# Dương Dũng (nhà Tùy)

| Dương Dũng 楊勇 |
| --- |
| Thái tử nhà Tùy |
| Thông tin chung |
| Sinh | 568 |
| Mất | 604 |
| Phối ngẫu | Vương phi Nguyên thị Vân Chiêu huấn |
| Hậu duệ | xem văn bản |
| Thân phụ | Tùy Văn Đế Dương Kiên |
| Thân mẫu | Văn Hiến Hoàng hậu Độc Cô Già La |

**Dương Dũng** (chữ Hán: 楊勇, 568 – 604), tên Tiên Ti là **Hiền Địa Phạt** (睍地伐) là một hoàng tử nhà Tùy trong lịch sử Trung Quốc.

Ông là đích trưởng tử của Tùy Văn Đế, vốn là Hoàng thái tử sau khi phụ thân đăng cơ. Sau khi thất bại trong cuộc chiến tranh giành quyền kế vị với các em trai, ông bị Tùy Văn Đế xử tử cùng các con.

## Thân thế

Dương Dũng sinh năm 568 tại kinh thành Lạc Dương, là con trai trưởng của Tùy Văn Đế Dương Kiên cùng chính thất của ông, Độc Cô Già La. Trước khi sinh ra ông, Độc Cô thị còn sinh được hai con gái; người đầu tiên là Dương Lệ Hoa, là Hoàng hậu của Bắc Chu Tuyên Đế; người nhỏ hơn về sau trở thành Tương Quốc công chúa, lấy Lý Trường Nhã (李長雅). Giống như tổ tiên, ông tự nhận là hậu duệ của sĩ tộc họ Dương ở quận Hoằng Nông nhà Tây Hán, nguyên quán là huyện Hoa Âm.

Không lâu sau khi sinh, tổ phụ của ông Dương Trung đạt được nhiều quân công, Dương Dũng nhờ đó mà được triều đình Bắc Chu phong tước *Bắc An hầu* (博安侯). Sau khi thân phụ Dương Kiên nắm được chính quyền đã phong ông làm Thế tử, khi nhà Tùy thành lập thì được sách lập Hoàng thái tử. Ông có dung mạo tuấn mỹ, bản tính hiếu học, giỏi từ phú, tính cách khoan hậu, ôn hòa, lại thường xuyên kết giao với văn nhân đương thời, rất được tán thưởng.

Dương Dũng từng trang trí cho một bộ giáp Thục, Văn Đế lo lắng ông nhiễm thói quen xa xỉ nên đã đặc biệt răn đe một trận. Đến tết Đông chí năm đó, bách quan đến triều kiến Dương Dũng, Dương Dũng vui vẻ chấp nhận sự chúc mừng của họ. Văn Đế hỏi cận thần đây là nghi lễ gì, Thái thường thiếu khanh Tân Đản thưa rằng Đông cung chỉ nên dùng lễ mừng (贺) chứ không thể dùng lễ triều kiến (朝见). Văn Đế cho rằng Thái tử vi phạm lễ chế, bèn hạ lệnh cho đại thần không được dùng lễ triều kiến để gặp Thái tử nữa; sự sủng ái của Văn Đế đối với Dương Dũng cũng ngày một giảm sút, ngược lại nảy sinh lòng nghi kỵ. Về sau khi Văn Đế tuyển chọn thị vệ, những người có võ lực mạnh đều chọn về bên mình, quan đại thần Cao Biền tiến gián rằng làm vậy e là thị vệ bảo vệ Thái tử sẽ quá yếu. Việc này khiến Văn Đế không vui, cho rằng Cao Biền vì có con trai là con rể của Dương Dũng nên mới nói đỡ cho Thái tử, từ đó càng đề phòng Cao Biền hơn.

Sủng thiếp của Dương Dũng là Vân thị, là một nữ tử xinh đẹp động lòng người, lại khéo léo xu nịnh nên độc bá Đông cung, sinh liên tiếp ba con trai nên được phong làm *Chiêu huấn* (昭训), đãi ngộ nhận được thậm chí ngang hàng với chính thất Nguyên thị được phu thê Dương Kiên chọn lựa, việc này khiến Độc Cô Hoàng hậu vô cùng bất mãn. Chính thê của Dương Dũng là Nguyên phi không được sủng ái, sinh u uất thành bệnh rồi qua đời chỉ sau hai ngày; Dương Dũng lập tức để Vân Chiêu huấn chủ trì Đông cung. Độc Cô Hoàng hậu nhận định Dương Dũng và Vân Chiêu huấn hợp mưu hại chết đích thê, không những trách mắng Dương Dũng mà còn sai người ngầm điều tra. Tấn vương Dương Quảng biết mẫu thân có lòng bất mãn với huynh trưởng, bèn giả vờ bản thân không có cơ thiếp nào, chỉ chung thủy sống cùng Tiêu phi. Vì vậy, Độc Cô Hoàng hậu càng ghét Dương Dũng và hết lời tán thưởng đức hạnh của Dương Quảng. Mỗi lần Hoàng hậu than phiền việc Vân thị chuyên sủng, cảm thán việc Nguyên thị chết yểu, Dương Quảng cũng tỏ ra đau lòng khôn xiết, khiến Hoàng hậu ngày càng yêu thích người con thứ hai, có ý phế Thái tử để lập Dương Quảng. Dương Dũng vì việc này mà sinh lòng sợ hãi nhưng không có cách nào; Văn Đế biết nội tâm ông bất an, bèn phái Dương Tố đi quan sát ông. Kết quả, Dương Tố cố ý kích nộ Dương Dũng khiến ông nói ra những lời oán hận, từ đó Văn Đế càng hoài nghi ông hơn. Hoàng hậu và Dương Quảng liên tục quan sát nhất cử nhất động của ông rồi dâng lời gièm pha lên Văn Đế, cộng thêm việc Dương Dũng có nhiều lời oán thán, Văn Đế cuối cùng đã phế Thái tử làm thứ nhân, cải lập Dương Quảng làm Thái tử. Các con trai, con gái vốn được phong tước vị của Dương Dũng cũng đều bị phế làm thứ nhân.

Dù có nhiều tiếng nói cho rằng tội của Thái tử chưa đến mức bị phế, và việc phế lập Thái tử là đại sự, nhưng Văn Đế không nghe. Dương Dũng cũng tự thấy mình oan uổng, nhiều lần yêu cầu diện kiến Văn Đế để trần tình nhưng đều bị Hoàng thái tử Dương Quảng ngăn chặn, không thể đạt được tâm nguyện. Trong tình thế cấp bách, Dương Dũng đã trèo lên cây đại thụ đại thanh kêu gào Văn Đế, hy vọng Văn Đế nghe thấy sẽ gặp ông một lần. Dương Tố thừa cơ dâng lời gièm pha: "*Dương Dũng đã thần trí điên loạn, bị yêu ma nhập xác, hồn phách không thể thu về được nữa*." Văn Đế cũng nghĩ như vậy, do đó Dương Dũng chung quy vẫn không thể gặp được Văn Đế. Độc Cô Hoàng hậu cũng nhiều lần vu hãm Dương Dũng với các phương thức và tội danh tương tự. Đến khi Văn Đế lâm bệnh nằm liệt giường tại cung Nhân Thọ, Hoàng thái tử cùng các cơ thiếp của Văn Đế đều túc trực hầu hạ bên cạnh. Các bộ sử như Tư trị thông giám và Tùy thư đều chép về việc Tuyên Hoa phu nhân, vị sủng phi cuối đời của Văn Đế bị Thái tử Dương Quảng làm nhục. Sau khi Tuyên Hoa phu nhân đem chuyện này kể lại cho Văn Đế, Văn Đế mới biết mình đã oan uổng Dương Dũng, bèn đại mắng Độc Cô Hoàng hậu và Dương Quảng, sai người triệu Dương Dũng vào cung chuẩn bị phế Dương Quảng để phục lập Dương Dũng làm Thái tử. Tuy nhiên, sự việc này đã bị Dương Quảng chặn đứng, ngay sau đó Văn Đế bạo băng. Sau khi Dương Quảng thuận lợi kế vị, lập tức giả mạo chiếu thư của Văn Đế, phái Dương Ước đến ban chết cho Dương Dũng. Dạng Đế về sau truy phong Dương Dũng làm **Phòng Lăng vương** (房陵王), nhưng con cháu không được kế thừa tước vị, toàn bộ bị lưu đày đến Lĩnh Nam, về sau đều bị Dương Quảng sát hại.

## Lăng mộ

Tháng 1 năm 2005, các nhà khảo cổ thi hành khai quật cứu hộ một ngôi đại mộ triều Tùy bị trộm mất văn bia tại thôn Thuế, Tống Quan, Thiểm Tây. Đây là ngôi mộ triều Tùy có cấp bậc cao nhất, bảo tồn hoàn chỉnh nhất được phát hiện cho đến nay.

Trong bích họa mô tả đồ binh khí có tổng cộng 18 cây kích trên giá, thị vệ sử dụng loại đao thẳng vòng đầu áp dụng phương pháp treo hai vòng, chứng tỏ mộ chủ được chôn cất theo nghi lễ của Thái tử. Mà Thái tử chưa kịp kế vị của triều Tùy chỉ có Dương Dũng và Dương Chiêu. Kết hợp với việc kiểm định thi thể cho thấy đây là một nam giới chết bất bình thường ở độ tuổi từ 35 đến 55, có thể suy đoán đây chính là mộ của Dương Dũng.

## Gia quyến

### Thê thiếp

* Vương phi Nguyên thị (元氏), xuất thân đại gia tộc Hà Nam Nguyên thị (河南元氏) của Bắc Ngụy, con gái *Tuân Dương Giản công* Nguyên Hiếu Cử (元孝矩) và chính phi Vũ Văn thị (宇文氏), công chúa nhà Bắc Chu.
* Cao Lương đệ (高良娣), sinh hai con trai.
* Vương Lương viện (王良媛), sinh hai con trai.
* Vân Chiêu huấn (云昭训, ? - 604), đắc sủng bậc nhất, sinh ba con trai. Cùng Dương Dũng bị Dương Quảng ban chết.
* Thành cơ (成姬), sinh một con trai.

### Hậu duệ

Các con trai của Dương Dũng đều bị giết vào năm 607.

* *Trường Ninh vương* Dương Nghiễm (楊儼), mẹ là Vân chiêu huấn. Chính thất là Vương phi Kinh Triệu Vi thị, con gái *Tỉnh Định hầu* Vi Sư (韦师).
* *Bình Nguyên vương* Dương Dụ (楊裕), mẹ là Vân chiêu huấn.
* *An Thành vương* Dương Quân (楊筠), mẹ là Vân chiêu huấn.
* *An Bình vương* Dương Nghi (楊嶷), mẹ là Cao lương đệ.
* *Tương Thành vương* Dương Các (楊恪), mẹ là Cao lương đệ. Chính thất là Vương phi Hà Đông Liễu thị (河东柳氏, ? - 607), con gái Tuần Châu thứ sử Liễu Đán (柳旦), tự sát sau cái chết của chồng.
	+ Vĩnh Ninh công chúa (永寧公主, 604 - 622), con gái độc nhất, giá cấp cho Đường Thái Tông.
* *Cao Dục vương* Dương Cai (楊該), mẹ là Vương lương viện.
* *Kiến An vương* Dương Thiều (楊韶), mẹ là Vương lương viện.
* *Dĩnh Xuyên vương* Dương Quành (楊煚), mẹ là Thành cơ.
* Dương Hiếu Thực (楊孝實)
* Dương Hiếu Phạm (楊孝範)
* Trưởng nữ, phong *Đại Ninh công chúa* (大寧公主), hạ giá Bột Hải quận công Cao Biểu Nhân (高表仁), con trai Cao Biền. Sau khi Tùy triều diệt vong, cùng chồng đến Oa quốc.

## Tham khảo