Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bradypus pygmaeus

| *Bradypus pygmaeus* |
| --- |
|  |
| Tình trạng bảo tồn |
|  Cực kỳ nguy cấp  (IUCN 3.1) |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Animalia |
| Ngành (*phylum*) | Chordata |
| Lớp (*class*) | Mammalia |
| Bộ (*ordo*) | Pilosa |
| Họ (*familia*) | Bradypodidae |
| Chi (*genus*) | *Bradypus* |
| Loài (*species*) | B. pygmaeus |
| Danh pháp hai phần |
| *Bradypus pygmaeus* (Anderson & Handley, 2001)  |
|  Phạm vi phân bố *Bradypus pygmaeus* |

Bradypus pygmaeus (tên thông thường tiếng Anh gồm **pygmy three-toed sloth**, **monk sloth** và **dwarf sloth**) là một loài lười đặc hữu Isla Escudo de Veraguas, một hòn đảo nhỏ ngoài khơi bờ biển Panama. Loài này được mô tả lần đầu tiên bởi Robert P. Anderson của Đại học Kansas và Charles O. Handley Jr. của viện Smithsonian của 2001. *B. pygmaeus* nhỏ hơn đáng kể so với ba loài còn lại trong chi của chúng, nhưng bề ngoài lại tương tự của *Bradypus variegatus*. Theo Anderson và Handley Jr., chiều dài đầu-thân từ 48 và 53 xentimét (19 và 21 in), và khối lượng cơ thể từ 2,5 đến 3,5 kg (5,5 đến 7,7 lb).

Loài lười này, giống các loài lười khác, sống trên cây và ăn lá. Nó có quan hệ cộng sinh với tảo lục, giúp tạo một lớp ngụy trang. Chi tiết về hành vi giao phối và sinh sản chưa được ghi nhận. *B. pygmaeus* chỉ được tìm thấy độc nhất tại rừng đước đỏ của Isla Escudos de Veraguas, giới hạn trong khu vực rộng 4,3 kilômét vuông (1,7 dặm vuông Anh). Một cuộc nghiên cứu năm 2012 ước tính tổng số lượng của loài này là 79 cá thể. IUCN liệt kê chúng như một loài cực kỳ nguy cấp

## Chú thích

## Liên kết ngoài

 Tư liệu liên quan tới Bradypus tại Wikimedia Commons

* EDGE of Existence Saving the World's most Evolutionarily Distinct and Globally Endangered (EDGE) species
# Vườn nho đỏ

| Vườn nho đỏ ở Arles |
| --- |
|  |
| Tác giả | Vincent van Gogh |
| Thời gian | 1888 |
| Catalog | * F495
* JH1626
 |
| Chất liệu | Tranh sơn dầu trên vải |
| Kích thước | 75 cm × 93 cm (29.5 in × 36.6 in) |
| Địa điểm | Bảo tàng Nghệ thuật Quốc gia Puskin, Moscow |

Vườn nho đỏ ở Arles là một bức tranh sơn dầu của họa sĩ người Hà Lan Vincent van Gogh, được thực hiện trên một mảnh vải bố Toile de 30 được sơn lót riêng vào đầu tháng 11 năm 1888. Đây là bức tranh duy nhất được biết đến mà Van Gogh bán được khi ông còn sống.

## Lịch sử

*Vườn nho Đỏ* được trưng bày lần đầu tiên tại triển lãm thường niên Les XX ở Brussels vào năm 1890. Bức trang sau đó được bán với giá 400 franc cho họa sĩ và nhà sưu tập người Bỉ Anna Boch, một thành viên của Les XX. Anna là em gái của Eugène Boch, một họa sĩ theo trường phái ấn tượng và là bạn của Van Gogh, người có bức chân dung do Van Gogh vẽ (*Le Peintre aux Étoiles*) ở Arles vào mùa thu năm 1888. Trong một bức thư sau đó gửi cho anh trai, Van Gogh thừa nhận rằng ông có một chút bối rối khi Bochs trả giá bức tranh theo mức giá ghi trên nhãn, trong khi lẽ ra Bochs phải nhận được "giá của một người bạn".

Bức tranh sau đó được Ivan Morozov mua lại vào năm 1909 từ một phòng trưng bày nghệ thuật ở Paris. Sau Cách mạng Nga, bức tranh được những người Bolshevik quốc hữu hóa và chuyển đến trưng bày ở Bảo tàng Pushkin cho đến ngày nay.

## Tham khảo

## Nguồn

* Hulsker, Jan. *The Complete Van Gogh*. Oxford: Phaidon, 1980. ISBN 0-7148-2028-8.
* Pickvance, Ronald. *Van Gogh in Arles* (exh. cat. Metropolitan Museum of Art, New York), Abrams, New York 1984. ISBN 0-87099-375-5.

## Liên kết ngoài

* Tư liệu liên quan tới *The Red Vineyard* tại Wikimedia Commons
# 24 tháng 6

Ngày **24 tháng 6** là ngày thứ 175 (176 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 190 ngày trong năm.

|  |
| --- |
| << **Tháng 6 năm 2026** >> |
| CN | T2 | T3 | T4 | T5 | T6 | T7 |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |
|  |

## Sự kiện

* 1571 – Nhà chinh phục Miguel López de Legazpi cho thiết lập khu định cư tại Manila, và tuyên bố đây là thủ đô của Đông Ấn Tây Ban Nha.
* 1812 – Đại quân của Hoàng đế Pháp Napoléon Bonaparte vượt sông Neman, khởi đầu xâm chiếm Đế quốc Nga.
* 1859 – Tại trận Solferino, trận đánh đóng vai trò quan trọng đối với sự thống nhất nước Ý, quân đội Pháp dưới quyền chỉ huy của Napoleon III đánh bại người Áo tại miền Bắc nước Ý.
* 1932 – Đảng Nhân dân lãnh đạo một cuộc đảo chính không đổ máu, chấm dứt quyền lực chuyên chế của Quốc vương Prajadhipok, Thái Lan trở thành một quốc gia quân chủ lập hiến.
* 1945 - Liên Xô tổ chức một cuộc diễu hành chiến thắng trước phát xít Đức ở Moskva.
* 1949 – Cuộc phong tỏa Berlin bắt đầu khi Liên Xô khiến việc di chuyển bằng đường bộ giữa Tây Đức và Tây Berlin là bất khả thi.
* 1954 – Chiến tranh Đông Dương: Lực lượng Việt Minh giành chiến thắng trước lực lượng Pháp trong trận Đắk Pơ tại Gia Lai, đây là trận đánh lớn cuối cùng trong cuộc chiến.
* 2012 – Cá thể rùa đảo Pinta cuối cùng chết tại quần đảo Galápagos, cá thể này là một biểu tượng cho những nỗ lực bảo vệ môi trường.
* 2021 – Hệ điều hành Windows 11 của Microsoft được công bố.

## Sinh

* 1946 - Nguyễn Đức Soát, Phó Tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam
* 1977 - Nguyễn Phi Hùng, ca sĩ, diễn viên người Việt Nam
* 1978 - Juan Román Riquelme, cầu thủ bóng đá người Argentina
* 1987 - Lionel Messi, cầu thủ bóng đá người Argentina
* 1988 - Nichkhun, nam ca sĩ người Thái Lan trong nhóm nhạc 2PM của Hàn Quốc
* 1992 - David Alaba, cầu thủ bóng đá người Áo-Philippines
* 1999 - Darwin Núñez, cầu thủ bóng đá người Uruguay
* 2003 - Kim Sunoo, nam ca sĩ người Hàn Quốc trong nhóm nhạc ENHYPEN của Hàn Quốc

## Mất

* 1894 - Tổng thống Pháp Marie François Sadi Carnot bị người vô chính phủ Ý Sante Jeronimo Caserio đâm chết tại một buổi tiệc
* 1988 - Bùi Xuân Phái, họa sĩ Việt Nam (s. 1920).
* 2010 - Đỗ Quốc Sam, nhà khoa học và chính khách Việt Nam, Bộ trưởng đầu tiên của Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam (s. 1929).
* 2015 - Trần Văn Khê, nhà nghiên cứu văn hóa, âm nhạc cổ truyền nổi tiếng ở Việt Nam (s. 1921)
* 2021 - Benigno Aquino III, cựu Tổng thống Philippines (s. 1960)
* 2026 - La Văn Cầu, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (s. 1932)

## Ngày lễ và kỷ niệm

## Tham khảo
# 23 tháng 6

Ngày **23 tháng 6** là ngày thứ 174 (175 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 191 ngày trong năm.

|  |
| --- |
| << **Tháng 6 năm 2026** >> |
| CN | T2 | T3 | T4 | T5 | T6 | T7 |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |
|  |

## Sự kiện

* 195 TCN - Thái tử Lưu Doanh kế vị hoàng đế triều Hán, tức Hán Huệ Đế, song quyền lực trên thực tế nằm trong tay Lã thái hậu.
* 617 – Tại thành Tấn Dương, Lý Uyên cử binh phản Tùy.
* 947 – Lưu Tri Viễn tiến vào Lạc Dương, sai người sát hại Hoàng đế Lý Tòng Ích do người Khiết Đan lập nên, tức ngày Bính Thìn (3) tháng 6 năm Đinh Mùi.
* 1828 – Miguel I đoạt vương vị của cháu gái là Maria II, đánh dấu khởi đầu Nội chiến Bồ Đào Nha.
* 1868 – Christopher Sholes nhận được bằng sáng chế máy đánh chữ
* 1884 – Chiến tranh Pháp-Đại Nam: Khởi đầu trận Bắc Lệ giữa quân Thanh và quân Pháp, cuối cùng quân Thanh giành được chiến thắng.
* 1894 – Ủy ban Olympic Quốc tế được thành lập tại Đại học Paris theo sáng kiến của Bá tước Pierre de Coubertin.
* 1926 – Tổ chức phi lợi nhuận College Board của Hoa Kỳ thực hiện cuộc kiểm tra SAT đầu tiên.
* 1961 – Hiệp ước châu Nam Cực có hiệu lực, bảo đảm tự do nghiên cứu khoa học và nghiêm cấm các hoạt động quân sự trên châu lục này.
* 1956 – Gamal Abdel Nasser được bầu làm Tổng thống Ai Cập sau khi lật đổ nền quân chủ của nhà Muhammad Ali.
* 1985 – Một quả bom phát nổ trên chuyến bay 182 của Air India, khiến chiếc Boeing 747 rơi xuống Đại Tây Dương gần Ireland, làm 329 người trên chuyến bay thiệt mạng.
* 1989 – Hội nghị toàn thể của Đảng Cộng sản Trung Quốc quyết định bãi chức Tổng bí thư Ủy ban Trung ương đảng của Triệu Tử Dương.
* 1314 - Chiến tranh giành độc lập lần thứ nhất của Scotland: Trận chiến Bannockburn giữa Vương quốc Scotland và Vương quốc Anh diễn ra, kết quả là người Scotland chiến thắng.

* 1991 - Chú nhím Sonic ra đời trên hệ máy Sega Genesis/Mega Drive.

## Sinh

* 1912 - Alan Mathison Turing, nhà toán học, logic học và mật mã học người Anh (m. 1954)
* 1922 - Hùng Lân, nhạc sĩ Việt Nam (m. 1986)
* 1929 - Nguyễn Văn Hiếu, tướng lĩnh Quân lực Việt Nam Cộng hòa (m. 1975)
* 1946 - Ted Shackleford, diễn viên Mỹ
* 1948 - Darhyl S. Ramsey, nhà văn Mỹ
* 1968 - Lee Jae-yong (doanh nhân), chủ tịch Samsung
* 1972 - Zinédine Zidane, cầu thủ bóng đá người Pháp
* 1976 - Patrick Vieira, cầu thủ bóng đá người Pháp
* 1991 - Nhím Sonic, nhân vật biểu tượng của Sega Corporation
* 1994 - Jung Ho-yeon, người mẫu và diễn viên người Hàn Quốc

## Mất

* 947 - Lý Tòng Ích, hoàng đế Trung Hoa, tức ngày Bính Thìn (3) tháng 6 năm Đinh Mùi (s. 931)
* 947 - Vương thục phi, phi tần triều Hậu Đường
* 1908 - Doppo Kunikida, nhà văn Nhật (s. 1871)
* 1999 - Buster Merryfield, diễn viên Anh (s. 1920)

## Ngày lễ và kỷ niệm

* Ngày Dịch vụ Công cộng Liên Hợp Quốc (*United Nations Public Service Day*)

## Tham khảo
# Ngày Quốc tế Lao động

| Ngày Quốc Tế Lao Động |
| --- |
| Những công nhân diễu hành trong ngày 1 tháng 5 tại Đức |
| Tên gọi khác | Quốc tế Ngày 1 tháng 5, Ngày Lao Động |
| Ngày | 1 tháng 5 |
| Hoạt động | Nhiều loại, tùy thuộc vào quốc gia; chủ yếu là diễu hành, tiệc nướng |
| Tần suất | Hằng năm |

**Ngày Quốc tế Lao động** hay **ngày 1 tháng 5** là ngày lễ kỷ niệm của phong trào công nhân quốc tế và của người lao động vào ngày 1 tháng 5 hằng năm, tại nhiều quốc gia trên thế giới, thường có các cuộc biểu tình trên đường phố của hàng triệu người lao động và các tổ chức công đoàn của họ. Vào ngày này, các phong trào cộng sản, cánh tả, các tổ chức theo chủ nghĩa vô chính phủ cùng với các công đoàn liên minh thực hiện các cuộc tuần hành trên đường phố, yêu cầu mở rộng các quyền lao động và an sinh xã hội.

## Lịch sử

Diễu hành ngày **Quốc tế Lao động** tại Stockholm, 2008.
Năm 1886, tại thành phố công nghiệp lớn Chicago, Đại hội Liên đoàn Lao động Mỹ thông qua nghị quyết nêu rõ: *"...Từ ngày 1/5/1886, ngày lao động của tất cả các công nhân sẽ là 8 giờ"*. Sở dĩ ngày 1 tháng 5 được chọn bởi đây là ngày bắt đầu một năm kế toán tại hầu hết các nhà máy, xí nghiệp ở Mỹ. Vào ngày này, hợp đồng mới giữa thợ và chủ sẽ được ký. Giới chủ tư bản có thể biết trước quyết định của công nhân mà không thể kiếm cớ chối từ.

Ngày 1 tháng 5 năm 1886, do yêu cầu của công nhân không được đáp ứng một cách đầy đủ, giới công nhân trên toàn nước Mỹ đã tham gia bãi công nhằm gây áp lực buộc giới chủ thực hiện yêu sách của mình. Đầu tiên là cuộc bãi công tại thành phố Chicago. Khoảng 40 nghìn người không đến nhà máy. Họ tổ chức mít-tinh, biểu tình trên thành phố với biểu ngữ *"Từ hôm nay không người thợ nào làm việc quá 8 giờ một ngày! Phải thực hiện 8 giờ làm việc, 8 giờ nghỉ ngơi, 8 giờ vui chơi!"* Cuộc bãi công lôi cuốn ngày càng đông người tham gia. Cũng trong ngày hôm đó, tại các trung tâm công nghiệp khác trên nước Mỹ đã nổ ra 5.000 cuộc bãi công với 340 nghìn công nhân tham gia. Ở Washington, New York, Baltimore, Boston... hơn 125.000 công nhân giành được quyền ngày chỉ phải làm 8 giờ.

Các cuộc biểu tình bị đàn áp nặng nề. Giới chủ đuổi những công nhân bãi công, thuê người làm ở các thành phố bên cạnh, thuê bọn khiêu khích và cảnh sát đàn áp, phá hoại cuộc đấu tranh của công nhân. Các xung đột xảy ra dữ dội khiến hàng trăm công nhân chết và bị thương, nhiều thủ lĩnh công đoàn bị bắt... gây nên sự kiện thảm sát Haymarket làm 4 người chết, hơn 70 bị thương và trên 100 người bị bắt năm 1886 tại Chicago, Mỹ. Nhưng cuối cùng, giới chủ phải chấp nhận yêu sách của công nhân.

Ngày 20 tháng 6 năm 1889, ba năm sau "thảm kịch" tại thành phố Chicago, Quốc tế cộng sản II được nhóm họp tại Paris (Pháp). Dưới sự lãnh đạo của Friedrich Engels, Đại hội lần thứ nhất của Quốc tế Cộng sản II đã quyết định lấy ngày 1/5 hàng năm làm ngày biểu dương lực lượng và đấu tranh chung của tầng lớp vô sản các nước.

Quốc tế Lao động được diễn ra tại Quảng trường Thiên An Môn, Bắc Kinh năm 1952
## Xem thêm

* Ngày tưởng niệm của Người lao động
* Lễ Lao động

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Ngày Quốc tế Lao động tại Từ điển bách khoa Việt Nam
# 20 tháng 6

Ngày **20 tháng 6** là ngày thứ 171 (172 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 194 ngày trong năm.

|  |
| --- |
| << **Tháng 6 năm 2026** >> |
| CN | T2 | T3 | T4 | T5 | T6 | T7 |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |
|  |

## Sự kiện

* 451 – Tướng Flavius Aetius chỉ huy quân Tây La Mã giành chiến thắng quyết định trước quân Hung của Attila trong trận Châlons.
* 1867 – Chiến tranh Pháp–Đại Nam: Pháp chiếm thành Vĩnh Long lần thứ 2.
* 1837 – Nữ vương Victoria bắt đầu trị vì, bà là quân chủ trị vì lâu nhất trong lịch sử Anh Quốc.
* 1894 – Tại Hồng Kông, Alexandre Yersin công bố phát hiện vi khuẩn gây bệnh dịch hạch.
* 1895 – Hoàng đế Đức Wilhelm II khánh thành kênh đào Kiel băng qua bán đảo Jylland, hiện là thủy đạo nhân tạo bận rộn nhất trên thế giới.
* 1895 – Triều Thanh và đại diện chính phủ Pháp ký kết Công ước Gérard tại Bắc Kinh, xác định đường biên giới của Vân Nam với Bắc Kỳ và Ai Lao.
* 1944 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Trận chiến biển Philippines kết thúc với chiến thắng quyết định của Hải quân Hoa Kỳ.
* 1967 – Võ sĩ quyền anh Muhammad Ali bị thu hồi đai vô địch quyền anh hạng nặng thế giới và bị toà án phạt 5 năm tù cùng 10.000 đô la Mỹ vì bất phục tùng lệnh nhập ngũ. Bản án này sau đó bị Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ hủy bỏ.
* 1991 – Quốc hội Liên bang Đức phê chuẩn dời đô từ Bonn về Berlin.

## Sinh

* 1810 – Từ Dụ Hoàng thái hậu, Thái hậu nhà Nguyễn, chánh cung của vua Thiệu Trị và là mẹ của vua Tự Đức (m. 1902).
* 1828 – Trang Ý Hoàng thái hậu, Thái hậu nhà Nguyễn, chánh cung của vua Tự Đức, mẹ nuôi của vua Dục Đức (m. 1903).
* 1907 – Phùng Tất Đắc, nhà biên soạn người Việt bút hiệu Lãng Nhân (m. 2008)
* 1927 – Hoàng Văn Lạc, Thiếu tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa (Mất 2014)
* 1935 – Hoàng Cơ Minh, Hải quân Phó Đề đốc, Chuẩn tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa (Mất 1987)
* 1944 – David Roper, diễn viên Anh
* 1945 – Anne Murray, ca sĩ Canada
* 1949 – Lionel Richie, ca sĩ Mỹ
* 1967 – Nicole Kidman, diễn viên Mỹ
* 1970 – Lý Gia Hân, nữ diễn viên, Hoa hậu Hồng Kông năm 1988
* 1978 - Frank Lampard, cựu cầu thủ bóng đá người Anh
* 1991 - Diệu Nhi, nữ diễn viên người Việt Nam

## Mất

* 1947 – Bugsy Siegel, tội phạm người Hoa Kỳ (s. 1906)
* 1958 – Kurt Alder, nhà hóa học Đức (s. 1902)
* 2011 – Vương Văn Bắc, chính khách, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Cộng hòa (s. 1927)

## Ngày lễ và kỷ niệm

## Tham khảo