Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Thane

| Thane |
| --- |
|  |
| Thane |
| Quốc gia |  Ấn Độ |
| Bang | Maharashtra |
| Đặt tên theo | sở cảnh sát |
| Độ cao | 9 m (30 ft) |
| Dân số (2001) |
|  • Tổng cộng | 1,261,517 |
| Múi giờ | UTC+05:30 |
| Mã điện thoại | 022 |

**Thane** là một thành phố và là nơi đặt hội đồng thành phố (*municipal corporation*) của quận Thane thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

## Địa lý

Thane có vị trí ﻿ / ﻿ Nó có độ cao trung bình là 9 mét (29 feet).

## Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Thane có dân số 1.261.517 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Thane có tỷ lệ 78% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 82%, và tỷ lệ cho phái nữ là 73%. Tại Thane, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
# Bungalow

Bungalow ở Houston, Texas
**Bungalow** là kiểu nhà thường chỉ có khoảng một tầng, diện tích nhỏ và có hiên rộng. Kiểu nhà này có xuất xứ từ vùng Bengal ở khu vực Nam Á.
Ở Úc, bungalow California được liên kết với Hoa Kỳ đã được phổ biến sau Thế Chiến thứ Nhất. Ở Bắc Mỹ và Vương quốc Anh, một bungalow ngày nay là một ngôi nhà, thường tách ra, có thể chứa một gác xép nhỏ. Nó là một tầng đơn hoặc có một tầng thứ hai được xây dựng thành một mái dốc, thường là với cửa sổ mái nhà (một-và-một nửa tầng).

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
# StarPlus

StarPlus| Quốc gia | Ấn Độ |
| Khu vực phát sóng | Toàn cầu |
| Hệ thống | Disney Star |
| Trụ sở | Mumbai, Maharashtra, Ấn Độ |
| Chương trình |
| Ngôn ngữ | Hindi |
| Định dạng hình | 576i (SDTV) HDTV 1080i |
| Sở hữu |
| Chủ sở hữu | The Walt Disney Company (India) |
| Kênh liên quan | Asianet và các kênh khác |
| Lịch sử |
| Lên sóng | 21 tháng 2 năm 1992 (1992-02-21) |
| Thay thế bởi | Utsav Plus (Châu Âu) |
| Liên kết ngoài |
| Website | Star Plus trên Disney+ Hotstar |
| Có sẵn |
|  |
| Trực tuyến |
| Disney+ Hotstar | Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam |
| Hotstar | Canada, Anh Quốc và Singapore |
| Hulu | Hoa Kỳ |
|  |

**Star Plus** (tiếng Hindi: स्टार प्लस) là một kênh tiếng Hindi về giải trí Ấn Độ, sở hữu bởi 21st Century Fox. Các chương trình bao gồm kịch xà phòng, phim hài, chương trình thực tế, phim hành động và phim truyền hình. Kênh được phủ trên toàn thế giới thông qua Fox Networks Group, công ty của 21st Century Fox.

## Chương trình

Hiện tại, Star Plus đã/đang phát khoảng 227 chương trình, kể đến như :

• Sampoorna (2025)

• Advocate Anjali Awasthi (2024)

• Maati Se Bandhi Dor (2024-)

• Kahaani Ghar Ghar Kii (2000-2008)

• Kaahin Kissii Roz (2001-2004)

## Tham khảo
# Aluva

| Aluva |
| --- |
|  |
| Aluva |
| Quốc gia |  Ấn Độ |
| Bang | Kerala |
| Dân số (2001) |
|  • Tổng cộng | 24,108 |
| Múi giờ | UTC+05:30 |

**Aluva** là một thành phố và khu đô thị của quận Ernakulam thuộc bang Kerala, Ấn Độ.

## Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Aluva có dân số 24.108 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Aluva có tỷ lệ 87% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 87%, và tỷ lệ cho phái nữ là 87%. Tại Aluva, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
# Ứng dụng OTT

**Dịch vụ OTT** (tiếng Anh: **Over-the-top**, nghĩa đen: *lên trên đầu*) là thuật ngữ để chỉ dịch vụ truyền thông được cung cấp trực tiếp đến người xem thông qua Internet. OTT vượt qua các nền tảng truyền hình cáp, mặt đất và vệ tinh, những loại hình công ty vồn đóng vai trò là nhà kiểm soát hoặc nhà phân phối nội dung. *OTT* cũng từng được dùng để chỉ những chiếc điện thoại không có nhà cung cấp dịch vụ, nơi mà tất cả giao tiếp liên lạc được tính phí dưới dạng dữ liệu, giúp phòng tránh sự cạnh tranh độc quyền, hay những ứng dụng điện thoại truyền dữ liệu theo cách này, bao gồm cả những ứng dụng thay thế phương thức gọi khác và những ứng dụng cập nhật phần mềm.

Các nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP) có thể nhận biết được sự tồn tại của những nội dung **OTT** này thông qua các gói dữ liệu nhưng không thể kiểm soát được nội dung bên trong và không chịu trách nhiệm về chúng (chi phí, bản quyền,...). Điều này trái ngược với các dịch vụ tính phí trước đây, chẳng hạn xem truyền hình cáp, truyền hình vệ tinh phải trả tiền cho nhà cung cấp tín hiệu truyền hình hoặc xem IPTV (như MyTV) phải thanh toán cho nhà cung cấp dịch vụ Internet, gọi điện thoại, nhắn tin phải trả cước cho nhà mạng.

Do đó, các nội dung **OTT** đặc biệt đều xuất phát từ bên thứ ba như Hulu, Netflix, HBO Go (xem tín hiệu truyền hình), FPT Play, VieON, ZAAZ, HDO, HayhayTv, Zing TV (xem phim và chương trình trực tuyến), Facebook, Twitter, Gapo (mạng xã hội), Zalo, Line, Viber, Skype (ứng dụng liên lạc),... Các nội dung này được chuyển tải đến một thiết bị người dùng cuối và các nhà cung cấp dịch vụ internet chỉ chịu trách nhiệm vận chuyển các gói tín hiệu.

Ví dụ: khi VNPT cung cấp cho người dùng đường truyền internet ADSL, người dùng sử dụng Skype để nhắn tin, như vậy Skype chính là một **ứng dụng OTT**, còn ADSL chỉ là nền tảng internet, người dùng chỉ trả phí thuê bao ADSL hàng tháng, còn Skype có thu phí hay không thì không phụ thuộc vào sự quản lý của VNPT.

Các thiết bị có thể sử dụng các **ứng dụng OTT** như máy tính để bàn, máy tính xách tay, máy chơi game (PlayStation 4, WiiU, và Xbox One), một số OTT Player thông dụng (Roku, Dune, Apple TV), điện thoại thông minh, tivi thông minh, máy tính bảng.

## Tham khảo
# Tiếng Konkan

| Tiếng Konkan |
| --- |
| कोंकणी, Konknni, ಕೊಂಕಣಿ, കൊംകണി |
| Phát âm | kõkɵɳi (chuẩn), kõkɳi (thông thường) |
| Sử dụng tại | Ấn Độ |
| Khu vực | Konkan, gồm các bang Goa, Karnataka, Maharashtra và một số nơi tại Kerala |
| Tổng số người nói | 7,4 triệu (2007) |
| Phân loại | Ấn-Âu* Ấn-Iran
	+ Ấn-Arya
		- Vùng Nam
			* Konkan
				+ **Tiếng Konkan**
 |
| Hệ chữ viết | Chữ Devanagari (chính thức), chữ Latinh, chữ Kannada, chữ Malayalam và chữ Ả Rập |
| Địa vị chính thức |
| Ngôn ngữ chính thức tại |  Goa, Ấn Độ |
| Quy định bởi | Nhiều học viện và chính quyền Goa |
| Mã ngôn ngữ |
| ISO 639-2 | `kok` |
| ISO 639-3 | cả hai: `gom` – Goan Konkani `knn` – Mararashtra Konkani |
| Phân bố của người bản ngữ tiếng Konkan tại Ấn Độ |

**Tiếng Konkan** (chữ Devanagari: कोंकणी, Kōṅkaṇī, chữ Latinh: Konknni, koṅṇi, chữ Kannada: ಕೊಂಕಣಿ, konkaṇi, chữ Malayalam: കൊങ്കണി, konkaṇi) là một ngôn ngữ thuộc nhóm Ấn-Arya của Ngữ hệ Ấn-Âu. Ngôn ngữ này được nói tại vùng ven biển phía tây Ấn Độ và có hơn 7 triệu người sử dụng. Tiếng Konkan là ngôn ngữ chính thức của bang Goa và là ngôn ngữ thiểu số ở các bang Karnataka và Kerala. Ngôn ngữ này cũng là một trong 22 ngôn ngữ được công nhận theo Hiến pháp Ấn Độ.

## Lịch sử

Sau khi Ấn Độ độc lập và sau đó là kiểm soát Goa năm 1961. Goa trở thành một lãnh thổ liên bang của nước này. Tuy nhiên, sự tái cấu trúc của nhà nước theo ranh giới ngôn ngữ và sự gia tăng những lời kêu gọi từ bang Maharashtra cũng như của người Marathi ở Goa để sáp nhập Goa vào Maharashtra, một cuộc tranh luận kịch liệt đã diễn ra ở Goa. Các tranh luận chính liên quan đến tình trạng của tiếng Konkan như một ngôn ngữ độc lập và tương lại của Goa là một phần của Maharashtra hay sẽ tách riêng. Một cuộc trưng cầu dân ý đã ngăn Goa đọc lập vào năm 1967 .Tuy nhiên, tiếng Anh, tiếng Hindi và tiếng Marithi tiếp tục được ưu tiên trong giao tiếp chính thức trong khi tiếng Konkan chỉ là phụ. Vào năm 1987, sau một số vụ bạo lực, tiếng Konkan mới trở thành một ngôn ngữ chính thức của bang Goa.

## Chữ viết

Tiếng Konkan có thể được viết bằng 5 hệ chữ viết: chữ Devanagari, chữ Latinh, chữ Kannada, chữ Malayalam và chữ Ba Tư-Ả Rập. Trong số đó chữ cái Latinh hầu như chắc chắn là lâu đời nhất bắt đầu từ thế kỷ 16. Việc sử dụng chữ Devanagari, chữ viết chính thức ngày nay được bắt đầu vào năm 1678.

## Tham khảo

## Xem thêm

* Danh sách ngôn ngữ
* Danh sách các nước theo ngôn ngữ nói
* Học tiếng Konkani trực tuyến Lưu trữ ngày 8 tháng 2 năm 2009 tại Wayback Machine
* Từ điến tiếng Konkani (GSB)
* Từ điển tiếng Konkani (Manglorean) Lưu trữ ngày 2 tháng 5 năm 2011 tại Wayback Machine

## Liên kết ngoài
# Thiruvananthapuram

| Thiruvananthapuram |
| --- |
| —  capital  — |
|  |
|  |
| ThiruvananthapuramVị trí tại Ấn Độ |
| Quốc gia | Ấn Độ |
| Bang | Kerala |
| Quận | Thiruvananthapuram |
| Chính quyền |
|  • Mayor | C. Jayan Babu |
| Diện tích |
|  • Tổng cộng | 141,74 km2 (5,473 mi2) |
| Độ cao | 5 m (16 ft) |
| Dân số (2001) |
|  • Tổng cộng | 744.739 |
|  • Mật độ | 5.284/km2 (13,690/mi2) |
| Múi giờ | UTC+05:30 |
| Mã bưu chính | 695 xxx |
| Mã điện thoại | 0471 |
| Biển số xe | KL-01, KL-15 (for K.S.R.T.C) |
| Khí hậu | Am |
| Lượng mưa | 1700 mm |
| UN/LOCODE | INTRV |
| Website | trivandrum.nic.in |

**Thiruvananthapuram** [t̪iruʋən̪ɨn̪t̪əpurəm] (tiếng Malayalam: തിരുവനന്തപുരം *Tiruvanantapuraṁ*), cũng gọi là **Trivandrum**, là thủ phủ bang Kerala và quận Thiruvananthapuram của Ấn Độ. Thành phố này nằm ở bờ biển phía tây của Ấn Độ, gần cực nam của đại lục. Thành phố này được Mahatma Gandhi gọi là "thành phố thường xanh của Ấn Độ", đây là thành phố có địa hình đặc trưng của đồi thấp ven biển và các thung lũng thương mại. Dân số theo điều tra năm 2001 là 745.000 người, là thành phố đông dân nhất ở bang này. Dân số vùng đô thị khoảng 1 triệu người.

Thành phố có nhiều tòa nhà chính quyền bang, là trung tâm chính trị của bang này. Trivandrum cũng là trung tâm học vấn của bang với nhiều trường đại học như Đại học Kerala và các tổ chức nghiên cứu công nghệ, trong đó nổi bật nhất là Trung tâm Không gian Vikram Sarabhai (VSSC) và Technopark.

## Khí hậu

| Dữ liệu khí hậu của Thiruvananthapuram (1971–2000) |
| --- |
| Tháng | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | Năm |
| Cao kỉ lục °C (°F) | 35.5 (95.9) | 36.3 (97.3) | 37.7 (99.9) | 38.0 (100.4) | 35.8 (96.4) | 35.8 (96.4) | 33.7 (92.7) | 34.0 (93.2) | 35.4 (95.7) | 35.0 (95.0) | 34.3 (93.7) | 35.5 (95.9) | 38.0 (100.4) |
| Trung bình ngày tối đa °C (°F) | 32.0 (89.6) | 32.3 (90.1) | 33.2 (91.8) | 33.1 (91.6) | 32.3 (90.1) | 30.1 (86.2) | 29.8 (85.6) | 29.8 (85.6) | 30.6 (87.1) | 30.4 (86.7) | 30.6 (87.1) | 31.6 (88.9) | 31.3 (88.3) |
| Tối thiểu trung bình ngày °C (°F) | 22.1 (71.8) | 22.8 (73.0) | 24.1 (75.4) | 25.1 (77.2) | 25.0 (77.0) | 23.7 (74.7) | 23.2 (73.8) | 23.2 (73.8) | 23.5 (74.3) | 23.3 (73.9) | 23.2 (73.8) | 22.7 (72.9) | 23.5 (74.3) |
| Thấp kỉ lục °C (°F) | 16.4 (61.5) | 18.1 (64.6) | 20.2 (68.4) | 20.3 (68.5) | 20.1 (68.2) | 20.0 (68.0) | 20.2 (68.4) | 18.2 (64.8) | 20.8 (69.4) | 20.1 (68.2) | 18.9 (66.0) | 18.2 (64.8) | 16.4 (61.5) |
| Lượng Giáng thủy trung bình mm (inches) | 15.9 (0.63) | 22.7 (0.89) | 27.8 (1.09) | 118.8 (4.68) | 198.6 (7.82) | 330.4 (13.01) | 188.1 (7.41) | 152.3 (6.00) | 169.1 (6.66) | 254.5 (10.02) | 211.9 (8.34) | 64.0 (2.52) | 1.754,2 (69.06) |
| Số ngày giáng thủy trung bình | 1.0 | 1.7 | 2.3 | 6.5 | 9.7 | 16.6 | 13.4 | 10.3 | 8.7 | 11.7 | 9.2 | 4.2 | 95.4 |
| Độ ẩm tương đối trung bình (%) | 69 | 70 | 72 | 77 | 79 | 85 | 84 | 83 | 82 | 83 | 82 | 74 | 78 |
| Số giờ nắng trung bình tháng | 262.8 | 242.3 | 250.7 | 214.0 | 197.3 | 133.5 | 149.7 | 166.6 | 173.4 | 170.8 | 166.3 | 216.6 | 2.344 |
| Nguồn 1: India Meteorological Department (record high and low up to 2010) |
| Nguồn 2: NOAA (nắng, độ ẩm, 1971–1990) |

## Tham khảo
# Bảng chữ cái Hebrew

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
| א ב ג ד ה ו ז ח ט י כ ך ל מ ם נ ן ס ע פ ף צ ץ ק ר ש ת  •  ﭏ |

 |

**Bảng chữ cái Hebrew** tiếng Hebrew: אָלֶף־בֵּית עִבְרִי, **alefbet ʿIvri**) là bảng chữ cái sử dụng trong tiếng Hebrew, cũng như các ngôn ngữ Do Thái khác, đáng chú ý là tiếng Yiddish, Ladino, và Judeo-Arabic.

## Unicode

|  |
| --- |
| **Bảng Unicode chữ Hebrew** Official Unicode Consortium code chart. Version 13.0. |
|   | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F |
| U+059x |  | ֑  | ֒  | ֓  | ֔  | ֕  | ֖  | ֗  | ֘  | ֙  | ֚  | ֛  | ֜  | ֝  | ֞  | ֟  |
| U+05Ax | ֠  | ֡  | ֢  | ֣  | ֤  | ֥  | ֦  | ֧  | ֨  | ֩  | ֪  | ֫  | ֬  | ֭  | ֮  | ֯  |
| U+05Bx | ְ  | ֱ  | ֲ  | ֳ  | ִ  | ֵ  | ֶ  | ַ  | ָ  | ֹ  | ֺ  | ֻ  | ּ  | ֽ  | ־ | ֿ  |
| U+05Cx | ׀ | ׁ  | ׂ  | ׃ | ׄ  | ׅ  | ׆ | ׇ  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| U+05Dx | א | ב | ג | ד | ה | ו | ז | ח | ט | י | ך | כ | ל | ם | מ | ן |
| U+05Ex | נ | ס | ע | ף | פ | ץ | צ | ק | ר | ש | ת |  |  |  |  | ׯ |
| U+05Fx | װ | ױ | ײ | ׳ | ״ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

## Sách

* Bản mẫu:Cite GHG ff.
* Hoffman, Joel M. 2004. *In the Beginning: A Short History of the Hebrew Language.* New York: New York University Press. Lưu trữ ngày 12 tháng 1 năm 2012 tại Wayback Machine
* Saenz-Badillos, Angel. 1993. *A History of the Hebrew Language.* Cambridge, England: Cambridge University Press.
* Steinberg, David. *History of the Hebrew Language.*
* Mathers table
* *Aleph-Beth Quick Study Chart.* Lưu trữ ngày 16 tháng 2 năm 2008 tại Wayback Machine 28 tháng 2 năm 2005. Qumran Bet Community. Truy nhập 5 tháng 1 năm 2006.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

### Chung

* The Hebrew alphabet, meanings, and spiritual symbolism Lưu trữ ngày 26 tháng 11 năm 2013 tại Wayback Machine
* How to draw letters
* Official Unicode standards document for Hebrew
* Transliterate your English name into Hebrew Letters Lưu trữ ngày 1 tháng 4 năm 2010 tại Wayback Machine
* Hebrew Alphabet Charts
* Interactive Hebrew Alphabet Lesson Lưu trữ ngày 27 tháng 4 năm 2015 tại Wayback Machine
* Mobile OCR Hebrew Dictionary

### Bàn phím

* LiteType.com – Virtual & Interactive Hebrew Keyboard
* Hebrew calligraphy alphabet Model Hebrew calligraphy Alphabet
* Mikledet.com – For typing Hebrew with an English keyboard (Hebrew keyboard|Hebrew layout)
* Hebrew Writing Lưu trữ ngày 18 tháng 10 năm 2016 tại Wayback Machine – Typing Hebrew and Nikud using extended English keyboard (Hebrew keyboard|Hebrew Writing layout)
* Prize Find: Oldest Hebrew Inscription Lưu trữ ngày 29 tháng 2 năm 2012 tại Wayback Machine Biblical Archaeology Review
# Wayanad (huyện)

| Huyện Wayanad |
| --- |
| —  huyện  — |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Huyện WayanadVị trí của huyện Wayanad trong bang Kerala |
| Quốc gia |  Ấn Độ |
| Bang | Kerala |
| Thủ phủ | Kalpetta |
| Diện tích |
|  • Tổng cộng | 2.131 km2 (823 mi2) |
| Dân số (2001) |
|  • Tổng cộng | 786.627 |
| Các ngôn ngữ |
| Múi giờ | UTC+05:30 |
| Biển số xe | Biển số xe |
| Nhiệt độ hàng năm | Từ đến °C |
| Nhiệt độ mùa hè | Từ đến °C |
| Nhiệt độ mùa đông | Từ đến °C |

**Huyện Wayanad** là một huyện thuộc bang Kerala, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Wayanad đóng ở Kalpetta. Huyện Wayanad có diện tích 2131 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Wayanad có dân số 786627 người.

## Tham khảo

Bản mẫu:Kerala
# Tiếng Rekhta

| Tiếng Rekhta |
| --- |
| Khu vực | Nam Á |
| Phân loại | Ấn-Âu* Ấn-Iran
	+ Ấn-Arya
		- Ấn-Arya Trung
			* Hindi Tây
				+ Hindustan
					- Tiếng Urdu
						* **Tiếng Rekhta**
 |
| Mã ngôn ngữ |
| Glottolog | `rekh1239` |

**Tiếng Rekhta** (tiếng Urdu: ریختہ, [ˈɾeːx.t̪ə], tiếng Hindi: रेख़्ता, [ˈɾeːxt̪ɑ]), là giai đoạn đầu tiên của phương ngữ Delhi của ngôn ngữ Hindustan khi phương ngữ cơ sở của nó chuyển sang phương ngữ Khariboli. Phong cách này phát triển trong hai chữ viết Ba Tư-Ả Rập và cũng ngư Devanagari sau này và được coi là dạng thức ban đầu của tiếng Urdu và tiếng Hindi.

## Nguồn gốc và cách sử dụng

*Rekhta* có nghĩa là "phân tán" nhưng cũng là "hỗn hợp" và ngụ ý rằng nó có chứa tiếng Ba Tư. Tiếng Rekhta là một ngôn ngữ rất linh hoạt và có thể thay đổi về mặt ngữ pháp để thích ứng với ngữ pháp tiếng Ba Tư, mà không gây ra kì lạ cho người đọc.

## Rekhti

Bản sao nữ tính về mặt ngữ pháp của *rekhta* là *rekhti*, một thuật ngữ đầu tiên được phổ biến bởi nhà thơ thế kỷ thứ mười tám Sa'adat Yar Khan 'Rangin' để chỉ đến những câu thơ được viết với giọng nói thân mật của phụ nữ. Nhà thơ Lucknow Insha Allah Khan 'Insha' là một nhà thơ nổi tiếng khác, người sáng tác *rekhti*, theo học giả Urdu CM Naim.

## Xem thêm

* Tiếng Hindustan
* Thơ tiếng Urdu

## Tham khảo
# Tiếng Phạn Vệ Đà

| Tiếng Phạn Vệ Đà |
| --- |
| Tiếng Phạn Vệ-đà |
| Sử dụng tại | Ấn Độ thời đồ đồng và đồ sắt |
| Khu vực | Tiểu lục địa Ấn Độ |
| Phân loại | Ấn-Âu* Ấn-Iran
	+ Ấn-Arya
		- **Tiếng Phạn Vệ Đà**
 |
| Mã ngôn ngữ |
| ISO 639-3 | `–` |
|

**Tiếng Phạn Vệ Đà** là một ngôn ngữ cổ thuộc ngữ chi Ấn-Arya của ngữ hệ Ấn-Âu. Nó được lưu giữ trong Kinh Vệ-đà, một tập hợp văn bản tích góp từ giữa thiên niên kỷ 2 TCN đến giữa thiên niên kỷ 1 TCN.

Nền văn học tiếng Phạn Vệ Đà đồ sộ thời cổ đại vẫn được lưu giữ đến ngày nay, và là một nguồn thông tin hết sức quan trọng trong việc phục dựng ngôn ngữ Ấn-Âu nguyên thủy và ngôn ngữ Ấn-Iran nguyên thủy. Từ thời tiền sử xa xưa, tiếng Phạn đã tách khỏi nhóm Iran (trong đó, tiếng Avesta, một ngôn ngữ Iran Đông, là đại diện cổ nhất). Thời điểm phân tách chưa rõ, nhưng chắc chắn là trước 1800 TCN. Tiếng Avesta phát triển ở Ba Tư cổ đại, từng là ngôn ngữ phụng vụ của Hoả giáo, song đã trở thành tử ngữ vào thời Sasan. Tiếng Phạn Vệ Đà phát triển độc lập ở Ấn Độ, trở thành tiếng Phạn cổ điển sau thời Pāṇini, rồi sau đó nữa trở thành nhiều ngôn ngữ trên tiểu lục địa Ấn Độ. Ngôn ngữ này đóng vai trò quan trọng trong nền văn học Ấn Độ giáo, Phật giáo và Jain giáo.

## Nguồn tham khảo
# Springer Publishing

Springer Publishing| Tình trạng | Hoạt động |
| Năm thành lập | 1950 |
| Quốc gia | Hoa Kỳ |
| Trụ sở chính | Thành phố New York |
| Phạm vi phân phối | Toàn cầu |
| Các chủ đề phi khoa học viễn tưởng | Điều dưỡng, lão khoa, tâm lý học, công tác xã hội, tư vấn, y tế công cộng và phục hồi chức năng |
| Website | www.springerpub.com |

**Springer Publishing** là một công ty xuất bản sách và tập san học thuật của Hoa Kỳ, chuyên về lĩnh vực điều dưỡng, lão khoa, tâm lý học, công tác xã hội, tư vấn, y tế công cộng, và phục hồi chức năng. Được thành lập năm 1950 bởi Bernhard Springer, một người cháu nội của Julius Springer, Springer Publishing đặt trụ sở tại tầng 15 của Salmon Tower ở Midtown Manhattan, thành phố New York.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Website chính thức
# Ngữ tộc Tạng-Miến

| Ngữ tộc Tạng-Miến
 |
| --- |
| Phân bố địa lý | Đông Nam Á, Đông Á, Nam Á |
| Phân loại ngôn ngữ học | Hán-Tạng* **Ngữ tộc Tạng-Miến**
 |
| Tiền ngôn ngữ | Tạng-Miến nguyên thủy |
| Ngữ ngành con | * Bod, Miến-Khương, Chepang, *Dura*, *Gongduk*, *Karbi*, Karen, Kiranti, *Lepcha*, *Lhokpu*, Magar, Mru, *Newar*, Nung, *'Ole*, *Pyu*, Raji–Raute, Sal, Tani, Tamang, *Tshangla*, *Tujia*, Tây Himalaya, *Zakhring*
* "Naga": Ao, Angami–Pochuri, *Meithei*, Tangkhul, Zeme, Kuki
* không chắc chắn là thuộc ngữ tộc Tạng-Miến: Digaro, *Hruso*, Kho-Bwa, *Miji*, Midzu, *Puroik*, Siang
 |
| ISO 639-5: | `tbq` |
| Glottolog: | *Không* |
|   Tạng
  Miến
  Karen
  Rung
  Tani
  Khương
  Bodo–Garo
  Konyak
  Naga
  Methei
  Kuki |

**Ngữ tộc Tạng-Miến** là một thuật ngữ để chỉ những ngôn ngữ phi Hán thuộc ngữ hệ Hán-Tạng, với hơn 400 ngôn ngữ được nói tại vùng cao Đông Nam Á cũng như những phần nhất định của Đông Á và Nam Á.
Tên của ngữ tộc được ghép từ tên hai nhóm ngôn ngữ phổ biến nhất, đó là tiếng Miến Điện (hơn 32 triệu người nói) và nhóm ngôn ngữ Tạng (hơn 8 triệu).
Những ngôn ngữ này có nền văn học đồ sộ, khởi đầu từ thế kỷ XII (tiếng Miến Điện) và thế kỷ VII (nhóm Tạng).
Đa số các thứ tiếng khác thuộc ngữ hệ này ít được nói hơn nhiều, và nhiều trong số chúng chưa được nghiên cứu chi tiết.

Một số phân loại chia hệ Hán-Tạng ra thành nhánh Hán và nhánh Tạng-Miến (như Benedict và Matisoff). Tuy nhiên, những học giả khác cho rằng Tạng-Miến là một nhóm đa ngành. Van Driem cho rằng ngữ hệ Hán-Tạng nên được gọi là "Tạng-Miến", nhưng cách gọi này không được chấp nhận rộng rãi. Một số người khác thì loại trừ hoàn toàn mối quan hệ với nhóm Hán, ví dụ như Beckwith, Miller.

Ngôn ngữ Tạng-Miến lâu đời nhất được ghi nhận là tiếng Bạch Lang tồn tại vào thế kỷ III, xuất hiện trong *Hậu Hán thư*, với phần từ vựng của một ngôn ngữ Lô Lô-Miến nhưng cấu trúc câu trong sách đã bị chuyển đổi cho giống tiếng Trung Quốc.

## Chú thích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Tibeto-Burman bibliography website Lưu trữ ngày 25 tháng 6 năm 2013 tại Wayback Machine
* Sino-Tibetan Etymological Dictionary and Thesaurus (STEDT)
* *Linguistics of the Tibeto-Burman Area* (journal)
# Uttarakhand

| Uttarakhand |
| --- |
| —  Bang  — |
|  |
|  |
| **Ấn chương** |
| Tên hiệu: Devbhumi |
|  Vị trí của Uttarakhand tại Ấn Độ |
|  Bản đồ Uttarakhand |
| Uttarakhand |
| Quốc gia |  Ấn Độ |
| Thiết lập | 9 tháng 11, 2000  |
| Đặt tên theo | hướng bắc |
| Thủ phủ | Dehradun |
| Thành phố lớn nhất | Dehradun |
| Huyện | 13 |
| Chính quyền |
|  • Thành phần | Chính phủ Uttarakhand |
|  • Thống đốc | Krishan Kant Paul |
|  • Thủ hiến | Trivendra Singh Rawat (BJP) |
| Diện tích |
|  • Tổng cộng | 53.483 km2 (20,650 mi2) |
| Thứ hạng diện tích | 19th |
| Dân số (2011) |
|  • Tổng cộng | 10.086.292 |
|  • Thứ hạng | Thứ 21 |
|  • Mật độ | 189/km2 (490/mi2) |
|  • Thứ hạng mật độ | Thứ 21 |
|  • Nam | 5.137.773 |
|  • Nữ | 4.948.519 |
| Ngôn ngữ |
|  • Ngôn ngữ chính thức | Tiếng Hindi |
|  • Ngôn ngữ bán chính thức | Tiếng Phạn |
|  |
| Mã ISO 3166 | IN-UK |
| Biển số xe | UK 01—XX |
| HDI (2011) |  0,515 (trung bình) |
| Tỉ lệ biết chữ | 79,63% |
| Website | uk.gov.in |
| **^a** Bang Uttarakhand được thành lập theo đạo luật Tái tổ chức Uttar Pradesh, 2000, tách ra từ Uttar Pradesh ngày 9 tháng 11, 2000. **^b** Dehradun là thủ phủ tạm thời của Uttarakhand. Gairsain được dự tính làm thủ phủ mới của bang. |

**Uttarakhand**, còn được gọi là **Uttaranchal**, là một bang miền Bắc Ấn Độ. Uttarakhand được biết đến với phong cảnh xinh đẹp tại Himalaya, Bhabhar và Terai. Ngày 9 tháng 11 năm 2000, Uttarakhand trở thành bang thứ 27 của Cộng hòa Ấn Độ, được tạo nên từ vùng Himalaya và những huyện mạn tây bắc lân cận của Uttar Pradesh. Nó giáp với khu tự trị Tây Tạng của Trung Quốc về phía bắc; khu Mahakali của vùng Viễn Tây, tỉnh Sudurpashchim của Nepal về phía nam; bang Uttar Pradesh về phía nam, Himachal Pradesh về phía tây và tây bắc cũng như Haryana ở góc tây nam. Bang gồm 13 huyện. Thủ phủ tạm thời của Uttarakhand là Dehradun, đồng thời là thành phố lớn nhất. Tòa Thượng thẩm đặt tại Nainital.

Chứng cứ khảo cổ học cho thấy sự cư ngụ của con người từ thời tiền sử tại Uttarakhand. Uttarakhand từng là một phần của các vương quốc Kuru và Panchal (*mahajanapada*) trong thời kỳ Vệ-đà của Ấn Độ cổ đại. Một trong các triều đại lớn đầu tiên của Kumaon là Kuninda vào thế kỷ 2 TCN, với tín ngưỡng là một dạng cổ của phái Shaiva. Phật giáo cũng hiện diện từ sớm tại đây. Vào thời Trung Cổ, vùng này được kiểm soát bởi vương quốc Kumaon và vương quốc Garhwal. Năm 1816, đa phần Uttarakhand được nhượng cho người Anh theo hiệp ước Sugauli.

Theo thống kê dân số năm của Ấn Độ, Uttarakhand có dân số 10.086.292, khiến nó trở thành bang có dân số lớn thứ 19.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Official web-site of Uttarakhand Government Lưu trữ ngày 27 tháng 4 năm 2009 tại Wayback Machine
* Uttarakhand Government Portal Lưu trữ ngày 12 tháng 4 năm 2009 tại Wayback Machine
* Uttarakhand Community Portal Lưu trữ ngày 30 tháng 1 năm 2020 tại Wayback Machine