Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Thể thao nghiệp dư

Thể thao nghiệp dư
**Thể thao nghiệp dư** là các môn thể thao trong đó người chơi tham gia vào một cách đầy đủ hoặc khá đầy đủ mà không nhận tiền lương. Thể thao nghiệp dư thường đi theo nguyên tắc quan trọng của thể thao, đó là thi đấu với niềm đam mê thuần túy, hoặc để rèn luyện sức khỏe, nâng cao các kĩ năng xã hội như tinh thần đồng đội,..., khác biệt so với thể thao chuyên nghiệp là các vận động viên được trả lương để kiếm sống. Sự khác biệt giữa người tham gia thể thao nghiệp dư và người tham gia thể thao chuyên nghiệp, những người được trả thù lao cho lượng thời gian mà họ thi đấu và tập luyện. Trong các môn thể thao có sự có mặt của người chơi chuyên nghiệp thì những vận động viên chuyên nghiệp sẽ luyện tập và thi đấu ở trình độ cao hơn các vận động viên nghiệp dư. Tuy vậy phần lớn người chơi thể thao trên thế giới là nghiệp dư. Tính nghiệp dư trong thể thao từng là quan niệm phổ biến trong thế kỷ 19, đặc biệt là ở tầng lớp thượng lưu, nhưng bắt đầu phai nhạt bớt chút từ thế kỷ 20 trở đi khi thể thao chuyên nghiệp phát triển cùng sự thương mại hóa thể thao nghiệp dư,..., lại có một số tổ chức thể thao không coi trọng quan niệm này, ngay cả khi trong tên tổ chức của họ có chữ "nghiệp dư".

## Xem thêm

* Thể thao chuyên nghiệp

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* CBC Digital Archives - Funding of Amateur Sports
# Nghĩa trang

Nghĩa trang Hồi giáo ở Marrakech, Maroc
Nghĩa trang ở thành phố Hoa Liên, Đài Loan
**Nghĩa trang** (hay **nghĩa địa**, **bãi tha ma**) là nơi mà xác người chết hoặc di hài sau hỏa táng được chôn cất. Ở phương Tây, nghĩa trang là nơi mà các hoạt động tưởng nhớ người đã khuất được tiến hành. Các nghi lễ này được thực hiện tùy theo phong tục tập quán hay tôn giáo.

Ở các nước phương Tây nói chung, tới thế kỷ 19, nghĩa trang dần thay thế cho bãi tha ma, vì nhiều lý do, như để đảm bảo vệ sinh, tiện cho việc quản lý, quy hoạch và vì đất đai trở nên chật chội, khan hiếm, thậm chí đắt đỏ.

## Từ nguyên

Nghĩa trang Đông Hoa tại Hồng Kông
Trong tiếng Việt, nghĩa trang là từ mượn gốc Hán **義莊**, vốn dĩ để gọi các tổ chức từ thiện do người dân duy trì để giúp đỡ người nghèo. Nghĩa trang đầu tiên là do Phạm Trọng Yêm thành lập vào thời Bắc Tống với tên gọi *Phạm thị Nghĩa Trang* (范氏義庄 - "nhà làm việc nghĩa của họ Phạm"). Nghĩa trang đóng vai trò chăm sóc trẻ em và người già, tổ chức hiếu, hỉ, cứu trợ lương thực và thiên tai, giúp đỡ nho sinh có hoàn cảnh khó khăn,...

Các tổ chức nghĩa trang trở nên phổ biến ở vùng Giang Nam vào thời nhà Minh và Thanh, đặc biệt là ở Đài Loan và Hồng Kông. Trong thời loạn lạc, nhiều người dân đi tản cư mong muốn được đưa về chôn cất ở quê nhà nhưng không kịp sẽ được các nghĩa trang hỗ trợ nơi đặt tạm quan tài, và những người chết vô thừa nhận cũng được các nghĩa trang an táng tạm thời. Về sau từ nghĩa trang được hiểu là địa điểm chôn cất người đã mất, có người hoặc tổ chức đứng ra quản lý.

Từ nghĩa địa cũng có nguồn gốc tương tự, bắt nguồn từ tiếng Hán **義地**, vốn để chỉ khoảnh đất được dùng làm nơi chôn cất những người nghèo khổ, gia đình không có nơi riêng để an táng.

## Công viên nghĩa trang

Công viên nghĩa trang là nơi an nghỉ của những người đã mất, được quy hoạch và xây dựng một cách chỉn chu, đẹp đẽ. Những nghĩa trang này thường được thiết kế như những công viên xanh, thậm chí như nơi tham quan, ngắm cảnh, vừa đáp ứng nhu cầu về ý nghĩa tâm linh vừa đáp ứng được nhu cầu về thẩm mĩ, mang lại cảnh sắc hài hòa giữa tự nhiên và kiến trúc độc đáo, tạo được không khí trang nghiêm và an lạc.
Ở những quốc gia phương Tây việc xây dựng nghĩa trang đẹp đẽ, có đầu tư về kiến trúc độc đáo đã được thực hiện từ những năm đầu thế kỷ 18 và càng ngày càng phát triển. Việc này giúp cho người đã khuất có nơi yên nghỉ bình an, tươm tất và người còn sống cảm thấy gần gũi, dễ dàng và không bị rào cản bởi nỗi sợ hãi khi đi thăm viếng người thân.
Một số công viên nghĩa trang xuất sắc còn được Unesco công nhận là di sản thế giới như công viên nghĩa trang Skogskyrkogården - thiết kế của 2 kiến trúc sư Gunnar Asplund và Sigurd Lewerentz, xây dựng năm 1917 và hoàn thành năm 1920 ở thủ đô Stockholm, Thụy Điển.

Nghĩa trang Skogskyrkogården vào đêm.
## Chú thích
# Hợp tác xã

**Hợp tác xã** là một tổ chức kinh doanh thuộc sở hữu và được điều hành bởi một nhóm các cá nhân vì lợi ích chung của họ.

Hợp tác xã được Liên minh quốc tế hợp tác xã định nghĩa là "*một hiệp hội tự trị của những người đoàn kết tự nguyện để đáp ứng nhu cầu chung của kinh tế, xã hội và văn hóa và nguyện vọng thông qua các doanh nghiệp đồng sở hữu và kiểm soát dân chủ*". Hợp tác xã cũng có thể được định nghĩa là một doanh nghiệp thuộc sở hữu và thuộc quyền kiểm soát của những người sử dụng dịch vụ do hợp tác xã cung cấp hoặc của những người làm việc ở đó. Khía cạnh khác nhau liên quan đến hợp tác xã là trọng tâm của nghiên cứu trong lĩnh vực kinh tế hợp tác xã.

## Kinh tế hợp tác xã tại Việt Nam

Theo Luật Hợp tác xã năm 2023:

* Hợp tác xã là tổ chức có tư cách pháp nhân do ít nhất 05 thành viên chính thức tự nguyện thành lập, hợp tác tương trợ trong sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung về kinh tế, văn hóa, xã hội của thành viên, góp phần xây dựng cộng đồng xã hội phát triển bền vững; thực hiện quản trị tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ.

* Liên hiệp hợp tác xã là tổ chức có tư cách pháp nhân do ít nhất 03 hợp tác xã là thành viên chính thức tự nguyện thành lập, hợp tác tương trợ trong sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh, nâng cao năng lực tham gia thị trường, góp phần xây dựng cộng đồng xã hội phát triển bền vững; thực hiện quản trị tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ.

* Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã có thể góp vốn, mua cổ phần, thành lập doanh nghiệp nhằm mục tiêu hỗ trợ hoạt động của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã.

Xét tổng thể theo các tiêu chí về liên kết chuỗi giá trị, ứng dụng đổi mới, lợi ích thành viên, mô hình Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Mỹ Đông 2 (HTX Mỹ Đông 2) và Hợp tác xã Mây tre đan xóm Bui (HTX xóm Bui) nằm ở các lĩnh vực khác nhau (nông nghiệp và thủ công mỹ nghệ) nhưng đều tiêu biểu cho mô hình hợp tác xã hoạt động hiệu quả tại Việt Nam.

Phần lớn hợp tác xã ở Việt Nam hoạt động trong nông nghiệp và lĩnh vực liên quan (chiếm tỉ lệ khoảng 60%), còn lại rải rác ở tiểu thủ công nghiệp, vận tải, dịch vụ… Độ tập trung nông nghiệp phản ánh vai trò của hợp tác xã trong chuỗi giá trị nông sản.

## Xem thêm

* Hợp tác xã nông nghiệp
* Hợp tác xã tiêu dùng
* Quỹ tín dụng nhân dân

## Tham khảo
# Tái bảo hiểm

**Tái bảo hiểm** là việc chuyển rủi ro từ một doanh nghiệp bảo hiểm (bên nhượng tái bảo hiểm) sang một doanh nghiệp bảo hiểm khác (bên nhận tái bảo hiểm). Nó cho phép bên nhượng tái bảo hiểm giảm rủi ro bảo hiểm. Đơn giản có thể nói là đó việc bảo hiểm cho một doanh nghiệp bảo hiểm. Với nhiệm vụ trên, tái bảo hiểm giúp ổn định kinh doanh cho các công ty bảo hiểm, giúp cho doanh nghiệp bảo hiểm không cần tăng vốn và tạo điều kiện cho các công ty này có thể nhận bảo hiểm cho những rủi ro vượt quá khả năng tài chính của mình.

## Định nghĩa

Việc tái bảo hiểm cũng được gọi là bảo hiểm cho công ty bảo hiểm. Hình thức bảo hiểm này được đưa ra để chuyển giao rủi ro đơn lẻ hoặc toàn bộ danh mục đầu tư (một số lượng lớn các rủi ro riêng lẻ có phạm vi bảo hiểm giống nhau). Trong khuôn khổ các điều kiện đàm phán trong quan hệ tái bảo hiểm, các rủi ro được công ty bảo hiểm chuyển giao tất cả hoặc một phần cho công ty bảo hiểm khác (công ty nhận chuyển nhượng, thường là một công ty chuyên về tái bảo hiểm). Hợp đồng tái bảo lập. Mối quan hệ hợp đồng giữa công ty bảo hiểm và người bảo hiểm không bị ảnh hưởng bởi hợp đồng tái bảo hiểm. Công ty bảo hiểm gốc vẫn có nghĩa vụ tự mình phải trả cho người được bảo hiểm quyền lợi theo hợp đồng bảo hiểm. Mặt khác, trong trường hợp có thiệt hại, hãng bảo hiểm gốc sẽ nhận được các khoản bồi hoàn (hay một phần) từ bên tái bảo hiểm, trong phạm vi rủi ro xảy ra đã được tái bảo hiểm.

Có 2 phương thức tái bảo hiểm:

- Tái bảo hiểm theo tỉ lệ (proportional Reinsurance): phân chia số tiền bảo hiểm, trách nhiệm bồi thường và phí bảo hiểm giữa công ty nhượng tái bảo hiểm và công ty nhận tái bảo hiểm theo một tỉ lệ nhất định trên cơ sở thỏa thuận.

- Tái bảo hiểm phi tỉ lệ ( non-proportional Reinsurance): Còn gọi là tái bảo hiểm vượt mức bồi thường. Phân bổ trách nhiệm bồi thường theo hạn mức thỏa thuận. Công ty nhượng tái bảo hiểm sẽ giữ lại với một hạn mức trách nhiệm nhất định ( deductible hoặc excess point). Vượt quá hạn mức này công ty nhận tái bảo hiểm sẽ chịu trách nhiệm bồi thường cho công ty nhượng tái bảo hiểm.

Có 2 hình thức tái bảo hiểm:

- Tái bảo hiểm tạm thời (facultative Reinsurance): Là giao dịch tái bảo hiểm cho từng đơn bảo hiểm riêng lẻ.

- Tái bảo hiểm cố định ( treaty Reinsurance ): Là giao dịch tái bảo hiểm cho cả danh mục đơn bảo hiểm có cùng phạm vi bảo hiểm, trong suốt một thời gian dài, thường là 1 năm.

## Chú thích