# Chiến tranh Mali

| Xung đột Bắc Mali |
| --- |
| Một phần của Nổi dậy Maghreb (2002 đến nay) |
|  Bản đồ cho thấy phạm vi kiểm soát của các phe trong cuộc chiến |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Thời gian | 16 tháng 1 năm 2012 – đến nay (14 năm, 5 tháng và 4 ngày) |
| Địa điểm | Bắc Mali |
| Kết quả | *Đang diễn ra** Cuộc nổi loạn Tuareg đã bắt đầu đẩy các lực lượng chính phủ ra khỏi Bắc Mali vào tháng 1 năm 2012
* Tổng thống Mali Amadou Toumani Touré bị lật đổ trong đảo chính bởi Amadou Sanogo
* Bắc Mali hoàn toàn bị phiến quân chiếm giữ vào tháng 4 năm 2012, "Nhà nước độc lập Azawad" được tuyên bố bởi MNLA và được hỗ trợ trong thời gian ngắn bởi Ansar Dine
* Các nhóm Hồi giáo (Ansar Dine, AQIM và MOJWA) chiếm lấy Bắc Mali từ MNLA và áp đặt luật sharia trong khu vực
* Pháp và một số quốc gia châu Phi đã can thiệp và giúp Quân đội Mali tái chiếm phần lớn miền Bắc Mali
* Thỏa thuận hòa bình giữa chính phủ và phiến quân Tuareg được ký ngày 18 tháng 6 năm 2013
* Thỏa thuận hòa bình chấm dứt sau khi binh lính Mali nổ súng vào những người biểu tình không vũ trang
* Thỏa thuận ngừng bắn được ký ngày 20 tháng 2 năm 2015 giữa chính phủ Mali và Phối hợp các phong trào Azawad
* Các nhà lãnh đạo của Mali đã từ chối quyền tự trị, nhưng sẵn sàng xem xét các quyền lực địa phương được chuyển giao.
* Giao tranh cấp thấp tiếp tục
 |

 |
| Tham chiến |
|  Chính phủ Mali
* Quân đội Mali

 Pháp ECOWAS
hiện
full list
* Bénin
* Burkina Faso
* Cabo Verde
* Gambia
* Ghana
* Guinée
* Guiné-Bissau
* Bờ Biển Ngà
* Liberia
* Niger
* Nigeria
* Sierra Leone
* Sénégal
* Togo

---

 Tchad
  Burundi
  Gabon
  Nam Phi
  Rwanda
  Tanzania
  Uganda
  Trung Quốc
  Đức
  Thụy Điển
  Estonia

---

Hỗ trợ bởi:
hiện
full list
* Liên minh châu Âu
* Algérie
* Angola
* Úc
* Bangladesh
* Belgium
* Bulgaria
* Campuchia
* Canada
* Comoros
* Cộng hòa Séc
* Đan Mạch
* Đức
* Hungary
* Ireland
* Ý
* Ấn Độ
* Nhật Bản
* Maroc
* Namibia
* Nepal
* Hà Lan
* Ba Lan
* Bồ Đào Nha
* România
* Tây Ban Nha
* Thổ Nhĩ Kỳ
* Ukraina
* UAE
* Anh Quốc
* Hoa Kỳ

---

Chiến binh phi quốc gia:  Ganda Iso  FLNA  MSA (from 2016)  GATIA (from 2014) | * National Movement for the Liberation of Azawad (MNLA)
* Phong trào Hồi giáo Azawad (MIA)
 |  Al-Qaeda
* Jama'at Nasr al-Islam wal Muslimin (2017 đến nay)
* Al-Mourabitoun (2013–17)
* Ansar al-Sharia (2012 đến nay)
* Ansar Dine (2012–17)
* AQIM (2012–17)
* Macina Liberation Front (2015–17)
* MOJWA (2011–13)

 Tình nguyện viên jihad Nigeria
* Boko Haram (2012–13)
* Ansaru (2012–13)

---

 Islamic State
* Quốc gia Hồi giáo ở Đại Sahara
 |
| Chỉ huy và lãnh đạo |
|  Ibrahim Boubacar Keïta (từ tháng 9 năm 2013)  Dioncounda Traoré (tháng 4 năm 2012–tháng 9 năm 2013)  Amadou Sanogo (March–April 2012)  Amadou Toumani Touré (until March 2012)  Sadio Gassama  (cho đến tháng 3)  El Haji Ag Gamou  (until March)  Emmanuel Macron  François Hollande  Pierre de Villiers  Édouard Guillaud  Colonel Thierry Burkhard  Brigade General Gregory de Saint-Quentin  Shehu Usman Abdulkadir  Yaye Garba  Mahamat Déby Itno  Abdel Aziz Hassane Adam  **†**  Omar Bikomb
hiện
full list
* Macky Sall
* Muhammadu Buhari
* Alassane Ouattara
* Mahamadou Issoufou
* George Weah
* Jorge Carlos Fonseca
* Alpha Condé
* Roch Marc Christian Kaboré
* Faure Gnassingbé
* Adama Barrow
* Ernest Bai Koroma
* Patrice Talon
* Nana Akufo-Addo
* José Mário Vaz
* Pierre Nkurunziza
* Idriss Déby
* Ali Bongo Ondimba
* Cyril Ramaphosa
* Paul Kagame
* John Magufuli
* Yoweri Museveni
* Tập Cận Bình
* Shinzo Abe
* Frank-Walter Steinmeier
* Ursula von der Leyen
* Carl XVI Gustaf
* Kersti Kaljulaid

---

 Mohamed Lamine Ould Sidatt (NLFA)  Housseine Khoulam (NLFA) |
Bản mẫu:Country data Azawad Mahmoud Ag Aghaly Bản mẫu:Country data Azawad Bilal Ag Acherif Bản mẫu:Country data Azawad Moussa Ag Acharatoumane Bản mẫu:Country data Azawad Mohamed Ag Najem Algabass Ag Intalla (MIA) |  Mokhtar Belmokhtar  Abdelhamid Abou Zeid **†**  Abdelmalek Droukdel  Abou Haq Younousse **†**  Ahmed al-Tilemsi **†**  Iyad Ag Ghaly  Omar Ould Hamaha **†** |
| Lực lượng |
|  6.000– 7.000 (trước chiến tranh: ~12.150)
 3.000
  2.000
  1.200
  1000 (2017)
  733
  650
  500
  500
  500
  500
  450
  395
  300
  250 (2017)
  144
  120
  50
  ~50
 **Tổng:** 23.564+

---

 545 (EUTM)
hiện
full list
* 207(command)
* 73
* 59
* 40
* 33
* 31
* 20
* 14
* 14
* 10
* 10
* 8
* 7
* 4
* 4
* 3
* 2
* 2
* 2
* 1
* 1
* 1

---

~500 (FLNA) |
Bản mẫu:Country data Azawad 3.000 |  1,200–3,000
* Boko Haram: 100
* Ansar Dine: 300
 |
| Thương vong và tổn thất |
|  181+ bị giết,
400 bị bắt
**Tổng:** 1.000–1.500+ bị giết, bị bắt hoặc đào ngũ(đến tháng 4 năm 2012)

---

 85 bị giết, 197+ bị thương, 12 captured (January 2013)
 38 bị giết, 74 bị thương
 16 bị giết
 2 bị giết, nhiều người bị thương  1 bị giết (không thù địch), 1 bị thương
 28 bị giết
 4 bị giết (2 không thù địch)  4 killed (All non-hostile)
 3 bị giết
 3 bị giết, 1 bị thương
 2 bị giết (không thù địch), 2 bị thương
 1 bị giết
 1 bị giết, 4 bị thương
 1 bị giết
 1 bị giết
 2 bị giết
 2 bị giết (không thù địch) |
Bản mẫu:Country data Azawad 6–65 bị giết (xung đột với quân đội Mali)

---

26–123 bị giết (xung đột với người Hồi giáo)

---

60 captured
17–19 bị giết (2013) |  115 bị giết (Conflict with Tuaregs)

---

 625 bị giết (can thiệp Pháp) |
| **Di chuyển:** ~144.000 người tị nạn ra nước ngoài ~230.000 người bị di dời nơi cư trú ở trong nước Tổng: ≈374.000 |

**Xung đột miền Bắc Mali**, **Nội chiến Mali** hay **Chiến tranh Mali** đề cập đến các cuộc xung đột vũ trang bắt đầu từ tháng 1 năm 2012 giữa miền bắc và miền nam của Mali ở châu Phi. Vào ngày 16 tháng 1 năm 2012, một số nhóm nổi dậy đã bắt đầu chiến đấu chống lại chính quyền Mali để giành độc lập hoặc tự trị lớn hơn cho miền bắc Mali, một khu vực ở phía bắc Mali mà họ gọi là Azawad. Phong trào Dân tộc Giải phóng Azaward (MNLA), một tổ chức đấu tranh để biến khu vực này của Mali thành một quê hương độc lập cho người Tuareg, đã nắm quyền kiểm soát khu vực này vào tháng 4 năm 2012.

Vào ngày 22 tháng 3 năm 2012, Tổng thống Amadou Toumani Touré đã bị lật đổ trong một cuộc đảo chính về việc xử lý khủng hoảng, một tháng trước khi một cuộc bầu cử tổng thống đã diễn ra. Những người lính nổi loạn, tự gọi mình là Ủy ban Quốc gia về Phục hồi Dân chủ và Nhà nước (CNRDR), nắm quyền kiểm soát và đình chỉ hiến pháp của Mali. Hậu quả của sự bất ổn sau cuộc đảo chính, ba thành phố lớn nhất miền bắc của Mali là Kidal, Gao và Timbuktu đã bị phiến quân tràn ngập trong ba ngày liên tiếp. Vào ngày 5 tháng 4 năm 2012, sau khi Douentza bị bắt, MNLA nói rằng họ đã hoàn thành mục tiêu và ngừng tấn công. Ngày hôm sau, nó tuyên bố độc lập của miền bắc Mali khỏi phần còn lại của đất nước, đổi tên thành Azawad.

Ban đầu, MNLA được hỗ trợ bởi nhóm Hồi giáo Ansar Dine. Sau khi quân đội Mali bị đuổi khỏi miền bắc Mali, Ansar Dine và một số nhóm Hồi giáo nhỏ hơn bắt đầu áp đặt luật Sharia nghiêm ngặt. Người MNLA và Hồi giáo đấu tranh để hòa giải tầm nhìn mâu thuẫn của họ cho một nhà nước mới dự định. Sau đó, MNLA bắt đầu chiến đấu chống lại Ansar Dine và các nhóm Hồi giáo khác, bao gồm Phong trào vì sự Đồng nhất và Jihad ở Tây Phi (MOJWA / MUJAO), một nhóm lách luật của Al-Qaeda ở Maghreb Hồi giáo. Đến ngày 17 tháng 7 năm 2012, MNLA đã mất quyền kiểm soát hầu hết các thành phố phía bắc của Mali cho người Hồi giáo.
Chính phủ Mali yêu cầu sự giúp đỡ của quân đội nước ngoài để chiếm lại miền bắc. Vào ngày 11 tháng 1 năm 2013, quân đội Pháp bắt đầu các hoạt động chống lại Hồi giáo. Lực lượng từ các quốc gia khác thuộc Liên minh châu Phi đã được triển khai ngay sau đó. Đến ngày 8 tháng 2, lãnh thổ do Hồi giáo nắm giữ đã được quân đội Mali chiếm lại, với sự giúp đỡ của liên minh quốc tế. Những kẻ ly khai Tuareg cũng tiếp tục chiến đấu với những người Hồi giáo, mặc dù MNLA cũng bị cáo buộc thực hiện các cuộc tấn công chống lại quân đội Mali.

Một thỏa thuận hòa bình giữa chính phủ và phiến quân Tuareg đã được ký kết vào ngày 18 tháng 6 năm 2013 nhưng vào ngày 26 tháng 9 năm 2013, phiến quân đã rút khỏi thỏa thuận hòa bình và tuyên bố rằng chính phủ đã không tôn trọng các cam kết của mình đối với thỏa thuận ngừng bắn. Giao tranh vẫn đang tiếp diễn mặc dù các lực lượng Pháp đã lên kế hoạch rút quân. Một thỏa thuận ngừng bắn đã được ký kết vào ngày 19 tháng 2 năm 2015 tại Algiers, Algeria, nhưng các cuộc tấn công khủng bố lẻ tẻ vẫn xảy ra.
Cuộc xung đột này chính thức kết thúc bằng việc ký kết hiệp định hòa bình ở thủ đô vào ngày 15 tháng 4 năm 2015.

## Tham khảo

## Sách

* Comolli, Virginia (2015). *Boko Haram: Nigeria's Islamist Insurgency*. Luân Đôn: Nhà xuất bản Đại học Oxford.

## Đọc thêm

* Alexis Arieff, "Crisis in Mali," Lưu trữ ngày 29 tháng 10 năm 2020 tại Wayback Machine Congressional Research Service Report for Congress, 14/1/2013
* Possibilities and Challenges for Transitional Justice In Mali ICTJ

## Liên kết ngoài

* Orphans of the Sahara, series phim tài liệu về người Tuareg.
* Operation ‘Serval’: A Strategic Analysis of the French Intervention in Mali, 2013–2014 (Sergei Boeke & Bart Schuurman, Journal of Strategic Studies 2015)