# Cam

| Cam |
| --- |
| *Quả cam (Citrus × sinensis)* |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Plantae |
| (không phân hạng) | Angiospermae |
| (không phân hạng) | Eudicots |
| Bộ (*ordo*) | Sapindales |
| Họ (*familia*) | Rutaceae |
| Chi (*genus*) | *Citrus* |
| Loài (*species*) | C. × sinensis |
| Danh pháp hai phần |
| Citrus × sinensis |

**Cam** là một loại quả của nhiều loài cây có múi khác nhau thuộc họ Cửu lý hương (Rutaceae) (xem danh sách các loài thực vật được gọi là cam); nó chủ yếu đề cập đến *Citrus* × *sinensis*, mà còn được gọi là **cam ngọt**, để phân biệt với *Citrus × aurantium* có liên quan, được gọi là cam chua. Cam ngọt sinh sản vô tính (apomixis thông qua phôi nucellar); giống cam ngọt phát sinh do đột biến.

Cam là trái lai từ quả chanh và quả bưởi. Bộ gen lục lạp, và do đó là dòng ngoại, là bộ gen của bưởi. Quả cam ngọt đã có trình tự bộ gen đầy đủ.

Cam có nguồn gốc ở một khu vực bao gồm Nam Trung Quốc, Đông Bắc Ấn Độ và Myanmar, và người ta nhắc đến cam ngọt sớm nhất trong văn học Trung Quốc vào năm 314 trước Công nguyên. Tính đến năm 1987, cây cam được coi là cây ăn quả được trồng nhiều nhất trên thế giới. Cây cam được trồng rộng rãi ở các vùng khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới để cho quả ngọt. Quả của cây cam có thể ăn tươi hoặc chế biến lấy nước cốt hoặc vỏ thơm. Tính đến năm 2012, cam ngọt chiếm khoảng 70% sản lượng cam quýt.

Năm 2022, 76,4 triệu tấn cam đã được trồng trên toàn thế giới, trong đó Brasil sản xuất 16,9 triệu tấn, tiếp theo là Ấn Độ và Trung Quốc.

Cam với nghĩa rộng hơn trong tên gọi thực vật còn được dùng để chỉ một số loài khác cùng chi như cam chanh (cam đắng, cam chua) (*Citrus aurantium*), cam sành...

## Trồng trọt

Trồng cam là một hình thức thương mại quan trọng và là một phần đáng kể trong nền kinh tế Hoa Kỳ (tiểu bang Florida và California), hầu hết các nước Địa Trung Hải, Brasil, México, Pakistan, Trung Quốc, Ấn Độ, Iran, Ai Cập, và Thổ Nhĩ Kỳ và đóng góp một phần nhỏ hơn trong nền kinh tế của Tây Ban Nha, Cộng hòa Nam Phi và Hy Lạp.

Lượng sản xuất cam tính theo tấn (trong năm 2004) được xếp hạng như sau

Cam "ambersweet"
1. Brasil 18.256.500
2. Hoa Kỳ 11.729.900
3. México 3.969.810
4. Ấn Độ 3.100.000
5. Tây Ban Nha 2.883.400
6. Ý 2.064.099
7. Trung Quốc 1.977.575
8. Iran 1.900.000
9. Ai Cập 1.750.000
10. Thổ Nhĩ Kỳ 1.280.000

Giữa 1974 và 2004 lượng sản xuất của cam đã gia tăng 99,8%.

Lượng sản xuất (tấn):

* 1974 31.428.199
* 1984 38.979.349
* 1994 54.733.848
* 2004 62.814.424

## Dinh dưỡng

Cam,
tất cả giống thương mại| Giá trị dinh dưỡng cho mỗi 100 g (3,5 oz) |
| --- |
| Năng lượng | 197 kJ (47 kcal) |
|  |
| **Carbohydrat** | 11.75 g |
| Đường | 9.35 g |
| Chất xơ | 2.4 g |
|  |
|  |
| **Chất béo** | 0.12 g |
|  |
|  |
| **Protein** | 0.94 g |
|

| Vitamin và khoáng chất |
| --- |
|  |
|  |
| **Vitamin** | **Lượng%DV**† |
| Vitamin A equiv. | 1% 11 μg |
| Thiamine (B1) | 7% 0.087 mg |
| Riboflavin (B2) | 3% 0.04 mg |
| Niacin (B3) | 2% 0.282 mg |
| Acid pantothenic (B5) | 5% 0.25 mg |
| Vitamin B6 | 4% 0.06 mg |
| Folate (B9) | 8% 30 μg |
| Choline | 2% 8.4 mg |
| Vitamin C | 59% 53.2 mg |
| Vitamin E | 1% 0.18 mg |
|  |
|  |
| **Chất khoáng** | **Lượng%DV**† |
| Calci | 3% 40 mg |
| Sắt | 1% 0.1 mg |
| Magiê | 2% 10 mg |
| Mangan | 1% 0.025 mg |
| Phốt pho | 1% 14 mg |
| Kali | 6% 181 mg |
| Kẽm | 1% 0.07 mg |
|  |

 |
|  |
| **Thành phần khác** | **Lượng** |
| Nước | 86.75 g |
|  |
|

---

Liên kết đến mục trên cơ sở dữ liệu của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ |
| † Tỷ lệ phần trăm được ước tính dựa trên khuyến nghị Hoa Kỳ dành cho người trưởng thành, ngoại trừ kali, được ước tính dựa trên khuyến nghị của chuyên gia từ Học viện Quốc gia. |

180 gam cam ở dạng đồ tráng miệng nguyên chất cung cấp tới 160% nhu cầu vitamin C trung bình của một người trong một ngày. Cam cũng chứa vitamin A, calci và chất xơ.

## Sử dụng

Cam được trồng rộng rãi ở những nơi có khí hậu ấm áp, và vị cam có thể biến đổi từ ngọt đến chua. Cam thường lột vỏ và ăn lúc còn tươi, hay vắt lấy nước. Vỏ cam dày, có vị đắng, thường bị vứt đi nhưng có thể chế biến thành thức ăn cho súc vật bằng cách rút nước bằng sức ép và hơi nóng. Nó cũng được dùng làm gia vị hay đồ trang trí trong một số món ăn. Lớp ngoài cùng của vỏ có thể được dùng làm "zest" để thêm hương vị cam vào thức ăn. Phần trắng của vỏ cam là một nguồn pectin.

Sản phẩm làm từ cam gồm có:

* Thịt cam dùng trong bữa ăn nhẹ, làm thành nước uống, các loại sinh tố, thêm vào món salad trái cây...
* Nước cam dùng để uống
* Dầu cam, được chế biến bằng cách ép vỏ. Nó được dùng làm gia vị trong thực phẩm và làm hương vị trong nước hoa. Dầu cam có khoảng 90% d-Limonene, một dung môi dùng trong nhiều hóa chất dùng trong gia đình, cùng với dầu chanh dùng để làm chất tẩy dầu mỡ và tẩy rửa nói chung. Chất tẩy rửa từ tinh chất cam hiệu quả, thân thiện với môi trường, và ít độc hại hơn sản phẩm cất từ dầu mỏ, đồng thời có mùi dễ chịu hơn.
* Vỏ cam dày lớp màu trắng của nó được gọi là trần bì là một vị thuốc Nam dùng chữa ho.

## Hình ảnh

* Cam sau khi gọt vỏ
* Hoa cam và cam trên cây
* Cam và nước cam
* Lát cắt cấu trúc của quả cam
* Một cây cam sành ở miền Nam Việt Nam
* Cam Vinh, đặc sản đã được nhận chứng nhận chỉ dẫn địa lý ở Nghệ An

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* *Citrus sinensis* Danh sách chất hóa học (Cơ sở dữ liệu về hóa thực vật và sắc tộc học thực vật của Dr. Duke), USDA, Cục Nghiên cứu Nông nghiệp. (bằng tiếng Anh)
* Cam: Phương pháp an toàn để dự trữ, bảo quản và thưởng thức. (2006). Đại học Nông nghiệp và Tài nguyên Thiên nhiên California. (bằng tiếng Anh)