# Giáo dục Iran

Cờ của Bộ Giáo dục Iran
**Giáo dục tại Iran** được tập trung hóa và chia thành giáo dục phổ thông (K-12) cộng với giáo dục đại học. Giáo dục tiểu học và trung học được giám sát bởi Bộ Giáo dục và giáo dục đại học dưới sự giám sát của Bộ Khoa học, Nghiên cứu và Công nghệ và Bộ Y tế và Đào tạo Y khoa đối với các ngành khoa học y tế. Tính đến năm 2016, khoảng 94% dân số trưởng thành ở Iran biết chữ. Tỷ lệ này tăng lên 97% trong nhóm thanh niên từ 15 đến 24 tuổi mà không có sự phân biệt giới tính. Đến năm 2007, Iran có tỷ lệ sinh viên trên lực lượng lao động là 10,2%, nằm trong số các quốc gia có tỷ lệ cao nhất thế giới.

Trường tiểu học (*Dabestân*, *دبستان*) bắt đầu từ năm 6 tuổi với thời gian học là sáu năm. Trường trung học cơ sở (*Dabirestân دوره اول دبیرستان*), còn được gọi là trường cấp hai, bao gồm ba năm của Dabirestân từ lớp bảy đến lớp chín. Trường trung học phổ thông (*Dabirestân*, *دوره دوم دبیرستان*), bao gồm ba năm cuối, là bắt buộc. Học sinh ở cấp độ này có thể theo học các ngành lý thuyết, dạy nghề/kỹ thuật hoặc kỹ năng tay nghề, mỗi chương trình có các chuyên ngành riêng. Cuối cùng, học sinh được cấp bằng tốt nghiệp trung học. Yêu cầu để vào giáo dục đại học là phải có bằng tốt nghiệp trung học và vượt qua kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia, Iranian University Entrance Exam (*Konkur کنکور*), tương tự như kỳ thi baccalauréat của Pháp (đối với hầu hết các trường đại học và ngành học). Iran đang phải đối mặt với vấn đề thừa bằng cấp và bằng cấp học thuật giả mạo.

Các trường đại học, viện công nghệ, trường y và trường cao đẳng cộng đồng cung cấp giáo dục đại học. Giáo dục đại học được chia thành các cấp độ văn bằng khác nhau: *Fogh-e-Diplom* hoặc *Kārdāni* sau hai năm giáo dục đại học, *Kārshenāsi* (còn được biết đến với tên "license") được cấp sau bốn năm giáo dục đại học (cử nhân). *Kārshenāsi-ye Arshad* được cấp sau hai năm học tiếp theo (thạc sĩ). Sau đó, một kỳ thi khác cho phép ứng viên theo đuổi chương trình tiến sĩ (Ph.D.).

Sáng kiến Đo lường Quyền con người (HRMI) nhận thấy rằng Iran chỉ đáp ứng được 91,0% những gì họ nên thực hiện đối với quyền giáo dục dựa trên mức thu nhập của quốc gia. HRMI phân tích quyền giáo dục bằng cách xem xét cả quyền giáo dục tiểu học và trung học. Khi xem xét mức thu nhập của Iran, quốc gia này đạt được 99,2% những gì có thể dựa trên các nguồn lực (thu nhập) cho giáo dục tiểu học nhưng chỉ đạt 82,9% cho giáo dục trung học.

## Lịch sử giáo dục tại Iran

### Iran tiền Hồi giáo

Các học giả đã phát hiện ra các tài liệu từ khoảng năm 550 TCN liên quan đến sự nhấn mạnh vào giáo dục ở Ba Tư cổ đại (Iran ngày nay). Các tài liệu khuyến khích mọi người tiếp thu kiến thức để hiểu Thượng đế tốt hơn và sống một cuộc đời thịnh vượng. Các trường tôn giáo được thành lập ở các khu vực hạn chế để phục vụ chính quyền. Mặc dù hầu hết các vấn đề tập trung vào nghiên cứu tôn giáo, cũng có các bài học về quản trị, chính trị, kỹ năng kỹ thuật, quân sự, thể thao và nghệ thuật. Tổ chức giáo dục đại học đầu tiên, Academy of Gondishapur hoặc Jondishapoor (vẫn còn tồn tại), được hình thành trong thời đại Sasanian, vào khoảng thế kỷ thứ ba.

### Thời đại Safavid

Thời đại Safavid đánh dấu những hình thành đầu tiên của giáo dục hiện đại tại Iran. Có một sự nhấn mạnh hỗn hợp vào các giá trị Hồi giáo và những tiến bộ khoa học.

### Thời đại Qajar

Được thành lập dưới triều đại của Mozaffar ad-Din Shah Qajar vào năm 1898, Ủy ban Giáo dục (Anjoman-e Ma'arf) là chương trình có tổ chức đầu tiên nhằm thúc đẩy cải cách giáo dục không do nhà nước tài trợ. Ủy ban bao gồm các thành viên ngoại giao, ulama (giới học giả Hồi giáo), các thương gia giàu có, bác sĩ và những người nổi tiếng khác. Lợi ích xung đột của những người tham gia đã dẫn đến khó khăn trong việc thực thi, tuy nhiên họ đã thành công trong việc mở nhiều trường giáo dục tiểu học và trung học mới. Nó cũng tạo ra một thư viện công cộng, cung cấp các lớp học cho người lớn, xuất bản một tờ báo chính thức (Ruznamah-e Ma'arif), và thành lập một công ty in ấn mang tên Công ty In sách (Sherkat-e Tab'-e Ketab).

### Quân đoàn Khai trí (1969–1979)

Quân đoàn khai trí diễn ra trong suốt Cuộc Cách mạng Trắng, diễn ra dưới thời Mohammad Reza Pahlavi. Chính phủ tin rằng phần lớn dân số mù chữ, và Quân đoàn Khai trí là một nỗ lực nhằm thay đổi các số liệu thống kê. Chương trình bao gồm việc tuyển dụng những thanh niên có bằng giáo dục trung học phục vụ trong Quân đoàn Khai trí và tham gia giảng dạy trẻ em từ 6 đến 12 tuổi, hầu hết trong số đó chưa học hết lớp 2, biết đọc. Mục tiêu là cải thiện tỷ lệ biết chữ ở Iran một cách rẻ tiền và hiệu quả, điều mà họ tin rằng cũng sẽ cải thiện tay nghề lao động. 200.000 thanh niên nam nữ đã tham gia Quân đoàn Khai trí, giảng dạy cho 2,2 triệu trẻ em trai và gái và hơn một triệu người lớn. Trong nhiều trường hợp, các tình nguyện viên sẽ tiếp tục làm việc với tư cách là giáo dục viên sau khi kết thúc thời gian thực hiện nghĩa vụ.

### Sau Cách mạng Hồi giáo

Lúc đầu, Cách mạng Hồi giáo sau năm 1979 đặt trọng tâm lớn vào các cải cách giáo dục. Các chính trị gia muốn các giá trị Hồi giáo hiện diện trong hệ thống trường học càng nhanh càng tốt. Tuy nhiên, áp lực do Chiến tranh Iran-Iraq và sự chênh lệch kinh tế đã buộc các kế hoạch giáo dục phải lùi bước khi các vấn đề khác được ưu tiên. Một số thay đổi quan trọng đã được thực hiện. Đầu tiên là việc Hồi giáo hóa sách giáo khoa. Các trường học sau đó được phân tách theo giới tính của học sinh. Việc tuân thủ Luật Hồi giáo trong các trường học trở thành bắt buộc và các nghi lễ tôn giáo được duy trì.

Đến thập niên 1990, nhiều thay đổi đáng kể hơn đã nảy sinh. Hệ thống học thuật hàng năm chuyển sang hệ thống dựa trên tín chỉ. Ví dụ, nếu một sinh viên trượt một môn học, thay vì phải học lại cả năm, họ sẽ học lại các tín chỉ đó. Thời gian bắt buộc của trường trung học phổ thông được rút ngắn từ bốn năm xuống còn ba năm. Tuy nhiên, năm thứ tư vẫn có sẵn như một lựa chọn để thu hẹp khoảng cách giữa trung học phổ thông và đại học. Ngoài ra, nhiều chương trình kỹ thuật và dạy nghề đã được thêm vào để giúp đào tạo học sinh cho lực lượng lao động, điều này đã được chứng minh là phổ biến với học sinh.

### Giáo dục hiện đại

Tỷ lệ biết chữ của dân số Iran trên 15 tuổi giai đoạn 1975–2015 theo Viện Thống kê UNESCO
Những trường công lập theo phong cách phương Tây đầu tiên được thành lập bởi Haji-Mirza Hassan Roshdieh. Amir Kabir (Đại tể tướng) đã giúp thành lập trường đại học Iran hiện đại đầu tiên vào giữa thế kỷ 19. Trong thế kỷ 19, trường đại học Iran đầu tiên, mô phỏng theo các trường đại học châu Âu, được thành lập trong thời kỳ Pahlavi đầu tiên. Có cả trường công lập miễn phí và trường tư thục ở Iran ở tất cả các cấp, từ tiểu học đến đại học. Giáo dục ở Iran mang tính tập trung cao độ. Bộ Giáo dục giám sát việc lập kế hoạch giáo dục, tài chính, quản trị, chương trình giảng dạy và phát triển sách giáo khoa. Việc đào tạo giáo viên, xếp loại và các kỳ thi cũng là trách nhiệm của Bộ. Tuy nhiên, ở cấp đại học, mọi sinh viên theo học tại các trường công lập đều được yêu cầu cam kết phục vụ chính phủ trong vài năm, thường tương đương với số năm học tại đại học, hoặc trả một khoản phí thấp (thường là vài trăm đô la) hoặc hoàn toàn miễn phí nếu người đó có thể chứng minh không có khả năng chi trả cho chính phủ Hồi giáo (sau trung học và đại học). Trong đầu thập niên 1970, các nỗ lực đã được thực hiện để cải thiện hệ thống giáo dục bằng cách cập nhật chương trình học, đưa vào sách giáo khoa hiện đại và đào tạo giáo viên hiệu quả hơn.

Cuộc cách mạng năm 1979 tiếp tục sự nhấn mạnh của đất nước vào giáo dục, với việc chính phủ mới đặt dấu ấn của mình lên quy trình này. Thay đổi đáng kể nhất là việc Hồi giáo hóa hệ thống giáo dục. Tất cả học sinh được phân tách theo giới tính. Năm 1980, Ủy ban Cách mạng Văn hóa được thành lập để giám sát việc đưa các giá trị Hồi giáo vào giáo dục. Một nhánh của ủy ban, Trung tâm Sách giáo khoa (bao gồm chủ yếu là các giáo sĩ), đã sản xuất 3.000 sách giáo khoa cấp đại học mới phản ánh quan điểm Hồi giáo vào năm 1983. Các tài liệu giảng dạy dựa trên Hồi giáo đã được đưa vào các lớp tiểu học trong vòng sáu tháng sau cuộc cách mạng.

Năm 2014, có báo cáo rằng khoảng 4 triệu trẻ em đủ điều kiện giáo dục phổ thông (K-12) đã bỏ học.

## Các cấp học

| Độ tuổi | Cấp học (bằng tiếng Ba Tư) | Thời lượng | Tương đương văn bằng Hoa Kỳ | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 5–6 | Tiền tiểu học/Mẫu giáo | 1 năm |  | Tự chọn. 50% trẻ em ở độ tuổi này được ghi danh vào giáo dục tiền tiểu học. |
| 6–12 | Giáo dục tiểu học/*Dabestan* | 6 năm
(lớp 1–6) |  | Mặc dù giáo dục tiểu học là miễn phí và bắt buộc, việc ghi danh đầy đủ cho giáo dục tiểu học vẫn chưa đạt được (2004).  |
| 12–15 | Trung học cơ sở/ *Motovasseteh avval* | 3 năm
(lớp 7–9) | Cấp hai | Bắt buộc (lớp 7–9). (Miễn phí) Mục tiêu của cấp học này là tìm hiểu khả năng và kỹ năng của trẻ để hệ thống giáo dục có thể hướng dẫn các em vào con đường phù hợp nhất sau khi kết thúc giáo dục bắt buộc. |
| 15–18 (hoặc lớn hơn) | Trung học phổ thông/ Motovasseteh dovom | 3 năm
(lớp 10–12) | Bằng tốt nghiệp trung học *(Diplom-Motevaseth)* | Ở Iran, giáo dục trung học phổ thông KHÔNG bắt buộc. Đến năm 2010, 80% trẻ em ở độ tuổi từ 16 đến 18 đã được ghi danh. Khoảng 6% các tổ chức trung học phổ thông là tư thục. Các trường này phải tuân thủ các quy định của Bộ Giáo dục, mặc dù họ được tài trợ chủ yếu thông qua học phí từ học sinh. Có ba loại trường: nhánh lý thuyết, nhánh kỹ thuật-dạy nghề/chuyên nghiệp và nhánh kỹ năng tay nghề (Kar-Danesh). Hai nhánh sau chuẩn bị cho học sinh trực tiếp tham gia thị trường lao động trong các ngành thương mại, nông nghiệp, công nghiệp. Nhánh Kar-Danesh đào tạo công nhân bán lành nghề và lành nghề, quản đốc và giám sát viên. Bên cạnh đó, mỗi con đường đều có chuyên môn riêng (ví dụ: 'toán học và vật lý'; 'khoa học thực nghiệm' hoặc 'văn học và nhân văn' trong trường hợp của con đường lý thuyết). Học sinh có Chứng nhận Bằng tốt nghiệp Trung học có quyền tham gia *Konkur*, tức là Kỳ thi Tuyển sinh Quốc gia cạnh tranh. Năm 2009, khoảng 11% ứng viên hay 1.278.433 người đã được nhận vào đại học, trong đó khoảng 60% là nữ.  |
| 18–20 (hoặc lớn hơn) | Trường Kỹ thuật/Dạy nghề **HOẶC** (xem bên dưới) | 2 năm | Bằng Cao đẳng *(Fogh-e-Diplom* hoặc *Kārdāni)* |    Học sinh có thể học thêm hai năm ở giáo dục sau trung học, cung cấp cho các em các kỹ năng để trở thành một kỹ thuật viên trình độ cao và nhận được "bằng cao đẳng tích hợp" |
| 18–22 (hoặc lớn hơn) | Đại học (cử nhân) | 4 năm | Bằng Cử nhân *(Kārshenāsi* hoặc *Licence)* | Dựa trên kết quả "konkur" và điểm bằng tốt nghiệp, mỗi sinh viên trong các lĩnh vực lý thuyết có thể chọn một ngành học và một trường đại học để tiếp tục học đại học. Học kỳ tại đại học được chia thành 2 'học kỳ' và 'tín chỉ học phần'. Các trường đại học nhận ngân sách từ nhà nước, và sinh viên thường không phải trả học phí và nội trú tại các cơ sở này (ngoại trừ Islamic Azad University). |
| 22–24 (hoặc lớn hơn) | Đại học (sau đại học) | 2 năm | Bằng Thạc sĩ *(Kārshenāsi-ye Arshad* hoặc *Fogh Licence)* | Iran sở hữu một số trường đại học uy tín nhất ở Trung Đông như Tehran University of Medical Sciences, Trường Đại học Tehran, Sharif University, Amirkabir University of Technology, và Iran University of Science and Technology (cả năm trường đều nằm trong top 1.000 trường đại học hàng đầu thế giới theo bảng xếp hạng quốc tế SCImago). Shiraz University, Isfahan University of Technology, Shahid Beheshti University của Tehran, và Ferdowsi University của Mashhad là các viện giáo dục đại học nổi bật khác trong nước. Xem thêm: Danh sách Các trường đại học tại Iran |
| 24-27/8 (hoặc lớn hơn) | Chương trình tiến sĩ | 3–4 năm | Tiến sĩ *(Doctor of Philosophy)* | Sinh viên thường được nhận sau khi tốt nghiệp thạc sĩ và vượt qua các kỳ thi tuyển sinh tiến sĩ. Năm 2013, khoảng 60.000 nghiên cứu sinh tiến sĩ đang học tập trong tất cả các chương trình tiến sĩ ở Iran, theo Hội nghị Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển. |

Thang điểm| Số | Chữ | Ghi chú |
| --- | --- | --- |
| 16–20 | A |  |
| 14–15.99 | B |  |
| 12–13.99 | C |  |
| 10–11.99 | D | Đạt: GPA trên 10 |
| 0–9.99 | F hoặc 'Trượt' |

## Ngân sách

Mỗi năm, 20% chi tiêu chính phủ và 5% GDP dành cho giáo dục, một tỷ lệ cao hơn hầu hết các nước đang phát triển. 50% chi tiêu giáo dục được dành cho giáo dục trung học, và 21% ngân sách giáo dục nhà nước hàng năm được dành cho việc cung cấp giáo dục sau đại học tại Iran.

## Thay đổi vi hiến

Năm 2024, nhân viên Hội đồng tối cao về cách mạng văn hóa đã đưa ra một đạo luật khiến việc người dân phản đối các trường đại học và luật giáo dục của chính phủ bị coi là bất hợp pháp nếu bị xem là thay đổi hiến pháp mà không có một cuộc bỏ phiếu công khai hoặc trưng cầu dân ý.

## Giờ cầu nguyện Hồi giáo bắt buộc

Vào tháng 10 năm 2023, chính phủ đã ra lệnh bắt buộc cầu nguyện Hồi giáo nửa giờ mỗi ngày đối với học sinh. Sinh viên đại học phải học di chúc của Tướng Soleimani.

## Cải cách giáo dục

*Kế hoạch Phát triển Năm năm lần thứ tư (2005–2010)* đã dự kiến nâng cấp chất lượng của hệ thống giáo dục ở tất cả các cấp, cũng như cải cách chương trình giáo dục, và phát triển các chương trình đào tạo nghề phù hợp, tiếp tục xu hướng giáo dục và đào tạo định hướng thị trường lao động.

Với kế hoạch cải cách giáo dục mới vào năm 2012, năm dự bị đại học sẽ được thay thế bằng một năm bổ sung ở trường tiểu học. Học sinh sẽ học cùng một giáo viên trong ba năm đầu tiểu học. Trọng tâm sẽ được đặt vào nghiên cứu, sản xuất kiến thức và sự truy vấn thay vì chỉ học toán và ghi nhớ đơn thuần. Trong hệ thống mới, giáo viên sẽ không còn là người hướng dẫn duy nhất mà là người hỗ trợ và dẫn dắt.

Các mục tiêu tổng quát khác của cải cách giáo dục là:

1. Làm cho giáo dục trở nên toàn cầu hơn về mặt kiến thức.
2. Nuôi dưỡng những đứa trẻ tin vào một Thiên Chúa duy nhất.
3. Cung cấp một hệ thống giáo dục công bằng về mặt xã hội.
4. Tăng cường vai trò của gia đình trong hệ thống giáo dục.
5. Tăng cường hiệu quả của hệ thống giáo dục.
6. Đạt được tiêu chuẩn giáo dục cao nhất trong khu vực.

## Chương trình học tập theo phương pháp kết hợp

Kể từ sau đại dịch, Hội đồng tối cao về giáo dục của chính phủ có một chương trình giảng dạy kết hợp hàng loạt trong các trường đại học với hệ thống quản lý học tập và các trường học với phần mềm Shad. Chính phủ cung cấp các khoản tài trợ cho nghiên cứu về giáo dục kết hợp.

## Tư hữu hóa

Trong những thập kỷ gần đây, các trường học ở Iran bắt đầu được coi là các doanh nghiệp công ty với sự bất công tăng đều đặn. Giáo dục Iran đã chứng kiến một sự lạm phát hàng loạt với sự tiếp quản ngày càng tăng của các trường tư thục tại các thành phố lớn như Isfahan. Chi phí giáo dục trong một trường công lập có thể vào khoảng 14 triệu toman một năm cho mỗi học sinh.

Năm 2023, Ali Khamenei, lãnh đạo tối cao của Iran gọi các trường công lập là yếu kém và dành cho người nghèo so với các trường tư thục. Việc học tập trong thời hạn 1 năm tại các trường tư thục có thể tốn 50 triệu toman tính đến tháng 7 năm 2023.

## Thiếu hụt giáo viên

Tính đến năm 2023, Iran có khoảng 950.000 giáo viên; đất nước này đang thiếu khoảng 60.000 giáo viên. Tính đến năm 2023, có một triệu giáo viên. Một nửa số trường học thiếu cố vấn học đường; vị trí này đang thiếu khoảng 30.000 người.

Ở tỉnh đông nam Sistan và Baluchestan, bản thân các trường học cũng đang trong tình trạng thiếu hụt, và khoảng 30% học sinh không thể đến trường.

## Đào tạo giáo viên

Farhangian University là trường đại học về đào tạo giáo viên và phát triển nguồn nhân lực thuộc Bộ Giáo dục. Các trung tâm đào tạo giáo viên ở Iran chịu trách nhiệm đào tạo giáo viên cho các trường tiểu học, chu kỳ định hướng và trường dành cho trẻ em năng khiếu. Các trung tâm này cung cấp các chương trình bốn năm dẫn đến bằng B.A. hoặc B.S. về giảng dạy môn học liên quan. Ở mức tối thiểu, học sinh vào các trung tâm đào tạo giáo viên phải hoàn thành bằng tốt nghiệp trung học phổ thông. Một kỳ thi tuyển sinh quốc gia được yêu cầu để xét tuyển.

Có 98 trung tâm đào tạo giáo viên ở Iran, tất cả đều thuộc Đại học Farhangian. Đào tạo giáo viên ở Iran được coi là tập trung hơn so với các nước phương Tây khác như Anh.

## Ngoại ngữ

Tiếng Ba Tư chính thức là ngôn ngữ quốc gia của Iran. Tiếng Ả Rập, với tư cách là ngôn ngữ của Kinh Qur'an, được dạy từ lớp 7–12. Ngoài tiếng Ả Rập, học sinh bắt buộc phải học một lớp ngoại ngữ từ lớp 7–12. Mặc dù tiếng Đức và tiếng Pháp được cung cấp ở một số trường và sách giáo khoa đã được viết, tiếng Anh vẫn tiếp tục là ngôn ngữ được mong muốn nhất. Iran đã bổ sung tiếng Pháp từ năm học mới 2022 vào chương trình học chính quy cho những học sinh muốn học tiếng Pháp thay vì tiếng Anh trong nỗ lực phá bỏ thế độc tôn của tiếng Anh.

*Kanoun-e-Zabaan-e-Iran* hay Viện Ngôn ngữ Iran trực thuộc Trung tâm Phát triển Trí tuệ cho Trẻ em và Thanh thiếu niên được thành lập năm 1979. Tiếng Ba Tư, tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Đức, tiếng Nga và tiếng Ả Rập được dạy cho hơn 175.000 học viên mỗi học kỳ.

Tiếng Anh được học ở bậc trung học cơ sở và trung học phổ thông. Tuy nhiên, chất lượng giáo dục tiếng Anh trong các trường học có thể chưa đạt yêu cầu, và hầu hết học sinh phải tham gia các khóa học tiếng Anh tại các học viện tư nhân để đạt được sự lưu loát và thành thạo tiếng Anh tốt hơn.

Tiếng Anh cho các trường học, được gọi là Chương trình Trung học cơ sở là Sách học sinh chính thức được dạy từ lớp 7–9, cuốn sách có tên là Prospect và dạy từ trình độ A1 thấp đến A2 thấp. Chương trình này cũng bao gồm một Sách bài tập bao gồm các bài kiểm tra từ Sách học sinh.

Trước năm 2018, một số trường tiểu học cũng dạy tiếng Anh. Tuy nhiên, vào tháng 1 năm 2018, một quan chức giáo dục cấp cao thông báo rằng việc dạy tiếng Anh sẽ bị cấm ở các trường tiểu học, bao gồm cả các trường ngoài công lập.

Hiện nay, có hơn 5.000 trường ngoại ngữ trên khắp đất nước, 200 trong số đó ở Tehran. Một vài kênh truyền hình phát sóng các buổi học tiếng Anh và tiếng Ả Rập hàng tuần, đặc biệt dành cho các thí sinh đại học chuẩn bị cho kỳ thi tuyển sinh hàng năm.

## Internet và giáo dục từ xa

Dịch vụ Internet đầy đủ có sẵn ở tất cả các thành phố lớn và nó đang tăng lên rất nhanh. Nhiều thị trấn nhỏ và thậm chí một số ngôi làng hiện nay đã có quyền truy cập Internet đầy đủ. Chính phủ đặt mục tiêu cung cấp 10% các dịch vụ thương mại và chính phủ thông qua Internet vào cuối năm 2008 và trang bị cho mọi trường học máy tính và kết nối Internet vào cùng thời điểm đó.

Payame Noor University (thành lập năm 1987) với tư cách là nhà cung cấp độc quyền các khóa học giáo dục từ xa là một trường đại học công lập dưới sự giám sát của Bộ Khoa học, Nghiên cứu và Công nghệ.

Tính đến năm 2020, 70% các trường học ở Iran được kết nối với mạng intranet nội bộ.

## Giáo dục đại học

Tính đến năm 2013, có 4,5 triệu sinh viên được ghi danh tại các trường đại học, trên tổng dân số 75 triệu người.{{Cite book

  | last1 = Ayse

  | first1 = Valentine

  | url =
  | last2 = Nash

  | first2 = Jason John

  | last3 = Leland

  | first3 = Rice

  | title = The Business Year 2013: Iran

  | place = Luân Đôn, Vương quốc Anh

  | publisher = The Business Year

  | date = Tháng 1 năm 2013

  | page = 162

  | isbn = 978-1-908180-11-7

  | access-date = 2026-03-03
  | archive-date = 2016-12-27
  | archive-url =
  | url-status = dead
  }}
Các trường đại học Iran cho tốt nghiệp gần 750.000 sinh viên hàng năm.

Truyền thống về giáo dục đại học tại Iran đã có từ thời cổ đại. Tuy nhiên, đến thế kỷ 20, hệ thống này đã trở nên cũ kỹ và được tu sửa theo mô hình của Pháp. 16 trường đại học của đất nước đã bị đóng cửa sau cuộc cách mạng năm 1979 và sau đó được mở lại dần dần từ năm 1982 đến năm 1983 dưới sự giám sát của Hồi giáo.

Trong khi các trường đại học bị đóng cửa, Ủy ban Cách mạng Văn hóa đã điều tra các giáo sư và giáo viên và sa thải những người tin vào Chủ nghĩa Marx, chủ nghĩa tự do, và các hệ tư tưởng "đế quốc" khác. Các trường đại học mở cửa trở lại với chương trình giảng dạy Hồi giáo. Năm 1997, tất cả các cơ sở giáo dục bậc cao có 40.477 giáo viên và ghi danh 579.070 sinh viên.

Việc tuyển sinh vào các trường đại học công lập, một số trong đó miễn học phí, chỉ dựa trên kết quả trong kỳ thi Konkour toàn quốc. Một số lựa chọn thay thế cho các trường đại học công lập là Islamic Azad University, nơi thu học phí cao.

Đề cương của tất cả các trường đại học ở Iran được quyết định bởi một hội đồng quốc gia, do đó sự khác biệt về chất lượng giáo dục giữa các trường đại học chỉ dựa trên địa điểm và chất lượng của sinh viên cũng như các thành viên giảng viên. Trong số tất cả các trường đại học hàng đầu trong nước có ba trường đại học mỗi trường đều nổi bật vì một số lý do:

Trường Đại học Tehran (thành lập năm 1934) có 10 khoa, bao gồm cả khoa thần học Hồi giáo. Đây là trường đại học lâu đời nhất (trong hệ thống hiện đại) và lớn nhất ở Iran. Đây là nơi khai sinh ra một số phong trào chính trị và xã hội.

Tarbiat Modares University (có nghĩa là: đại học đào tạo giáo sư) cũng nằm ở Tehran là cơ sở duy nhất dành riêng cho sau đại học ở Iran. Trường chỉ cung cấp các chương trình thạc sĩ, tiến sĩ và sau tiến sĩ. Đây cũng là trường đại học Iran toàn diện nhất theo nghĩa đây là trường đại học duy nhất thuộc Hệ thống Bộ Khoa học Iran có Trường Y. Tất cả các Trường Y khác ở Iran là các trường đại học riêng biệt và được quản lý dưới quyền của Bộ Y tế; ví dụ, Tehran University of Medical Sciences (thường được gọi là Trường Y của Đại học Tehran) thực tế tách biệt với Đại học Tehran.

Sharif University of Technology, Amirkabir University of Technology, và Iran University of Science and Technology cũng nằm ở Tehran nổi tiếng trên toàn quốc về việc tiếp nhận những sinh viên kỹ thuật và khoa học bậc đại học hàng đầu; và được quốc tế công nhận về việc đào tạo ra những sinh viên đại học có năng lực. Trường có lẽ có tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp tìm kiếm giáo dục bậc cao ở nước ngoài cao nhất.

K. N. Toosi University of Technology nằm trong số những trường đại học uy tín nhất ở Tehran. Các trường đại học lớn khác nằm ở Shiraz, Tabriz, Isfahan, Mashhad, Ahvaz, Kerman, Kermanshah, Babolsar, Rasht, và Orumiyeh. Có khoảng 50 trường cao đẳng và 40 viện công nghệ.

Năm 2009, 33,7% trong số tất cả những người trong nhóm tuổi 18–25 đã được ghi danh vào một trong 92 trường đại học, 512 chi nhánh của Payame Noor University, và 56 viện nghiên cứu và công nghệ trên khắp đất nước. Hiện có khoảng 3,0 triệu sinh viên đại học ở Iran và 1,0 triệu người học tại 500 chi nhánh của Islamic Azad University. Iran có 1 triệu sinh viên y khoa vào năm 2011.

Sinh viên trong giáo dục đại học| Ngành học | 2010 | Ghi chú |
| --- | --- | --- |
| Kỹ thuật và xây dựng | 31% | Phát triển rất mạnh với một trong những tỷ lệ tốt nghiệp cao nhất thế giới. |
| Khoa học xã hội, kinh doanh và luật | 23% | Hạn chế vì các vấn đề tư tưởng nhưng đang phát triển nhanh chóng. |
| Nhân văn và nghệ thuật | 14% |  |
| Khoa học | 10% | Phát triển rất mạnh với một trong những tỷ lệ tốt nghiệp cao nhất thế giới. |

### Sinh viên bị đánh dấu sao

**Sinh viên bị đánh dấu sao** دانشجوی ستاره دار نام là tên gọi chung cho danh sách các sinh viên giáo dục đại học Iran bị buộc tội vì xác tín tôn giáo hoặc chính trị. Những sinh viên này được đăng ký vào đại học dưới những điều kiện cụ thể hoặc hoàn toàn không được đăng ký như một hình phạt. Tổ chức Công tác Sinh viên và Bộ Khoa học và Nghiên cứu đã phủ nhận sự tồn tại của các danh sách như vậy.

### Tinh thần khởi nghiệp

Trong những thập kỷ gần đây Iran đã thể hiện sự quan tâm ngày càng tăng đối với các lĩnh vực khởi nghiệp khác nhau, trong môi trường giáo dục đại học, hoạch định chính sách và kinh doanh. Mặc dù sách giáo khoa tiểu học và trung học không đề cập đến khởi nghiệp, một số trường đại học bao gồm Trường Đại học Tehran và Sharif University, cung cấp các khóa học về khởi nghiệp cho sinh viên đại học và sau đại học.

Theo kế hoạch phát triển năm năm lần thứ ba, "kế hoạch phát triển khởi nghiệp trong các trường đại học Iran", (được gọi là Kế hoạch KARAD) đã được phát triển và triển khai tại mười hai trường đại học trên toàn quốc, dưới sự giám sát của Tổ chức Quản lý và Lập kế hoạch của Iran và Bộ Khoa học, Nghiên cứu và Công nghệ.

## Phụ nữ trong giáo dục

Vào tháng 9 năm 2015, phụ nữ chiếm hơn 70% tổng số sinh viên đại học tại Iran. Mức độ thành tựu và sự tham gia cao này vào giáo dục đại học là một sự phát triển gần đây trong những thập kỷ qua. Quyền được giáo dục đáng tôn trọng đã là một yêu cầu chính của phong trào phụ nữ Iran bắt đầu từ đầu thế kỷ 20.

Các nữ sinh Iran tham gia kỳ thi cuối kỳ vào tháng 6 năm 2021.
Trước cuộc cách mạng năm 1979, một số lượng hạn chế phụ nữ đã theo học các trường do nam giới thống trị. Hầu hết các gia đình truyền thống không gửi con gái của họ đi học vì giáo viên là nam giới hoặc trường học không mang tính Hồi giáo. Trong thập niên 1990, việc ghi danh của phụ nữ vào các cơ sở giáo dục bắt đầu tăng lên. Việc thành lập và mở rộng các trường đại học tư thục Daneshgah-e-azad-e Islami cũng góp phần làm tăng tỷ lệ ghi danh cho cả phụ nữ và nam giới. Dưới thời tổng thống Rafsanjani và Hội đồng tối cao về Cách mạng Văn hóa, Hội đồng văn hóa xã hội của Phụ nữ đã được thành lập và được giao nhiệm vụ nghiên cứu các vấn đề pháp lý, xã hội và kinh tế của phụ nữ. Hội đồng, với sự hỗ trợ của các nhà nữ quyền Hồi giáo, đã làm việc để dỡ bỏ tất cả các hạn chế đối với phụ nữ tham gia bất kỳ lĩnh vực nghiên cứu nào vào năm 1993.

Sau Cách mạng Hồi giáo, Ayatollah Ruhollah Khomeini và chế độ mới của ông đã ưu tiên Hồi giáo hóa hệ thống giáo dục Iran cho cả phụ nữ và nam giới. Khi Khomeini qua đời năm 1989, dưới thời tổng thống Akbar Hashemi Rafsanjani, nhiều nhưng không phải tất cả các hạn chế đối với giáo dục của phụ nữ đã được dỡ bỏ, mặc dù có nhiều tranh cãi. Quyền giáo dục cho mọi người không phân biệt đối xử được đảm bảo rõ ràng theo hiến pháp Iran và các văn kiện quốc tế mà Iran đã chấp nhận hoặc là một bên tham gia. Một số học giả tin rằng phụ nữ khó tiếp cận với giáo dục đại học vì các chính sách cụ thể và sự áp bức quyền của phụ nữ trong xã hội Hồi giáo nghiêm ngặt của Iran.

Tuy nhiên, phụ nữ Iran có khả năng tiếp cận công bằng với giáo dục đại học như được thấy qua sự gia tăng đáng kể về tỷ lệ ghi danh và tốt nghiệp của nữ giới, vì sinh viên đại học nữ hiện nay đông hơn nam giới. Phụ nữ Iran xuất hiện ở các vị trí nổi bật hơn trong lực lượng lao động, thể hiện sự hiện diện và tự tin của phụ nữ chuyên nghiệp trong không gian công cộng. Các cơ hội giáo dục cho phụ nữ và sự tham gia của họ vào giáo dục đại học đã tăng vọt sau Cách mạng Iran. Theo khảo sát thế giới của UNESCO, Iran có tỷ lệ nữ trên nam cao nhất ở cấp độ ghi danh tiểu học trên thế giới trong số các quốc gia có chủ quyền, với tỷ lệ nữ trên nam là 1,22:1.

## Trường dành cho trẻ em năng khiếu

National Organization for Development of Exceptional Talents (NODET), còn được gọi là SAMPAD (سمپاد), duy trì các trường trung học cơ sở và trung học phổ thông tại Iran. Những trường này đã bị đóng cửa vài năm sau cuộc cách mạng, nhưng sau đó đã mở cửa trở lại. Việc xét tuyển dựa trên một kỳ thi tuyển sinh và rất cạnh tranh. Học phí của họ tương tự như các trường tư thục nhưng có thể được miễn một phần hoặc toàn bộ tùy thuộc vào điều kiện tài chính của học sinh.
Một số cựu sinh viên NODET là những nhà khoa học hàng đầu thế giới.
Các trường khác là các trường chọn lọc được gọi là "Nemoone Dolati". Những trường này do chính phủ kiểm soát và không mất phí. Học sinh tham gia kỳ thi tuyển sinh này cùng với các kỳ thi NODET.

## Tổ chức Nghiên cứu và Lập kế hoạch Giáo dục (OERP)

OERP là một tổ chức học tập, khoa học trực thuộc chính phủ. Tổ chức có các chương trình giảng dạy dựa trên kiến thức và chất lượng, phù hợp với các phát hiện nghiên cứu và khoa học, công nghệ, bản sắc dân tộc, các giá trị Hồi giáo và văn hóa.

**Trách nhiệm của OERP:**

1. Nghiên cứu nội dung giáo dục,
2. Nghiên cứu và phát triển các phương pháp đơn giản cho các kỳ thi và đánh giá giáo dục,
3. Viết, biên tập và in ấn sách giáo khoa,
4. Xác định và cung cấp các công cụ giáo dục và danh sách các tiêu chuẩn cho các công cụ và thiết bị giáo dục,
5. Thực hiện nghiên cứu thuần túy về việc cải thiện chất lượng và số lượng giáo dục,
6. Thực hiện các trách nhiệm khác do Hội đồng OERP ban hành.

## Các trường trung học nổi tiếng tại Iran: lịch sử và hiện tại

Bằng tốt nghiệp Trường Trung học Tưởng niệm Tabriz. Ngày: 1 tháng 6 năm 1923
* Aboureihan High School
* Alborz High School
* Allameh Helli High Schools (NODET)
* Allameh Tabatabaei High School
* Bagherol Oloom High School
* Daneshmand High School
* Danesh High School
* Energy Atomi High School
* Farzanegan High Schools (NODET)
* Firouz Bahram High School
* Hadaf No.3 High School
* Imam Ali High School (NODET)
* Imam Mousa Sadr High School
* Iranzamin School
* Kamal High school
* Shahid Hasheminezhad High Schools (NODET)
* Trường Trung học Mirza Koochak Khan (NODET)
* Mofid No.1 and No.2 High School
* Nikan High School
* Rahyar Educational Complex
* Razi High School
* Roshangaran High school
* Salam High Schools
* Shahid Beheshti High School, Soheil
* Shahid Dastgheib High School(NODET)
* Shahid Ejei High School (NODET)
* Shahid Soltani School (NODET)
* Shahid Saleh school (examplery school)

### Các trường Tú tài Quốc tế

Iranzamin School tại Tehran là một trường sáng lập của International Baccalaureate (IB) và đã cung cấp chương trình này cho đến khi đóng cửa sau cuộc Cách mạng Iran năm 1979. Ngày nay, có ba trường IB ở Iran. Đó là Trường Quốc tế Mehr-e-Taban, Trường Quốc tế Shahid Mahdavi, và Tehran International School.

Trường Quốc tế Mehr-e-Taban là một trường thế giới IB được ủy quyền tại Shiraz cung cấp Chương trình Tiểu học, Chương trình Trung học và Chương trình Văn bằng. Trường Shahid Mahdavi là một trường thế giới IB tại Tehran cung cấp Chương trình Tiểu học và Chương trình Trung học. Trường Quốc tế Tehran là một trường thế giới IB tại Tehran cung cấp Chương trình Văn bằng.

## Thống kê

* Một nghiên cứu cho thấy tỷ lệ hoàn vốn của giáo dục là khoảng 9% ở Iran trong giai đoạn từ 2008 đến 2013, và ở các khu vực thành thị và nông thôn, tỷ lệ này lần lượt là khoảng 7,8% và 10%.
* Iran đào tạo ra số lượng kỹ sư cao thứ ba trên thế giới. Khoảng 70% sinh viên tốt nghiệp kỹ thuật là phụ nữ.
* Tính đến năm 2016, Iran có số lượng sinh viên tốt nghiệp STEM cao thứ 5 trên toàn thế giới với 335.000 sinh viên tốt nghiệp hàng năm.
* Năm 2010, 64% dân số cả nước ở độ tuổi dưới 30.
* Có xấp xỉ 92.500 cơ sở giáo dục công lập ở tất cả các cấp, với tổng số ghi danh khoảng 17.488.000 học sinh.
* Theo ước tính năm 2008, 89,3% nam giới và 80,7% nữ giới trên 15 tuổi biết chữ; như vậy 85% dân số biết chữ. Hầu như tất cả trẻ em thuộc nhóm tuổi liên quan đều được ghi danh vào các trường tiểu học năm 2008 trong khi việc ghi danh vào các trường trung học tăng từ 66% năm 1995 lên 80% năm 2008. Kết quả là, tỷ lệ biết chữ của thanh niên tăng từ 86% lên 94% trong cùng thời kỳ, tăng đáng kể đối với trẻ em gái.
* Một *quân đoàn khai trí* đã được thành lập vào năm 1963 để gửi những người lính nghĩa vụ có học thức đến các ngôi làng. Trong 10 năm đầu tiên, quân đoàn đã giúp 2,2 triệu trẻ em thành thị và 600.000 người lớn biết chữ. Quân đoàn này đã được thay thế bằng Literacy Movement Organization sau Cách mạng Hồi giáo.
* Năm 1997, có 9.238.393 học sinh ghi danh vào 63.101 trường tiểu học, với 298.755 giáo viên. Tỷ lệ học sinh trên giáo viên là 31 trên 1. Trong cùng năm đó, các trường trung học có 8.776.792 học sinh và 280.309 giáo viên. Tỷ lệ học sinh-giáo viên ở cấp tiểu học là 26 trên 1 vào năm 1999. Trong cùng năm đó, 83% trẻ em ở độ tuổi tiểu học được ghi danh đi học. Tính đến năm 1999, chi tiêu công cho giáo dục được ước tính bằng 4,6% GDP (không phải ngân sách).
* Năm 2007, phần lớn sinh viên (60%) ghi danh vào các trường đại học Iran là phụ nữ.
* Theo khảo sát thế giới của UNESCO, Iran có tỷ lệ nữ trên nam ở cấp tiểu học cao nhất trên thế giới trong số các quốc gia có chủ quyền, với tỷ lệ nữ trên nam là 1,22 : 1,00.
* Mỗi năm, 20% chi tiêu chính phủ và 5% GDP dành cho giáo dục, một tỷ lệ cao hơn hầu hết các nước đang phát triển khác. 50% chi tiêu giáo dục được dành cho giáo dục trung học và 21% ngân sách giáo dục nhà nước hàng năm được dành cho việc cung cấp giáo dục sau đại học.

## Xem thêm

* Darolfonoon
* Kinh tế Iran
* Bảng xếp hạng quốc tế của Iran trong giáo dục
* Người Iran
* Kanoon Farhangi Amoozesh
* Danh sách các trung tâm nghiên cứu của Iran
* Truyền thông tại Iran
* Các nhà khoa học, học giả và kỹ sư Iran hiện đại
* Nodet
* Hassan Roshdieh
* Khoa học và công nghệ tại Iran
* Tầng lớp xã hội tại Iran
* Thể thao tại Iran
* Thanh niên tại Iran

## Ghi chú

## Đọc thêm

* Passow, A. Harry et al. *The National Case Study: An Empirical Comparative Study of Twenty-One Educational Systems.* (1976) trực tuyến

## Liên kết ngoài

* Trang web chính thức của Bộ Giáo dục Iran
* Bộ Y tế và Đào tạo Y khoa – Iran Lưu trữ ngày 4 tháng 12 năm 2017 tại Wayback Machine
* *Education*, Encyclopedia Iranica
* Đánh giá hàng năm – Báo cáo của Ngân hàng Trung ương Iran, bao gồm số liệu thống kê về giáo dục tại Iran.
* "Giáo dục & Đào tạo tại Iran – Thương mại Úc". Bản gốc lưu trữ tháng 4 18, 2008. Truy cập tháng 2 9, 2007.
* World Education Services – Mục nhập về Iran
* Trung tâm thống kê Iran
* Trang web chính thức của OERP

Báo cáo chuyên ngành
* Iran, Đánh giá UNESCO EFA 2000: Báo cáo quốc gia

Bản mẫu:Iran topics
Bản mẫu:Education in Asia
Bản mẫu:World topic