Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Tây Chu Huệ công

| Tây Chu Huệ Công 西周惠公 |
| --- |
| Chu công (phụ chính Chu thất)  |
| Vua nước Tây Chu |
| Tại vị | 367 TCN─？ |
| Tiền nhiệm | Tây Chu Uy công |
| Kế nhiệm | Tây Chu Vũ công |
| Thông tin chung |
| Sinh | ? |
| Mất | ? |
| Hậu duệ | Cơ Cộng Chi |
|

| Tên đầy đủ |
| --- |
| Cơ Triều 姬朝 |
| Thụy hiệu |
| Huệ công 惠公 |

 |
| Tước hiệu | Tây Công 西公 |
| Công thất | nước Tây Chu |
| Thân phụ | Tây Chu Uy công |
| Thân mẫu | ? |

**Tây Chu Huệ công** (chữ Hán: 西周惠公), tên thật là **Cơ Triều** (姬朝), là vị quân chủ thứ ba của nước Tây Chu thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Năm 367 TCN Tây Chu Uy công Cơ Táo qua đời, con trưởng là Cơ Triều kế nhiệm, hiệu là Chu Huệ công. Tuy nhiên, người em của ông là công tử Cơ Căn khởi binh chống lại ông, kéo quân vào cung điện định giết anh cướp ngôi. Cơ Triều đã có sẵn kinh nghiệm mấy đời trước ông nội mình là Tây Chu Hoàn công giúp ông bác Chu Khảo Vương đoạt vị thế nào nên đã có sự phòng bị kỹ càng, khi quân Cơ Căn đến nơi vừa vào trong thành thì quân bên ngoài lập tức ập vào vây hãm kết hợp với quân ở trong thành đánh ra. Cơ Căn thua to dẫn tàn quân tháo chạy, trên đường rút lui còn bị các nhóm dân quân vũ trang địa phương trung thành với Cơ Triều tập kích khiến cho thất bại thê thảm.

Cơ Căn chạy ra đất Củng - nay là huyện Củng tỉnh Hà Nam, được hai nước chư hầu là Hàn và Triệu ủng hộ, cũng tự lập làm Đông Chu Huệ công, từ đó nước Chu nhỏ bé bị phân liệt và Cơ Triều trở thành Tây Chu quân còn Cơ Căn chính là Đông Chu quân.

Sau khi Tây Chu Huệ công qua đời, thế tử Cơ Cộng Chi thế tập tức Tây Chu Vũ công.

## Xem thêm

* Chu Khảo Vương
* Tây Chu (nước)
* Đông Chu (nước)
* Tây Chu Hoàn công
* Tây Chu Uy công
* Tây Chu Vũ công
* Đông Chu Huệ công

## Tham khảo

* Sử Ký Tư Mã Thiên - Chu bản kỷ
* Chiến Quốc sách
* Tư trị thông giám của Tư Mã Quang đời nhà Tống
* Vương Triều và Hoàng Đế Trung Quốc - phần viết về nhà Chu
# Đông Chu Huệ công

| Đông Chu Huệ Công 東周惠公 |
| --- |
| Chu công (phụ chính Chu thất)  |
| Vua nước Đông Chu |
| Tiền nhiệm | khai quốc |
| Kế nhiệm | Đông Chu Chiêu Văn quân |
| Thông tin chung |
| Sinh | ? |
| Mất | ? |
| Hậu duệ | Đông Chu Chiêu Văn quân |
|

| Tên đầy đủ |
| --- |
| Cơ Ban 姬班 |
| Thụy hiệu |
| Huệ công 惠公 |

 |
| Tước hiệu | Đông Công 東公 |
| Công thất | nước Đông Chu |
| Thân phụ | Tây Chu Uy công |
| Thân mẫu | ? |

**Đông Chu Huệ công** (chữ Hán: 東周惠公) là vị quân chủ đầu tiên của nước Đông Chu thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Ông là con thứ của Tây Chu Uy công Cơ Táo và là em của Tây Chu Huệ công Cơ Triêu.

Theo Sử Ký Tư Mã Thiên - Chu bản kỷ thì Đông Chu Huệ công tên thật là Cơ Căn, còn theo một số thư tịch khác thì tên ông là Cơ Ban. Năm 367 TCN Tây Chu Uy công qua đời, thế tử Cơ Triêu nối ngôi cha tức là Chu Huệ công. Cơ Căn không chịu, đã dấy binh tạo phản đánh vào cung vua nhưng lúc ấy người dân nước Chu đa phần theo Cơ Triêu nên không ủng hộ ông, Cơ Căn thua to dẫn tàn quân tháo chạy ra đất Củng - nay thuộc huyện Củng tỉnh Hà Nam. Tại đây ông được sự hậu thuẫn của hai nước chư hầu là Hàn và Triệu, cũng tự xưng là Chu Huệ công.

Chu Hiển Vương không biết cư xử thế nào với tình cảnh đó - bởi lúc đó quyền lực của thiên tử chỉ còn trên danh nghĩa - nên đành chấp nhận sắc phong cho Cơ Căn. Thế là nước Chu nhỏ bé bị phân làm 2 nửa, nửa của Cơ Triêu gọi là Tây Chu quân còn nửa của Cơ Căn gọi là Đông Chu quân.

Sau khi Đông Chu Huệ công qua đời, con là Đông Chu Chiêu Văn quân lên kế vị.

## Xem thêm

* Tây Chu
* Đông Chu
* Tây Chu Hoàn công
* Tây Chu Uy công
* Tây Chu Huệ công
* Đông Chu Chiêu Văn quân

## Tham khảo

* Sử Ký Tư Mã Thiên - Chu bản kỷ
* Chiến Quốc sách
* sách Vương Triều và Hoàng Đế Trung Quốc - phần viết về nhà Chu
# Tây Chu Văn công

| Tây Chu Văn Công 西周文公 |
| --- |
| Chu công (phụ chính Chu thất)  |
| Vua nước Tây Chu |
| Tại vị | ？─ 256 TCN |
| Tiền nhiệm | Tây Chu Vũ công |
| Kế nhiệm | *nước Tây Chu bị diệt* |
| Thông tin chung |
| Sinh | ? |
| Mất | ? |
|

| Tên đầy đủ |
| --- |
| Cơ Cữu 姬咎 |
| Thụy hiệu |
| Văn công 文公 |

 |
| Tước hiệu | Tây Công 西公 |
| Công thất | nước Tây Chu |
| Thân phụ | Tây Chu Vũ công |
| Thân mẫu | ? |

**Tây Chu Văn công** (chữ Hán: 西周文公, trị vì: ? - 256 TCN) là vị quân chủ cuối cùng của nước Tây Chu thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc, tên húy của ông là Cơ Cữu (姬咎) và ông là con trai thứ của Tây Chu Vũ công Cơ Cộng Chi.

## Thân thế

Nguyên Tây Chu Vũ công có hai người con trai là Cơ Cộng và Cơ Cữu, Cơ Cộng được lập làm thái tử còn Cơ Cữu thời gian đó được đưa sang làm con tin nước Sở để đổi lấy một số viện trợ về kinh tế và quân giới. Cơ Cữu ở nước Sở được vài năm thì hay tin anh trai là Cơ Cộng qua đời, ông được vua Sở phát binh đưa về nước để nhận ngôi thái tử thế tập.

## Nỗ lực phục hưng Chu thất

Thời gian Cơ Cữu tại vị cũng là lúc vương thất nhà Chu đã đến hồi mạt vận, Chu Noãn Vương tuy vẫn ở nhờ cung điện của ông nhưng lại nợ tiền dân chúng không trả nổi phải chạy trốn vào sau ghế ẩn núp. Cơ Cữu chứng kiến cảnh quân nước Tần thắng thế đang có ý đồ thâu tóm các nước khác mà chẳng chịu cam tâm, ông quyết định thay mặt thiên tử đứng ra hợp tung với các nước chư hầu tấn công Tần nhằm ngăn chặn bước tiến mở rộng tiềm lực của nước này.

Năm 256 TCN, Tây Chu Văn công đứng đầu liên minh thảo phạt nước Tần, không ngờ liên quân chỉ là một đám ô hợp kẻ dùng dằng chưa dám tiến kẻ không đánh đã rút lui người thì chờ thủ thế nên thất bại nhanh chóng. Quân Tần đánh thẳng tới kinh đô nước Tây Chu khiến Cơ Cữu thua, phải bỏ chạy sang đất Đan (nay thuộc thành phố Nhữ Châu tỉnh Hà Nam), Chu Noãn Vương bị cắt mất nguồn lương thực buộc lòng phải đầu hàng quân Tần khiến nhà Chu đến đây kết liễu. Tiếp theo quân Tần lại tổ chức hành quân càn quét sang đất Đan vây bắt bằng được Tây Chu quân, Cơ Cữu cùng đường bí lối đành phải cúi đầu xưng thần và dâng cho Tần 36 ấp cùng với 30.000 dân đất Đan và nước Tây Chu cũng cáo chung sau 184 năm tồn tại với 5 đời chúa.

## Xem thêm

* Tây Chu Vũ công
* Chu Noãn Vương
* Tần Chiêu Tương Vương

## Tham khảo

* Sử Ký Tư Mã Thiên - Chu bản kỷ
* Tư trị thông giám
* Trương Tự Văn, vương triều và Hoàng Đế Trung Quốc. Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin, 2001
* Chiến Quốc sách
* Trung Quốc toàn sử
* Trung Quốc thông sử
# Đông Chu Chiêu Văn quân

| Đông Chu Chiêu Văn Quân 東周昭文君 |
| --- |
| Chu công (phụ chính Chu thất)  |
| Vua nước Đông Chu |
| Tại vị | *chưa rõ Cùng thời với Tần Huệ Văn vương* |
| Tiền nhiệm | Đông Chu Huệ công |
| Kế nhiệm | Đông Chu Vũ công |
| Thông tin chung |
| Sinh | ? |
| Mất | ? |
| Hậu duệ | Đông Chu Vũ công |
|

| Thụy hiệu |
| --- |
| Chiêu Văn quân 昭文君 |

 |
| Tước hiệu | Đông Công 東公 |
| Công thất | nước Đông Chu |
| Thân phụ | Đông Chu Huệ công |
| Thân mẫu | ? |

**Đông Chu Chiêu Văn quân** (chữ Hán: 東周昭文君; ? – ?) họ Cơ còn tên thật là gì không rõ, là con của Đông Chu Huệ công và là vị quân chủ thứ hai của nước Đông Chu thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Sách *Hán thư* liệt vào loại trung hạ nhân, căn cứ theo ghi chép từ thiên "Canh báo" trong *Lã thị Xuân Thu* thì Trương Nghi đã từng hội kiến Chu Chiêu Văn quân dò hỏi sự tình, thời kỳ tại vị của ông tương ứng với thời Tần Huệ Văn vương (trị vì năm 337 TCN - 311 TCN).

Sau khi Đông Chu Chiêu Văn quân qua đời, con là Đông Chu Vũ công lên kế vị.

## Tham khảo

* Ban Cố, *Hán thư - Cổ kim nhân biểu*
* Lã Bất Vi, *Lã thị Xuân Thu*
# Đông Chu quân

| Đông Chu quân 東周君 |
| --- |
| Vua Trung Quốc  |
| Vua nước Đông Chu |
| Trị vì | ? – 249 TCN |
| Tiền nhiệm | Đông Chu Vũ công |
| Kế nhiệm |  *nước Đông Chu diệt vong* |
| Thiên tử nhà Chu |
| Trị vì |  *trên danh nghĩa* 256 TCN -249 TCN |
| Tiền nhiệm | Chu Noãn Vương |
| Kế nhiệm | *nhà Chu kết thúc* |
| Thông tin chung |
| Sinh | ? |
| Mất | ? |
|

| Tên thật |
| --- |
| Cơ Kiệt 姬杰 |
| Thụy hiệu |
| * Tĩnh công 靚公
* Văn Quân 文君
 |

 |
| Tước hiệu | Đông Công 東公 Thiên Tử 天子 (*danh nghĩa*) |
| Công thất | nước Đông Chu |
| Thân phụ | Đông Chu Vũ công |
| Thân mẫu | ? |

**Đông Chu quân** (東周君), **Đông Chu Văn quân** (東周文君), hoặc **Đông Chu Tĩnh công** (東周靖公), **Chu Huệ vương** (周惠王), **Chu Cung chủ** (周共主) (trị vì ? - 249 TCN), tên thật là **Cơ Kiệt**, được xem là vị vua thứ 38 và là vua cuối cùng của nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

## Thân thế

**Đông Chu quân** là tông thất dòng dõi nhà Chu. Chu Khảo Vương (440-426 TCN) phong cho em ở đất Hà Nam để làm chức Chu công phụ chính triều đình, người em trở thành Hà Nam Hoàn công, mở đầu cho chi thứ ở phía đông nhà Đông Chu.

Hà Nam Hoàn công mất, con là Hà Nam Uy công nối ngôi. Sau đời Uy công đến con là Huệ công (đời thứ 3) nối chức. Nhưng em của Huệ Công là Cơ Căn nổi dậy chống lại anh được 2 nước chư hầu là Hàn và Triệu tôn lập ở đất Củng, sử gọi là Đông Chu quân. Cơ Kiệt là vua cuối cùng của nước này.

## Mất nước

Năm 256 TCN, Tần Chiêu Tương vương đánh Tây Chu, bắt Chu Noản vương và thu chín đỉnh nhà Chu về Tần. Dân Tây Chu chạy lưu vong sang nương nhờ Đông Chu quân, lúc ấy Đông Chu Văn quân đang ở ngôi không rõ được mấy năm. Cơ nghiệp nhà Chu đến đây đúng ra là chấm dứt rồi nhưng lòng người vẫn trông mong ở Đông Chu quân có thể phục hồi vương triều, một số dân chúng lưu vong và những người trung thành với nhà Chu dựa vào Đông Chu quân để chiêu tập nghĩa quân phục quốc. Năm 249 TCN, Tần Trang Tương Vương muốn diệt cỏ tận gốc bèn cử tướng quốc Lã Bất Vi điều quân đi đánh chiếm nốt đất Đông Chu. Toàn bộ đất Tây Chu và Đông Chu đều thuộc về nước Tần, không rõ Đông Chu quân mất năm nào.

Sử ký đề cập sự kiện nước Tần "nuốt hai Chu" tức là thôn tính đất hai tiểu quốc Tây Chu và Đông Chu tách ra từ đất nhà Chu trước đây.

Tính từ Chu Vũ Vương đến Chu Noản vương thì nhà Chu gồm có 37 vua, Đông Chu quân thực tế không phải thiên tử nhà Chu mà lúc ấy vẫn là vua của nước Đông Chu. Tuy nhiên các sử gia đời sau bởi đề cao chính thống nên chép thời gian 7 năm sau khi nhà Chu diệt vong là thời kỳ trị vì của ông, họ tính Đông Chu quân là vua cuối cùng do đó nhà Chu mới thành 38 vua vậy.

## Xem thêm

* Nhà Chu
* Tần Trang Tương Vương
* Chu Noản Vương
* Tây Chu
* Đông Chu
* Tây Chu Hoàn công
* Đông Chu Huệ công

## Tham khảo

* *Sử ký Tư Mã Thiên những điều chưa biết* - Chu bản kỷ, Bùi Hạnh Cẩn - Việt Anh dịch (2005), Nhà xuất bản Văn hoá thông tin
* Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành (1998), *Cố sự Quỳnh Lâm*, Nhà xuất bản Thanh Hoá
* Phương Thi Danh (2001), *Niên biểu lịch sử Trung Quốc*, Nhà xuất bản Thế giới
* Tan (2014), p. 37. Tan, Koon San (2014). Dynastic China: An Elementary History. Petaling Jaya: The Other Press Sdn. Bhd.

## Chú thích
# Trường Hoằng

| Trường Hoằng |
| --- |
| Thông tin cá nhân |
| Sinh | *không rõ* |
| Mất | 492 TCN |
| Giới tính | nam |
| Quốc tịch | Đông Chu |
| x • t • s |

**Trường Hoằng** (Chữ Hán: 苌弘 hay 苌宏; ?-492 TCN) hay **Trường Thúc** (Chữ Hán: 苌叔) là đại phu của Lưu Văn Công thời Chu Cảnh Vương, Chu Kính Vương, từng làm thầy của Khổng Tử.

Các khanh nước Tấn nội chiến, họ Lưu ủng hộ họ Phạm. Triệu Ưởng chất vấn, người Chu bèn giết Trường Hoằng. Theo ghi chép của *Tả truyện* và *Trang Tử*, Trường Hoằng chết ba năm, máu tụ lại thành ngọc để tỏ rõ lòng trung, từ đó xuất hiện thành ngữ "Trường Hoằng hóa bích", "Bích huyết đan tâm".

## Xem thêm

* *Nam Hoa Kinh*

## Chú thích
# Thành (nước)

| Thành quốc |
| --- |
| hiện
Tên bản ngữ
* 郕國/郕国 (成, 宬)
 |
| Thế kỷ 11 TCN–408 TCN |
| Vị thế | bá quốc |
| Thủ đô | 1. Thời Tây Chu, đô thành nằm trong lãnh thổ nhà Chu 2. Thành (nay thuộc phía bắc huyện Vấn Thượng, tỉnh Sơn Đông)  |
| Chính trị |
| Chính phủ | quân chủ, phong kiến |
| Lịch sử |   |
|  |
| • Đầu thời Tây Chu  | Thế kỷ 11 TCN |
| • Nước Tề tiêu diệt  | 408 TCN |
|  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Tiền thân** | **Kế tục** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Nhà Chu |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tề (nước) |  |

 |

 |
|  |

**Thành** (tiếng Trung: 郕, 成, 宬; bính âm: *Chéng*) là một nước chư hầu thời kỳ Xuân Thu Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc, vị trí nay thuộc khu vực phía bắc huyện Vấn Thượng tỉnh Sơn Đông, tước vị bá tước, quốc quân mang họ Cơ, vua kiến quốc là Thành Thúc Vũ.

## Sự kiện lịch sử

Mùa thu năm 718 TCN, do năm trước kia nước Thành có tham gia vào việc đánh Vệ nên Vệ Tuyên công mới lấy cớ đánh nước này để báo thù. Năm 709 TCN, Lỗ Hoàn công và Kỷ Vũ công tổ chức hội thề ở đất Thành. Năm 701 TCN, Tống Trang công và Lỗ Hoàn công tổ chức hội thề tại Phù Chung nước Thành. Năm 686 TCN, Lỗ Trang công cùng Tề Tương công tiến đánh nước Thành, nước Thành phải đầu hàng nước Tề. Năm 616 TCN, vua nước Thành mất, thế tử nước Thành trốn sang nước Lỗ, dựa vào sự giúp đỡ của Lỗ mới có thể tức vị, lại một lần nữa trở thành thuộc quốc của Lỗ. Vào cuối thời Xuân Thu, vua Thành tên Luân là đại phu nước Lỗ, nước Thành về sau đổi thành thái ấp của Mạnh Tôn thị, quốc quân đều chịu sự sai bảo từ Mạnh Tôn thị; đến năm 408 TCN thì bị nước Tề tiêu diệt.

### Vua nước Thành

| Thụy hiệu | Họ tên | Thời gian trị vì | Thân phận và ghi chú |
| --- | --- | --- | --- |
| Thành Thúc Vũ 郕叔武 |  | thời Chu Vũ vương | con thứ 6 Chu Văn vương |
| đời sau chưa rõ |
| Thành bá Bang Phụ 成伯邦父 |  | thời Chu Tuyên vương |  |
| Thành bá Tôn Phụ 成伯孫父 |  | thời Chu U vương |  |
| Thành bá 成伯 |  | thời Chu Bình vương |  |
| đời sau chưa rõ |
| Thành Túc công 成肅公 |  | thời Chu Giản vương | hội minh cùng các nước Tấn, Lỗ, và Lưu thảo phạt nước Tần |
| Thành Giản công 成简公 |  | đầu thời Chu Cảnh vương | sang nước Vệ dự tang lễ Vệ Tương công |
| Thành Hoàn công 成桓公 |  | cuối thời Chu Cảnh vương | hội minh cùng đại phu Phạm Hiến Tử của nước Tấn |
| đời sau chưa rõ |
|  |  | thời Chu Uy Liệt vương | 408 TCN bị nước Tề tiêu diệt |

## Tham khảo

* Xuân Thu Tả Thị truyện

## Chú thích
# Đàm (Chương Khâu)

| Đàm quốc |
| --- |
| hiện
Tên bản ngữ
* 譚國/谭国
 |
| ?–684 TCN |
| Vị thế | Tử quốc |
| Thủ đô | ? |
| Chính trị |
| Chính phủ | Phong kiến |
| Lịch sử |   |
|  |
| • Chu Vũ Vương phân phong  | ? |
| • Tề Hoàn công phái quân tiêu diệt  | 684 TCN |
|  |

**Đàm** (giản thể: 谭; phồn thể: 譚; bính âm: *Tán*) là một nước chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Sau khi tiêu diệt nhà Thương và lập ra nhà Chu, Chu Vũ Vương đã phân phong nước Đàm, vị trí nằm ở phía tây huyện cấp thị Chương Khâu, tỉnh Sơn Đông ngày nay. Quốc quân nước Đàm mang tước tử, tương truyền là hậu duệ của Thiếu Hạo Thiên Kim thị thời Ngũ Đế. Tuy nhiên, vì quốc thế nước Đàm không mạnh nên chẳng bao lâu đã trở thành nước phụ thuộc của Tề.

Trong thời gian công tử Tiểu Bạch của nước Tề phải đi lưu vong, có qua nước Đàm, quốc quân nước Đàm không làm lễ tiếp đãi. Sau này, khi Tiểu Bạch về nước kế vị, tức Tề Hoàn công, nước Đàm cũng không phái người sang chúc mừng. Kết quả là nước Đàm bị nước Tề tiêu diệt vào năm 684 TCN, quốc quân nước Đàm phải chạy sang nương nhờ nước Cử đồng minh. Đời sau của nước Đàm lấy quốc danh làm họ.

## Tham khảo
# Nhâm (nước)

**Nhâm** (chữ Hán: 任國, phiên âm Hán Việt: Nhâm quốc, chữ "任" âm "nhâm" không đọc là "nhậm" hoặc "nhiệm" ), là một tiểu quốc chư hầu do Chu Vũ Vương phong cho hậu duệ của Thái Hạo Phục Hy thị, địa bàn quốc gia này nằm ở khu vực thành phố Tế Ninh tỉnh Sơn Đông ngày nay.

## Hình thành

Tương truyền quân chủ đầu tiên của nước Nhiệm vốn họ Phong thuộc dòng dõi đế vương, tuy nhiên sau khi họ Thần Nông thay họ Phục Hy thắt nút dây cai trị thiên hạ thì con cháu Phục Hy chia làm nhiều nhánh ở rải rác khắp nhân gian. Đến khi Chu Vũ Vương diệt được nhà Thương mới sai người đi tìm hậu duệ các đế vương ngày trước mà phân phong, sứ giả tìm được người họ Phong nói mình là hậu duệ Phục Hy nên nhà vua lập làm chư hầu ở nước Nhâm để hương hỏa tổ tiên.

## Diệt vong

Suốt thời Tây Chu, nước Nhâm luôn trung thành với thiên tử, hễ có lệnh lập tức vua nước này điều binh đến ngay, trong lần Chu U Vương đốt lửa ở đài Ly Sơn quân nước Nhâm cũng từng có mặt. Sang đến thời Xuân Thu, các nước chư hầu tranh giành địa vị bá chủ quyết liệt, nước Nhâm tuy nhỏ nhưng lập trường cũng vững chắc, hễ chư hầu nào tôn phục nhà Chu thì họ cũng ủng hộ ngay. Đầu tiên, họ ủng hộ nước Tề rồi sau đến nước Tấn, đến khi Sở rồi Ngô và Việt nổi lên thì họ vẫn theo Tấn bởi các nước kia dám tiếm hiệu thiên tử. Đến thời Chiến Quốc, nước Tấn suy nhược bị ba nhà là Hàn, Triệu và Ngụy thao túng rồi chia cắt thì nước Nhâm mất chỗ dựa, trong khi đó nhà Chu thì càng ngày càng suy nhược không thể cản nổi các cuộc chiến tranh đẫm máu của chư hầu.

Kết cục nước Nhâm nhỏ bé bị diệt vong bởi nước Tề của họ Điền và trở thành một quận của nước này, như vậy thời gian tồn tại của nước Nhiệm ước tính cũng phải trên dưới 700 năm.

## Xem thêm

* Phục Hy
* Chu Vũ Vương
* Nước Tề

## Tham khảo

* *Chiến Quốc sử*
* *Sử Ký Tư Mã Thiên*
* *Chu sử*
* *Tư trị thông giám*
* *Sử thông*
# Bi (nước)

| Bi quốc |
| --- |
|
Tên bản ngữ
* 邳國/邳国
 |
| thế kỷ 11 TCN–? |
| Vị thế | bá quốc |
| Thủ đô | Tiết Thành Hạ Bi Thượng Bi Hạ Bi |
| Chính trị |
| Chính phủ | quân chủ, phong kiến |
| Lịch sử |   |
|  |
| • Thành lập  | thế kỷ 11 TCN |
| • Bị Sở tiêu diệt  | ? |
|  |
| Mã ISO 3166 | BI |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Tiền thân** | **Kế tục** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Nhà Chu |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Sở (nước) |  |

 |

 |
|  |

**Bi** (tiếng Trung: 邳; bính âm: *Pī*) là một nước chư hầu trong lịch sử Trung Quốc. Quốc quân nước Bi mang họ Nhâm (任).

Nước Bi có một lịch sử lâu dài, từ thời kỳ Hạ Vũ đến tận thời kỳ Xuân Thu và Chiến Quốc.

Quân chủ kiến quốc của nước Bi là Hề Trọng (奚仲). Thời kỳ Hạ Vũ trị vì, Hề Trọng đảm nhiệm chức xa chính (車正), được phong đất Tiết (薛).

Sau đó (thế kỷ 11 TCN), nước này thiên di về phía nam đến đất Bi, quốc danh do đó cũng chuyển thành Bi (Nước Bi).

Vào thời nhà Thương, Bi là một nước đối địch với vương triều, từng làm phản và kháng cự quyền cai trị của triều Thương, sau bị nước Bành (彭) đánh bại. Giáp cốt văn có niên đại từ thời Thương có thể hiện hai chữ "phi" (丕) và "ấp" (邑) ở cạnh nhau (nghĩa là "thành lớn").

Đến thời Tây Chu, nước Bi giáp với nước Tống (宋) ở phía đông và nước Đàm ở phía bắc. Do chịu áp lực từ nước Sở nên người nước Bi lại thiên di về phía bắc đến Tiết Thành (薛城), 30 km về phía nam của huyện cấp thị Đằng Châu ngày nay, thuộc địa cấp thị Tảo Trang tỉnh Sơn Đông. Sau khi di chuyển về đất cũ, nước này vẫn xưng là Bi.

Năm 418 TCN, nước Tề chiếm lĩnh đất Tiết, người nước Bi lại phải di chuyển về phía nam đến Hạ Bi, nằm ở phía tây của Sông Y (沂水), đông bắc Bi Châu (邳州), thuộc địa cấp thị Từ Châu, tỉnh Giang Tô ngày nay. Thành nước Tiết sau trở thành đất phong của cha con Tĩnh Quách quân Điền Anh (田婴) và Mạnh Thường quân Điền Văn.

Cuối cùng, nước Bi bị nước Sở tiêu diệt.

## Chú thích

## Tham khảo

* "西周所分封的诸侯国" (bằng tiếng Trung). Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 10 năm 2016. Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2010.
# Quách (nước)

| Quách quốc |
| --- |
|
Tên bản ngữ
* 郭國/郭国
 |
| Thế kỷ 11 TCN–670 TCN |
| Vị thế | hầu quốc |
| Thủ đô | Nay là phía đông bắc khu Đông Xương Phủ thành phố Liêu Thành tỉnh Sơn Đông |
| Chính trị |
| Chính phủ | quân chủ, phong kiến |
| Lịch sử |   |
|  |
| • Đầu thời Tây Chu  | Thế kỷ 11 TCN |
| • Nước Tề tiêu diệt  | 670 TCN |
|  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Tiền thân** | **Kế tục** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Nhà Chu |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tề (nước) |  |

 |

 |
|  |

**Quách** (tiếng Trung: 郭; bính âm: *Guō*) là một nước chư hầu nhỏ thời Chu, vị trí nay thuộc phía đông bắc khu Đông Xương Phủ thành phố Liêu Thành tỉnh Sơn Đông. Nước này về sau bị Tề tiêu diệt vào năm 670 TCN.

Về nguyên nhân nước này diệt vong thì sách *Quản Tử* chép rằng: Tề Hoàn công đến vùng đất vốn là nước Quách cũ, hỏi người ở đó vì sao mà nước Quách mất. Người đất Quách trả lời: "*tại vua nước Quách ưu đãi người tốt, trấn áp người xấu*". Tề Hoàn công lấy làm quái dị, lại hỏi: "*nói như vậy thì vua Quách là vị vua hiền minh, sao mất nước được?*", người nước Quách giải thích rõ hơn: "*vua Quách đãi người tốt nhưng không dùng được họ, trấn áp người xấu nhưng không ngăn cản được họ làm việc xấu, vì vậy mà mất nước.*"

## Tham khảo

* Quản Tử sách của Quản Trọng do hậu thế làm ra
* Sử ký Tư Mã Thiên - *Tề Thái công thế gia*
# Chú (nước)

| Chú quốc hay Chúc quốc |
| --- |
|
Tên bản ngữ
* 鑄國/铸国 (祝)
 |
| Thế kỷ 11 TCN–? |
| Thủ đô | Nay thuộc phía nam huyện Phì Thành tỉnh Sơn Đông |
| Chính trị |
| Chính phủ | quân chủ, phong kiến |
| Lịch sử |   |
|  |
| • Đầu thời Tây Chu  | Thế kỷ 11 TCN |
| • Không rõ  | ? |
|  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Tiền thân** |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Nhà Chu |

 |  |

 |
|  |

**Chú** (chữ Hán phồn thể: 鑄, chữ Hán giản thể: 铸, bính âm: Zhù) là một nước chư hầu nhỏ thời kỳ Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc, vị trí nay thuộc khu vực phía nam huyện Phì Thành tỉnh Sơn Đông. Nước này khoảng giữa thế kỷ 6 TCN vẫn còn tồn tại, về sau không rõ chấm dứt vào lúc nào.

## Tư liệu lịch sử

*Lã thị Xuân Thu - Thận đại lãm* có ghi chép về nguồn gốc của nước Chú: "Vũ vương thắng nhà Ân, chưa bước xuống xe, đã ra lệnh phong dòng dõi Hoàng Đế ở nước **Chúc**, phong dòng dõi vua Nghiêu ở nước Lê, phong dòng dõi vua Thuấn ở nước Trần; bước xuống xe, đã ra lệnh phong dòng dõi Hạ Hậu Thị ở nước Kỷ, lập dòng dõi vua Thang ở nước Tống, để mà cúng tế rừng dâu".

Đáng chú ý ở chỗ ghi chép giống nhau về việc Chu Vũ vương phong dòng dõi Hoàng Đế, như *Lễ ký - Nhạc ký* chép: "Vũ vương thắng nhà Ân, chống nhà Thương, chưa bước xuống xe mà lại phong dòng dõi Hoàng Đế ở đất Kế, phong dòng dõi vua Nghiêu ở nước **Chúc**, phong dòng dõi vua Thuấn ở nước Trần; bước xuống xe mà còn phong dòng dõi Hạ Hậu thị ở nước Kỷ, đưa dòng dõi nhà Ân sang ở nước Tống". Mà theo *Sử ký - Chu bản kỷ* chép: "Vũ Vương truy xét những vị vua hiền thời trước, bèn thưởng phong dòng dõi Thần Nông ở nước Tiêu, phong dòng dõi Hoàng Đế ở nước **Chúc**, phong dòng dõi vua Nghiêu ở đất Kế, phong dòng dõi vua Thuấn ở nước Trần, phong dòng dõi vua Vũ ở nước Kỷ". Cả ba loại ghi chép trên có đôi chỗ khác nhau. Dương Bá Tuấn cho là cổ âm của hai chữ Chú và Chúc có nét tương tự mà còn hoán đổi cho nhau.

*Xuân Thu Tả truyện chú - Tương công nhị thập tam niên* của Dương Bá Tuấn có đề cập đến đồ đồng xanh truyền đời của nước Chú có khắc chữ Chú công phủ (một loại đồ đựng lúa, nếp, kê để cúng tế thời xưa), bài minh văn này ghi là "Chú công tác mạnh nhâm xa mẫu dắng phủ". Vì vậy mà ông cho rằng nước Chú này chính là hậu duệ của Hoàng Đế mang họ Nhâm hoặc viết là "Nhậm". Cũng trong *Tả truyện - Tương công nhị thập tam niên* có nhắc đến đại phu nước Lỗ là Tang Tuyên Thúc lấy vợ ở nước Chú. Theo ghi chép trong *Tả truyện - Chiêu công nhị thập ngũ niên*, Lỗ Chiêu công đã bảo Thúc Tôn Chiêu Tử đi theo đường nước Chú để trở về nước Lỗ. *Lưỡng Chu kim văn từ đại hệ khảo thích* của Quách Mạt Nhược có nói là nước Chú sau cùng bị nước Tề tiêu diệt nhưng không rõ ông căn cứ vào đâu để đưa ra nhận định này.

### Vua nước Chú

| Thụy hiệu | Họ tên | Thời gian tại vị | Thân phận và ghi chú |
| --- | --- | --- | --- |
| Chú công |  | thời Chu Vũ vương | họ Nhậm, hậu duệ Hoàng Đế, thuộc chi thứ |
| đời sau chưa rõ |
| Chú công |  | thời Chu Linh vương | đại phu nước Lỗ là Tang Tuyên Thúc lấy vợ người nước Chú |
| đời sau chưa rõ |
| Chú hầu Cầu |  | thời Chu Cảnh vương | đại phu nước Lỗ là Thúc Tôn Chiêu Tử từng sang nước Chú |
|  |  | cuối thời Xuân Thu | bị nước Tề tiêu diệt |

## Tham khảo
# Quá (nước)

**Quá** (giản thể: 过; phồn thể: 過) là tên một nước chư hầu do Hàn Trác phong cho con trai trưởng là Hàn Kiêu để làm phên dậu che chắn cho chính quyền của ông ta, địa bàn quốc gia trên ngày nay nằm ở khu vực thuộc tỉnh Sơn Đông.

Sau khi cướp ngôi của Hậu Nghệ lập tức Hàn Trác phong cho 2 người con trai là Hàn Kiêu ở nước Quá và Hàn Ế ở nước Qua, mục đích và nhiệm vụ chính để thành lập hai nước ấy là để ngăn chặn sự trỗi dậy của tôn thất nhà Hạ. Khi biết tin Thiếu Khang đang ở nước Hữu Nhưng thì cả hai nước Quá và Qua đều phát binh truy sát, Thiếu Khang phải lẩn tránh sang nước Hữu Ngu ẩn mình chờ cơ hội phục quốc.

Hàn Kiêu thấy đánh Thiếu Khang quá dễ nên mất cảnh giác không phòng bị gì, đến lúc Thiếu Khang phối hợp với Thần Mi từ nước Hữu Cách đánh tập hậu vào nước Quá thì Hàn Kiêu trở tay không kịp rồi bị giết chết. Như vậy nước Quá từ khi hình thành đến lúc diệt vong tồn tại khoảng chừng hơn 30 năm, nghĩa là từ lúc Hàn Trác cướp ngôi Hậu Nghệ đến khi bị Thiếu Khang đánh bại với vẻn vẹn duy nhất 1 đời vua.

## Xem thêm

* Hàn Trác
* Hàn Kiêu
* Thiếu Khang
* Hàn Ế

## Tham khảo

* Sử Ký Tư Mã Thiên - Hạ bản kỷ
* Tư trị thông giám - phần ngoại kỷ
* Trúc thư kỷ niên
* Trung Quốc thông sử
* Trung Quốc toàn sử