Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Tên người Campuchia

**Tên người Campuchia** hay **Tên người Khmer** gần như luôn bao gồm hai phần: tên họ và tên gọi. Tên họ trước, tên gọi sau, người Campuchia không mang tên đệm. Tuy nhiên, khi giao dịch với người nước ngoài, người Campuchia có thể đổi trật tự tên mình để cho tên họ đặt sau cùng.

Nói chung, tên gọi của phụ nữ Campuchia thường là đặt theo tên một thứ gì đó đẹp, trong khi tên gọi của nam giới thường mang nghĩa đạo đức, phẩm hạnh. Tên họ của người Campuchia được đặt theo họ hay thậm chí tên gọi của cha và nhìn chung là đơn âm. Những tên họ phổ biến ở Campuchia là Chey, Im, Kim, Lim, Mao, Ouch, Oum, Seng, Soeur, và Sun.

Người Campuchia thường gọi nhau bằng tên gọi không hoặc có kèm theo từ nhân xưng chỉ thứ bậc; ít khi gọi nhau bằng tên họ.

Các dân tộc ít người ở Campuchia có thể có truyền thống đặt tên khác với người Khmer.

## Tham khảo
# Trà túi lọc

Túi lọc trà hình dáng thông thườngTúi lọc trà được rút khỏi cốc
**Túi trà** (hay túi lọc trà) là một loại túi hoặc gói nhỏ, được làm bằng vật liệu xốp và hàn kín, bên trong thường chứa lá trà (*Camellia sinensis*) hoặc các loại lá thảo mộc khác. Túi được nhúng vào nước để hãm và chiết xuất hương vị. Mặc dù ban đầu chỉ được sử dụng cho việc pha trà truyền thống, ngày nay túi trà còn được sản xuất cho cả các loại trà thảo mộc.

Về mặt cấu tạo, túi trà thường được làm từ giấy lọc hoặc nhựa thực phẩm, đôi khi được làm từ lụa hoặc vải bông lụa. Chức năng của túi trà tương đương với một dụng cụ lọc trà. Người dùng có thể sử dụng túi trà nhiều lần cho đến khi cốt trà bên trong không còn tiết ra hương vị.

Một số loại túi trà được gắn kèm một sợi dây chỉ với tem nhãn bằng giấy ở đầu; thiết kế này vừa giúp người dùng dễ dàng nhấc túi ra khỏi cốc, vừa dùng để hiển thị thương hiệu hoặc chủng loại trà. Ngoài ra, còn có các loại túi lọc rỗng chuyên dụng, cho phép người dùng tự cho trà rời vào bên trong để hãm trực tiếp trong cốc.

## Lịch sử

Bằng sáng chế cho túi trà xuất hiện từ năm 1903, khi Roberta Lawson và Mary McLaren (tại Milwaukee, Wisconsin) được cấp bằng sáng chế Hoa Kỳ số 723287 cho "Dụng cụ chứa lá trà", hồ sơ đã được nộp từ năm 1901. Những chiếc túi trà hiện đại đầu tiên là loại túi vải được khâu thủ công.

Mặc dù đã xuất hiện trên thị trường vào khoảng năm 1904, túi trà chỉ thực sự được kinh doanh thành công từ khoảng năm 1908 nhờ Thomas Sullivan, một nhà nhập khẩu trà và cà phê tại New York, người đã phân phối các túi trà bằng lụa đi khắp thế giới. Một giai thoại phổ biến kể rằng sự ra đời này hoàn toàn mang tính ngẫu nhiên: ban đầu, mục đích của các túi vải là để chứa trà và khách hàng cần bỏ túi ra để lấy trà rời bên trong; tuy nhiên, người dùng nhận thấy việc hãm trà trực tiếp khi lá trà vẫn nằm trong những chiếc túi xốp này thuận tiện hơn rất nhiều..

Về mặt công nghiệp hóa, cỗ máy đóng gói túi trà tự động đầu tiên, mang tên Pompadour, được phát minh vào năm 1929 bởi Adolf Rambold cho công ty Teekanne của Đức. Máy Pompadour có khả năng sản xuất 35 túi trà bằng vải gạc mỗi phút.

Đến năm 1949, Adolf Rambold tiếp tục chế tạo máy Constanta để sản xuất loại túi trà hai ngăn. Cơ chế hoạt động của máy Constanta là cuộn vải thành dạng ống để chứa hai phần lá trà, sau đó cắt thành từng đoạn. Một cánh tay cơ khí sẽ đưa các đoạn này vào một trục xoay để gấp phần đáy, sau đó một bộ phận ép dẫn hướng cố định sẽ hàn kín từng đoạn để tạo thành túi trà hai ngăn hoàn chỉnh. Thiết kế túi lọc kép của máy Constanta giúp dòng nước lưu thông qua lá trà tốt hơn, cho phép trà bung tỏa trọn vẹn hương vị.

Máy Constanta đạt công suất sản xuất 160 túi trà hai ngăn mỗi phút. Đến năm 1990, dòng máy này được nâng cấp thành phiên bản Perfecta, với khả năng sản xuất lên tới 400 túi trà hai ngăn mỗi phút. Về chất liệu, loại túi trà làm từ sợi giấy hàn kín bằng nhiệt đã được William Hermanson đăng ký bằng sáng chế vào năm 1930. Tuy nhiên, phải đến năm 1944, dạng túi trà hình chữ nhật phổ biến hiện nay mới chính thức được phát minh. Trước thời điểm đó, các túi trà thường có hình dạng giống như những chiếc bao tải nhỏ.

## Xem thêm

* Trà

## Tham khảo
# Định lượng

Khi xác định mật độ khối lượng theo diện tích của vật liệu mỏng, người ta dùng khái niệm **định lượng**, được định nghĩa bằng khối lượng của tấm vật liệu đó với diện tích của một đơn vị diện tích chuẩn. Nó được đo bằng thương số giữa khối lượng vật liệu trên một đơn vị đo diện tích (ví dụ theo đơn vị đo g/m² tức gsm).

Ví dụ: người ta hay nói giấy 70g/m², 80g/m²..., bên tiếng Anh có từ tương ứng là *grammage*. Ngoài ra, người ta còn dùng cụm từ *basis weight* để chỉ trọng lượng của một tập giấy chuẩn, bao gồm 500 (đôi khi là 1000) tờ giấy đồng đều bằng nhau, có kích thước tuân theo một quy định nhất định nào đó.

Loại giấy bìa dày 1,4mm
Với các loại giấy dày, người ta sử dụng đơn vị đo chiều dày để so sánh.

Định lượng thường tỷ lệ thuận với độ dày và khối lượng riêng, nhưng không phải là phản ánh chính xác so sánh độ dày. Giấy cuse định lượng 180gsm có thể mỏng hơn giấy woodfree 160gsm.

## Phương pháp xác định định lượng

### Điều kiện

Giấy và các vật cần đo phải được đặt trong môi trường chuẩn:

* Môi trường chuẩn:
	+ Độ ẩm tương đối: 50+/-2%
	+ Nhiệt độ: 23+-/1°C
	+ Độ cao so với mặt nước biển: ≤ 300 mét
	+ Gió: không quá 1 mét/giây
	+ Ánh sáng: tránh những nơi có phát ra các nguồn hồng ngoại, tử ngoại

Giấy phải được đặt trong môi trường chuẩn một khoảng thời gian đủ để nhiệt độ, độ ẩm của giấy và môi trường cân bằng, ít nhất là 24 giờ

### Mẫu

Mẫu để đo phải đạt độ đồng đều tương đối về độ dày, về phân bổ khối lượng riêng, về nhiệt độ, độ ẩm tại các vị trí khác nhau (trên tờ giấy và giữa các tờ giấy với nhau).

### Thiết bị đo

* Cân *Scaltec* có sai số 0.001~0.0001g
* Ẩm kế Haar của Đức
* Nhiệt kế kỹ thuật số

* Dao cắt mẫu phải chính xác, có sai số ± 1% diện tích cắt cần thiết
* Khuôn cắt mẫu có dạng hình chữ nhật hoặc tròn
* Cân có sai số cho phép ± 0,5% và độ nhạy ± 0,2% khối lượng thật của vật cần cân
* Ẩm kế có khả năng đo được độ ẩm không khí chính xác tới ±1%
* Nhiệt kế phải được chia độ chính xác tới 0,2 °C

### Điều hoà kết quả

Kết quả đo được tính theo công thức

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
trong đó:

g: định lượng tính bằng g/m²
m: khối lượng đo tính được của một mẫu thử tính bằng gam
A: diện tích mẫu thử tính bằng cm²
Kết quả lấy đến ba chữ số có nghĩa. Độ chính xác của phép đo được xác định qua độ lập lại (cùng một mẫu thử, cùng một người thao tác, trên cùng một máy đo trong cùng một phòng thí nghiệm) và độ tái lập giữa các phòng thí nghiệm (cùng một mẫu thử, được thực hiện trong các phòng thí nghiệm khác nhau)

## Đơn vị

* Gam trên mét vuông là đơn vị đo theo chuẩn quốc tế ISO
* Tại các nước sử dụng đơn vị đo theo tiêu chuẩn Mỹ, người ta sử dụng pound trên inch vuông

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
## Xem thêm

* Các tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giấy
* Khổ giấy

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Phương pháp đo định lượng của giấy Lưu trữ ngày 11 tháng 3 năm 2007 tại Wayback Machine
# Nhập Lăng-già kinh

Trang đầu của bộ *Đại thừa nhập Lăng-già kinh*, bản dịch của Thật-xoa-nan-đà
**Nhập Lăng-già kinh** (tiếng Trung: 入楞伽經, *rù lèngqié jīng*; tiếng Nhật: *nyū ryōga kyō*; tiếng Phạn: *liṅga-avatāra sūtra*) là một bộ kinh Đại thừa, đặc biệt nhấn mạnh đến tính giác ngộ nội tại, qua đó mọi hiện tượng nhị nguyên đều biến mất, hành giả đạt tâm vô phân biệt. Đó là tâm thức đã chứng được Như Lai tạng (sa. *tathāgata-garbha*) vốn hằng có trong mọi loài. Kinh này chỉ rõ là văn tự không cố định trong việc trao truyền giáo pháp, như cùng một vật một việc nhưng có nhiều tên gọi, ý nghĩa và lời dạy của đức Phật, Phật pháp phải uyển chuyển theo ngữ cảnh, phù hợp với mọi chúng sinh.

Kinh này có ba bản dịch Hán ngữ song song với nguyên bản tiếng Phạn còn tồn tại:

1. Bản dịch của Cầu-na-bạt-đà-la (sa. *guṇabhadra*) dưới tên *Lăng-già-a-bạt-đa-la bảo kinh* (zh. 楞伽阿跋佗羅寶經; sa. liṅga-avatāra sūtra) 4 quyển;
2. Bản của Bồ-đề-lưu-chi (sa. *bodhiruci*) với tên *Nhập Lăng-già kinh*, 10 quyển;
3. *Đại thừa nhập Lăng-già kinh* (zh. 大乘入楞伽經) của Thật-xoa-nan-đà (sa. *śikṣānanda*), 7 quyển.

Những thuyết trong kinh này rất gần với quan điểm của Thiền tông. Cùng với kinh *Kim cương bát-nhã-ba-la-mật-đa* và *Đại thừa khởi tín luận* (sa. *mahāyānaśraddhotpāda-śāstra*), kinh *Nhập Lăng-già* là một trong những bộ kinh Đại thừa có ảnh hưởng lớn đến Thiền tông Trung Quốc. Người ta cho rằng bộ kinh này do Bồ-đề-đạt-ma, Sơ tổ thiền Trung Quốc chính tay truyền cho Nhị tổ Huệ Khả. Ngay cả giáo pháp tiệm ngộ (giác ngộ từng bậc) của Thần Tú cũng bắt nguồn từ kinh *Nhập Lăng-già* này.

Kinh bao gồm 9 chương văn xuôi trộn lẫn với các câu kệ và một chương chỉ toàn văn vần. Kinh này lần đầu được dịch ra Hán văn trong thế kỉ thứ 5. Kinh *Nhập Lăng-già* được Phật thuyết tại Tích Lan theo lời mời của một nhà vua xứ này, trong đó Phật trả lời những câu hỏi của Bồ Tát Đại Huệ (sa. *mahāmati*). Giáo pháp trong kinh này là nền tảng của Duy thức tông (sa. *yogācāra, vijñānavāda*).

## Tham khảo

* *Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
* *Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.

## Liên kết ngoài

* Nguyên bản Phạn ngữ Devangari
* Nguyên bản Phạn ngữ Latinh hoá Lưu trữ ngày 13 tháng 6 năm 2008 tại Wayback Machine
* Bản dịch tiếng Anh của Suzuki: The Laṅkāvatāra Sūtra - Translated for the first time from the original Sanskrit by Daisetz Teitaro Suzuki Lưu trữ ngày 23 tháng 10 năm 2020 tại Wayback Machine
* (bằng tiếng Việt) Kinh Đại thừa Nhập lăng già Lưu trữ ngày 13 tháng 5 năm 2009 tại Wayback Machine bản của thích nữ Trí Hải năm 1969, hiệu chính năm 1997, dịch từ bản đời Đường của Thiệt Xoa Nan Đà, có tham khảo bản dịch đời Ngụy, Tống và bản dịch Anh Ngữ của Suzuki

| Bảng các chữ viết tắt |
| --- |
| **bo.**: Bod skad བོད་སྐད་, tiếng Tây Tạng | **ja.**: 日本語 tiếng Nhật | **ko.**: 한국어, tiếng Triều Tiên | **pi.**: Pāli, tiếng Pali | **sa.**: Sanskrit संस्कृतम्, tiếng Phạn | **zh.**: 中文 chữ Hán |
# Dòng tu Tiếp Hiện

**Tiếp hiện** (*Tiếp* có nghĩa tiếp xúc, tiếp nhận, tiếp nối; *Hiện* có nghĩa là hiện tại, hiện pháp, thực hiện) là một dòng tu theo phái Phật giáo dấn thân, do thiền sư Thích Nhất Hạnh sáng lập tại Việt Nam vào tháng 2 năm 1966. Tên của dòng tu bằng tiếng Anh là **The Order of Interbeing**, tiếng Pháp là **L’ordre de l’interêtre**. Dòng tu này dành cho người xuất gia cũng như người thế tục, nam cũng như nữ. Lễ thọ giới đầu tiên được tổ chức ngày 16 tháng 1 năm Bính Ngọ (ngày 5 tháng 2 năm 1966), trong đó, 6 người được thọ giới là Phan Thị Mai, Cao Ngọc Phượng, Phan Thúy Uyên, Đỗ Văn Khôn, Nguyễn Văn Phúc và Bùi Văn Thanh. Cho đến năm 2006, số người đã được thọ giới trên thế giới đã lên trên con số 1000, gồm hơn 30 quốc tịch khác nhau.

## Tham khảo

* Từ điển Làng Mai Lưu trữ ngày 18 tháng 12 năm 2007 tại Wayback Machine.

## Xem thêm

* Thích Nhất Hạnh
* Làng Mai

## Liên kết ngoài

* Order of Interbeing website
* Fourteen Mindfulness Trainings Lưu trữ ngày 5 tháng 1 năm 2006 tại Wayback Machine text on the Community of Mindful Living website
* Sangha Directory Lưu trữ ngày 11 tháng 10 năm 2007 tại Wayback Machine - List of communities (Mindfulness Practice Groups) practicing in Thich Nhat Hanh's tradition.
* Plum Village - Thich Nhat Hanh's main monastery and practice center, located about 85 km east of Bordeaux, France.
* Deer Park Monastery - located in Escondido, California.
* Maple Forest Monastery Lưu trữ ngày 13 tháng 6 năm 2006 tại Wayback Machine - located near Woodstock, Vermont.
* Green Mountain Dharma Center Lưu trữ ngày 18 tháng 12 năm 2006 tại Wayback Machine - located in Hartland-Four-Corners, Vermont.
* Magnolia Village Practice Center Lưu trữ ngày 18 tháng 12 năm 2006 tại Wayback Machine - newest practice center, located near Memphis, TN.
* I Am Home - Community of Mindful Living; home of the "Mindfulness Bell" magazine with news, articles, and talks by Thich Nhat Hanh and other Order of Interbeing members.
* Community of Interbeing Order of Interbeing website in Britain
# Lão sư

*Đây là một bài viết bách khoa có tên Lão sư. Về nghĩa của từ này, xem Lão sư tại Wiktionary.*
Thiền sư Hozumi Genshō – Ảnh chụp bởi Gakuro
**Lão sư** (zh. 老師, ja. *rōshi*) là danh hiệu dùng cho một vị Thiền sư tại Nhật. Thông thường, người ta tu học thiền dưới sự hướng dẫn của một Lão sư và vị này có thể là một cư sĩ (nam, nữ), không nhất thiết phải là một vị tăng. Nhiệm vụ của một Lão sư là hướng dẫn và khuyến khích thiền sinh trên con đường Giác ngộ, Kiến tính, với điều kiện là vị này cũng đã đạt một cấp bậc giác ngộ thâm sâu.

Thời xưa tại Nhật, danh hiệu Lão sư rất khó đạt được. Danh hiệu này được người đời ban cho—không phải tự xưng—người nào đã tự trực tiếp chứng ngộ được chân lý mà Phật đã thuyết giảng trong các bộ Kinh, sống một cuộc sống theo chân lý này và có khả năng hướng dẫn người khác đến kinh nghiệm chứng ngộ này. Điều kiện tối thiểu phải là một đức tính trong sạch, một nhân cách chững chạc. Để trở thành một Lão sư với đầy đủ tất cả những khả năng, thiền sinh phải tu học nhiều năm dưới sự hướng dẫn của một vị thầy, kiến tính và được vị này ấn khả. Sau đó, thiền sinh phải trau dồi kinh nghiệm giác ngộ của mình với nhiều vị Thiền sư khác qua những cuộc Pháp chiến (ja. *hossen*).

Ngày nay, vì các vị Lão sư chân chính tại Nhật không còn bao nhiêu nên thước đo cũng không còn khắt khe như xưa. Một điều rất đáng tiếc cho những vị Lão sư trong một hệ thống truyền thừa nghiêm ngặt, chính tông là rất nhiều vị tăng được gọi là "Lão sư"—chỉ vì họ đứng đầu một ngôi chùa lớn hoặc giữ một chức vị cao.

## Tham khảo

* *Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
* *Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.
* Dumoulin, Heinrich:

*Geschichte des Zen-Buddhismus* I. Indien und China, Bern & München 1985.
*Geschichte des Zen-Buddhismus* II. Japan, Bern & München 1986.

| Bảng các chữ viết tắt |
| --- |
| **bo.**: Bod skad བོད་སྐད་, tiếng Tây Tạng | **ja.**: 日本語 tiếng Nhật | **ko.**: 한국어, tiếng Triều Tiên | **pi.**: Pāli, tiếng Pali | **sa.**: Sanskrit संस्कृतम्, tiếng Phạn | **zh.**: 中文 chữ Hán |
# Đan điền

Trong y học, võ thuật và dưỡng sinh, **đan điền** là một vài trung tâm khí lực hay huyệt đạo trên cơ thể người.

Nghiên cứu về Đan Điền được dùng ban đầu trong Đạo giáo. Tuy nhiên vì có nhiều môn phái, sách vở khác nhau nên thuật ngữ "đan điền" có thể được dùng không nhất quán bởi các môn phái khác nhau. Trong cơ thể người có ba bộ vị được gọi là đan điền:

* **Thượng đan điền**: Trùng với huyệt Ấn đường (giữa 2 chân mày) còn gọi là "Đan Điền thần".
* **Trung đan điền**: Trùng với huyệt Đản trung (chính giữa đường nối 2 đầu ti, cắt ngang đường dọc theo xương ức) còn gọi là "Đan Điền khí". (Ren Mai.16 ~.21)
* **Hạ đan điền**: Còn gọi là "Đan Điền tinh", vị trí bắt đầu ngang với huyệt Khí hải (nằm trong khoảng trên đường chính trung, dưới rốn 1,5 thốn - khoảng 3 cm) và huyệt Mệnh môn (tại cột sống, ngang với thắt lưng). Khi Đan Điền được chủ động kích hoạt, bộ vị của nó hoàn toàn nằm ở giữa và phía trên bụng dưới. Có môn phái thì nói nó nằm trên huyệt Thần khuyết (rốn). (Ren Mai.3 ~.12)

Đan điền, từ Hán Việt có nghĩa là "ruộng trồng đan dược", là nơi khí lực dễ tập trung hay có thể tập trung khí lực nhiều nhất, mạnh nhất. Vì vậy tùy theo môn phái và tùy theo mục đích sử dụng mà có các dị biệt về huyệt đạo.

## Tham khảo
# Chúng sinh (Phật giáo)

**Chúng sinh** (眾生, bính âm: *zhòngshēng*) là thuật ngữ trong Phật giáo dùng để chỉ các "hữu tình", tức những tồn tại được xem là có cảm thọ và tâm thức. Trong kinh luận Hán dịch, chữ này thường được dùng như đối ứng của Sanskrit *sattva* và đôi khi được đối chiếu với 有情 ("hữu tình"). Trong một số hệ thống luận giải, "chúng sinh" được đặt trong phân biệt với "vô tình" (những sự vật không có chức năng tâm lý), nhất là khi bàn về phạm vi cứu độ hoặc Phật tính.

## Thuật ngữ

Trong Hán văn Phật giáo, "chúng sinh" được viết 眾生 (cũng gặp dạng 衆生). Các tổ hợp thuật ngữ có yếu tố 衆生 xuất hiện trong nhiều truyền thống dùng Hán tự; một số mục từ điển ghi nhận cách đọc Hán–Nhật là *shūjō* và Hán–Hàn là *jungsaeng* cho các từ ghép liên quan. Về phạm vi nghĩa, một số cách giải thích dùng 有情 để nhấn mạnh nhóm được xem là "có tâm thức/cảm thọ", và dùng 非情 (hoặc "vô tình") cho các sự vật không được xem là có cảm thọ.

## Trong Phật giáo

Trong giáo lý Phật giáo, chúng sinh thường được mô tả là chịu sự chi phối của luân hồi (*saṃsāra*) và tái sinh trong các "cõi/đường" khác nhau; một số mô tả phổ biến nêu sáu cõi gồm: thần, a-tu-la, người, súc sinh, ngạ quỷ và địa ngục. Trong truyền thống Đại thừa, lý tưởng bồ tát thường được trình bày như việc phát nguyện hướng tới giác ngộ nhằm lợi ích của mọi chúng sinh.

Một số khảo cứu triết học về Phật giáo nhấn mạnh rằng việc nói đến "chúng sinh" không nhất thiết hàm ý một "ngã" bất biến; thay vào đó, trong nhiều hệ thống luận giải, "chúng sinh" có thể được hiểu như một chuỗi các yếu tố tâm–vật lý vô thường, chỉ được quy ước gọi là một "người" hay một "hữu thể".

## Tiếp nhận và ảnh hưởng văn hóa

Trong các truyền thống Phật giáo Đông Á, diễn ngôn đạo đức về lòng từ bi và bình đẳng thường quy chiếu đến phạm vi "tất cả chúng sinh"; một nghiên cứu về Phật giáo Trung Quốc ghi nhận việc nhấn mạnh khái niệm "bình đẳng chúng sinh" (眾生平等) như một nền tảng triết học cho các diễn giải về tính phổ quát của giáo pháp. Ở Nhật Bản, một số diễn giải trong truyền thống Thiền tông (ví dụ cách đọc *shūjō* cho 衆生) đã được thảo luận như khả năng mở rộng nghĩa từ "hữu tình" sang "toàn thể hiện hữu" trong diễn giải của Dōgen.

## Xem thêm

* Bồ Tát
* Luân hồi
* Niết-bàn

## Ghi chú

## Liên kết ngoài

* Từ điển Phật học online (phatgiao.org.vn) – "vô tình hữu tính"
# Chứng đạo ca

**Chứng đạo ca** (zh. 證道歌, ja. *shōdōka*) nghĩa là "bài ca về sự trực nhận chân lý". Mang hai nghĩa sau:

1. Chỉ những bài ca tán tụng Chân như của các Thánh nhân khi thành đạo, đặc biệt là những vị Đại thành tựu

2. Một kiệt tác của Thiền sư Vĩnh Gia Huyền Giác, cũng được gọi là *Tối thượng thừa Phật tính ca* (最上乘佛性歌, ja. *saijōjō busshō-ka*). Tác phẩm này chứa đựng những khái niệm căn bản của *Pháp bảo đàn kinh*, của các bộ kinh thuộc hệ Bát-nhã-ba-la-mật-đa.

Ngay trong bài kệ đầu, Sư đã nhấn mạnh đến quan niệm trung tâm của Thiền tông (bản dịch của Trúc Thiên):

無明實性即佛性
幻化空身即法身
*Vô minh thật tính tức Phật tính*
*Huyễn hoá không thân tức Pháp thân*
Tính thật vô minh tức Phật tính,
thân không ảo hoá tức Pháp thân."
Câu "(Bản lai) Vô nhất vật", từ trước đến bây giờ chẳng có một vật – vốn đã có trong *Pháp bảo đàn kinh* – được nhắc lại hai lần trong bài ca này. Theo Sư, sự chứng ngộ chân lý xảy ra một cách bất thình lình (Đốn ngộ). Cùng với *Tín tâm minh* của Tam tổ Tăng Xán*Chứng đạo ca* là tác phẩm thiền nổi danh, được dịch sang rất nhiều thứ tiếng.

## Chú thích

## Tham khảo

* *Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
* *Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.
* *CHỨNG ĐẠO CA Tác giả: Thiền sư Huyền Giác - Dịch giả: Cư sĩ Trúc Thiên.Nhà xuất bản Lá Bối ấn hành lần thứ nhất tại Saigon năm 1970*

| Bảng các chữ viết tắt |
| --- |
| **bo.**: Bod skad བོད་སྐད་, tiếng Tây Tạng | **ja.**: 日本語 tiếng Nhật | **ko.**: 한국어, tiếng Triều Tiên | **pi.**: Pāli, tiếng Pali | **sa.**: Sanskrit संस्कृतम्, tiếng Phạn | **zh.**: 中文 chữ Hán |
# Lương Sơn Duyên Quán

Thiền sư| Lương Sơn Duyên Quán 梁山緣觀 |
| --- |
|  |
| Hoạt động tôn giáo |
| Tôn giáo | Phật giáo |
| Tông phái | Tào Động tông |
| Sư phụ | Đồng An Quán Chí |
| Đệ tử | Thái Dương Cảnh Huyền |
| Thông tin cá nhân |
| Sinh |  |
| Ngày sinh | 920 |
| Nơi sinh | Lãng Châu |
|  |
| Mất |  |
| Ngày mất | 990 |
| Nơi mất | Lương Sơn (nay thuộc tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc) |
|  |
| Giới tính | nam |
| Quốc tịch | Đại Tống |
|  Cổng thông tin Phật giáo |
|

**Lương Sơn Duyên Quán** (zh. 梁山緣觀, ko. 량산연관 *Lyangsan Yŏngwan,* ja. *Ryōzan Enkan*, 920-990) là Thiền sư Trung Quốc đời Tống, Tổ đời thứ 5 của Tông Tào Động. Sư là đệ tử đắc pháp của Thiền Sư Đồng An Quán Chí và có môn đệ xuất sắc nhất là Thiền Sư Thái Dương Cảnh Huyền.

## Cơ duyên và hành trạng

Các tư liệu về tiểu sử của sư rất hiếm hoi, chủ yếu được chép lại trong một số bộ sách như *Cảnh Đức Truyền Đăng Lục*, Ngũ Đăng Hội Nguyên. *Cảnh Đức Truyền Đăng Lục* có kể lại một số công án vấn đáp giữa sư với đệ tử và các bài Thiền kệ do sư sáng tác.

Sư sinh năm 920, quê ở Lãng Châu. Sau khi ngộ đạo nơi Thiền sư Đồng An Quán Chí, sư đến xiển dương tông phong tại núi Lương (nay thuộc tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc).

Có tăng đến tham vấn hỏi sư: *"Sư hát khúc ca nhà ai, Tông phong nối tự người nào?"* Sư nói: *"Rồng sanh rồng con, phụng sinh phụng con."*

Tăng hỏi: *"Thế nào là chỉ ý Tổ sư từ Tây lại?"* Sư đáp: *"Thông Lĩnh chẳng truyền tin đất Hán; Người Hồ hát dối bài ca thái bình."*

Sư có làm một số bài kệ:

**Bài thứ nhấtHán văn:*

梁 山 一 曲 歌

格 外 人 難 和

十 载 訪 知 音

未 常 逢 一 箇

*Phiên âm:*

Lương Sơn nhất khúc ca

Cách ngoại nhân nan hòa

Thập tái phỏng tri âm

Vị thường phùng nhứt cá

*Dịch nghĩa:*

Lương Sơn một khúc ca

Cách, điệu người khó hòa

Mười năm tìm tri âm

Gặp gỡ vẫn còn xa.

**Bài thứ haiHán văn:*

紅 燄 藏 吾 身

何 須 塔 廟 新

有 人 相 肯 重

灰 裏 貌 全 真

*Phiên âm:*

Hồng diễm tàng ngô thân

Hà tu tháp miếu tân

Hữu nhân tương khẳng trọng

Khôi (hôi) lý mạo toàn chân

*Dịch nghĩa:*

Lửa dữ giấu toàn thân

Cần chi tháp miếu tân

Có người chịu khẳng trọng

Trong tro vẽ toàn chân.

Năm 990, sư an nhiên thị tịch, hưởng thọ 70 tuổi.

## Nguồn tham khảo

| Bảng các chữ viết tắt |
| --- |
| **bo.**: Bod skad བོད་སྐད་, tiếng Tây Tạng | **ja.**: 日本語 tiếng Nhật | **ko.**: 한국어, tiếng Triều Tiên | **pi.**: Pāli, tiếng Pali | **sa.**: Sanskrit संस्कृतम्, tiếng Phạn | **zh.**: 中文 chữ Hán |