# Tiếng Ireland cổ

| Tiếng Ireland cổ |
| --- |
| *Goídelc* |
| Phát âm | [ˈɡoːi̯ðʲelɡ] |
| Khu vực | Ireland, đảo Man, bờ tây đảo Anh |
| Phân loại | Ấn-Âu* Celt
	+ Celt hải đảo
		- Goidel
			* **Tiếng Ireland cổ**
 |
| Ngôn ngữ tiền thân | tiếng Ireland nguyên thủy
* **Tiếng Ireland cổ**
 |
| Hệ chữ viết | Chữ Latinh |
| Mã ngôn ngữ |
| ISO 639-2 | `sga` |
| ISO 639-3 | `sga` |
| Glottolog | `oldi1246` |
| Linguasphere | `50-AAA-ad` |
|

**Tiếng Ireland cổ** (*Goídelc*; tiếng Ireland: *Sean-Ghaeilge*; tiếng Gael Scotland: *Seann Ghàidhlig*; tiếng Man: *Shenn Yernish*; có lúc gọi là **tiếng Gael cổ**) là dạng ngôn ngữ Goidel cổ nhất có khối văn liệu đáng kể. Nó tồn tại từ k. 600 đến k. 900. Văn liệu đương thời hầu hết có niên đại k. 700–850; đến năm 900 ngôn ngữ này đã trở thành thành tiếng Ireland trung đại. Một số văn bản tiếng Ireland cổ có niên đại từ thế kỷ X được cho là bản sao của văn bản sáng tác từ trước. Tiếng Ireland cổ do vậy là tiền thân của tiếng Ireland hiện đại, tiếng Man, tiếng Gael Scotland.

Tiếng Ireland nổi bật vì có hệ thống hình thái và tha hình đặc biệt phức tạp (thân từ và hậu tố biến đổi một cách gần như không thể đoán trước) cùng hệ thống âm vị tương đối phức tạp, gắn liền với sự biến đổi phụ âm đầu từ mang nặng ý nghĩa ngữ pháp. Có vẻ, những đặc điểm trên vắng mặt trong tiếng Ireland nguyên thủy (dù sự biến đổi phụ âm đầu chưa mang ý nghĩa ngữ pháp có lẽ đã hiện diện từ lâu trước đó). Phần lớn hệ thống tha hình phức tạp dần mất đi, song hệ thống âm vị vẫn được lưu giữ khá nguyên vẹn trong các ngôn ngữ hiện đại.

Ngành nghiên cứu tiếng Ireland cổ đương đại vẫn chịu sự ảnh hưởng lớn của một số nhỏ học giả hoạt động vào cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX như Rudolf Thurneysen (1857–1940) và Osborn Bergin (1873–1950).

## Ghi chú

## Nguồn tham khảo

## Tài liệu

* Beekes, Robert (1995). *Comparative Indo-European Linguistics: An Introduction*.
* Fortson, Benjamin W., IV (2004). *Indo-European Language and Culture: An Introduction*.`{{Chú thích sách}}`: Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
* Green, Antony (1995). *Old Irish Verbs and Vocabulary*. Somerville, Massachusetts: Cascadilla Press. ISBN 1-57473-003-7.
* Greene, David (1973). "The Growth of Palatalization in Old Irish". *Transactions of the Philological Society*. Quyển 72 số 1. tr. 127–136. doi:10.1111/j.1467-968X.1973.tb01017.x.
* Kortlandt, Frederik Herman Henri (2007). *Italo-Celtic Origins and the Prehistory of the Irish Language*. Leiden Studies in Indo-European. Quyển 14. Rodopi. ISBN 9042021772.
* Lehmann, R. P. M.; W. P. Lehmann (1975). *An Introduction to Old Irish*. New York: Modern Language Association of America. ISBN 0-87352-289-3.
* Matasović, Ranko (2011). *Problems in the Reconstruction of Proto-Celtic* (PDF). Pavia Summer School in Indo-European Linguistics.
* McCone, Kim (1987). *The Early Irish Verb*. Maynooth: An Sagart. ISBN 1-870684-00-1.
* McCone, Kim (2005). *A First Old Irish Grammar and Reader*. Maynooth: Department of Old and Middle Irish, National University of Ireland. ISBN 0-901519-36-7.
* O'Connell, Frederick William (1912). *A Grammar of Old Irish*. Belfast: Mayne, Boyd & Son.
* Quin, E. G. (1975). *Old-Irish Workbook*. Dublin: Royal Irish Academy. ISBN 0-901714-08-9.
* Ringe, Don (2006). *From Proto-Indo-European to Proto-Germanic*.
* Sihler, Andrew (1995). *New Comparative Grammar of Greek and Latin*. Oxford University Press.
* Stifter, David (2006). *Sengoidelc: Old Irish for Beginners*. Syracuse, New York: Syracuse University Press. ISBN 0-8156-3072-7.
* Strachan, John (1949). *Old-Irish Paradigms and Selections from the Old-Irish Glosses*. Revised by Osborn Bergin . Dublin: Royal Irish Academy. ISBN 0-901714-35-6.
* Thurneysen, Rudolf (1946). *A Grammar of Old Irish*. Translated by D. A. Binchy và Osborn Bergin. Dublin: Dublin Institute for Advanced Studies. ISBN 1-85500-161-6.
* Tigges, Wim; Feargal Ó Béarra (2006). *An Old Irish Primer*. Nijmegen: Stichting Uitgeverij de Keltische Draak. ISBN 90-806863-5-2.