Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Nam Lương

**Nam Lương** (397 – 414) là một nước trong thời Ngũ Hồ Thập lục quốc do Thốc Phát Ô Cô người tộc Tiên Ti ở Hà Tây kiến lập ở khu vực Thanh Hải.

## Nguồn gốc

Từ Thốc Phát trong tiếng Tiên Ty nghĩa là "chăn", có nguyên gốc từ Thác Bạt, được đổi sang khi có thủ lĩnh người Thác Bạt được sinh ra trong chăn. Năm 395, Hậu Lương phong cho Thốc Phát Ô Cô tước Quảng Vũ công.

## Lập quốc

Năm 397 (Thái Sơ năm thứ nhất của Nam Lương), Thốc Phát Ô Cô xưng Tây Bình Vương, đóng đô ở thành Lâm Xuyên (Nhạc Đô, Thanh Hải), sử gọi là Nam Lương. Nam Lương cho quân tấn công vào vùng Kim Thành và Kinh đô Cô Tang của Hậu Lương. Sau đó Thốc Phát Ô Cô đổi vương hiệu thành Vũ Uy Vương và chuyển kinh đô về Lạc Đô (Hải Đông, Thanh Hải). Năm 399, Thốc Phát Ô Cô chết do ngã ngựa khi say rượu, các con còn nhỏ, các quý tộc và quan lại bầu người em Thốc Phát Ô Cô là Tây Bình Công Thốc Phát Lợi Lộc Cô lên ngôi, tức Khang Vương.

Thốc Phát Lợi Lộc Cô cho chuyển kinh đô về Tây Bình (Tây Ninh, Thanh Hải). Năm 401, Thốc Phát Lợi Lộc Cô đổi vương hiệu từ Vũ Uy Vương sang Hà Tây Vương. Năm 402 Thốc Phát Lợi Lộc Cô chết, người em là Quảng Vũ Công Thốc Phát Nục Đàn (365 – 415) kế vị, xưng là Cảnh Vương, lại dời đô về Lạc Đô. Về danh nghĩa, Thốc Phát Nục Đàn thần phục nhà Hậu Tần, nhận tước phong Quảng Vũ Công, nhưng trong nước vẫn sử dụng danh hiệu Hà Tây Vương đã có từ thời Thốc Phát Lợi Lộc Cô.

Nam Lương phải cống nạp số lượng lớn ngựa chiến cho Hậu Tần. Năm 407, Thốc Phát Nục Đàn chuyển kinh đô về Cô Tàng, liên minh với Tây Lương để chống lại Bắc Lương.

## Kinh tế xã hội

Nam Lương tuy sử dụng cả các phần tử thượng tầng người tộc Tiên Ti, Hán, Khương nhưng giới thống trị không hoàn toàn tín nhiệm người Hán. Họ quản thúc địa chủ Hán tộc để khống chế người Hán. Khi giữ thành, họ cho người Tiên Ti giữ nội thành, người Hán giữ vòng thành. Giới thống trị bắt một số lớn người dân tộc di chuyển đến gần vùng đô thành để giải quyết vấn đề đất rộng người thưa. Họ không biết kinh doanh nông nghiệp, nhiều năm không thu hoạch, lương thực thiếu thốn, chỉ có cách cướp đoạt thóc lúa của nước lân cận. Chăn nuôi thiếu sót, lại cũng đi cướp đoạt.

## Chiến tranh với các nước.

Năm 400, quân Nam Lương tấn công Kinh đô Cô Tang của Hậu Lương, bắt được 8000 hộ đem về nước. Một lần cướp của bộ tộc Khất Phục phía tây hơn 40 vạn ngựa, dê, trâu. Tuy nhiên năm 407, khi Hách Liên Bột Bột, hoàng đế khai quốc nước Hạ cầu hôn công chúa Nam Lương bị khước từ, quân Hạ tấn công Nam Lương, giết chết 60% các quan lại tướng lĩnh của Nam Lương. Năm 411, quân Tây Tần do Khất Phục Sí Bàn chỉ huy tấn công Nam Lương, cướp hơn 10 vạn gia súc. Năm 414 (Gia Bình thứ 7), Nam Lương bị Tây Tần diệt, trước sau tồn tại 18 năm.

Các vua Nam Lương:

* Liệt Tổ Vũ Vương Thốc Phát Ô Cô (397 – 399), niên hiệu Thái Sơ;
* Khang Vương Thốc Phát Lợi Lộc Cô (399 - 401), niên hiệu Kiến Hòa;
* Cảnh Vương Thốc Phát Nục Đàn (402 – 414), niên hiệu Hoằng Xương, Gia Định.

## Tham khảo
# Harsha

| Harsha |
| --- |
| Nhà cầm quyền bắc Ấn Độ |
| Tại vị | k. 606 – k. 647 CE |
| Tiền nhiệm | Rajyavardhana |
| Thông tin chung |
| Sinh | 590 |
| Mất | 647 |
| Hoàng tộc | Pushyabhuti |
| Thân phụ | Prabhakarvardhana |

Lãnh thổ của đế quốc Harsha lúc rộng lớn nhất.
**Harsha**, còn gọi là **Harshavardhana** hoặc "Harsha vardhan" (590 – 657) là Hoàng đế Ấn Độ, trị vì ở miền Bắc trong vòng 57 năm. Ông là con của Prabhakar Vardhan và là em của Rajyavardhan, vua xứ Thanesar. Ông là một thành viên nhánh Blais Rajput của bộ lạc Rajput. Giữa thế kỷ 6 TCN, sau khi đế quốc Gupta bị diệt vong, miền Bắc Ấn Độ bị chia thành nhiều vương quốc và nước cộng hòa nhỏ. Harsha đã thống nhất những nước cộng hòa từ vùng Punjab tới miền Trung Ấn Độ và xưng đế năm 606 khi tuổi mới 16.

Lúc rộng lớn nhất, đế quốc Harsha có lãnh thổ rộng khắp Punjab, Bengal, Orissa và thâu tóm các đồng bằng Ấn-Hằng phía Bắc sông Narmada.

## Chú thích
# Lịch sử Maroc

**Lịch sử cư trú của con người ở Ma-rốc** kéo dài kể từ Thời đại đồ đá cũ, với người được biết đến sớm nhất là Jebel Irhoud. Sau đó, Ma-rốc là một phần của văn hóa Iberia, bao gồm cả Taforalt. Nó bắt nguồn từ việc thành lập Mauretania và các vương quốc Berber cổ đại khác, đến việc thành lập nhà nước Ma-rốc bởi triều đại Idrisid tiếp theo là các triều đại Hồi giáo khác, qua các thời kỳ thuộc địa và độc lập.

Bằng chứng khảo cổ cho thấy rằng khu vực này là nơi sinh sống của vượn nhân hình ít nhất 400.000 năm trước. Lịch sử được ghi lại của Ma-rốc bắt đầu bằng việc thực dân Phoenician ở bờ biển Ma-rốc giữa thế kỷ thứ 8 và thứ 6 trước Công nguyên, mặc dù khu vực này có người Berber bản địa sinh sống trong khoảng hai ngàn năm trước đó. Vào thế kỷ thứ 5 trước Công nguyên, thành bang Carthage đã mở rộng quyền bá chủ đối với các khu vực ven biển. Họ ở đó cho đến cuối thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên, trong khi vùng nội địa được cai trị bởi các vị vua bản địa. Các vị vua Berber bản địa cai trị lãnh thổ từ thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên cho đến năm 40 sau Công nguyên, khi nó bị sáp nhập vào Đế chế La Mã. Vào giữa thế kỷ thứ 5 sau Công nguyên, nó đã bị người Vandal xâm lược, trước khi được Đế quốc Byzantine phục hồi vào thế kỷ thứ 6.

Khu vực này đã bị người Hồi giáo chinh phục vào đầu thế kỷ thứ 8 sau Công nguyên, nhưng đã tách khỏi Umayyad Caliphate sau Cuộc nổi dậy Berber năm 740. Nửa thế kỷ sau, nhà nước Ma-rốc được thành lập bởi triều đại Idrisid. Dưới triều đại Almoravid và Almohad, Morocco thống trị Maghreb và Hồi giáo Tây Ban Nha. Triều đại Saadi cai trị đất nước từ năm 1549 đến 1659, sau đó là Alaouites từ năm 1667 trở đi, hiện là triều đại cầm quyền của Maroc.

## Tham khảo
# Chōfu, Tokyo

| Chōfu 調布市 |
| --- |
| —  Thành phố  — |
|  |
|  |
|  **Hiệu kỳBiểu tượng** |
|  Vị trí của Chōfu ở Tokyo |
| Chōfu  |
| Quốc gia | Nhật Bản |
| Vùng | Kantō |
| Tỉnh | Tokyo |
| Diện tích |
|  • Tổng cộng | 21,53 km2 (831 mi2) |
| Dân số (1 tháng 1. 2010) |
|  • Tổng cộng | 224.053 |
|  • Mật độ | 10.410/km2 (27,000/mi2) |
| Múi giờ | UTC+9 |
| Thành phố kết nghĩa | Kijimadaira |
| - Cây | Long não |
| - Hoa | Tử vi |
| - Chim | Nhạn trắng Nhật Bản |
| Website | Chōfu |

**Chōfu** (tiếng Nhật: 調布市) là một thành phố thuộc Tokyo, Nhật Bản.

## Lịch sử

Thành phố được thành lập ngày 1 tháng 4 năm 1955.

## Địa lý

Đến năm 2010, thành phố có dân số ước tính là 224.053 và mật độ là 10.410 người/km². Tổng diện tích là 21,53 km².

Thành phố có một công viên tưởng niệm và hội trường của tiểu thuyết gia Mushanokōji Saneatsu, một cư dân cũ của Chōfu.

## Thể thao

Sân vận động Ajinomoto
Sân vận động Ajinomoto thuộc Chōfu là sân nhà của 2 đội tham gia J League là FC Tokyo và Tokyo Verdy 1969.

## Giáo dục

Vườn thực vật Jindai
Các trường tiểu học và trung học công lập trong thành phố.

* Trường trung học Bắc Chofu Lưu trữ ngày 24 tháng 11 năm 2009 tại Wayback Machine
* Trường trung học Nam Chofu Lưu trữ ngày 25 tháng 11 năm 2009 tại Wayback Machine
* Trường trung học Jindai Lưu trữ ngày 24 tháng 8 năm 2012 tại Wayback Machine

## Xem thêm

* Sân bay Chofu
* Sân vận động Ajinomoto

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Trang chủ Chōfu Lưu trữ ngày 25 tháng 8 năm 2008 tại Wayback Machine (bằng tiếng Anh)
* Trang chủ Chōfu (bằng tiếng Nhật)
# Tokyo Disneyland

Tokyo Disneyland| Tập tin:Tokyo Disneyland logo.png  Lâu đài Cinderella là biểu tượng của Tokyo Disneyland |
| Vị trí | Tokyo Disney Resort, {{{location}}} |
| Chủ đề | Magic Kingdom |
| Quản lý bởi | The Oriental Land Company |

**Tokyo Disneyland** (東京ディズニーランド Tōkyō Dizunīrando?) là một công viên giải trí rộng 465.000 m² tọa lạc tại Tokyo Disney Resort, Urayasu, Chiba, Nhật Bản, gần Tokyo. Cổng chính nằm kề ga Maihama và ga Tokyo Disneyland. Đây là công viên Disneyland đầu tiên được xây dựng bên ngoài Hoa Kỳ và được khai trương ngày 15 tháng 4 năm 1983. Công viên đã được xây bởi Walt Disney Imagineering theo phong cách như Disneyland ở California và Magic Kingdom ở Florida. Chủ sở hữu là The Oriental Land Company, đơn vị cấp giấy phép cho The Walt Disney Company. Tokyo Disneyland và công viên Tokyo DisneySea, là các công viên Disneyland không thuộc sở hữu của The Walt Disney Company.

Có 7 khu vực chủ đề trong công viên này, một khu vực có phong cách riêng: Adventureland, Westernland, Fantasyland và Tomorrowland, và khu đất mini, Critter Country và Mickey's Toontown. Năm 2009, công viên này đã phục vụ gần 13,65 triệu lượt khách, là công viên chủ đề có lượng khách tham quan lớn thứ 3 thế giới, sau hai công viên Disneyland ở Mỹ, Magic Kingdom và Disneyland.

## Giao thông

Cách dễ dàng nhất để đến Tokyo Disneyland là bằng tàu điện, từ ga trung tâm Tokyo mua vé đi đến ga Maihama, đây là ga nằm ngay lối vào của công viên này.

## Tham khảo
# Yokohama Air Cabin

| Yokohama Air Cabin |
| --- |
|  |
| Tổng quan |
| Tình trạng | Hoạt động |
| Character | Đô thị |
| Hệ thống | Hệ thống vận tải |
| Vị trí | Yokohama, Kanagawa |
| Quốc gia | Nhật Bản |
| Tọa độ | ﻿ / ﻿ |
| Ga cuối | Ga Sakuragi-cho Ga công viên Unga |
| Độ cao | **thấp nhất:**  0 m (0 ft) **cao nhất:** 40 m (130 ft) |
| Công trình bắt đầu | tháng 1 năm 2020 (2020-01) |
| Mở cửa | 22 tháng 4 năm 2021 (2021-04-22) |
| Website | yokohama-air-cabin.jp/ |
| Vận hành |
| Quản lý | Senyo Kogyo |
| No. of carriers | 36 |
| Công suất vận chuyển | 8 |
| Headway | vài giây |
| Thời lượng chuyến đi | 5 phút |
| Phí | ¥ 1,000 |
| Thông số kỹ thuật |
| Loại cáp treo | Mono-cable gondola detachable |
| Sản xuất bởi | Nippon Cable, Nhật Bản |
| Độ dài tuyến | 629 m (2.064 ft) |
| Số lượng tháp hỗ trợ | 5 |
| Số lượng cáp | 1 |
| Tốc độ vận hành | 2,5 m/s (8,2 ft/s) |

**Yokohama Air Cabin** (ヨコハマ・エア・キャビン) là một tuyến cáp treo mở cửa vào năm 2021 tại Yokohama, Kanagawa, Nhật Bản. Nó nối từ Ga Sakuragichō và Yokohama Cosmo World. Hệ thống này dài 629 m (2.064 ft) và cao 40 m (130 ft).

## Hình ảnh

* Ga Sakuragi-cho (2021)
* Yokohama Air Cabin trên tuyến đường
* Various views of Yokohama Air Cabin
* Tòa nhà ga công viên Unga nối đến Yokohama World Partners (2021)
* Gần ga công viên Unga (2021)
* Tòa nhà ga công viên Unga (2021)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Website chính thức
# Cầu Akashi-Kaikyō

| Cầu Akashi-Kaikyō |
| --- |
|  |
| Vị trí | Đảo Awaji và Kobe |
| Tuyến đường | 6 làn xe |
| Bắc qua | Eo biển Akashi |
| Tọa độ | ﻿ / ﻿ |
| Đơn vị quản lý | Cơ quan quản lý cầu Honshū-Shikoku |
| Thông số kỹ thuật |
| Kiểu cầu | Cầu treo |
| Tổng chiều dài | 3.911 mét (12.831 ft) |
| Nhịp chính | 1.991 mét (6.532 ft) |
| Độ cao gầm cầu | 65.72 mét |
| Lịch sử |
| Đã thông xe | 5 tháng 4 năm 1998 |
| Thống kê |
| Phí cầu đường | 2.300 Yen hay US$20 |
| Vị trí |
|  |

**Cầu Akashi-Kaikyō** (明石海峡大橋(Minh Thạch - Hải Hiệp đại kiều), *Akashi Kaikyō Ō-hashi*), còn có tên tiếng Anh là **Pearl Bridge**, là một cầu treo kiểu kết cấu dây võng ở Nhật Bản bắc qua vịnh Akashi; nối Maiko ở Kobe với Iwaya của đảo Awaji và là một phần trong tuyến đường cao tốc Honshu – Shikoku. Đây là cây cầu treo có nhịp dài nhất thế giới tại thời điểm đó; chiều dài nhịp chính là 1991m. Tổng chiều dài cầu là 3911m.

Trước khi cầu Akashi-Kaikyo được xây dựng, hành khách phải đi lại bằng phà qua eo biển Akashi. Tuyến đường giao thông thủy này thực sự rất nguy hiểm vì thường xuyên có những cơn bão. Năm 1955, hai chiếc phà đã bị chìm ở eo biển này trong một cơn bão, cướp đi sinh mạng của 168 đứa trẻ. Sự việc này đã thuyết phục chính phủ Nhật Bản có kế hoạch xây dựng một cây cầu treo qua eo biển này. Ban đầu người ta có kế hoạch xây dựng một cây cầu có cả đường sắt, nhưng khi dự án bắt đầu vào tháng 4 năm 1986 nó đã bị hạn chế xuống chỉ dành cho đường bộ với sáu làn xe. Trên thực tế, công việc xây dựng đã không được tiến hành cho đến tháng 5 năm 1988 và vào ngày 5 tháng 4 năm 1998 cây cầu đã được khánh thành. Eo biển Akashi là một tuyến đường thủy quốc tế nên cần phải có bề rộng thông thuyền là 1500m.

Cầu nhìn từ trên không
Cầu có tất cả ba nhịp. Nhịp chính dài 1991 mét, hai nhịp biên dài 960 mét. Tổng chiều dài cầu là 3911 m. Ban đầu nhịp chính của nó là 1990 m, tuy nhiên nó đã bị kéo dài ra thêm một mét trong trận động đất ở Kobe vào ngày 17 tháng 1 năm 1995. Cầu được thiết kế với 2 hệ thống dầm cứng có khớp nối cho phép chịu đựng được sức gió 286 km/h (178 mph), chịu được động đất cấp 8.5 theo thang Richter và sự va đập của dòng nước. Cây cầu này cũng được thiết kế làm việc như hệ thống cân bằng dạng con lắc để điều chỉnh các dao động thường xuyên chống lại các lực tác dụng lên nó. Hai tháp chính cầu cao 298m so với mực nước biển.

Tổng chi phí ước tính khoảng 500 tỷ Yên (≈5 tỷ Đôla Mỹ). Chi phí này dự tính sẽ được thu hồi bằng thu phí qua cầu. Tuy nhiên, lệ phí qua cầu là quá cao (2300 Yen hay 20 Đôla Mỹ). Trớ trêu thay tại thời điểm đó có rất ít tài xế sử dụng cây cầu đắt đỏ này, thay vì đó họ sử dụng nhũng chiếc phà chậm hơn và rẻ hơn.

Hai công viên cũng được xây dựng gần cây cầu để dành cho du khách, một ở Maiko (có cả một bảo tàng nhỏ) và một ở Asagiri. Người ta có thể tới đó bằng đường xe lửa dọc bờ biển.

## Tham khảo
# Chồn zibelin

| *Martes zibellina* |
| --- |
|  |
| Tình trạng bảo tồn |
|  Ít quan tâm  (IUCN 3.1) |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Animalia |
| Ngành (*phylum*) | Chordata |
| Lớp (*class*) | Mammalia |
| Bộ (*ordo*) | Carnivora |
| Họ (*familia*) | Mustelidae |
| Chi (*genus*) | *Martes* |
| Loài (*species*) | M. zibellina |
| Danh pháp hai phần |
| *Martes zibellina* (Linnaeus, 1758)  |
|  Phân bố (lục - còn sinh tồn, đen - tuyệt chủng) |

**Chồn zibelin** (danh pháp khoa học: Martes zibellina) là một loài động vật có vú trong họ Chồn, bộ Ăn thịt. Loài này được Linnaeus mô tả năm 1758.
sống ở môi trường rừng, chủ yếu là ở Nga từ dãy núi Ural suốt Siberia, miền đông Kazakhstan, phía bắc Mông Cổ, Trung Quốc, Bắc và Nam Triều Tiên và Hokkaidō tại Nhật Bản. Phạm vi của loài này trong tự nhiên ban đầu được mở rộng thông qua châu Âu Nga sang Ba Lan và Scandinavia. Trong lịch sử người ta săn bắt chúng để lấy lông có giá trị cao, ngày nay vẫn là mặt hàng sang trọng.

Con đực có chiều dài cơ thể 38–56 cm, với đuôi dài 9–12 cm, và cân nặng 880-1.800 gram (1,94-3,97 lb). Con cái có chiều dài cơ thể 35–51 cm với đuôi dài dài 7,2-11,5 cm

## Hình ảnh

*
*
*
*

## Chú thích

## Tham khảo

* Tư liệu liên quan tới Martes zibellina tại Wikimedia Commons
# Hồ Ogawara

| Hồ Ogawara |
| --- |
|  |
| Hồ Ogawara |
| Vị trí | Tỉnh Aomori |
| Loại | Hồ trộn hai lần |
| Dòng thoát nước | Thái Bình Dương |
| Lưu vực quốc gia |  Nhật Bản |
|  |
| Diện tích bề mặt | 63,2 km2 (24,4 dặm vuông Anh) |
| Độ sâu trung bình | 11 m (36 ft) |
| Độ sâu tối đa | 25 m (82 ft) |
| Thể tích nước | 0,714 km3 (579.000 acre⋅ft) |
| Thời gian cư trú | 0,8 |
| Chiều dài bờ biển1 | 67,4 km (41,9 mi) |
| Độ cao bề mặt | 0 m (0 ft) |
|  |
| Đóng băng | Tháng 12–Tháng 3 (năm sau) |
| 1 Chiều dài bờ biển không được xác định rõ. |

**Hồ Ogawara** (小川原湖, *Ogawarako*) là hồ thuộc tỉnh Aomori, Nhật Bản.

## Tham khảo
# Kosaka Daimaou

| Kosaka Daimaō |
| --- |
| 古坂大魔王 |
| Kosaka vào năm 2018 |
| Sinh | Kosaka Kazuhito 17 tháng 7, 1973 Aomori, Aomori, Nhật Bản |
| Quốc tịch |  Nhật Bản |
| Tên khác | Pikotaro |
| Nghề nghiệp | Nghệ sĩ hài |
| Tác phẩm nổi bật | "PPAP (Pen-Pineapple-Apple-Pen)" |

**Kosaka Kazuhito** (古坂 和仁(Cổ Phản Hòa Nhân), *Kosaka Kazuhito*, sinh ngày 17 tháng 7 năm 1973), thường được biết đến với nghệ danh **Kosaka Daimaō** (古坂大魔王(Cổ Phản Đại Ma Vương), Kosaka Daimaō Kosaka Đại ma vương) và **Pikotarō** (ピコ太郎, Pikotarō), là một nam nghệ sĩ hài người Nhật Bản. Anh được biết đến nhiều nhất qua đĩa đơn "PPAP (Pen-Pineapple-Apple-Pen)".

## Đĩa đơn

### Hát chính

Danh sách các đĩa đơn, với năm phát hành, vị trí xếp hạng cao nhất và tên albumẩn| Tên | Năm | Vị trí xếp hạng cao nhất | Album |
| --- | --- | --- | --- |
| Nhật  | Canada  | Mỹ  |
| I like orange juice | 2017 | - | - | - | PPAP |
| "PPAP (Pen-Pineapple-Apple-Pen)" | 2016 | 2 | 39 | 77 |
| "The Theme Song of Pikotaro" | — | — | — |
| "Romita Hashinikov" | — | — | — |
| "Kashite Kudasaiyo" | — | — | — |
| "Neo Sunglasses" | — | — | — |

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Website chính thức
# Flagstaff, Arizona

| Flagstaff, Arizona |
| --- |
|  |
|  **Hiệu kỳ** |
|  |
|  |
| Trực thuộc | * Hoa Kỳ
* Arizona
* Quận Coconino
 |
|  • Mật độ | 42,643/km2 (1.104,45/mi2) |
| Múi giờ | Múi giờ miền núi |
| Mã điện thoại | 928 |
| Thành phố kết nghĩa | Manzanillo |

**Flagstaff** là một thành phố ở bắc Arizona, tây nam Hoa Kỳ. Năm 2015, thành phố có dân số 70.320 người. Khu vực đô thị kết hợp Flagstaff có dân số ước tính 139.097 người. Nó là quận lỵ của quận Coconino. Thành phố được đặt theo một cột cờ thông ponderosa từ nhóm hướng đạo Boston (gọi là "Đoàn Boston thứ hai") tổ chức để kỷ niệm trăm năm Hoa Kỳ vào ngày 4 tháng 7 năm 1876.

Flagstaff nằm gần phía tây nam của cao nguyên Colorado, dọc theo phía tây của rừng thông Ponderosa tiếp giáp lớn nhất ở lục địa Hoa Kỳ. Flagstaff nằm sát núi Elden, nằm phía nam của San Francisco Peaks, dãy núi cao nhất bang Arizona. Đỉnh Humphreys, đỉnh núi cao nhất ở Arizona với độ cao 12.633 feet (3.851 m), có khoảng cách khoảng 10 dặm (16 km) về phía bắc của Flagstaff trong Khu hoang dã Kachina Peaks.

Nền kinh tế ban đầu của Flagstaff dựa trên ngành công nghiệp gỗ, đường sắt và chăn nuôi gia súc. Ngày nay, thành phố vẫn là trung tâm phân phối quan trọng cho các công ty như Nestlé Purina PetCare, và là nơi của Đài thiên văn Lowell, Đài quan sát Hải quân Mỹ, Trạm Flagstaff của Hoa Kỳ và Đại học Miền Nam Arizona. Flagstaff có ngành du lịch mạnh, gần với Vườn quốc gia Grand Canyon, Hẻm núi Oak Creek, Arizona Snowbowl, Hố thiên thạch Meteor và Tuyến xa lộ 66 lịch sử. Thành phố cũng là trung tâm sản xuất thiết bị y tế, vì Flagstaff là nơi có  W. L. Gore and Associates.

## Tham khảo
# Nikkei 225

Nikkei 225
**Nikkei 225** (日経平均株価, *Nikkei heikin kabuka*, 日経225) là chỉ số giá bình quân gia quyền của 225 loại cổ phiếu (tính bằng đồng yen Nhật) lớn nhất tại Tokyo.

## Hình thành

Chỉ số thị trường chứng khoán cho Sàn giao dịch chứng khoán Tokyo (Tokyo Stock Exchange - TSE) bắt đầu có hiệu lực từ 16 tháng 5 năm 1949, và bắt đầu được tính toán từ 7 tháng 9 năm 1950. Kể từ năm 1971, báo Nihon Keizai Shimbun (Japan Economic Journal), gọi tắt là "Nikkei", nhận trách nhiệm tính toán chỉ số này hàng ngày với cái tên **Nikkei Dow Jones Stock Average**. Đến năm 1985, thì chính thức chỉ số này có tên gọi **Nikkei 225**.

## Cách tính

Nikkei 225 tương lai được tính bởi Sở Giao dịch chứng khoán Osaka (OSE), Sở giao dịch hàng hoá Chicago (CME) và Sở giao dịch Singapore (SGX) đây là 3 nơi chuyên tính các chỉ số chúng khoán quốc tế tương lai.

Mức cao nhất của chỉ số này là vào ngày 29 tháng 12 năm 1989 vào thời điểm giao dịch trong ngày đã có lúc đạt 38.957,44 trước khi đóng cửa ở mức 38.915,87. Mức cao nhất của nó hiện nay vào khoảng 24.500 điểm (tháng 9 năm 2018).

## Xem thêm

* Chỉ số trung bình công nghiệp Dow Jones
* Sở giao dịch chứng khoán Tokyo

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Website chính thức
* Nikkei 225 constituents
* Nikkei 225 index on Yahoo! Finance
* Nikkei 225 index on Google Finance
* Nikkei 225 profile at Wikinvest
# Tiếng Hải Nam

| Tiếng Hải Nam |
| --- |
| 海南話 *Hái-nâm-oe* |
| Phát âm | [hai˨˩˧ nam˨˩ ue˨˧] (phương ngữ Hải Khẩu) |
| Sử dụng tại | Trung Quốc |
| Khu vực | Hải Nam |
| Tổng số người nói | Khoảng 5 triệu ở Trung Quốc (2002) |
| Dân tộc | Người Hải Nam (Hán) |
| Phân loại | Hán-Tạng* Trung Quốc
	+ Mân
		- Mân Duyên hải
			* Quỳnh-Lôi (không chắc chắn)
				+ **Tiếng Hải Nam**
 |
| Phương ngữ | Phương ngữ Hải Khẩu
Phương ngữ Văn Xương

 |
| Hệ chữ viết | Hán Tự Hải Nam Bạch Thoại Tự |
| Mã ngôn ngữ |
| ISO 639-1 | `zh` |
| ISO 639-3 | `hnm` |
| Glottolog | `hain1237` `hain1238` |
| Linguasphere | `79-AAA-k` |
|   Tiếng Hải Nam |
|

**Tiếng Hải Nam** (Hải Nam Bạch Thoại Tự: *Hái-nâm-oe*, giản thể: 海南话; phồn thể: 海南話; bính âm: *Hǎinán huà*), cũng được gọi là **Quỳnh Văn** (giản thể: 琼文; phồn thể: 瓊文), là một nhóm phương ngữ tiếng Mân được nói ở tỉnh đảo miền nam Trung Quốc Hải Nam. Trong phân loại của Viên Cô Hoa, nó được xếp vào nhóm tiếng Mân Nam, dù nó không thể thông hiểu với những phương ngôn Triều Châu và Phúc Kiến–Đài Loan. Trong phân loại của Lý Vinh (in trong *Trung Quốc Ngữ Ngôn Địa Đồ Tập*), nó được xem như một nhóm tiếng Mân riêng. Nó đôi khi được gộp chung với tiếng Mân Lôi Châu, được nói trên bán đảo Lôi Châu, tạo thành nhóm *Quỳnh-Lôi*.

## Tham khảo