Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Huy hiệu học

Huy hiệu Đức thế kỷ 15
**Huy hiệu học** là thuật ngữ gồm toàn diện về việc thiết kế, nghiên cứu, trưng bày huy hiệu (Thuẫn huy hoặc Thuẫn hình văn chương), cũng như các lĩnh vực liên quan, như kì học, cùng với việc nghiên cứu về nghi lễ, cấp bậc, và phả hệ học.

## Xem thêm

* Huy hiệu học xã hội chủ nghĩa

## Chú thích
# 25 tháng 6

Ngày **25 tháng 6** là ngày thứ 176 (177 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 189 ngày trong năm.

|  |
| --- |
| << **Tháng 6 năm 2026** >> |
| CN | T2 | T3 | T4 | T5 | T6 | T7 |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |
|  |

## Sự kiện

* 613 – Trong khi Tùy Dạng Đế tấn công Cao Câu Ly, Dương Huyền Cảm đem quân tiến vào Lê Dương, bắt đầu cuộc nổi dậy chống triều đình Tùy.
* 1788 – Virginia phê chuẩn Hiến pháp Hợp chúng quốc Hoa Kỳ, trở thành bang thứ 10 của liên bang.
* 1940 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Các hiệp định đình chiến giữa Pháp với Đức và Ý có hiệu lực, trận chiến nước Pháp kết thúc với thắng lợi của phe Trục.
* 1946 - Việt Nam: Trường Huấn luyện Công an được thành lập theo Nghị định số 215/NĐ-P2 của Bộ Nội vụ, tiền thân của Học viện An ninh nhân dân
* 1947 – *Nhật ký Anne Frank* được phát hành, sách gồm các trích đoạn từ một cuốn nhật ký viết trong thời kỳ Đức Quốc xã chiếm đóng Hà Lan.
* 1950 – Quân đội Triều Tiên vượt qua đường ranh giới quân sự tấn công Hàn Quốc, khởi đầu chiến tranh Triều Tiên nhằm tranh giành quyền kiểm soát toàn bán đảo.
* 1953– Watson và Crick đã công bố Cấu trúc **DNA** trên tạp chí khoa học Nature.
* 1991 – Hai nước cộng hòa thuộc Nam Tư là Croatia và Slovenia tuyên bố độc lập từ liên bang.
* 1993 – Kim Campbell được bầu làm lãnh đạo Đảng Bảo thủ Tiến bộ Canada và trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên của Canada.

## Sinh

* 1824 – Nguyễn Phúc Thục Thận, phong hiệu Cảm Đức Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (m. 1907)
* 1839 – Nguyễn Phúc Trinh Tĩnh, phong hiệu Bái Trạch Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (m. 1909)
* 1926 – Đàm Thị Loan, người kéo cờ ngày 2/9/1945 trong Lễ Độc lập tổ chức tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội; phu nhân của Đại tướng Hoàng Văn Thái
* 1980 – Maja Latinović, người mẫu Serbia
* 1982 – Mikhail Youzhny, tay vợt người Nga
* 1982 – Rain, ca sĩ, diễn viên người Hàn Quốc

## Mất

* 1868 – Carlo Matteucci, nhà vật lý người Ý (s. 1811)
* 1935 – N'Trang Lơng, tù trưởng người dân tộc M'Nông, nổi dậy kháng chiến chống Pháp ở Nam Tây Nguyên (Sinh 1870)
* 2009 – Farrah Fawcett, diễn viên người Mỹ (s. 1947)
* 2009 – Michael Jackson, ca sĩ nhạc pop/R&B Mỹ (s. 29 tháng 8 năm 1958)
* 2021 – Nguyễn Văn Lập, Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Việt Nam

## Ngày lễ và kỷ niệm

## Tham khảo
# 21 tháng 6

Ngày **21 tháng 6** là ngày thứ 172 (173 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Từ đây đến cuối năm còn lại 193 ngày.

Đây còn là ngày bắt đầu điểm hạ chí (summer solstice) tại Bắc bán cầu với khoảng thời gian ban ngày dài nhất trong năm. Tuy nhiên, tại Nam bán cầu, thời gian có ánh sáng Mặt Trời trong năm ngắn nhất nên ngày này là ngày đông chí.

|  |
| --- |
| << **Tháng 6 năm 2026** >> |
| CN | T2 | T3 | T4 | T5 | T6 | T7 |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |
|  |

## Sự kiện

* 1307 – Hải Sơn lên ngôi tại Thượng Đô, trở thành hoàng đế thứ ba của triều Nguyên và Đại hãn thứ bảy của Đế quốc Mông Cổ.
* 1582 – Thời kỳ Chiến Quốc: Daimyō Oda Nobunaga bị tướng Akechi Mitsuhide ép phải tự sát tại Kyoto, Nhật Bản.
* 1898 – Mỹ giành được lãnh thổ Guam từ tay Tây Ban Nha.
* 1900 – Phong trào Nghĩa Hòa Đoàn: Triều Thanh tuyên chiến với các cường quốc Hoa Kỳ, Anh Quốc, Đức, Pháp và Nhật Bản.
* 1925 – Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam
* 1945 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Các đơn vị kháng cự có tổ chức cuối cùng của Quân đội Nhật Bản trên đảo Okinawa tan rã trước Quân đội Hoa Kỳ.
* 2006 – Hai vệ tinh mới được tìm thấy của Sao Diêm Vương được đặt tên là Nix và Hydra.
* 2009 – Greenland được trao quyền tự quyết, lãnh thổ tiếp quản quyền quản lý đối với hệ thống tư pháp, cảnh sát, và tài nguyên thiên nhiên.
* 2012 – Quốc hội Việt Nam thông qua luật Biển, trong đó khẳng định tuyên bố chủ quyền đối với hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa; trong khi đó Quốc vụ viện Trung Quốc phê chuẩn thành lập thành phố Tam Sa với phạm vi bao trùm hai quần đảo này.

## Sinh

* 1002 – Giáo hoàng Leo IX (m. 1054)
* 1710 – James Short, nhà toán học người Anh (m. 1768)
* 1824 – Nguyễn Phúc Vĩnh Trinh, phong hiệu Quy Đức Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (m. 1892)
* 1876 – Willem Hendrik Keesom, nhà vật lý học Hà Lan (m. 1956)
* 1890 – Phạm Công Tắc, lãnh đạo Hội Thánh Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh (m. 1959)
* 1910 – Aleksandr Tvardovsky, nhà thơ Xô Viết (m. 1971)
* 1929 – Đặng Văn Quang, Trung tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa (s. 2011)
* 1944 – Ray Davies, nhạc sĩ Anh
* 1946 – Brenda Holloway, nhạc sĩ Mỹ
* 1947 – Shirin Ebadi, luật sư người Iran, được nhận giải Nobel Hòa Bình
* 1950 – John Paul Young, ca sĩ Anh/Australia
* 1962 – Viktor Tsoi, ca sĩ nhạc rock Liên Xô
* 1982 – William, Thân vương xứ Wales Vương Quốc Anh
* 1986 – Lana Del Rey, ca sĩ người Mỹ
* 1987 – Kim Ryeo Wook, thành viên Super Junior

## Mất

* 1475 – Thân Thúc Chu, nhà chính trị người Triều Tiên (s. 1417)
* 1529 – John Skelton, nhà thơ người Anh
* 1914 – Carl Benjamin Klunzinger, bác sĩ, nhà động vật học người Đức (s. 1834)
* 1965 – Henry Weed Fowler, nhà động vật học người Mỹ (s. 1878)
* 1988 – Phạm Huy Thông, nhà thơ, nhà giáo, và nhà khoa học xã hội Việt Nam (s. 1916)

## Ngày lễ và kỷ niệm

* Việt Nam – Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam
* Greenland – Quốc khánh

## Tham khảo
# Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America

*Proceedings of the National Academy of Sciences*| Tập tin:PNAS cover.png |
| Ngành | Đa ngành |
| Ngôn ngữ | Tiếng Anh |
| Tổng biên tập/Biên tập | May Berenbaum |
| Thông tin xuất bản phẩm |
| Lịch sử xuất bản | 1915–... |
| Nhà xuất bản | Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ (Hoa Kỳ) |
| Tần suất | Weekly |
| Truy cập mở | Kết hợp, Trễ (6 tháng) |
| Chỉ số độ ảnh hưởng | 9.412 (2019) |
| Tóm tắt tiêu chuẩn ISO 4 (alt) **·** Bluebook (alt1 **·** alt2) NLM (alt) **·** MathSciNet (alt ) |
| Tên viết tắt (ISO 4) | *Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A.* |
| Chỉ mục CODEN **·** JSTOR (alt) **·** LCCN (alt) MIAR **·** NLM (alt) **·** Scopus |
| CODEN | PNASA6 |
| ISSN | 0027-8424 (bản in) 1091-6490 (bản web)  |
| LCCN | 16010069 |
| JSTOR | 00278424 |
| Số OCLC | 43473694 |
| Liên kết ngoài |
| * Trang chủ tập san
* Online access
* Online archive
 |

Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, hay Kỷ yếu của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ, thường được viết tắt là PNAS hoặc PNAS USA, là tạp chí khoa học đa ngành được bình duyệt. Đây là tạp chí chính thức của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ, được xuất bản từ năm 1915. Tạp chí xuất bản các nghiên cứu, đánh giá khoa học, bình luận và thư gốc. Trong các trích dẫn thường được viết tắt là *Proc. Natl. Acad. Sci. USA* hay *PNAS*.

Theo *Journal Citation Reports* (Tạp chí Báo cáo trích dẫn), PNAS có hệ số tác động năm 2019 là 9,412. PNAS là tạp chí khoa học được trích dẫn nhiều thứ hai, với hơn 1,9 triệu trích dẫn tích lũy từ năm 2008–2018. Trên các phương tiện thông tin đại chúng, PNAS đã được mô tả khác nhau như "có uy tín", "quyến rũ",
"nổi tiếng", và "tác động cao".

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Website chính thức
# Lớp Tảo lục

| Lớp Tảo lục |
| --- |
|  |
| Phân loại khoa học |
| Vực (*domain*) | Eukaryota |
| Giới (*regnum*) | Plantae |
| Ngành (*divisio*) | Chlorophyta |
| Lớp (*class*) | **Chlorophyceae** Wille trong Warming, 1884 |
| Các bộ |
|
Xem văn bản. |

**Lớp Tảo lục** (danh pháp khoa học: **Chlorophyceae**) là một lớp tảo lục, được phân biệt chủ yếu trên cơ sở của hình thái học siêu cấu trúc. Chẳng hạn các loài tảo lục thuộc nhánh CW và các loài tảo lục thuộc nhánh DO được định nghĩa theo sự sắp xếp roi của chúng. Các thành viên của nhánh CW có roi được chuyển chỗ theo hướng"thuận chiều kim đồng hồ"(CW, 1–7 giờ), như ở bộ Chlamydomonadales. Các thành viên của nhánh DO có roi chuyển chỗ theo hướng"ngược lại trực tiếp"(DO, 12–6 giờ), chẳng hạn như các loài trong bộ Sphaeropleales. Chúng thường có màu xanh lục do sự chi phối của các chất màu chlorophyll a và chlorophyll b. Lục lạp có thể là dạng đĩa, dạng tấm, hình mắt lưới, hình chén, xoắn ốc hay dạng dải ở các loài khác nhau. Phần lớn các loài có một hay vài cơ quan tử lưu trữ gọi là hạch tinh bột (pyrenoid) nằm trong lục lạp. Ngoài tinh bột, các hạch tinh bột cũng chứa protein. Một vài loài tảo có thể lưu trữ thức ăn dưới dạng các giọt dầu nhỏ. Tảo lục thường có vách tế bào cứng bao gồm lớp trong là xenluloza và lớp ngoài là pectoza.

Chúng chia sẻ nhiều điểm tương đồng với thực vật bậc cao, bao gồm sự hiện diện của các tế bào roi bất đối xứng, sự phá vỡ lớp vỏ nhân khi phân bào có tơ, và sự hiện diện của các sắc tố thực vật, các flavonoid và các tiền chất hóa học của cutin

Danh sách các bộ (cùng các họ và chi không gán vào bộ nào) dưới đây lấy theo Encyclopedia of Life

* Chaetopeltidales: Thuẫn mao tảo
* Chaetophorales: Tảo lông keo, giao mao tảo.
* Chlorococcales: Tảo màu tròn, sắc cầu tảo.
* Chlorocystidales
* Microsporales: Tảo bào tử nhỏ
* Oedogoniales: Sao tảo
* Phaeophilales. Algaebase.org không công nhận bộ này.
* Prasiolales: Khê thái (rau suối). Algaebase.org không công nhận bộ này.
* Tetrasporales: Tảo bốn bào tử, tứ bào tảo.
* Ulotrichales. Tảo tơ, ti tảo. Algaebase.org không công nhận bộ này.
* Volvocales: Tảo đoàn, đoàn tảo.

Bộ Sphaeropleales được NCBI công nhận nhưng Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: Annual Checklist 2010 không công nhận bộ này.

Các họ và chi mà Species 2000 không xếp trong bộ nào

* Actinochloridaceae
* Botryococcaceae
* Characiochloridaceae
* Chlorangiopsidaceae
* Chlorosarcinaceae
* Chlorosphaeraceae
* Coelastraceae
* Gomontiaceae
* Protosiphonaceae
* Pseudoudoteaceae
* Radiococcaceae
* Spondylomoraceae
* Tetracystaceae
* Các chi không xếp trong họ nào: *Boueina, Chloremys, Chloronomala, Crassikamaena, Cribrokamaena, Entransia, Gymnozyga, Hofmania, Hortobagyiella, Hyalococcus, Korschpalmella, Lacrymorphus, Lobosphaeropsis, Mateola, Neodesmus, Neosphaerochloris, Octacanthium, Oltmannsiellopsis, Oocystopsis, Ortonella, Ovillaria, Parallela, Phycastrum, Physidrum, Phythelios, Pseudocarteria, Pseudodidymocystis, Pseudokirchneriella, Pseudoprostratum, Sangirellum, Sarfatiella, Scotlandella, Selenodictyon, Seletonella, Tasmanites, Tethysicodium, Tetrasporella, Urnella, Uvella*.

## Liên kết ngoài

* AlgaeBase

## Ghi chú
# Nupedia

Nupedia|  |
|  |
| Loại website | Internet encyclopedia project |
| Có sẵn bằng | tiếng Anh, tiếng Đức, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Pháp, tiếng Ý |
| Chủ sở hữu | Bomis |
| Tạo bởi | Jimmy Wales và Larry Sanger |
| Website |  |
| Tình trạng hiện tại | Chấm dứt; thay thế bởi Wikipedia |

**Nupedia** là một bách khoa toàn thư trên Internet với nội dung tự do do các nhà chuyên môn viết, bắt đầu từ tháng 3 năm 2000, do Jimmy Wales và Larry Sanger sáng lập, với sự hỗ trợ của công ty Bomis. Không giống như Wikipedia, Nupedia không phải là một wiki. Vào tháng 6, năm 2008, CNET xem Nupedia là một trong những website lớn nhất không còn hoạt động trong lịch sử buổi đầu của Internet.

Nupedia đã chấm dứt hoạt động năm 2003 và được Wikipedia thay thế.

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Nupedia - xưa, Internet Archive lưu trữ
* Nupedia Lưu trữ ngày 18 tháng 10 năm 2019 tại Wayback Machine - mới
* Larry Sanger: The Early History of Nupedia and Wikipedia: A Memoir Part 1 and Part 2. Slashdot, April 2005
* NuNupedia project page on Sourceforge
# World Spider Catalog

World Spider Catalog| Loại website | Cơ sở dữ liệu |
| Có sẵn bằng | Anh |
| Chủ sở hữu | Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Bern (*Naturhistorisches Museum Bern*) |
| Website | www.wsc.nmbe.ch |
| Bắt đầu hoạt động | tháng 6 năm 2000 (catalog vật lý) tháng 1 năm 2015 (cơ sở dữ liệu) |
| Tình trạng hiện tại | 24.5 |

**World Spider Catalog** (WSC) là một cơ sở dữ liệu trực tuyến về phân loại học nhện. World Spider Catalog tập trung thống kê các họ, chi và loài đã được công nhận, cũng như cho phép truy cập các tài liệu phân loại học liên quan.

WSC được Norman I. Platnick của Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Hoa Kỳ khởi xướng năm 2000. Sau khi Norman nghỉ hưu năm 2014, Natural History Museum of Bern đã tiếp nhận hoạt động của ông và đã chuyển đổi catalog vốn có thành cơ sở dữ liệu quan hệ. Tính đến ngày 22 tháng 11 năm 2024, có **52.487** loài được ghi nhận.

Bộ Nhện có số lượng loài nhiều thứ 7 trong số tất cả các bộ sinh vật. Sự ra đời của WSC đưa bộ Nhện trở thành đơn vị phân loại có cơ sở dữ liệu trực tuyến lớn nhất được cập nhật thường xuyên. WSC được mô tả là một "nguồn tài nguyên toàn diện" để từ đó "thúc đẩy việc nghiên cứu chuyên sâu chính xác và tăng cường hiệu suất" của ngành phân loại học nhện.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Archive of previous versions
# Tiếng Tagalog

| Tiếng Tagalog |
| --- |
| *ᜏᜒᜃᜅ᜔ ᜆᜄᜎᜓᜄ᜔* *Wikang Tagalog* |
| Phát âm | [tɐˈɡaːloɡ] |
| Sử dụng tại |  Philippines |
| Khu vực | Trung và Nam Luzon |
| Tổng số người nói | 33 triệu người nói L1 (2023) 54 triệu người nói L2 (2020) Tổng cộng: trên 87 triệu |
| Dân tộc | Người Tagalog |
| Phân loại | Nam Đảo* Malay-Polynesia
	+ Philippine
		- Trung Philippine
			* **Tiếng Tagalog**
 |
| Ngôn ngữ tiền thân | Philippine nguyên thủy
* Tiếng Tagalog cổ
	+ Tiếng Tagalog cổ điển
		- **Tiếng Tagalog**
 |
| Dạng chuẩn | Filipino

 |
| Phương ngữ | Bataan
Batangas
Bulacan
Lubang
Manila
Marinduque
Tanay-Paete
Tayabas

 |
| Hệ chữ viết | Latinh (Tagalog/Filipino), Hệ chữ nổi Philippine *trước đây bằng Baybayin* |
| Địa vị chính thức |
| Ngôn ngữ chính thức tại | Ngôn ngữ khu vực và chính thức tại Philippines (dưới dạng tiếng Filipino) |
| Quy định bởi | Komisyon sa Wikang Filipino |
| Mã ngôn ngữ |
| ISO 639-1 | `tl` |
| ISO 639-2 | `tgl` |
| ISO 639-3 | cả hai: `tgl` – Tagalog `fil` – Filipino |
| Glottolog | `taga1280`  Tagalogic `taga1269`  Tagalog/Filipino |
| Linguasphere | `31-CKA` |
| Vùng nói tiếng Tagalog tại Philippines. Màu sắc thể hiện bốn vùng phương ngữ của ngôn ngữ này: Bắc, Trung, Nam, và Marinduque. Đa phần dân cư Camarines Norte và Camarines Sur nói tiếng Bikol như tiếng mẹ đẻ nhưng vẫn có lượng người Tagalog đáng kể. Thêm vào đó, tiếng Tagalog được dùng như ngôn ngữ thứ hai trên khắp Philippines. |
|

**Tiếng Tagalog** (phát âm tiếng Tagalog: [tɐˈɡaːloɡ]) là một ngôn ngữ Nam Đảo, đây là tiếng mẹ đẻ của một phần tư dân số Philippines và là ngôn ngữ thứ hai của đa số phần còn lại. Dạng chuẩn hóa của tiếng Tagalog, có tên tiếng *Filipino*, là ngôn ngữ chính thức của Phillipines, cùng với tiếng Anh.

Nó là một ngôn ngữ Philippine, và do đó có quan hệ gần với các ngôn ngữ như tiếng Ilocano, tiếng Bikol, các ngôn ngữ Visayas, tiếng Kapampangan và tiếng Pangasinan. Mối quan hệ này xa hơn với các ngôn ngữ Nam Đảo khác, như các ngôn ngữ Formosa, tiếng Indonesia và tiếng Malaysia, tiếng Hawaii, tiếng Malagasy và tiếng Māori.

## Unicode

|  |
| --- |
| **Bảng Unicode Tagalog** Official Unicode Consortium code chart: Tagalog (Baybayin) Version 13.0 |
|   | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F |
| U+170x | ᜀ | ᜁ | ᜂ | ᜃ | ᜄ | ᜅ | ᜆ | ᜇ | ᜈ | ᜉ | ᜊ | ᜋ | ᜌ |  | ᜎ | ᜏ |
| U+171x | ᜐ | ᜑ | ᜒ | ᜓ | ᜔ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
# Tiếng Nhật Okinawa

| Tiếng Nhật Okinawa |
| --- |
| Sử dụng tại | Nhật Bản |
| Khu vực | Quần đảo Okinawa |
| Tổng số người nói | 1.000.000+ |
| Phân loại | Ngữ hệ Nhật Bản* Tiếng Nhật Bản
	+ Đông Nhật
		- Kantō
			* Tây
				+ Tokyo
					- **Tiếng Nhật Okinawa**
 |
| Mã ngôn ngữ |

*Koohii shaapu* ("quán cà phê, quán nước") trong tiếng Nhật Okinawa, từ "coffee shop" tiếng Anh, khác với *koohii shoppu* trong tiếng Nhật chuẩn.
**Tiếng Nhật Okinawa** (ウチナーヤマトゥグチ, 沖縄大和口(Xung Thằng Đại Hoà khẩu), *Uchinaa Yamatu-guchi*) là dạng tiếng Nhật mà ngày nay hầu hết cư dân quần đảo Okinawa nói. Giọng cùng khối từ vựng tiếng Nhật Okinawa chịu một vài ảnh hưởng từ tiếng Okinawa và tiếng Kunigami, hai ngôn ngữ truyền thống ở quần đảo. Tiếng Nhật Okinawa còn có một số từ vựng riêng từ tiếng Anh Mỹ do nơi này từng nằm dưới sự uỷ trị của Hoa Kỳ sau trận Okinawa. Tiếng Nhật Okinawa là một phương ngôn (方言) tiếng Nhật, không phải ngôn ngữ riêng biệt như tiếng Okinawa hay Kunigami (tuy hai thứ tiếng vẫn hay bị cho là "phương ngôn" bởi chính quyền Nhật Bản).

## Lịch sử

Các ngôn ngữ Lưu Cầu đã từng được sử dụng rộng rãi trên khắp quần đảo Ryukyu, nhưng đã chứng kiến sự sụt giảm số người nói do các chính sách đồng hóa trong phần lớn thời kỳ tiền-Thế chiến 2 tại Nhật Bản, gây ra sự chuyển đổi ngôn ngữ sang tiếng Nhật. Cụ thể là ở quần đảo Okinawa, trước đây, dân bản xứ nhiều người học tiếng Nhật đã nói ngôn ngữ này với những ảnh hưởng từ tiếng Okinawa bản địa của họ, khiến tiếng Nhật Okinawa trở thành một biến thể khác biệt của tiếng Nhật Chuẩn.

## Khác biệt với tiếng Nhật chuẩn

Tiếng Nhật Okinawa có một số từ vựng và đuôi biến tố mà ý nghĩa hay cách dùng khác với trong tiếng Nhật chuẩn. *Hazu* nghĩa là "chắc hẳn, nhiều khả năng" trong tiếng Nhật chuẩn, cho thấy rằng xác suất hành động diễn ra cao; trong tiếng Nhật Okinawa, nó chỉ có nghĩa như là "có lẽ, có thể". Trong tiếng Nhật chuẩn, *mashou*, *you*, *ou* đi chung với *ne* để bày tỏ lời gợi ý. Ví dụ như *ikimashou ne* (đi nào, đi thôi). Trong tiếng Nhật Okinawa, cấu trúc này thể hiện mong muốn người nói, nên ví dụ trên sẽ có nghĩa là "[tôi] sẽ đi" hay "[tôi] muốn đi".

Trợ từ và đại từ chỉ định cũng nét khác với tiếng Nhật chuẩn. Trợ từ *kara* có nghĩa là "từ" trong tiếng Nhật chuẩn, nhưng có nghĩa là "bằng", "như" trong tiếng Nhật Okinawa. Khi *kara* dùng trong tiếng Nhật Okinawa thì trong tiếng Nhật chuẩn, *wo* hay *de* hiện diện.

Một số từ vựng cũng khác về nghĩa hay sắc thái nghĩa. Chẳng hạn, *aruku* nghĩa là "đi loanh quanh" hay "làm việc" trong tiếng Nhật Okinawa, song mang nghĩa "đi bộ" trong tiếng Nhật chuẩn. *Korosu* nghĩa "đánh, đập" trong tiếng Tiếng Nhật Okinawa, còn nghĩa trong tiếng Nhật chuẩn là "giết".

Giới trẻ Okinawa cũng mượn một vài từ lóng tiếng Nhật ngoại lai, như *mecchaa* (lắm, quá, dữ, ghê) hay *dasadasa* (nhà quê, quê mùa).

## Xem thêm

* Tiếng Nhật Amami, tương đương với tiếng Nhật Okinawa được nói trên Amami Ōshima
* Tiếng Okinawa

## Tham khảo

## Chú thích

* Ōsumi, Midori (2001). "Language and identity in Okinawa today". Trong Mary Noguchi and Sandra Fotos (biên tập). Studies in Japanese Bilingualism. Multilingual Matters Ltd. tr. 68–97. ISBN 978-1853594892.
# Cung thể dục thể thao trung tâm Tokyo

Sunny day at Tokyo Metropolitan Gymnasium
Interior
**Cung thể thao trung tâm Tokyo** (東京体育館, *Tōkyō Taiikukan*) là một công trình kiến trúc tại Tokyo, Nhật Bản do kiến trúc sư Fumihiko Maki thiểt kế. Pumihiko được gọi là " Kiến trúc sư toàn cầu", ông mang trong mình tố chất của hai nền văn hoá lớn là Nhật Bản và Hoa Kỳ. Ông đã nhận được nhiều giải thưởng cao quý trong đó có giải Pritzker (giải Nobel trong kiến trúc).Ông tiếp xúc với rất nhiều loại công trình. Riêng trong lỉnh vực thể thao ông đã thiết kế Cung thể thao Tokyo (1990), Cung thể thao Fujisawa (1984) và phương án dự thi quần thể Olympic Berlin 2000. Ngoài công năng sử dụng hoàn hảo, Maki rất quan tâm đến hệ mái của công trình thể thao, thường dùng vật liệu kim loại, tầng tầng lớp lớp phù hợp với không gian nội thất. Nếu xem sự đồng nghĩa với "cái mái" là "cái nhà" của khái niệm ký hiệu học thì tạo hình mái của Maki nhìn chung rất ấn tượng và giàu kịch tính giàu tính ẩn dụ.Cho nên ở công trình thể thao Fujisawa hệ mái làm người ta liên tưởng tới một con tàu vũ trụ, một con bọ cánh cứng hay một cái mũ của kỵ sĩ.

## Tham khảo
# Tuyến Yokohama

| Tuyến Yokohama |
| --- |
| JH |
| Đoàn tàu E233-6000 series EMU trên tuyến Yokohama |
| Tổng quan |
| Tiếng địa phương | 横浜線 |
| Vị trí | Kanagawa, Tokyo |
| Ga đầu | Hachiōji |
| Ga cuối | Higashi-Kanagawa |
| Nhà ga | 20 |
| Dịch vụ |
| Kiểu | Đường sắt trọng tải lớn |
| Điều hành | JR East |
| Thế hệ tàu | Series E233-6000 |
| Số lượt khách hàng ngày | 840,200 (năm 2015) |
| Lịch sử |
| Hoạt động | 1908 |
| Thông tin kỹ thuật |
| Chiều dài tuyến | 42,6 km (26,5 mi) |
| Khổ đường sắt | 1.067 mm (3 ft 6 in) |
| Điện khí hóa | Đường dây trên cao 1,500 V DC |
| Tốc độ | 95 km/h (59 mph) |
|

| hiệnBản đồ hành trình |
| --- |
|  |

 |

**Tuyến Yokohama** (tiếng Nhật: 横浜線, phát âm tiếng Nhật: [Yokohama-sen]) là một tuyến đường sắt được điều hành bởi Công ty Đường sắt Đông Nhật Bản (JR East), kết nối ga Higashi-Kanagawa ở Yokohama, Kanagawa với ga Hachiōji ở Hachiōji, Tokyo. Tuyến này là một phần của hệ thống "Tokyo Mega Loop" (tiếng Nhật: 東京メガループ) chạy quanh Tokyo, bao gồm các tuyến Keiyo, Musashino, Nambu và Yokohama.

## Thamn khảo

## Liên kết ngoài

* JR East website
# Tuyến Tōgane

| Tuyến Tōgane |
| --- |
| Đoàn tàu Series 209 EMU tại ga Ōami |
| Tổng quan |
| Vị trí | Chiba |
| Ga đầu | Ōami |
| Ga cuối | Narutō |
| Nhà ga | 5 |
| Dịch vụ |
| Điều hành | JR East |
| Lịch sử |
| Hoạt động | 1900 |
| Thông tin kỹ thuật |
| Chiều dài tuyến | 13,8 km (8,6 mi) |
| Khổ đường sắt | 1.067 mm (3 ft 6 in) |
| Điện khí hóa | Đường dây trên cao 1,500 V DC |
| Tốc độ | 95 km/h (60 mph) |
|

| Bản đồ hành trình |
| --- |
|  |

 |

|  |
| --- |
| Chú giải |
|

|  Bản đồ tuyến  |
| --- |
|

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |  | Chiba |
|

|  |
| --- |
|  |

 |  | Soga |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | ↑Tuyến Sotobō |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Ōami |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | ←Tuyến Sotobō |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Fukudawara |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Tōgane |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Gumyō |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | ←Tuyến Sōbu chính |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Narutō |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | ↓Tuyến Sōbu chính |

 |

 |

**Tuyến Tōgane** (東金線, *Tōgane-sen*) là một tuyến đường sắt nằm ở tỉnh Chiba, được điều hành bởi Công ty Đường sắt Đông Nhật Bản (JR East). Tuyến này kết nối ga Ōami ở thành phố Ōamishirasato với ga Narutō ở thành phố Sanmu.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Stations of the Tōgane Line (JR East) (bằng tiếng Nhật)
# Chigasaki, Kanagawa

| Chigasaki 茅ヶ崎市 |
| --- |
| —  Thành phố  — |
|  |
| Tòa thị chính Chigasaki |
|  **Hiệu kỳẤn chương** |
|  Vị trí Chigasaki trên bản đồ tỉnh Kanagawa |
| ChigasakiXem bản đồ Nhật BảnChigasakiXem bản đồ KantōChigasakiXem bản đồ KanagawaVị trí Chigasaki trên bản đồ Nhật Bản |
| Quốc gia |  Nhật Bản |
| Vùng | Kantō |
| Tỉnh | Kanagawa |
| Diện tích |
|  • Tổng cộng | 35,70 km2 (13,78 mi2) |
| Dân số (1 tháng 10, 2020) |
|  • Tổng cộng | 242,389 |
|  • Mật độ | 6,800/km2 (18,000/mi2) |
| Múi giờ | UTC+9 |
| Mã bưu điện | 253-8686 |
| Thành phố kết nghĩa | Okazaki, Honolulu |
| Điện thoại | 0467-82-1111 |
| Địa chỉ tòa thị chính | 1-1 Chigasaki 1-chome, Chigasaki-shi, Kanagawa-ken 253-8686 |
| Website | Website chính thức  |

**Chigasaki** (茅ヶ崎市, *Chigasaki-shi*) là thành phố thuộc tỉnh Kanagawa, Nhật Bản. Tính đến ngày 1 tháng 10 năm 2020. dân số ước tính thành phố là 242.389 người và mật độ dân số là 6.800 người/km2. Tổng diện tích thành phố là 35,70 km2.

## Địa lý

### Đô thị lân cận

* Kanagawa
	+ Fujisawa
	+ Hiratsuka
	+ Samukawa

## Giao thông

### Đường sắt

 JR East - Tuyến Tōkaidō chính

* Chigasaki

 JR East - Tuyến Sagami

* Kita-Chigasaki - Kagawa

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Tư liệu liên quan tới Chigasaki, Kanagawa tại Wikimedia Commons