lên kế tập tước vương.

## Dâm loạn, hiếu sát

Lưu Lập thường nhân đêm tối rời Lương cung ra ngoài nhà dân, tìm đàn bà để tư thông, nhiều lần bị triều đình nhà Hán trách phạt, nhưng cũng chỉ bị cắt vài trăm hộ thực ấp. Cô của ông là Viên Tử (em Lưu Gia) đã lấy chồng là Nhâm Bảo (cũng là cậu của Lưu Lập) nhưng vẫn còn trẻ đẹp. Lưu Lập thấy thế ham thích, bèn tư thông với Viên Tử, nên bị họ ngoại oán ghét.

Sang năm Vĩnh Thủy đời Hán Thành Đế (16 TCN - 13 TCN), có người tố cáo Lưu Lập lên triều đình nhà Hán về việc ông xử tệ với nhà ngoại. Việc loạn luân của ông do đó bị phát giác. Hữu ti tấu lên Thành Đế hành vi của Lập chẳng khác cầm thú và xin giết đi. Thái Trung Đại phu Cốc Vĩnh cũng dâng thư lên Thành Đế rằng hành vi này không thể tha thứ được, xin Thành Đế giết đi nhưng Thành Đế lại bỏ qua việc này.

Sang năm Nguyên Diên (12 - 9 TCN), Lưu Lập đại thần Dương Thừa tố cáo mình trước đây, bèn sai người giết chết Dương Thừa rồi lại giết sát thủ diệt họa miệng, sau đó còn giết ba người. Việc bị phát giác, Hữu ti tâu lên Thành Đế, xin giết Lập đi. Thành Đế cũng không nỡ, chỉ tước đi 5 huyện thực ấp của nước Lương.

Sang năm Kiến Bình đời Hán Ai Đế (6 TCN - 3 TCN), Lưu Lập lại giết người. Thiên tử sai sứ giả đến Lương Quốc điều tra. Lưu Lập hoảng sợ, than khóc với Trung úy rằng mình từ nhỏ đã mất cha mẹ, sống cô độc ở trung cung cùng hoạn giả, tì thiếp, nên tính ngu tối và cầu xin được tha. Vụ án kéo dài đến cuối năm, sang xuân, triều đình đại xá, Lưu Lập cũng không bị trị tội.

Sau thời Hán Bình Đế (1 TCN - 5), ngoại thích Vương Mãng nắm quyền trong triều, chuẩn bị cướp ngôi nhà Hán. Lưu Lập liên kết với nhà ngoại Bình Đế ở Trung Sơn để chống họ Vương, bị thất bại. Vương Mãng phế Lập làm thứ nhân, dời sang Hán Trung. Lưu Lập tự sát ở đó, làm vương 27 năm, không rõ bao nhiêu tuổi. Nước Lương bị phế trừ, trở lại làm một quận thuộc nhà Hán.

Hai năm sau, triều đình phong cho cháu 8 đời của Hiếu vương Lưu Vũ là Lưu Âm làm Lương vương, kế tự Lương quốc, sau khi Vương Mãng cướp ngôi thì cũng bị phế.

Lưu Lập có một người con trai là Lưu Vĩnh.

## Xem thêm

* Lưu Gia
* Lưu Vĩnh
* Lưu Âm
* Viên Cơ
* Vương Mãng

## Tham khảo

* Hán thư, quyển 47

## Chú thích
# Ngu Thành

**Ngu Thành** (chữ Hán giản thể: 虞城县, Hán Việt: *Ngu Thành huyện*) là một huyện thuộc địa cấp thị Thương Khâu, tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Ngu Thành có diện tích 1558km2, dân số năm 2002 là 1,08 triệu người, huyện lỵ là trấn Thành Quan.

Huyện này được chia ra thành các đơn vị hành chính gồm 10 trấn, 16 hương.

* Trấn: Thành Quan, Trương Tập, Giới Cấu, Cổ Trại, Cốc Thục, Lợi Dân, Đại Dương Tập, Trạm Tập, Đỗ Tập và Mộc Lan (Doanh Khuếch).
* Hương: Sa Tập, Điếm Tập, Điền Miếu, Trịnh Tập, Lưu Tập, Cổ Vương Tập, Lý Lão Gia, Trấn Lý Cố, Sáo Cương, Thành Giao, Văn Tập, Kiều Tập, Hoàng gia, Mang chủng Kiều, Lưu Điếm và Đại Hầu.

## Tham khảo
# Tần An

**Tần An** (chữ Hán phồn thể: 秦安縣, chữ Hán giản thể: 秦安县) là một huyện thuộc địa cấp thị Thiên Thủy, tỉnh Cam Túc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1601 km², dân số năm 2004 là 600.000 người. Huyện lỵ đóng ở trấn Hưng Quốc. Mã số bưu chính là 741600. Về mặt hành chính, huyện này được chia thành 1 trấn, 21 hương.

* Trấn: Hưng Quốc.
* Hương: Trịnh Xuyên, Lưu Bình, Lũng Thành, Ngũ Dinh, Trung Sơn, Liên Hoa, Hảo Địa, Diệp Bảo, An Phục, Quách Gia, Điếu Loan, Ngụy Điếm, Vương Phủ, Tây Xuyên, Thiên Hộ, Vương Diêu, Vân Sơn, Vương Duẫn, Hưng Phong, Cổ Thành và Quách Tập.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Tần An Lưu trữ ngày 30 tháng 7 năm 2017 tại Wayback Machine
# Lược Dương

**Lược Dương** (chữ Hán phồn thể:略陽縣, chữ Hán giản thể: 略阳县, âm Hán Việt: *Lược Dương huyện*) là một huyện thuộc địa cấp thị Hán Trung, tỉnh Thiểm Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2831 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2002 là 200.000 người. Về mặt hành chính, huyện này được chia thành 25 trấn, 14 hương.

* Trấn: Thành Quan, Tiếp Quan Đình, Hoành Hiện Hà, Kim Gia Hà, Từ Gia Bình, Bạch Thủy Giang, Lưỡng Hà Khẩu, Hà Gia Nham, Nhạc Tố Hà, Quách, Giáp Khẩu Dịch.
* Hương: Tây Than Bá, Thanh Nê Hà, Ngư Động Tử, Bạch Thạch Câu, Cửu Trung Kim, Dương Gia Bá, Trung Bá Tử, Mã Đề Loan, Dược Mộc Viện, Bạch Tước Tự, Sử Gia Viện, Hắc Hà Bá, Tiên Đài Bá, Quan Âm Tự.
* Hương:

## Tham khảo
# Đại tướng quân

**Đại tướng quân** (tiếng Trung: 大將軍) là một chức quan võ trong hệ thống quan chế thời phong kiến khu vực Á Đông. Quyền hạn và chức năng của Đại tướng quân có sự thay đổi qua từng thời kỳ lịch sử.

Từ thời Tần Hán đến Tam Quốc, trừ một số thời điểm cá biệt, Đại tướng quân là chức quan võ lớn nhất trong triều đình, có thể đảm nhiệm vai trò Tể tướng. Từ thời Lưỡng Tấn-Ngũ Hồ, chức vị Đại tướng quân được trao tặng quá nhiều, dẫn tới mất đi chức năng ban đầu, chỉ còn là sĩ quan cấp trung hoặc là chức suông.

## Trung Quốc

### Chiến Quốc đến Hán Sở

### Lưỡng Hán Tam Quốc

### Lưỡng Tấn Tùy Đường

### Lưỡng Tống Nguyên Minh

### Nhà Thanh về sau

### Danh sách

## Nhật Bản

## Triều Tiên

## Việt Nam

**Khởi nghĩa Hai Bà Trưng**

## Tham khảo

## Chú thích

## Liên kết ngoài
# Hô Trù Tuyền

| Hô Trù Tuyền呼廚泉 |
| --- |
| Tu Bốc Cốt Đô Hầu thiền vu |
|  |
| Thiền vu Nam Hung Nô |
| **Nhiệm kỳ** 195-216 |
| Tiền nhiệm | Ư Phu La |
| Kế nhiệm | *không có* |
|  |
| Thông tin cá nhân |
| Mất | 216 |
| Giới tính | nam |
| Gia quyến |  |
| Thân phụ | Khương Cừ |
| Anh chị em | Ư Phu La |
|  |
| Nghề nghiệp | chính khách |
| Quốc tịch | Nam Hung Nô |
| x • t • s |

**Hô Trù Tuyền** (呼廚泉, ?-?) là thiền vu của Nam Hung Nô những năm cuối thời Đông Hán, Tam Quốc, là con trai của Khương Cừ và là em trai của Ư Phu La. Hiệu là **Tu Bốc Cốt Đô Hầu thiền vu**

Năm 195, sau khi Ư Phu La mất, Hô Trù Tuyền trở thành thiền vu. Ư Phu La vốn ban đầu chiến đấu với Tào Tháo nhưng sau khi chiến bại đã quay sang quy thuận, đến năm 202, Hô Trù Tuyền lại một lần nữa phát động bạo loạn tại Bình Dương chống Tào Tháo, về sau bị quân Chung Diêu đánh bại rồi sau đó lại quay sang đầu hàng Tào Tháo.

Năm 216, Hô Trù Tuyền đến đông nhà Hán gần thời điểm trao chức quan, do đó lưu lại Nghiệp thành, sự vụ của Hung Nô thì giao Hữu Hiền vương là Lưu Khứ Ti chỉnh đốn. Năm 220, Tào Phi trở thành Ngụy Văn Đế, Hô Trù Tuyền được phong làm Ngụy tỉ thụ, được trao thanh cái xa cùng bảo kiếm. Sau đó, Hán Triệu Đế là Lưu Uyên chính là con của Ư Phu La, cũng là cháu (chất tôn) của Hô Trù Tuyền.

| Nam Hung Nô thiền vu |
| --- |
| Hải Lạc Thi Trục Đê / Khâu Phù Vưu Đê / Y Phạt Vu Lự Đê / Hải Đồng Thi Trục Hầu Đê / Khâu Trừ Xa Lâm Đê / Hồ Tà Thi Trục Hầu Đê / Y Đồ Vu Lư Đê / Hưu Lan Thi Trục Hầu Đê / An Quốc / Đình Độc Thi Trục Hầu Đê / Vạn Thị Thi Trục Hầu Đê / Ô Kê Hầu Thi Trục Đê / Khứ Đặc Nhược Thi Trục Tựu / Khuyết / Hô Lan Nhược Thi Trục Tựu / Y Lăng Thi Trục Tựu / Đồ Đặc Nhược Thi Trục Tựu / Hô Chinh / Khương Cừ / Trì Chí Thi Trục Hầu / Tu Bặc Cốt Đô Hầu |
| Tự lập hoặc không được thừa nhận |
| Thúc Kiện / Xa Nữu / Tu Bốc Cốt Đô Hầu |

## Tham khảo
# Nhâm Diên

**Nhâm Diên** (tiếng Trung: 壬延) (?-?), người huyện Uyển, là thái thú quận Cửu Chân vào đầu thế kỷ 1 thời Hán Quang Vũ Đế, giai đoạn Bắc thuộc lần I trong lịch sử Việt Nam.

Nhâm Diên sang làm thái thú khoảng sau năm 29. Ông là người trị dân có lòng nhân chính. Nhâm Diên ở Cửu Chân được 4 năm thì được thăng chức về Trung Quốc đi làm quan chỗ khác. Dân sự quận ấy ái mộ Nhâm Diên, làm đền thờ. Có người vì được nhờ quan thái thú cho nên sau sinh con ra, lấy tên Nhâm (壬) mà đặt tên cho con để tỏ lòng biết ơn (chữ 壬 còn phiên âm thành Nhiêm và Nhiệm. Tuy nhiên chữ Nhiệm dùng làm tên người, Nhiêm dùng làm tên địa danh, còn Nhâm dùng làm họ).

## Xem thêm

* Tích Quang

## Ghi chú
# 113

|  |  |
| --- | --- |
| Thiên niên kỷ: | thiên niên kỷ 1 |
| Thế kỷ: | * thế kỷ 1
* **thế kỷ 2 thế kỷ 3
 |
| Thập niên: | * thập niên 90
* thập niên 100
* **thập niên 110 thập niên 120
* thập niên 130
 |
| Năm: | * 110
* 111
* 112
* **113 114
* 115
* 116
 |

113 trong lịch khác| Lịch Gregory | 113 *CXIII* |
| Ab urbe condita | 866 |
| Năm niên hiệu Anh | *N/A* |
| Lịch Armenia | *N/A* |
| Lịch Assyria | 4863 |
| Lịch Ấn Độ giáo |  |
|  - *Vikram Samvat* | 169–170 |
|  - *Shaka Samvat* | 35–36 |
|  - *Kali Yuga* | 3214–3215 |
| Lịch Bahá’í | −1731 – −1730 |
| Lịch Bengal | −480 |
| Lịch Berber | 1063 |
| Can Chi | Nhâm Tý (壬子年) 2809 hoặc 2749     *— đến —* Quý Sửu (癸丑年) 2810 hoặc 2750 |
| Lịch Chủ thể | *N/A* |
| Lịch Copt | −171 – −170 |
| Lịch Dân Quốc | 1799 trước Dân Quốc 民前1799年 |
| Lịch Do Thái | 3873–3874 |
| Lịch Đông La Mã | 5621–5622 |
| Lịch Ethiopia | 105–106 |
| Lịch Holocen | 10113 |
| Lịch Hồi giáo | 525 BH – 524 BH |
| Lịch Igbo | −887 – −886 |
| Lịch Iran | 509 BP – 508 BP |
| Lịch Julius | 113 *CXIII* |
| Lịch Myanma | −525 |
| Lịch Nhật Bản | *N/A* |
| Phật lịch | 657 |
| Dương lịch Thái | 656 |
| Lịch Triều Tiên | 2446 |

**Năm 113** là một năm trong lịch Julius.

## Sự kiện

## Sinh

## Mất

* Pliny Trẻ, nhà khoa học và luật sư người La Mã

## Tham khảo
# Xứ Thượng Nam Đông Dương

|
Xứ Thượng Nam Đông Dương Pays Montagnard du Sud Indochinois Ala Čar Dega Krĭng Dhŭng Mnai
 |
| --- |
|
Tên bản ngữ
* Xứ Thượng Nam Đông Dương Pays Montagnard du Sud Indochinois Ala Čar Dega Krĭng Dhŭng Mnai
 |
| 1946–1950 |
|

Hiệu kỳ |
| Tổng quan |
| Thủ đô | Đà Lạt (1946 - 1948) Ban Mê Thuột (1948 - 1950) |
| Thành phố lớn nhất | Đà Lạt |
| Ngôn ngữ chính thức | Tiếng Pháp |
| Lãnh địa tự trị | Tiếng Pháp |
| Tôn giáo | Tín ngưỡng cổ truyền |
| Chính trị |
| Chính phủ | Tự trị |
| Lịch sử |   |
|  |
| • Thành lập  | 1946 |
| • Giải thể  | 1950 |
|  |
| Kinh tế |
| Đơn vị tiền tệ | Đồng |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Tiền thân** | **Kế tục** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Việt Nam Dân chủ Cộng hòa |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Hoàng triều Cương thổ |  |

 |

 |
|  |

**Xứ Thượng Nam Đông Dương, " Ala Čar Dega Krĭng Dhŭng Mnai"** (tiếng Pháp: **Pays Montagnard du Sud Indochinois**, viết tắt là **PMSI**) là một đơn vị hành chính tự trị của Liên bang Đông Dương tại khu vực Tây Nguyên ngày nay. Đơn vị hành chính này tồn tại từ 27 tháng 5 năm 1946 đến năm 1950 thì sáp nhập vào Hoàng triều Cương thổ theo *Dụ số 6* của Quốc trưởng Bảo Đại.

## Lịch sử

Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, chính phủ Pháp phải đương đầu với cao trào độc lập và thống nhất của người Việt ở khắp ba khu vực Trung Kỳ, Nam Kỳ và Bắc Kỳ. Cao ủy Đông Dương Georges Thierry d'Argenlieu tìm cách vô hiệu hóa cao trào này bằng cách thông qua việc thành lập Cộng hòa Tự trị Nam Kỳ rồi Xứ Thượng Nam Đông Dương (27 tháng 5 năm 1946). Xứ Thượng "Čar Dega" trực thuộc chính phủ Liên bang Đông Pháp với 5 tỉnh Cao nguyên Trung phần, gồm: Đồng Nai Thượng, Lang Biang, Pleiku, Darlac, Kontum. Thủ phủ của Xứ Thượng sơ khởi đặt tại Đà Lạt, sau đó chuyển tới Ban Mê Thuột.

Sau hiệp ước 8 tháng 3 năm 1949 được ký kết giữa Quốc trưởng Bảo Đại và Tổng thống Pháp Vincent Auriol công nhận Quốc gia Việt Nam thì quy chế tự trị của các sắc tộc thiểu số được gộp lại dưới danh hiệu Hoàng triều Cương thổ và Xứ Thượng Nam Đông Dương chính thức kết thúc. Tuy nhiên văn thư của Auriol vẫn cho rằng khu vực này sẽ có quy chế riêng và chính phủ Pháp vẫn có bổn phận tham nghị nên mỗi khi ban bố luật pháp thì chính phủ Quốc gia Việt Nam phải có sự thỏa thuận của phía Pháp.

## Xem thêm

* Thủy Xá - Hỏa Xá
* Vương quốc Sedang
* Cao nguyên Trung phần
* Tây Nguyên
* Hoàng triều Cương thổ

## Tham khảo