Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Mã sân bay IATA

Thẻ hành lý cho chuyến bay đến Sân bay Oral Ak Zhol, có mã sân bay IATA là **URA**.
**Mã sân bay IATA**, còn được gọi là **mã định danh vị trí IATA**, **mã trạm IATA** hoặc đơn giản là **mãđịnh danh vị trí**, là mã địa lý gồm ba chữ cái chỉ định nhiều sân bay và khu vực đô thị trên thế giới, được xác định bởi Hiệp hội vận tải hàng không quốc tế (IATA). Các ký tự được hiển thị nổi bật trên thẻ hành lý được đính kèm tại nơi làm thủ tục tại sân bay là một ví dụ về cách sử dụng các mã này.

Việc gán các mã này được Nghị quyết 763 của IATA điều chỉnh và được trụ sở của IATA tại Montreal quản lý. Danh sách các mã được xuất bản nửa năm một lần trong Danh mục mã hóa hàng không của IATA.

IATA cũng cung cấp mã cho các nhà ga đường sắt và cho các đơn vị xử lý sân bay. Một danh sách các sân bay được sắp xếp theo mã IATA có sẵn. Một danh sách các mã nhà ga đường sắt, được chia sẻ trong các thỏa thuận giữa các hãng hàng không và các tuyến đường sắt như Amtrak, Đường sắt Pháp SNCF và Deutsche Bahn. Nhiều cơ quan quản lý đường sắt có danh sách mã riêng cho các ga của họ, chẳng hạn như danh sách mã trạm Amtrak.

## Tham khảo
# Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Chiết Giang

Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Chiết Giang|  |
|  |
| Thành lập | tháng 7 năm 1984 (1984-07) |
| Vị trí | Quảng trường Văn hóa Tây Hồ, Hàng Châu, Chiết Giang, Trung Quốc |
| Lượng khách | 1 triệu (2010) |
| Giám đốc | Nghiêm Hồng Minh (严洪明) |
| Website | www.zmnh.com |

**Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Chiết Giang** là một bảo tàng chủ yếu để triển lãm các bộ sưu tập và phân tích về các mẫu vật của khoa học sự sống và khoa học Trái Đất.

Bảo tàng này là một trong những bảo tàng lịch sử tự nhiên sớm nhất do người Trung Quốc tạo ra.

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Trang web chính thức Lưu trữ ngày 5 tháng 3 năm 2021 tại Wayback Machine
# Kha Kiều

| Kha Kiều 柯橋區 |
| --- |
| —  Khu  — |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Kha Kiều |
| Trực thuộc | * Trung Quốc, Hàn Tống, nhà Thanh, nhà Minh
* Trung Quốc, Hàn Tống, nhà Thanh, Chiết Giang, nhà Minh
* Thiệu Hưng, Chiết Giang, Ninh Ba, Chiết Giang
* Thiệu Hưng
 |
| Múi giờ | UTC+8 |
| Website | www.kq.gov.cn |

**Kha Kiều** (giản thể: 柯桥区; phồn thể: 柯橋區; bính âm: *Kēqiáo Qū*, âm Hán Việt: *Kha Kiều khu*) là một quận thuộc địa cấp thị Thiệu Hưng, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc. Quận Kha Kiều có diện tích 1.066,02 km², dân số năm 2020 là 1.098.859 người. Quận này trước đây là *huyện Thiệu Hưng*. Mã số bưu chính của quận là 312030, mã vùng điện thoại 0575.

## Phân chia hành chính

Quận này được chia thành 16 đơn vị hành chính gồm 11 nhai đạo và 5 trấn. Tổng cộng có 41 khu dân cư, 754 thôn hành chính.

## Tham khảo
# Tân Xương

| Tân Xương 新昌县 Xinchang / Sinchang |
| --- |
| —  Huyện  — |
|  |
|  |
|  |
|  Vị trí Tân Xương tại Thiệu Hưng |
| Tân XươngVị trí huyện lị tại Chiết Giang |
| Quốc gia |  Trung Quốc |
| Tỉnh | Chiết Giang |
| Địa cấp thị | Thiệu Hưng |
| Diện tích |
|  • Tổng cộng | 1.213,55 km2 (468,55 mi2) |
| Dân số (2020) |
|  • Tổng cộng | 419.036 |
|  • Mật độ | 350/km2 (890/mi2) |
| Múi giờ | UTC+8 |

**Tân Xương** (chữ Hán giản thể: 新昌县) là một huyện thuộc địa cấp thị Thiệu Hưng, tỉnh Chiết Giang, Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1213 km2, dân số năm 2001 là 440.000 người. Về mặt hành chính, huyện này được chia thành 9 trấn và 7 hương. Mã số bưu chính của huyện là 312500, mã vùng điện thoại là 0575. Huyện này có chùa Đại Phật.

## Khí hậu

| Dữ liệu khí hậu của Tân Xương, elevation 115 m (377 ft), (1991–2020 normals, extremes 1981–present) |
| --- |
| Tháng | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | Năm |
| Cao kỉ lục °C (°F) | 25.3 (77.5) | 29.5 (85.1) | 34.7 (94.5) | 35.0 (95.0) | 37.0 (98.6) | 38.3 (100.9) | 41.8 (107.2) | 42.8 (109.0) | 40.3 (104.5) | 35.7 (96.3) | 32.5 (90.5) | 27.0 (80.6) | 42.8 (109.0) |
| Trung bình ngày tối đa °C (°F) | 9.5 (49.1) | 12.3 (54.1) | 16.7 (62.1) | 22.9 (73.2) | 27.2 (81.0) | 29.6 (85.3) | 34.5 (94.1) | 33.7 (92.7) | 28.8 (83.8) | 23.9 (75.0) | 18.3 (64.9) | 12.0 (53.6) | 22.5 (72.4) |
| Trung bình ngày °C (°F) | 5.0 (41.0) | 7.1 (44.8) | 11.1 (52.0) | 16.8 (62.2) | 21.5 (70.7) | 24.7 (76.5) | 29.0 (84.2) | 28.2 (82.8) | 23.9 (75.0) | 18.6 (65.5) | 13.1 (55.6) | 7.1 (44.8) | 17.2 (62.9) |
| Tối thiểu trung bình ngày °C (°F) | 1.8 (35.2) | 3.5 (38.3) | 7.1 (44.8) | 12.1 (53.8) | 17.1 (62.8) | 21.2 (70.2) | 24.8 (76.6) | 24.4 (75.9) | 20.5 (68.9) | 14.8 (58.6) | 9.4 (48.9) | 3.5 (38.3) | 13.4 (56.0) |
| Thấp kỉ lục °C (°F) | −7.5 (18.5) | −6.4 (20.5) | −3.8 (25.2) | 0.3 (32.5) | 7.2 (45.0) | 11.2 (52.2) | 17.5 (63.5) | 17.8 (64.0) | 11.5 (52.7) | 2.2 (36.0) | −3.5 (25.7) | −11.6 (11.1) | −11.6 (11.1) |
| Lượng Giáng thủy trung bình mm (inches) | 74.9 (2.95) | 75.7 (2.98) | 128.7 (5.07) | 118.8 (4.68) | 136.6 (5.38) | 250.2 (9.85) | 128.0 (5.04) | 194.7 (7.67) | 122.2 (4.81) | 63.5 (2.50) | 67.2 (2.65) | 62.2 (2.45) | 1.422,7 (56.03) |
| Số ngày giáng thủy trung bình (≥ 0.1 mm) | 12.9 | 12.6 | 15.9 | 14.7 | 14.9 | 17.3 | 12.0 | 15.0 | 12.8 | 8.0 | 10.7 | 10.6 | 157.4 |
| Số ngày tuyết rơi trung bình | 3.9 | 2.5 | 0.6 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0.1 | 1.4 | 8.5 |
| Độ ẩm tương đối trung bình (%) | 77 | 75 | 74 | 72 | 74 | 80 | 74 | 77 | 80 | 77 | 78 | 75 | 76 |
| Số giờ nắng trung bình tháng | 101.7 | 105.3 | 123.5 | 151.2 | 164.2 | 134.4 | 232.3 | 208.8 | 154.0 | 153.9 | 119.5 | 118.6 | 1.767,4 |
| Phần trăm nắng có thể | 31 | 33 | 33 | 39 | 39 | 32 | 54 | 51 | 42 | 44 | 38 | 37 | 39 |
| Nguồn: China Meteorological Administration |

## Tham khảo
# Thượng Ngu

**Thượng Ngu** (chữ Hán phồn thể: 上虞区, chữ Hán giản thể: 上虞区, âm Hán Việt: *Thượng Ngu khu*) là một quận thuộc địa cấp thị Thiệu Hưng, tỉnh Chiết Giang, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Thượng Ngu có diện tích 1.427,5 ki-lô-mét vuông, dân số 778.000 người. Về mặt hành chính, quận này được chia thành 3 nhai đạo, 15 trấn, 3 hương.

* Nhai đạo biện sự xứ: Bách Quan, Tào Nga, Đông Quan.
* Trấn: Đạo Khư, Trường Đường, Thượng Phổ, Thang Phổ, Chương Trấn, Hạ Quản, Phong Huệ, Vĩnh Hòa, Lương Hồ, Dịch Đình, Tiểu Việt, Tạ Đường, Cái Bắc, Tung Hạ, Lịch Hải.
* Hương: Lĩnh Nam, Trần Khê, Đinh Trạch.

## Tham khảo
# Kim Đông, Kim Hoa

**Kim Đông** (chữ Hán phồn thể:, chữ Hán giản thể:, âm Hán Việt: *Kim Đông khu*) là một quận thuộc địa cấp thị Kim Hoa, tỉnh Chiết Giang, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Kim Đông có diện tích 657 km², dân số 300.000 người. Mã số bưu chính của quận này là 321000. Chínhh quyền nhân dân quận Kim Đông đóng ở số 81, đường Phủ Tiền, nhai đạo Lan Giang. Quận Kim Đông được chia ra các đơn vị hành chính trực thuộc gồm 2 nhai đạo, 8 trấn, 1 hương. Tổng cộng có 511 thôn hành chính.

* Nhai đạo: Đa Hồ, Đông Hiếu.
* Trấn: Hiếu Thuận, Phó Thôn, Tào Trạch, Lễ Phổ, Lĩnh Hạ, Giang Đông, Đường Nha, Xích Tùng.
* Hương: Nguyên Đông.

## Tham khảo
# Tiên Hà Lĩnh

**Tiên Hà Lĩnh** (tiếng Trung: 仙霞岭) là một dãy núi tại Trung Quốc. Dãy núi này nằm ở phía tây của tỉnh Chiết Giang, phía đông bắt nguồn từ Cù Châu, Kim Hoa, Lệ Thủy; phía tây men theo ranh giới 3 tỉnh Chiết Giang, Giang Tây và Phúc Kiến. Dãy núi này dài khoảng 100 km, đỉnh núi chính là Đại Long Cương có độ cao so với mực nước biển là 1503 m.

## Tham khảo
# Phổ Đà, Chu Sơn

**Phổ Đà** (giản thể: 普陀区; phồn thể: 普陀區; bính âm: *Pǔtuó Qū*, âm Hán Việt: *Phổ Đà khu*) là một quận thuộc địa cấp thị Chu Sơn, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc. Quận này có diện tích 461,48 km², trong đó diện tích đất là 458,6 km², diện tích mặt biển là 6269,4 km², tổng cộng có 455 hòn đảo, dân số năm 2017 là 1.284.700 người. Mã số bưu chính của quận là 200333.

## Phân chia hành chính

Quận Phổ Đà được chia thành 13 đơn vị hành chính gồm 5 nhai đạo, 5 trấn và 3 hương.

* Nhai đạo biện sự xứ: Thẩm Gia Môn, Đông Cảng, Câu Sơn, Chu Gia Tiêm, Triển Mao.
* Trấn: Lục Hoành, Đào Hoa, Hà Trì, Phổ Đà Sơn, Đông Cực.
* Hương: Bạch Sa, Đăng Bộ, Mã Nghĩ Đảo.

## Tham khảo
# Dĩnh Xuyên

**Dĩnh Xuyên** (chữ Hán: 潁川, nhưng trong thời kỳ từ Tần Hán cho tới thời Tây Tấn thường được viết là 穎川, còn trong thời kỳ Nam–Bắc triều thì thường viết thành 𩒠川) là một địa danh hành chính cấp quận từ thời Tần đến thời Đường tại Trung Quốc, nay thuộc trung bộ tỉnh Hà Nam (Trung Quốc). Nguyên nơi đây có dòng sông Dĩnh chảy xuyên qua mà có tên này.

## Lịch sử

Nguyên xưa đây là đất của nước Hàn thời Chiến Quốc ở Trung Quốc. Sau khi Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Nguyên, đã chia toàn quốc thành 36 quận (sau đó tăng lên 40), và Dĩnh Xuyên trở thành một trong 36 quận xứ hành chính đầu tiên của Tần.

Quận Dĩnh Xuyên bấy giờ gồm các huyện Hứa (nay là quận KIến An), Dương Địch (nay là Vũ Châu), Trường Xã (nay là Trường Cát), Yên Lăng, Tương Thành... với trị sở ở Dương Địch; gần tương ứng với các đơn vị hành chính gồm Hứa Xương, Bình Đỉnh Sơn, Tháp Hà, Đăng Phong thuộc tỉnh Hà Nam ngày nay.

## Nhân vật nổi bật

* Tiều Thác, chính trị gia thời Tây Hán, người khởi xướng việc kiến nghị việc giảm quyền lực các chư hầu, nguyên do dẫn đến loạn bảy nước.
* Ninh Thiếu Tôn, sử gia thời Tây Hán.
* Đỗ Mật, danh thần thời Đông Hán, bị giết trong họa đảng cố.
* Lưu Đức Thăng, nhà thư pháp thời Đông Hán, người sáng lập bút pháp Liễu hành thư.
* Hồ Chiêu, nhà thư pháp, học trò của Lưu Đức Thăng.
* Hí Chí Tài, mưu sĩ của Tào Tháo thời kỳ đầu.
* Quách Gia, mưu sĩ kiệt xuất của Tào Tháo.
* Tuân Thục, danh nho thời Đông Hán, sinh được 8 người con trai đều có tiếng danh sĩ.
* Tuân Sảng, danh nho Đông Hán, con Tuân Thục,
* Tuân Duyệt, sử giam con Tuân Sảng.
* Tuân Úc, người đứng đầu trong Ngũ đại mưu sĩ của Tào Tháo.
* Tuân Xán, nhà huyền học gia thời kỳ đầu, con Tuân Úc.
* Tuân Du, một trong Ngũ đại mưu sĩ, cháu Tuân Úc.
* Chung Hạo, danh nho Đông Hán.
* Chung Do, nguyên lão trọng thần nhà Tào Ngụy, cháu Chung Hạo, học trò Lưu Đức Thăng.
* Chung Hội, tướng lĩnh Tào Ngụy, giữ vai trò quan trọng trong việc tiêu diệt Thục Hán.
* Tư Mã Huy, danh sĩ cuối thời Đông Hán.
* Từ Thứ, mưu sĩ, trước cho Lưu Bị, sau cho Tào Tháo.
* Trần Quần, đại thần nhà Tào Ngụy, người đề xuất xây dựng hệ thống cửu phẩm.
* Tảo Chi, mưu thần của Tào Tháo, người đề xuất chế độ đồn điền.

## Chú thích

## Tham khảo
# Ứng Thiên phủ (nhà Tống)

**Ứng Thiên phủ** (phồn thể: **應天府**; giản thể: **应天府**), còn gọi là **Nam Kinh Ứng Thiên phủ**, thuộc quận Hà Nam, Quy Đức quân Tiết độ sứ, ngày nay thuộc địa cấp thị Thương Khâu, tỉnh Hà Nam, là một trong Bắc Tống tứ kinh (cùng với Đông Kinh Khai Phong phủ, Tây Kinh Hà Nam phủ và Bắc Kinh Đại Danh phủ).

## Lịch sử

### Thời kỳ Ngũ đại Thập quốc (907-960)

Nguyên bản Ứng Thiên phủ thuộc về Tống châu. Thời kỳ Ngũ đại Thập quốc, triều đình Hậu Chu thiết lập Tuyên Vũ quân, sau đổi tên là Quy Đức quân.

Hậu Chu Hiển Đức năm thứ 6 (959), Hậu Chu Thế Tông Sài Vinh qua đời, con trai là Sài Vinh kế vị, phong Triệu Khuông Dẫn làm Điện Tiền Đô Điểm Kiểm kiêm Tống châu Quy Đức quân Tiết độ sứ. Hiển Đức năm thứ 7 (960), Triệu Khuông Dẫn phát động binh biến, cải hiệu Kiến Long, lấy phiên trấn của mình làm quốc hiệu, thành lập triều Tống.

### Bắc Tống (960-1127)

Tống Thái Tông Chí Đạo năm thứ 3 (997), thiết lập Kinh Đông lộ, trị sở đặt tại Tống châu.

Tống Chân Tông Cảnh Đức năm thứ 3 (1006), Tống châu được thăng cấp thành Ứng Thiên phủ. Đại Trung Tường Phủ năm thứ 7 (1014), thiết lập Nam Kinh.

Tống Thần Tông Hi Ninh năm thứ 5 (1072), triều đình chia Kinh Đông lộ thành Kinh Đông Đông lộ và Kinh Đông Tây lộ, Ứng Thiên phủ do Kinh Đông Tây lộ quản lý.

### Nam Tống (1127-1279)

Sau Sự kiện Tĩnh Khang, Khang vương Triệu Cấu đăng cơ tại Ứng Thiên phủ, cải niên hiệu Kiến Viêm, tuy nhiên sau đó lại bỏ thành chạy trốn về Dương Châu. Đến Thiệu Hưng năm thứ 2 (1132), tháng 9, nhà Kim chiếm Nam Kinh. Lưu Dự hạ cấp Ứng Thiên phủ, đổi tên thành Quy Đức.

Kim Hi Tông Thiên Quyến nguyên niên, Tống Cao Tông Thiệu Hưng năm thứ 9 (1138), Quy Đức phủ được trả lại cho nhà Tống, nhà Tống nhân đó cử Lộ Doãn Địch trấn thủ.

Kim Chương Tông Thừa An năm thứ 5, Tống Ninh Tông Khánh Nguyên năm thứ 6 (1200), nhà Kim tái chiếm Ứng Thiên, khôi phục tên gọi Quy Đức.

Tống Lý Tông Đoan Bình nguyên niên (1234), liên quân Mông Cổ-Tống diệt nhà Kim, nhà Tống dự định khôi phục Nam Kinh. Tuy nhiên sự kiện Đoan Bình nhập Lạc xảy ra, toàn bộ Hà Nam rơi vào tay quân Mông Cổ, từ đó tên gọi Quy Đức được duy trì đến khi nhà Thanh sụp đổ.

## Tham khảo

## Tài liệu tham khảo

* Tống sử chí, quyển thứ 38 – Địa lý nhất.
# Kỳ Sơn, Bảo Kê

**Kỳ Sơn**  (tiếng Trung phồn thể: 岐山縣, tiếng Trung giản thể: 岐山县, Hán Việt: *Kỳ Sơn huyện*) là một huyện thuộc địa cấp thị Bảo Kê, tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc. Huyện này có diện tích 855 km², dân số năm 2019 là 464.800 người, mã huyện 610323, mã bưu chính 722400, huyện lỵ đóng tại trấn Phượng Minh. Huyện Kỳ Sơn được chia thành 9 trấn.

## Tham khảo
# Tất Nguyên

| Tất Nguyên |
| --- |
|  |
| Tên chữ | Thu Phàm; Tương Hành; Tương Hành |
| Tên hiệu | Kinh Huấn Đường; Tĩnh Dật Viên; Linh Nham sơn quán; Linh Nham sơn nhân |
| Thông tin cá nhân |
| Sinh |  |
| Ngày sinh | 1730 |
| Nơi sinh | Tô Châu |
| Quê quán | Trấn Dương |
|  |
| Mất | tháng 7, 1797 |
| Giới tính | nam |
| Gia quyến |  |
| Thân phụ | Tất Lễ |
| Thân mẫu | Trương Tảo |
| Phối ngẫu | Trương Huyến Tiêu |
| Hậu duệ | Tất Tuệ |
|  |
| Học vấn | Trạng nguyên, Tiến sĩ Nho học |
| Chức quan | tổng đốc Hồ Quảng, Hàn lâm viện tu soạn ‎, Hàn lâm viện thị đọc |
| Nghề nghiệp | chính khách, nhà sử học |
| Dân tộc | người Hán |
| Quốc tịch | nhà Thanh |
| Tác phẩm | Tục tư trị thông giám |
| x • t • s |

**Tất Nguyên** (chữ Hán: 毕沅; 1730-1797), tự là **Tương Hành** (襄蘅), hiệu là **Thu Phàm** (秋帆) hay **Linh Nham sơn nhân** (灵岩山人), là một danh sĩ và quan lại cao cấp thời Nhà Thanh. Ông cũng là một sử gia, tác giả Tục tư trị thông giám 220 quyển, quyển biên niên bắt đầu từ năm Tống Thái Tổ Kiến Long nguyên niên (960), kết thúc vào năm Nguyên Thuận Đế Chí Chính thứ 28 (1367), trình bày về sự hình thành, phát triển và suy vong của bốn triều đại Tống, Liêu, Kim, Nguyên.

## Thanh thế sự nghiệp

Ông sinh năm 1730, nguyên quán ở Trấn Dương, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc.

Năm Càn Long thứ 26 (1760), ông thi đỗ Tiến sĩ, làm quan tới chức Binh bộ Thượng thư, Tổng đốc Hồ Quảng.

Tất Nguyên thông thuộc kinh sử và có kiến thức sâu rộng về nhiều ngành khoa học: tiểu học, kim thạch, địa lý... Tục tư trị thông giám được ông biên soạn và hoàn thành trong 20 năm, nội dung nói về lịch sử của bốn triều đại Tống, Liêu, Kim, Nguyên.

## Chú thích

## Tham khảo
# Hỏa hoạn

'Video cho thấy thiệt hại được thực hiện cho nhà thờ Đức Bà bằng lửa '- đoạn phim từ Tasnim News (Xem thêm: Hỏa hoạn Nhà thờ Đức Bà Paris)
Đại hỏa hoạn Luân Đôn 1666
**Hỏa hoạn** là hiểm họa do lửa gây ra. Hỏa hoạn là thuật ngữ để chỉ một đám cháy lớn thiêu đốt phá hủy tài sản (cháy nhà và công trình xây dựng), đe dọa đến sức khỏe và cuộc sống của con người, sự sống động vật và thiêu đốt thảm thực vật (cháy rừng). Một trận hỏa hoạn có thể do tự nhiên gây ra bởi thiên tai (như núi lửa phun, sét đánh gây cháy rừng; động đất gây chập điện, nổ khí ga), hay do con người vô tình hay cố ý tạo ra (đốt cháy).

## Tại Việt Nam

Vụ hỏa hoạn chung cư mini ở Khương Hạ 2023
Do những vụ cháy xảy ra đã hoả hoạn và số người thương vong lớn nhất trong lịch sử Việt Nam. được trở lại kể từ sau vụ hoả hoạn Trung tâm Thương mại Quốc tế ở Thành phố Hồ Chí Minh vào năm 2002.

Nhà thờ Tiê Lo Ni thiết kế của kiến trúc sư người Pháp sự cố hỏa hoạn thảm khốc gần bên Chợ Bình Tây cùng với ít nhất 27 người chết xảy ra vào năm 1962.

## Xem thêm

* Cứu hỏa
* Lính cứu hỏa

## Tham khảo
# Diêu Tư Liêm

| Diêu Tư Liêm姚思廉 |
| --- |
|  |
| Tên chữ | Giản Chi |
| Thông tin cá nhân |
| Sinh |  |
| Ngày sinh | 557 |
| Quê quán | huyện Hàm Ninh |
|  |
| Mất | 637 |
| Giới tính | nam |
| Gia quyến |  |
| Thân phụ | Diêu Sát |
| Hậu duệ | Diêu Xử Niên |
|  |
| Nghề nghiệp | nhà sử học, chính khách |
| Quốc tịch | nhà Đường, nhà Trần |
| Tác phẩm | *Lương thư*, Trần thư |
| x • t • s |

**Diêu Tư Liêm** (chữ Hán: 姚思廉; bính âm: Yao Silian) (557 – 637) là nhà sử học đầu thời Đường của Trung Quốc, tự **Giản Chi**, có thuyết nói tên Giản, tự **Tư Liêm**, người Ngô Hưng (nay thuộc Hồ Châu, tỉnh Chiết Giang).

## Tiểu sử

Ông là con của Thượng thư Bộ Lại nhà Trần thời Nam Bắc Triều là Diêu Sát. Sau khi cha mất, ông tiếp tục hoàn thành hai bộ sử Lương, Trần còn dang dở của cha. Diêu Tư Liêm từ nhỏ đã tinh thông kinh sử, thời Tùy từng giữ chức Thị độc cho Đại vương Dương Hựu. Sau khi Lý Uyên xưng đế, kiến lập nhà Đường, ông đảm nhiệm chức Văn học quán Học sĩ trong phủ Tần vương Lý Thế Dân.

Sau sự biến Huyền Vũ môn, ông được tiến cử nhậm chức Thái tử tẩy mã. Đầu năm Trinh Quán thời Đường Thái Tông, ông giữ chức Trước tác lang, Hoằng văn quán Học sĩ, là một trong thập bát học sĩ nổi tiếng đương thời. Ông làm quan tới chức Tán kị thường thị, sau được phong làm Phong thành huyện nam, cùng với Ngụy Thâu tham gia vào viện biên soạn và chỉnh sửa hai bộ sử Lương, Trần. Năm Trinh Quán thứ 10 (636), ông hoàn thành *Lương thư* (50 quyển) và *Trần thư* (30 quyển), được hậu thế xếp vào 24 bộ chính sử Trung Hoa.

Năm 637 ông mất, thọ 81 tuổi, được truy tặng Thái thường khanh, an táng tại Chiêu Lăng, thụy hiệu là **Khang**.

Tác phẩm của ông để lại có cuốn *Văn tư bác yếu*.

## Tài liệu

* *Cựu Đường thư* quyển 73 liệt truyện đệ 23 (Diêu Tư Liêm truyện)
* *Tân Đường thư* quyển 102 liệt truyện đệ 27 (Diêu Tư Liêm truyện)

## Tham khảo
# Tân Thành, Tây An

**Tân Thành** (tiếng Trung: 新城區, Hán Việt: *Tân Thành khu*) là một trong 11 quận thuộc địa cấp thị Tây An, tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc. Quận này có diện tích 31 km², dân số năm 2019 là 537.300 người, mã quận là 610102, mã bưu chính là 710003.

## Hành chính

Tính đến năm 2020, Tây An hiện có 9 nhai đạo biện sự xứ.

## Tham khảo
# Liên Hồ

**Liên Hồ** (giản thể: 莲湖区; phồn thể: 蓮湖區; Hán-Việt: Liên Hồ khu; bính âm: *Liánhú Qū*) là một trong 11 quận nội thành thuộc địa cấp thị Tây An, tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc. Đây là quận trung tâm hành chính của thành phố Tây An, có diện tích 41,37 km², dân số năm 2020 là 1.019.102 người, mật độ dân số đạt 24.634 người/km². Mã số bưu chính của quận là 710000, mã vùng điện thoại là 029.

## Phân chia hành chính

Quận Liên Hồ được chia thành 9 đơn vị hành chính, tất cả đều là nhai đạo. Các đơn vị này được chia thành 35 ủy ban thôn. Chính quyền quận đặt tại nhai đạo Bắc Viện Môn.

* Nhai đạo: Bắc Viện Môn, Thanh Niên Lộ, Bắc Quan, Hồng Miếu Pha, Hoàn Thành Tây Lộ, Tây Quan, Thổ Môn, Đào Viên Lộ, Tảo Viên.

## Tham khảo
# Nhạn Tháp

| Nhạn Tháp 雁塔区 |
| --- |
| —  Quận  — |
|  |
| Quảng trường tháp Đại Nhạn, biểu tượng của Nhạn Tháp và Tây An |
|  |
|  |
| **Lỗi Lua trong Mô\_đun:Location\_map tại dòng 583: Không tìm thấy trang định rõ bản đồ định vị. "Mô đun:Location map/data/China Shaanxi", "Bản mẫu:Bản đồ định vị China Shaanxi", và "Bản mẫu:Location map China Shaanxi" đều không tồn tại.** |
| Quốc gia | Trung Quốc |
| Tỉnh | Thiểm Tây |
| Địa cấp thị | Tây An |
| Thủ phủ | Xiaozhailu Subdistrict |
| Nhai đạo | 10 |
| Diện tích |
|  • Tổng cộng | 152 km2 (59 mi2) |
| Dân số (2020) |
|  • Tổng cộng | 1.202.038 |
|  • Mật độ | 7,900/km2 (20,000/mi2) |
| Múi giờ | UTC+8 |
| Mã bưu chính | 710000 |
| Mã vùng | 29 |
| Đầu biển số xe | 陕A |
| Website | www.yanta.gov.cn |

**Nhạn Tháp** (giản thể: 雁塔区; phồn thể: 雁塔區; bính âm: *Yàntǎ Qū*, âm Hán-Việt: *Nhạn Tháp khu*) là một trong 11 quận nội thành thuộc địa cấp thị Tây An, tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc. Quận có diện tích 152 km², dân số năm 2020 là 1.202.038 người, mật độ dân số đạt 7.910 người/km². Mã số bưu chính của quận là 710000, mã vùng điện thoại là 029.

## Phân chia hành chính

Quận Nhạn Tháp được chia thành 10 đơn vị hành chính, tất cả đều là nhai đạo. Các đơn vị này được chia thành 80 ủy ban xã khu cư, 120 thôn hành chính. Chính quyền quận đóng ở đường Tiểu Trại Đông.

## Tham khảo
# Diêm Lương

| Diêm Lương 阎良区 |
| --- |
| —  Quận  — |
|  |
|  |
|  |
|  Vị trí |
| **Lỗi Lua trong Mô\_đun:Location\_map tại dòng 583: Không tìm thấy trang định rõ bản đồ định vị. "Mô đun:Location map/data/China Shaanxi", "Bản mẫu:Bản đồ định vị China Shaanxi", và "Bản mẫu:Location map China Shaanxi" đều không tồn tại.**Vị trí tại Thiểm Tây |
| Quốc gia | Trung Quốc |
| Tỉnh | Thiểm Tây |
| Thành phố | Tây An |
| Thủ phủ | Fenghuanglu Subdistrict |
| Diện tích |
|  • Tổng cộng | 244,55 km2 (94,42 mi2) |
| Dân số (2017) |
|  • Tổng cộng | 294.700 |
|  • Mật độ | 1.139,26/km2 (2,950,7/mi2) |
| Múi giờ | UTC+8 |
| Mã bưu chính | 710089 |
| Mã điện thoại | 29 |

**Diêm Lương** (tiếng Trung: 閻良區, Hán Việt: *Diêm Lương khu*) là một quận thuộc địa cấp thị Tây An (西安市), tỉnh Thiểm Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 244,4 km2, dân số là 240.000 người, mã quận là 610114, mã bưu chính là 710089. Quận Diêm Lương được chia thành các đơn vị hành chính gồm 5 nhai đạo, 2 trấn. Chính quyền quận đóng ở đường Diên An, khu thành Diêm Lương.

## Tham khảo
# Cao Lăng

**Cao Lăng** (tiếng Trung: 高陵区, Hán Việt: *Cao Lăng khu*) là một quận thuộc địa cấp thị Tây An (西安市), tỉnh Thiểm Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 294 km2, dân số là 220.700 người. Quận này nằm cách trung tâm Tây An khoảng 20 km, địa hình chủ yếu là bình nguyên. Quận Cao Lăng được chia thành các đơn vị hành chính gồm 3 trấn, 87 thôn hành chính. Thời Tam Quốc, sau khi Tào Tháo qua đời đã được tổ chức tang ở đây.

## Tham khảo
# Hộ Ấp

**Hộ Ấp** (tiếng Trung: 鄠邑区, Hán Việt: *Hộ Ấp khu*) là 1 trong 11 quận thuộc thành phố phó tỉnh Tây An (西安市), tỉnh Thiểm Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 1279,42 km2, dân số khoảng 556.377 người (2010). Dân số sống bằng nghề nông là 470.000 người. Dân cư ở đây chủ yếu là người Hán. Quận Hộ Ấp được chia thành 14 đơn vị hành chính gồm 1 nhai đạo biện sự xứ (*phường*), 13 trấn (*thị trấn*), với 518 thôn hành chính và 21 khu dân cư. Tiền thân của quận là huyện Hộ cho đến tháng 11 năm 2016 thì trở thành quận Hộ Ấp. Ngày 9 tháng 9 năm 2017, chính quyền quận Hộ Ấp chính thức đi vào hoạt động.

## Phong cảnh

Phong cảnh hồ ở Hộ Ấp

## Tham khảo