# Chiapas

| Chiapas *Chiapan (tiếng Nahuatl)* |
| --- |
| —  Bang  — |
| Bang Tự do và có Chủ quyền Chiapas *Estado Libre y Soberano de Chiapas* (tiếng Tây Ban Nha) *Tlahtohcayotl chiapan* (tiếng Nahuatl) |
|  |
| Cảnh quan Sông Usumacinta |
|  **Huy hiệu** |
| Tên hiệu: *Espíritu del Mundo Maya* *(Linh hồn của thế giới Maya)* |
|  |
| Chiapas |
| Quốc gia | México |
| Thủ phủ và thành phố lớn nhất | Tuxtla Gutiérrez |
| Municipalities | 124 |
| Gia nhập | 14 tháng 9 năm 1824 |
| Thứ tự | 19 |
| Thủ phủ | Tuxtla Gutiérrez |
| Chính quyền |
|  • Thống đốc |  Óscar Eduardo Ramírez Aguilar |
|  • Thượng viện |  José Antonio Aguilar Castillejos  Sasil de León Villard  Noé Castañón Ramírez |
|  • Hạ viện |
Hạ nghị sĩ liên bang
* •  Manuela Obrador Narváez (1st)
* •  Adela Ramos Juárez (2nd)
* •  Alfredo Vázquez Vázquez (3rd)
* •  Joaquín Zebadúa Alva (4th)
* •  Yeimi Aguilar Cifuentes (5th)
* •  Jorge Luis Llaven Abarca (6th)
* •  Manuel de Jesús Narcía Coutiño (7th)
* •  Ismael Brito Mazariegos (8th)
* •  Adriana Bustamante Castellanos (9th)
* •  María del Carmen Fernández Benavente (10th)
* •  Roberto Rubio Montejo (11th)
* •  José Luis Elorza Flores (12th)
* •  Luis Armando Melgar Bravo (13th)
 |
| Diện tích |
|  • Tổng cộng | 73.311 km2 (28,306 mi2) |
|   | Hạng thứ 10 |
| Độ cao cực đại (Volcán Tacaná) | 4.080 m (13,390 ft) |
| Dân số (2020) |
|  • Tổng cộng | 5,543,828 |
|  • Mật độ | 76/km2 (200/mi2) |
|  • Thứ hạng mật độ | 15 |
| GDP |
|  • Tổng cộng | 455 tỷ peso México (22,7 tỷ đô la Mỹ) (2022) |
|  • Bình quân đầu người | 3.989 đô la Mỹ (2022) |
|  |
| Múi giờ | UTC-6 |
| Mã bưu chính | 29–30 |
| Mã ISO 3166 | MX-CHP |
| Chỉ số phát triển con người |  0.710 cao 32 trong số 32 bang |
| Website | Government Web Site |
| **^**a. Theo nguyện vọng của nhân dân Chiapas thông qua bầu cử trực tiếp được gia nhập Liên bang. |

**Chiapas**, tên chính thức là **Bang Tự do và có Chủ quyền Chiapas**, là một trong 31 bang, cùng với Thành phố México lập nên 32 thực thể liên bang của México. Tính đến tháng 9 năm 2017, Chiapas được chia thành 124 municipio với thủ phủ là Tuxtla Gutiérrez. Những trung tâm dân cư khác của Chiapas là Ocosingo, Tapachula, San Cristóbal de las Casas, Comitán và Arriaga. Đây là bang cực nam México, tiếp giáp với Oaxaca về phía tây, Veracruz về phía tây bắc, Tabasco về phía bắc, và với các tỉnh Petén, El Quiché, Huehuetenango và San Marcos của Guatemala về phía đông và đông nam. Chiapas giáp Thái Bình Dương về phía nam.

Chiapas có khí hậu nhiệt đới ẩm ướt. Ở phương bắc, tại vùng giáp Tabasco, gần Teapa, lượng mưa trung bình hơn 3.000 mm (120 in) mỗi năm. Trong quá khứ, vùng này phủ rừng mưa lâu năm đất thấp, nhưng lớp cây cối này hầu như đã bị quét sạch, thay vào đó là đất trồng trọt chăn nuôi. Lượng mưa giảm dần khi đi về phía Thái Bình Dương, nhưng vẫn dư dả để trồng chuối hay cây trồng nhiệt đới khác tại vùng quanh Tapachula. Trên những dãy núi chạy dọc nhau trong nội địa Chiapas, khí trời mát hơn, có lúc có sương, cho phép rừng sương mù tại Reserva de la Biosfera el Triunfo phát triển.

Chiapas có những di chỉ và tàn tích Maya cổ Palenque, Yaxchilán, Bonampak, Chinkultic và Toniná. Đây còn là một trong số bang có người bản địa đông nhất toàn quốc, gồm 12 dân tộc được chính phủ liên bang công nhận. Phần lớn lịch sử xoay quanh sự đàn áp những dân tộc này và những cuộc nổi dậy của họ. Cuộc nổi dậy mới đây nhất là cuộc nổi dậy Zapatista 1994, thành công trong việc giành quyền lợi mới cho người bản địa.

## Lịch sử

## Địa lý

## Kinh tế

## Nhân khẩu

### Đô thị

|    20 thành phố hoặc thị xã lớn nhất tại Chiapas Source: |
| --- |
| Hạng |  | Municipality | Dân số
  |
| 1 | Tuxtla Gutiérrez | Tuxtla Gutiérrez | 578,830 |
| 2 | Tapachula | Tapachula | 217,550 |
| 3 | San Cristóbal de las Casas | San Cristóbal de las Casas | 183,509 |
| 4 | Comitán de Domínguez | Comitán | 113,479 |
| 5 | Chiapa de Corzo | Chiapa de Corzo | 55,931 |
| 6 | Palenque | Palenque | 51,797 |
| 7 | Cintalapa | Cintalapa | 49,201 |
| 8 | Ocosingo | Ocosingo | 47,688 |
| 9 | Ocozocoautla de Espinosa | Ocozocoautla de Espinosa | 43,247 |
| 10 | Tonalá | Tonalá | 38,087 |

Lịch sử dân số| Năm | Số dân | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1895 | 320.694 | —     |
| 1900 | 360.799 | +12.5% |
| 1910 | 438.843 | +21.6% |
| 1921 | 421.744 | −3.9% |
| 1930 | 529.983 | +25.7% |
| 1940 | 679.885 | +28.3% |
| 1950 | 907.026 | +33.4% |
| 1960 | 1.210.870 | +33.5% |
| 1970 | 1.569.053 | +29.6% |
| 1980 | 2.084.717 | +32.9% |
| 1990 | 3.210.496 | +54.0% |
| 1995 | 3.584.786 | +11.7% |
| 2000 | 3.920.892 | +9.4% |
| 2005 | 4.293.459 | +9.5% |
| 2010 | 4.796.580 | +11.7% |
| 2015 | 5.217.908 | +8.8% |
| 2020 | 5.543.828 | +6.2% |

### Tôn giáo

| Tôn giáo tại Chiapas (2010) |
| --- |
|  |  |  |
| Công giáo |    | 58.3% |
| Hệ phái Kitô giáo khác |    | 27.4% |
| Không tôn giáo |    | 12.1% |
| Không xác định |    | 2.1% |
| Tôn giáo khác |    | 0.1% |

## Ghi chú

## Tham khảo