Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Zuid-Holland

| Nam Hà Lan *Zuid-Holland* (tiếng Hà Lan) |
| --- |
| —  Tỉnh  — |
| Tỉnh Nam Hà Lan *Provincie Zuid-Holland* (tiếng Hà Lan) |
|  |
|  |
|  **Hiệu kỳHuy hiệuBrandmark** |
| Khẩu hiệu: "Vigilate Deo confidentes" (tiếng Latinh) "Watch, trusting in God" |
| Hiệu ca: "Lied van Zuid-Holland" (tiếng Hà Lan) "Song of South Holland" |
|  Vị trí của Nam Hà Lan tại Hà Lan |
|  Bản đồ địa hình của Nam Hà Lan |
| Nam Hà Lan |
| Quốc gia | Hà Lan |
| Thành lập | 1840 (phân chia Hà Lan) |
| Đặt tên theo | Hà Lan |
| Thủ phủ | Den Haag |
| Thành phố lớn nhất | Rotterdam |
| Chính quyền |
|  • Ủy viên Quốc vương | Wouter Kolff (VVD) |
|  • Hội đồng | Hội đồng Nam Hà Lan |
| Diện tích (2023) |
|  • Tổng cộng | 3.308 km2 (1,277 mi2) |
|  • Đất liền | 2.698 km2 (1,042 mi2) |
|  • Mặt nước | 609 km2 (235 mi2) |
| Thứ hạng diện tích | 6 |
| Dân số (1 tháng 1 năm 2023) |
|  • Tổng cộng | 3,804,906 |
|  • Thứ hạng | 1 |
|  • Mật độ | 1.410/km2 (3,700/mi2) |
|  • Thứ hạng mật độ | 1 |
| GDP |
|  • Tổng cộng | 200,451 tỷ euro (2022) |
|  • Bình quân đầu người | 53.600 euro (2022) |
|  |
| Múi giờ | UTC+1 |
| Mã ISO 3166 | NL-ZH |
| Chỉ số phát triển con người (2021) | 0.941 rất cao · 3rd of 12 |
| Website | zuid-holland.nl |

**Nam Hà Lan** (tiếng Hà Lan: *Zuid-Holland*) là một tỉnh của Hà Lan, tọa lạc phía tây của quốc gia này, bên bờ biển Bắc. Đây là tỉnh đông dân và công nghiệp hóa bậc nhất Hà Lan. Các tỉnh giáp ranh có: Zeeland phía tây nam, Noord-Brabant về phía đông nam, Gelderland về phía đông, Utrecht về phía đông bắc và Bắc Hà Lan về phía bắc.

Tỉnh này có các thành phố lớn Den Haag (nơi đóng trụ sở của chính quyền *gemeente* và trụ sở của Tòa án quốc tế); thành phố Rotterdam. Leiden, Delft và Gouda có các khu trung tâm thành phố với các tòa nhà thế kỷ 17. Rotterdam một trong các bến cảng lớn nhất thế giới. Zoetermeer là một thành phố rất mới, phần lớn được xây dựng năm 1970. Các thành phố mới khác có Capelle aan den IJssel, Hellevoetsluis và Spijkenisse, tất cả đều gần Rotterdam.

Nam Hà Lan thuộc hệ thống International Organization for Standardization với mã hiệu là ISO 3166-2:NL-ZH.

Các sông và kênh đào bao gồm Nieuwe Maas, Nieuwe Waterweg, Oude Maas, Haringvliet, Hollands Diep.

## Lịch sử

Tỉnh Nam Hà Lan được lập năm 1840, khi tỉnh Holland được chia ra thành 2 tỉnh Bắc Hà Lan và Nam Hà Lan. Kể từ đó, Nam Hà Lan đã chuyển 3 *gemeente* cho các tỉnh Utrecht: Oudewater năm 1970, Woerden năm 1989, và Vianen năm 2002.

## Phân cấp hành chính

Nam Hà Lan được chia ra làm 60 *gemeente* (tiếng Anh:*municipality*, cấp hành chính tương đương với quận/huyện ở Việt Nam) (trước năm 2006: 86, trước năm 2007: 77) (danh sách dưới đây có ghi ngày trong tuần diễn ra buổi tối mua sắm trong ngoặc đơn, cùng với đường link đến các trang web).

## Tham khảo

Vườn hoa ở Lisse
# New Guinea thuộc Hà Lan

| New Guinea thuộc Hà Lan |
| --- |
| hiện
Tên bản ngữ
* *Nederlands-Nieuw-Guinea*
 |
| 1949–1962 |
|
Quốc kỳ (1961–1962)

Quốc huy

 |
|

---

**Tiêu ngữ:Setia, Djudjur, Mesra**  (tiếng Indonesia) **Pius, Honestus, Amica**  (tiếng Latinh) "Trung thành, Trung thực, Tình cảm" |
|  |
|

---

**Quốc ca:**"Wilhelmus van Nassouwe" (tiếng Hà Lan) Duration: 1 minute and 5 seconds.1:05noicon *Hai Tanahku Papua* (tiếng Indonesia) "Ôi đất nước ta |
|  |
|  |
| Tổng quan |
| Vị thế | Thuộc địa |
| Thủ đô | Hollandia |
| Ngôn ngữ thông dụng | Tiếng Hà Lan Ngữ hệ Papua Ngữ hệ Nam Đảo |
| Tôn giáo | Kitô giáo, vô thần |
| Lịch sử |
| Thời kỳ | Chiến tranh lạnh |
|  |
| • Thành lập  | 27 tháng 12 năm 1949 |
| • Giải thể  | 1 tháng 10 năm 1962 |
|  |
| Địa lý |
| Diện tích |   |
| • 1955 | 420.540 km2 (162.371 mi2) |
| Dân số |   |
|  |
| • 1955  | 420.000 |
|  |
| Kinh tế |
| Đơn vị tiền tệ | Gulden |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Tiền thân** | **Kế tục** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Đông Ấn Hà Lan |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Cơ quan hành pháp Tạm thời Liên Hợp Quốc tại New Guinea |  |

 |

 |
|  |
| Hiện nay là một phần của |  Indonesia |

**New Guinea thuộc Hà Lan** (tiếng Hà Lan: *Nederlands-Nieuw-Guinea*) dùng để chỉ vùng Papua của Indonesia trong khi đó là lãnh thổ hải ngoại của Vương quốc Hà Lan từ năm 1949 đến 1962. Cho đến năm 1949, đây là một phần của Đông Ấn Hà Lan. Nó thường được gọi là New Guinea thuộc Hà Lan. Nó bao gồm những gì hiện là hai tỉnh cực đông của Indonesia, Papua và Tây Papua, được quản lý như một tỉnh duy nhất trước năm 2003 dưới tên *Irian Jaya*.

Năm 1949, khi phần còn lại của Đông Ấn Hà Lan độc lập từ Hà Lan, Nhật Bản Behind Japanese lines in New Guinea, Dutch guerrilla fighters resisted under Mauritz Christiaan Kokkelink.<ref>như Indonesia, chính phủ Hà Lan vẫn giữ được chủ quyền đối với Tây New Guinea và thực hiện các bước để trao độc lập cho lãnh thổ này như một quốc gia riêng biệt. Khoảng năm ngàn giáo viên đã được chỉ định để đào tạo dân số, đặc biệt là về kỹ thuật chính trị, kinh tế và dân sự. Các học viên hải quân đầu tiên trong lãnh thổ tốt nghiệp năm 1955 và lữ đoàn quân sự đầu tiên hoạt động vào năm 1956.

Năm 1959, cuộc bầu cử được tổ chức tại New Guinea thuộc Hà Lan và Hội đồng New Guinea đã được bầu, chính thức họp vào ngày 5 tháng 4 năm 1961 để chuẩn bị cho sự độc lập hoàn toàn vào cuối thập kỷ này. Chính phủ Hà Lan ủy quyền cho hội đồng chọn một quốc huy mới và bầu một quốc kỳ mới vào ngày 1 tháng 12 năm 1961.

Vào ngày 18 tháng 12 năm 1961, Indonesia đã cố gắng xâm chiếm lãnh thổ và có một số cuộc giao tranh giữa các lực lượng quân sự Indonesia và Hà Lan, cho đến khi cả hai chính phủ đạt được thỏa thuận tại New York và lãnh thổ này tạm thời được đặt dưới quyền của Liên Hợp Quốc vào tháng 10 năm 1962. Vào tháng 5 năm 1963, chính quyền được chuyển đến Indonesia và chính thức sáp nhập vào năm 1969 sau một cuộc trưng cầu dân ý do chính phủ Indonesia giám sát.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* The Dutch New Guinea Dispute – Operation Trikora 1961–1962
* Dutch New Guinea in HD Color 1949–1962
* Dutch New Guinea Dispute 1949–1962
* Profile at World Statesman
# Lipton

Lipton|  |
| Sản phẩm | Trà |
| Sở hữu | * Unilever
* PepsiCo (Trước đây)
* Lipton Teas and Infusions (Từ 2022)
 |
| Ra mắt | 1890 (1890) |
| Thị trường | Toàn thế giới |
| Website | www.lipton.com |

**Lipton** là thương hiệu trà thuộc quyền sở hữu của Unilever và PepsiCo. Lipton cũng là chuỗi siêu thị ở Vương Quốc Anh trước khi chuỗi siêu thị này được bán cho Argyll Foods vào năm 1982, để công ty có thể tập trung duy nhất vào trà. Công ty được đặt theo tên người sáng lập Thomas Lipton.

Hiện nay thuơng hiệu trà Lipton được sở hữu bởi Lipton Teas and Infusions sau khi CVC Capital Partners mua lại nhãn hiệu từ Unilever vào đầu năm 2022.

Lipton được bán phổ biến ở Châu Âu, Bắc Mỹ, Châu Phi và Trung Đông, một phần của Châu Á và Châu Đại Dương (Úc và New Zealand) cũng như ở Mỹ Latin và Caribbean.

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Lipton Tea Global (select your region)
* Lipton Institute of Tea
* Lipton Iced Tea Australia Lưu trữ ngày 17 tháng 7 năm 2014 tại Wayback Machine
* Lipton Pyramid Tea Bag Hong Kong Lưu trữ ngày 31 tháng 10 năm 2013 tại Wayback Machine
* Lipton Ice Tea Indonesia Lưu trữ ngày 26 tháng 10 năm 2013 tại Wayback Machine
# General Electric

General Electric Company|  |
| Loại hình | Công ty đại chúng |
| Mã niêm yết | NYSE: GE NASDAQ: GE Dow Jones Component |
| Ngành nghề | Tập đoàn |
| Tình trạng | Đã giải thể |
| Thành lập | Schenectady, New York, Hoa Kỳ (15 tháng 4 năm 1892 (1892-04-15)) |
| Người sáng lập | Charles Coffin, Edwin Houston, Elihu Thomson, Thomas Edison |
| Giải thể | 2 tháng 4 năm 2024 (2024-04-02) |
| Trụ sở chính | Fairfield, Connecticut, Hoa Kỳ |
| Khu vực hoạt động | Toàn cầu |
| Thành viên chủ chốt | Jeffrey Immelt (Chủ tịch & CEO) |
| Sản phẩm | Trang thiết bị phụ tùng, hàng không, hàng điện tử tiêu dùng, phân phối điện, mô tơ điện, năng lượng, giải trí, tài chính, gas, y tế, chiếu sáng, đầu máy, dầu, phần mềm, nước, vũ khí, tua bin gió |
| Doanh thu |  150,211 tỷ USD (2010) |
| Lợi nhuận kinh doanh |  015,166 tỷ USD(2010) |
| Lãi thực |  012,163 tỷ USD(2010) |
| Tổng tài sản |  751,216 tỷ USD (2010) |
| Tổng vốn chủ sở hữu |  124,198 tỷ USD (2010) |
| Số nhân viên | 287.000 (2010) |
| Công ty con | GE Capital, GE Energy, GE Home & Business Solutions, GE Technology Infrastructure, GE Aviation NBCUniversal (49%) |
| Khẩu hiệu | Imagination at work |
| Website | www.ge.com |

Cổng vào trụ sở GE ở Fairfield, Connecticut
**Công ty General Electric** (mã trên Sở giao dịch chứng khoán New York: GE), hoặc GE, là một công ty tập đoàn đa quốc gia Mỹ thành lập ở Schenectady, New York và trụ sở chính tại Fairfield, Connecticut, Hoa Kỳ. Công ty hoạt động thông qua bốn phân đoạn: Năng lượng, Công nghệ, Cơ sở hạ tầng, vốn Tài chính và tiêu dùng công nghiệp.

GE phát triển từ một công ty nhỏ, thành lập từ cuối thế kỷ 19 với thu nhập cả năm 2004 lên đến 152,4 tỷ đô la. Năm 2011, tạp chí *Fortune* xếp hạng GE là công ty lớn thứ 6 ở Mỹ, cũng như lợi nhuận cao thứ 14. Bảng xếp hạng khác cho năm 2011 bao gồm 7 công ty cho các nhà lãnh đạo (Tạp chí Fortune), thương hiệu thứ 5 toàn cầu (Interbrand), công ty xanh thứ 82 (Newsweek), công ty được ngưỡng mộ thứ 13 (Tạp chí Fortune), và # 19 công ty sáng tạo thứ 19 (*Fast Company*). Xếp hạng khác: tạp chí Chief Executive xếp thứ 3 trong 20 công ty hàng đầu, tạp chí Working Mothers bình chọn là một trong những công ty quản lý tốt nhất, và tạp chí Business Week cũng đánh giá GE là thương hiệu có giá trị thứ 4 trên toàn thế giới.

Sản phẩm đầu tiên của GE là chiếc quạt điện năm 1890. Tiếp sau đó, năm 1907 xuất hiện một loạt những thiết bị nấu nướng, sưởi ấm. Hưởng ứng lời kêu gọi của chính phủ Mỹ, năm 1917, bộ phận không quân của GE được thành lập, với mục đích tìm kiếm một công ty đi tiên phong về công nghệ cho ngành hàng không còn non kém của Mỹ, cụ thể chính là người đỡ đầu cho động cơ máy bay đầu tiên.

## Tham khảo
# Provence

| Provence *Provença* (tiếng Occitan) |
| --- |
| —  Tỉnh cũ  — |
|  |
|  |
|  **Hiệu kỳHuy hiệu** |
|  Vị trí của Comté de Provence |
| Provence |
| Quốc gia |  France |
| Vùng |  Provence-Alpes-Côte d'Azur |
| Đặt tên theo | provincia |
| Thành phố lớn nhất | Marseille |
| Diện tích |
|  • Tổng cộng | 31.443 km2 (12,140 mi2) |
| Tên cư dân | Provençal, Provençale |

Khu vực hiện đại của Provence-Alpes-Côte d'Azur
Vùng lịch sử của Provence (màu cam) trong khu vực hiện đại của Provence-Alpes-Côte d'Azur ở phía đông nam nước Pháp.
**Provence** là một vùng nằm ở đông nam nước Pháp, bên bờ biển Địa Trung Hải và gần với Ý. Nó là một phần của vùng hành chính Provence-Alpes-Côte d'Azur. Vùng Provence theo truyền thống bao gồm các tỉnh Var, Vaucluse, Bouches-du-Rhône, Alpes-de-Haute-Provence, Alpes-Maritimes và một phần của Hautes-Alpes. Với vị trí bên bờ biển Địa Trung Hải, có thể thấy trong vùng Provence nhiều thành phố du lịch nổi tiếng như: Nice, Cannes, Aix-en-Provence, Marseille.,...

## Hình ảnh

* Mont Ventoux và cánh đồng oải hương
* Bến cảng cũ của Marseille.
* Công trường Cộng hòa (Republique) ở Arles
* Moustiers-Sainte-Marie
* Con đường làng với cây *Platanus*
* Hồng hạc lớn ở Camargue
* Sisteron
* Pont Saint-Bénézet lúc hoàng hôn
* Saint Tropez
* Núi Mount Sainte-Victoire
* Cung điện của Giáo hoàng ở Avignon

## Xem thêm

* Provence-Alpes-Côte d'Azur
* Tất cả các trang có tựa đề chứa "Provence"

## Tham khảo
# Giáo sĩ

(từ trái qua phải)
George Carey, cựu tổng giám mục Canterbury, Jonathan Sacks, Rabbi trưởng (Anh), Mustafa Cerić, Đại Mufti của Bosnia, Jim Wallis (Hoa Kỳ). Diễn đàn kinh tế thế giới năm 2009 tại Davos, Thụy Sĩ.
**Giáo sĩ** là nhóm người riêng biệt được lựa chọn trong một số tôn giáo, vai trò và nhiệm vụ của họ tùy thuộc từng tôn giáo, nhưng thường liên quan đến việc chủ trì các nghi lễ, thẩm quyền giảng dạy giáo lý và hướng dẫn thực hành tôn giáo. Vì thế, giáo sĩ là nhóm người phân biệt với giáo dân (tín hữu, tín đồ).

## Công giáo

Trong Giáo hội Công giáo, trước khi được tuyển chọn lên hàng giáo sĩ phải trải qua quá trình đào luyện nghiêm khắc trong khoảng từ 7 đến 13 năm (tại Việt Nam có thể lên đến 15 năm), họ ít nhất phải tốt nghiệp cử nhân triết học, cử nhân thần học ở các trường đại học Công Giáo (trường dòng) hoặc đại chủng viện được Tòa Thánh Vatican công nhận. Để có thẩm quyền quản trị và giảng dạy trong Giáo hội, những ứng viên này buộc phải có chức thánh qua việc truyền chức, tối thiểu là chức phó tế. Và gần như họ phải trải qua các khóa bồi dưỡng, cập nhật kiến thức suốt đời qua các khóa gọi là thường huấn.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Herbermann, Charles, biên tập (1913). "Priesthood" . *Catholic Encyclopedia*. New York: Robert Appleton Company.
* "Church Administration" - The Church of Jesus Christ of Latter Day Saints.
* Wlsessays.net Lưu trữ ngày 7 tháng 7 năm 2010 tại Wayback Machine, Scholarly articles on Christian Clergy from the Wisconsin Lutheran Seminary Library
* University of the West Lưu trữ ngày 20 tháng 7 năm 2011 tại Wayback Machine, Buddhist M.Div.
* Naropa University Lưu trữ ngày 8 tháng 2 năm 2007 tại Wayback Machine, Buddhist M.Div.
# Futuna

Futuna tại Quần đảo Horn
**Futuna** là một hòn đảo ở Thái Bình Dương, đảo thuộc Cộng đồng Hải ngoại Wallis và Futuna. Đây là một đảo trong Quần đảo Horn cùng với đảo Alofi. Futuna là tàn dư của một núi lửa cũ đã tắt, hiện có ranh giới là một viền san hô.

Dân số của đảo là 4.871 người (2003), với 2991 người ở Alo và 1880 ở Sigave. Điểm cao nhất Futuna là Núi Puke với 524 m, diện tích của hòn đảo là 64 km².

## Lịch sử

Futuna và Alofi lần đầu được thể hiện trên bản đồ của người châu Âu bởi Willem Schouten và Jacob Le Maire trong chuyến đi vòng qunh thế giới bằng đường biển của họ trên con tàu có tên là Eendracht vào năm 1616

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Robert Kerr (1824): Voyage round the world, in 1615-1617, by William Cornelison Schouten and Jacques le Maire, going round Cape Horn
* Stephenson Percy Smith (1892): "Futuna; or, Horne Island and its People" Lưu trữ ngày 4 tháng 2 năm 2018 tại Wayback Machine
# Ôn đới

Phân chia các khu vực khí hậu thế giới khi xét theo đường đẳng nhiệt
**Ôn đới** là một khu vực khí hậu nằm tại các vĩ độ từ cận kề cận nhiệt đới tới các vòng cực của Trái Đất, nằm giữa đới nóng và đới lạnh, khoảng cách từ chí tuyến đến vòng cực ở cả hai bán cầu. Phần lớn diện tích đất nổi của đới nằm ở bán cầu Bắc, chỉ có phần nhỏ ở bán cầu Nam. Miền ôn đới thể hiện các mùa một cách rõ rệt và tồn tại ở cả Bắc bán cầu lẫn Nam bán cầu. Khí hậu trong miền này biến đổi từ khí hậu hải dương với sự biến thiên nhiệt độ tương đối nhỏ và lượng giáng thủy lớn cho tới khí hậu lục địa với sự thay đổi về nhiệt độ lớn hơn và tương đối khô hơn. Về mặt khí tượng học thì phần lớn miền nhiệt đới có gió thịnh hành là hướng tây-đông.

## Khí hậu

Ôn đới định nghĩa theo vĩ độ
Khí hậu ôn đới mang tính chất trung gian giữa khí hậu đới nóng & khí hậu đới lạnh.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Đới | Địa điểm | Nhiệt độ trung bình năm | Lượng mưa trung bình năm |
| Hàn đới | Arkhangelsk (65°B) | -1 °C | 539mm |
| Ôn đới | London (51°B) | 11 °C | 601mm |
| Nhiệt đới | TP.Hồ Chí Minh (10°47'B) | 27 °C | 1931mm |

Do vị trí trung gian nên thời tiết ôn đới thay đổi thất thường. Các đợt khí nóng ở chí tuyến và các đợt khí lạnh ở vùng cực có thể tràn tới bất thường gây ra những đợt nóng hay lạnh, có tác động tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp & sinh hoạt của con người, đặc biệt là những vùng sâu ở trong nội địa. Ở phía đông của Hoa Kỳ, mỗi khi có đợt khí nóng hay đợt khí lạnh tràn đến, nhiệt độ có thể tăng hay giảm 10 °C - 15 °C trong vài giờ. Gió Tây ôn đới và các khối khí từ đại dương mang theo không khí ẩm & ấm vào đất liền cũng làm cho thời tiết ôn đới luôn biến động, rất khó dự báo trước.

Phân chia của ôn đới, phần màu xanh lục là ôn đới ấm, phần hồng tím là ôn đới lạnh
## Sự phân hóa của môi trường

Thiên nhiên ôn đới thay đổi theo bốn mùa: xuân, hạ, thu, đông. Môi trường ôn đới cũng thay đổi từ vùng này sang vùng khác tùy thuộc vào vĩ độ, vào ảnh hưởng của dòng biển và gió Tây ôn đới.

Bờ Tây lục địa chịu ảnh hưởng của dòng biển nóng & gió Tây ôn đới nên có môi trường ôn đới hải dương: ẩm ướt quanh năm, mùa hạ mát mẻ, mùa đông không lạnh lắm. Càng vào sâu trong đất liền, tính chất lục địa càng rõ nét: lượng mưa giảm dần, mùa đông lạnh & tuyết rơi nhiều, mùa hạ nóng. Thảm thực vật thay đổi dần từ tây sang đông:rừng lá rộng chuyển sang rừng hỗn giao và cuối cùng là rừng lá kim.

Ở vĩ độ cao, mùa đông rất lạnh và kéo dài, mùa hạ ngắn, mưa nhiều. Gần chí tuyến có môi trường địa trung hải: mùa hạ nóng & khô, mùa đông ấm áp, mưa nhiều vào mùa thu - đông. Thảm thực vật cũng thay đổi từ bắc xuống nam: rừng lá kim chuyển sang rừng hỗn giao rồi tới thảo nguyên và rừng cây bụi gai.

## Xem thêm

* Khí hậu ôn đới lạnh
* Khí hậu hải dương
* Khí hậu lục địa
* Hàn đới
* Nhiệt đới
* Cận nhiệt đới
* Các đới khí hậu

## Tham khảo

## Sách tham khảo

* SGK Địa lý 7 (tái bản lần 17), Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam
# Di sản tư liệu thế giới

**Di sản tư liệu thế giới** (còn gọi là **Chương trình Ký ức thế giới**) của UNESCO ra đời từ năm 1994. Mục đích của chương trình là để ghi nhận các di sản văn hóa thuộc dạng tư liệu (Documentary Heritage) trên thế giới, đó có thể là cuốn sách, bộ phim, bức ảnh, giọng nói (băng ghi âm), hay là bút tích...

## Di sản tư liệu thế giới tại Việt Nam

1. Mộc bản triều Nguyễn là di sản tư liệu thế giới đầu tiên tại Việt Nam do UNESCO công nhận ngày 31 tháng 7 năm 2009. Số mộc bản này hiện đang bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV- Đà Lạt, Lâm Đồng.
2. Ngày 9/3/2010, tại Macau, Trung Quốc. Sau Mộc bản triều Nguyễn, Bia tiến sĩ Văn Miếu Thăng Long đã được công nhận là di sản tư liệu thứ hai của Việt Nam được đưa vào danh mục Di sản tư liệu thế giới.
3. Châu bản triều Nguyễn của Việt Nam đã chính thức được Ủy ban UNESCO Chương trình Ký ức thế giới công nhận là một trong 78 Di sản tư liệu thế giới năm 2017. Trước đó, Năm 2014, Châu bản triều Nguyễn đã được UNESCO công nhận là Di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới khu vực Châu Á-Thái Bình Dương.
4. Đêm 10/4/2025, tại Kỳ họp khoá 221 của Hội đồng Chấp hành Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) diễn ra ở thủ đô Paris (Pháp), Bộ sưu tập tài liệu của nhạc sĩ Hoàng Vân (1930-2018) của Việt Nam đã được UNESCO ghi danh là Di sản tư liệu thế giới. Bộ sưu tập đã đáp ứng được nhiều tiêu chí quan trọng của UNESCO, đặc biệt là tiêu chí ý nghĩa lịch sử và giá trị toàn cầu.

## Di sản tư liệu châu Á - Thái Bình Dương tại Việt Nam

Dưới đây là các di sản tư liệu được công nhận ở cấp khu vực châu Á - Thái Bình Dương, và đang được đề nghị nâng tầm công nhận lên di sản tư liệu thế giới sau năm 2017:

| STT | Di sản | Nơi lưu trữ | Năm công nhận |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Mộc bản kinh Phật thiền phái Trúc Lâm chùa Vĩnh Nghiêm | Chùa Vĩnh Nghiêm, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang | 2012 |
| 2 | Thơ văn trên kiến trúc cung đình Huế | Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế | 2016 |
| 3 | Mộc bản trường Phúc Giang | Tỉnh Hà Tĩnh | 2016 |
| 4 | Hoàng hoa sứ trình đồ | dòng họ Nguyễn Huy,Trường Lưu, Can Lộc, Hà Tĩnh | 2018 |
| 5 | Văn bản Hán Nôm làng Trường Lưu (1689-1943), | huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh | 2022 |
| 6 | 78 Bia Ma nhai danh thắng Ngũ Hành Sơn | Quận Ngũ Hành Sơn, tp Đà Nẵng | 2022 |
| 7 | Những bản đúc nổi trên chín đỉnh đồng ở Hoàng cung Huế | Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế | 2024 |

## Các đề cử mới

* Các di sản tư liệu thế giới đang chuẩn bị đề nghị UNESCO công nhận: bộ kinh Phật cổ ở chùa Dâu (Bắc Ninh), các cột kinh, sách đá chùa Nhất Trụ (Ninh Bình), Bản thảo của Bác Hồ (Hà Nội), cuốn sách "Hoa Lư thi tập"...

## Xem thêm

* Danh hiệu UNESCO ở Việt Nam
* Bia tiến sĩ Văn Miếu Thăng Long
* Mộc bản triều Nguyễn
* Khu dự trữ sinh quyển thế giới
* Di sản thế giới
* Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại
* Di sản thế giới tại Việt Nam
* Thơ văn trên kiến trúc cung đình Huế

Văn Miếu-Quốc Tử Giám tại Hà Nội, nơi có những bia đá là di sản tư liệu thế giới
## Chú thích
# Tân cổ điển

Trung tâm nhạc giao hưởng Schermerhorn
Một bức tranh hội họa theo trường phái Tân Cổ điển ở châu Âu của họa sĩ John William Godward
**Tân cổ điển** là một trào lưu nghệ thuật trang trí, nghệ thuật thị giác, văn học, âm nhạc và kiến trúc lấy cảm hứng từ văn hóa và nghệ thuật cổ điển phương Tây (thường là của Hy Lạp cổ đại và La Mã cổ đại). Trào lưu này thống trị bắc Âu từ giữa thế kỷ 18 tới cuối thế kỷ 19. Tân cổ điển trong văn hóa, nghệ thuật và kiến trúc, phát triển như một lời đáp trả đối với Rococo, một trào lưu được cho là quá lố và nông cạn. Về mặt kiến trúc, trào lưu Tân cổ điển có những nét tương đồng với kiến trúc cổ điển và kiến trúc Phục hưng, bao gồm tính trật tự và giản đơn, về mặt nghệ thuật, trào lưu này được khuôn mẫu theo những tác phẩm của thế giới cổ điển, thường bao gồm các đề tài chính trị về chiến tranh và lòng dũng cảm.

* Kiến trúc Tân cổ điển
* Hội họa Tân cổ điển

## Chú thích

## Liên kết

* Neoclassicism in the "History of Art" Lưu trữ ngày 26 tháng 1 năm 2021 tại Wayback Machine
* "Neoclassicism Style Guide". *British Galleries*. Victoria and Albert Museum. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 8 năm 2012. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2007.
* Neo-classical drawings in the Flemish Art Collection Lưu trữ ngày 27 tháng 12 năm 2008 tại Wayback Machine
* 19th Century Sculpture Derived From Greek Hellenistic Influence: Jacob Ungerer
* The Neoclassicising of Pompeii Lưu trữ ngày 14 tháng 8 năm 2011 tại Wayback Machine
# Marius Petipa

| Marius Petipa |
| --- |
|  |
| Thông tin cá nhân |
| Sinh |  |
| Tên khai sinh | Marius Alphonse Petipa |
| Ngày sinh | (1818-03-11)11 tháng 3 năm 1818 |
| Nơi sinh | Marseille, Pháp |
|  |
| Mất |  |
| Ngày mất | 14 tháng 7 năm 1910(1910-07-14) (92 tuổi) |
| Nơi mất | Gurzuf, Taurida Governorate, Russian Empire |
|  |
| An nghỉ | Nghĩa trang Tikhvin |
| Giới tính | nam |
| Quốc tịch | French-Russian |
| Nghề nghiệp | vũ công, cung trưởng, biên đạo múa, nhà soạn nhạc kịch, vũ công múa ba lê, giáo viên |
| Gia đình |  |
| Cha | Jean-Antoine Petipa |
| Anh chị em | Lucien Petipa |
| Hôn nhân | Mariia Surovshchikova-Petipa, Lyubov Savitskaya |
| Con cái | Marie Petipa, Marius Mariusovich Petipa, Mariy Petipa, Nadezhda Petipa |
|  |
| Đào tạo | Brussels Conservatory Grand Théâtre de Bordeaux |
| Lĩnh vực | Ba lê, vũ đạo |
|  |
| Sự nghiệp nghệ thuật |
| Bút danh | Marius Ivánovich Petipa |
| Đào tạo | Nhạc viện Vương thất Brussels |
| Thể loại | ballet cổ điển |
| Tác phẩm | *Người đẹp ngủ trong rừng*, *Kẹp Hạt Dẻ*, *Hồ thiên nga*, *Don Quixote*, *La Bayadère* |
| Giải thưởng | Huân chương Thánh Anna hạng 2, Huân chương Thánh Vladimir hạng 4, Huân chương Thánh Stanislaus hạng 3, Huân chương Cành cọ Hàn lâm Pháp hạng 1, Huân chương Vương miện |
|  |
|  |
| Chữ ký |
|  |
| Marius Petipa trên IMDb |
|

**Marius Ivanovich Petipa** (tiếng Nga: Мариус Иванович Петипа), tên khai sinh là **Victor Marius Alphonse Petipa** (11 tháng 3 năm 1818 – 14 tháng 7 (lịch cũ: 1 tháng 7) năm 1910) là một vũ công ba lê, nhà sư phạm và biên đạo múa người Pháp. Petipa là một trong những nghệ sĩ múa ba lê và biên đạo múa có ảnh hưởng nhất trong lịch sử ba lê.

## Tham khảo