# Quá trình nắm quyền lực của Adolf Hitler

Hitler vào năm 1923
Quá trình xác lập quyền lực của Adolf Hitler, nhà độc tài của Đức trong thời kỳ Quốc xã từ năm 1933 cho đến khi tự sát vào năm 1945, bắt đầu tại Cộng hòa Weimar mới được thành lập vào tháng 9 năm 1919, khi Hitler gia nhập *Deutsche Arbeiterpartei* (DAP; Đảng Công nhân Đức). Ông nhanh chóng trở nên nổi bật và trở thành một trong những diễn thuyết gia được yêu thích nhất của đảng. Trong nỗ lực lôi kéo các tầng lớp dân cư rộng lớn hơn và thu phục công nhân Đức, tên đảng đã được đổi thành *Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei* (NSDAP; Đảng Công nhân Đức Quốc gia Xã hội Chủ nghĩa), thường được biết đến với tên gọi Đảng Quốc xã, và một cương lĩnh mới đã được thông qua. Hitler được phong làm lãnh đạo đảng vào năm 1921 sau khi ông đe dọa sẽ rời bỏ đảng. Đến năm 1922, quyền kiểm soát của ông đối với đảng là không thể bàn cãi. Đảng Quốc xã là một đảng hữu khuynh, nhưng trong những năm đầu, họ cũng có các thành phần chống tư sản. Hitler sau đó đã khởi xướng một cuộc thanh trừng các thành phần này và tái khẳng định sự ủng hộ của Đảng Quốc xã đối với việc hợp tác với giới doanh nghiệp Đức. Điều này bao gồm việc sát hại những người chỉ trích Hitler trong nội bộ đảng trong Đêm của những con dao dài, vốn cũng đóng vai trò như một công cụ để bảo vệ quyền lực.

Năm 1923, Hitler nỗ lực thực hiện một cuộc đảo chính tại Bavaria, được biết đến với tên gọi Đảo chính quán bia. Ông bị bắt và đưa ra xét xử, điều này mang lại cho ông danh tiếng trên toàn quốc. Ông bị kết án 5 năm giam giữ tại pháo đài, nhưng chỉ thi hành án 9 tháng. Trong thời gian này, ông đã viết cuốn *Mein Kampf* (Đời đấu tranh của tôi), cuốn sách trở thành cẩm nang cho tư tưởng Quốc xã của ông. Sau khi được thả, Hitler thay đổi chiến thuật, thay vào đó chọn cách chiếm quyền thông qua các phương tiện pháp lý và dân chủ. Trong những năm 1920, ông và đảng Quốc xã tranh cử trên cương lĩnh chống cộng sản, bài Do Thái và chủ nghĩa dân tộc cực đoan. Các lãnh đạo đảng đã kịch liệt chỉ trích chính phủ dân chủ đương thời và Hòa ước Versailles, đồng thời hứa hẹn sẽ biến nước Đức thành một cường quốc thế giới. Hầu hết người Đức tỏ ra thờ ơ với những lời lẽ của Hitler khi nền kinh tế Đức bắt đầu phục hồi, phần lớn nhờ vào các khoản vay từ Hoa Kỳ theo Kế hoạch Dawes. Cảnh quan chính trị Đức đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi vụ Sụp đổ thị trường chứng khoán phố Wall năm 1929. Cuộc Đại khủng hoảng đã làm suy yếu nghiêm trọng nền kinh tế Đức và càng làm phân cực chính trị Đức. Trong thời điểm hỗn loạn này, Đảng Cộng sản Đức cũng bắt đầu chiến dịch và kêu gọi một cuộc cách mạng. Một số lãnh đạo doanh nghiệp, lo sợ phe cộng sản nắm quyền, đã bắt đầu ủng hộ Đảng Quốc xã.

Hitler ra tranh cử tổng thống vào năm 1932 và bị đánh bại bởi người đương nhiệm Paul von Hindenburg, nhưng đã đạt được kết quả ấn tượng khi đứng thứ hai trong cả hai vòng bầu cử. Vào tháng 7 năm 1932, đảng Quốc xã đã trở thành đảng lớn nhất trong Reichstag, mặc dù chưa đạt được đa số tuyệt đối. Theo truyền thống, lãnh đạo của đảng nắm giữ nhiều ghế nhất trong Reichstag sẽ được bổ nhiệm làm Thủ tướng. Tuy nhiên, Tổng thống von Hindenburg đã ngần ngại trong việc bổ nhiệm Hitler. Sau nhiều cuộc đàm phán ngầm, bao gồm các nhà công nghiệp, con trai của Hindenburg là Oskar von Hindenburg, cựu thủ tướng Franz von Papen và Hitler, Hindenburg đã chấp thuận và vào ngày 30 tháng 1 năm 1933, ông chính thức bổ nhiệm Hitler làm thủ tướng mới của nước Đức. Mặc dù đã là thủ tướng, Hitler vẫn chưa phải là một nhà độc tài tuyệt đối.

Cơ sở cho nền độc tài của Hitler được đặt ra khi Reichstag bị phóng hỏa vào tháng 2 năm 1933. Cáo buộc những người Cộng sản về vụ hỏa hoạn (người cộng sản Hà Lan Marinus van der Lubbe được tìm thấy tại hiện trường vụ án), Hitler đã thuyết phục Hindenburg thông qua Sắc lệnh Hỏa hoạn Nghị viện, điều này đã hạn chế nghiêm trọng các quyền tự do và quyền lợi của công dân Đức khi Hitler bắt đầu loại bỏ các đối thủ chính trị của mình. Sau sắc lệnh này, ông bắt đầu lập luận cho những biện pháp quyết liệt hơn để hạn chế sự phản đối chính trị và đề xuất Đạo luật Trao quyền năm 1933. Đạo luật này trao cho chính phủ Đức quyền ghi đè các quyền cá nhân được quy định trong hiến pháp, và trao cho Thủ tướng (Hitler) quyền lực khẩn cấp để ban hành và thực thi luật pháp mà không cần sự giám sát của quốc hội. Đạo luật có hiệu lực vào tháng 3, và đến tháng 4, Hitler nắm giữ quyền lực độc tài trên thực tế (de facto) và ra lệnh xây dựng trại tập trung đầu tiên tại Đức ở Dachau cho những người cộng sản và các đối thủ chính trị khác. Quá trình xác lập quyền lực của Hitler hoàn tất vào tháng 8 năm 1934 khi, sau cái chết của Hindenburg, Hitler đã sáp nhập văn phòng thủ tướng với văn phòng tổng thống thành danh hiệu *Führer* ("Lãnh tụ").

Sự trỗi dậy của Hitler được hỗ trợ bởi sự sẵn lòng sử dụng bạo lực của ông trong việc thúc đẩy các mục tiêu chính trị và tuyển dụng các đảng viên sẵn sàng làm điều tương tự. Bên cạnh các cuộc chiến tranh cử mà Hitler tham gia với tư cách là người diễn thuyết và tổ chức, các cuộc chiến đường phố bạo lực đã diễn ra giữa lực lượng *Rotfrontkämpferbund* của phe Cộng sản và *Sturmabteilung* (SA) của phe Quốc xã. Một khi nền độc tài đã được thiết lập vững chắc, chính phe Quốc xã đã tạo ra một huyền thoại xung quanh quá trình vươn tới quyền lực của họ. Tuyên truyền của Đức mô tả giai đoạn này là *Kampfzeit* (thời kỳ đấu tranh) hoặc *Kampfjahre* (những năm đấu tranh).

## Ảnh hưởng từ thời kỳ đầu của nước Đức

Các nhà sử học đã bình luận về tầm ảnh hưởng từ quá trình "tích hợp tiêu cực" của Thủ tướng Đức Otto von Bismarck trong việc thiết lập một bầu không khí bài trừ ở nước Đức thời kỳ đầu, điều đã để lại dấu ấn lâu dài lên chủ nghĩa dân tộc Đức sau này. Bismarck đã tìm cách vượt qua những chia rẽ về tôn giáo và chính trị ở nước Đức sơ khai bằng cách tập hợp dân chúng chống lại một kẻ thù chung. Ban đầu, Bismarck thực hiện một chiến dịch chống lại Giáo hội Công giáo từ năm 1873 đến cuối những năm 1870, được gọi là *Kulturkampf* (Cuộc đấu tranh văn hóa), nhằm đặt nghi vấn về việc liệu họ trung thành với Berlin hay các quốc gia Công giáo khác. Thay vì hợp nhất người dân Đức, chiến dịch này lại dẫn đến việc củng cố sự ủng hộ dành cho Giáo hội Công giáo và làm rạn nứt mối quan hệ với một bộ phận tôn giáo thiểu số quan trọng.

Đến năm 1878, Bismarck ban hành một loạt luật chống xã hội chủ nghĩa có hiệu lực từ năm 1878 đến 1890 nhằm cô lập Đảng Dân chủ Xã hội Đức (SPD). Trong khi một số tầng lớp xã hội Đức được thống nhất bởi điều này, nhiều công nhân công nghiệp đã tập hợp lại xung quanh SPD. Các nhà sử học bày tỏ rằng vì nhà nước Đức khi đó vẫn còn rất non trẻ, nên nó rất dễ bị tác động; chiến lược đối đầu thay vì đồng thuận của Bismarck đã thiết lập một tông giọng: hoặc là trung thành với chính phủ, hoặc là kẻ thù của nhà nước. Điều này đã ảnh hưởng trực tiếp đến tư tưởng dân tộc chủ nghĩa Đức và phong trào Quốc xã sau này.

## Những bước đi đầu tiên (1918–1924)

Adolf Hitler bắt đầu tham gia vào Đảng Công nhân Đức non trẻ sau Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Ông không thích tên gọi của tổ chức này và đề xuất đổi tên thành 'Đảng Cách mạng Xã hội.' Sau đó, ông đã biến nó thành Đảng Quốc xã và thiết lập tông giọng bạo lực cho phong trào ngay từ sớm bằng cách thành lập tổ chức bán quân sự *Sturmabteilung* (SA).

Vùng Bayern vốn theo Công giáo luôn bất bình với sự cai trị từ vùng Berlin theo Tin lành, và ban đầu Hitler coi cuộc cách mạng ở Bayern là phương tiện để giành quyền lực. Một nỗ lực đảo chính sớm vào tháng 11 năm 1923, được gọi là Đảo chính quán bia tại München, đã chứng minh là vô ích, và Hitler bị bỏ tù vì dẫn đầu cuộc đảo chính này. Ông đã tận dụng thời gian này để viết cuốn *Mein Kampf* (Đời đấu tranh của tôi), trong đó ông lập luận rằng các đạo đức Do Thái-Kitô giáo ủy mị đang làm suy yếu châu Âu, và nước Đức cần một kẻ mạnh không khoan nhượng để phục hồi vị thế và xây dựng một đế chế. Rút kinh nghiệm từ cuộc đảo chính thất bại, ông quyết định chuyển sang chiến thuật theo đuổi quyền lực thông qua các phương tiện pháp lý thay vì chiếm quyền chính phủ bằng vũ lực.

### Từ Hiệp định Đình chiến (tháng 11 năm 1918) đến khi gia nhập đảng (tháng 9 năm 1919)

Tin tức trên báo chí Hoa Kỳ tháng 2 năm 1919 về tình trạng bất ổn tại Đức
Năm 1914, sau khi được Ludwig III của Bayern cho phép, Hitler khi đó 25 tuổi, sinh tại Áo, đã nhập ngũ vào một trung đoàn Bayern thuộc Lục quân Đế quốc Đức, mặc dù lúc đó ông chưa phải là công dân Đức. Trong hơn bốn năm (tháng 8 năm 1914 – tháng 11 năm 1918), Đức là bên tham chiến chính trong Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Sau khi chiến sự tại Mặt trận phía Tây kết thúc vào tháng 11 năm 1918, Hitler xuất viện vào ngày 19 tháng 11 từ bệnh viện Pasewalk và trở về München, nơi lúc đó đang trong trạng thái biến động xã hội chủ nghĩa. Đến nơi vào ngày 21 tháng 11, ông được điều về Đại đội 7, Tiểu đoàn Thay thế số 1 thuộc Trung đoàn Bộ binh số 2. Vào tháng 12, ông được chuyển đến một trại tù binh chiến tranh ở Traunstein làm lính canh. Ông ở đó cho đến khi trại giải thể vào tháng 1 năm 1919, sau đó trở lại München và dành vài tuần làm nhiệm vụ canh gác tại ga tàu chính của thành phố (Hauptbahnhof), nơi các binh sĩ thường xuyên đi qua.

Trong thời gian này, một số người Đức nổi tiếng đã bị ám sát, bao gồm nhà xã hội chủ nghĩa Kurt Eisner, người bị một người theo chủ nghĩa dân tộc Đức bắn chết vào ngày 21 tháng 2 năm 1919. Đối thủ của ông là Erhard Auer cũng bị thương trong một vụ tấn công. Các hành vi bạo lực khác bao gồm vụ sát hại cả Thiếu tá Paul Ritter von Jahreiß và nghị sĩ bảo thủ Heinrich Osel. Trong bối cảnh hỗn loạn chính trị này, Berlin đã điều quân đội đến – những người bị phe cộng sản gọi là "Vệ binh trắng của chủ nghĩa tư bản". Vào ngày 3 tháng 4 năm 1919, Hitler được bầu làm sĩ quan liên lạc (liaison) của tiểu đoàn quân đội của mình và một lần nữa vào ngày 15 tháng 4. Trong thời gian này, ông đã hối thúc đơn vị mình đứng ngoài các cuộc giao tranh và không tham gia vào bất kỳ phe nào.

Cộng hòa Xô viết Bayern chính thức bị dập tắt vào ngày 6 tháng 6, khi Trung tướng Burghard von Oven và lực lượng của ông tuyên bố München đã an toàn. Sau các vụ bắt giữ và hành quyết, Hitler đã tố cáo một đồng nghiệp liên lạc là Georg Dufter là một "kẻ kích động đám đông cực đoan" thân Xô viết. Những lời khai khác mà ông đưa ra trước ủy ban điều tra quân sự đã cho phép họ loại bỏ các thành viên khác của quân đội vốn "đã bị nhiễm tư tưởng cách mạng." Nhờ quan điểm chống cộng sản, ông đã tránh được việc bị giải ngũ khi đơn vị của ông bị giải tán vào tháng 5 năm 1919.

Vào tháng 6 năm 1919, Hitler được chuyển đến văn phòng giải ngũ của Trung đoàn Bộ binh số 2. Vào khoảng thời gian này, bộ chỉ huy quân sự Đức đã ban hành một sắc lệnh rằng ưu tiên chính của quân đội là "phối hợp với cảnh sát, thực hiện giám sát chặt chẽ hơn đối với người dân... để mọi mầm mống bất ổn mới có thể được phát hiện và dập tắt." Vào tháng 5 năm 1919, Karl Mayr trở thành chỉ huy Tiểu đoàn 6 của trung đoàn vệ binh tại München và từ ngày 30 tháng 5 là người đứng đầu "Phòng Giáo dục và Tuyên truyền" của Bộ Chỉ huy Tổng quát von Oven và Bộ Chỉ huy Tập đoàn số 4 (Phòng Ib). Với tư cách là người đứng đầu bộ phận tình báo, Mayr đã tuyển dụng Hitler làm đặc vụ ngầm vào đầu tháng 6 năm 1919. Dưới quyền Đại úy Mayr, các khóa học "tư duy quốc gia" đã được tổ chức tại trại Reichswehr ở Lechfeld gần Augsburg, với sự tham dự của Hitler từ ngày 10 đến 19 tháng 7. Trong thời gian này, Hitler đã gây ấn tượng mạnh với Mayr đến mức ông đã chỉ định Hitler vào một "biệt đội giáo dục" chống Bolshevik với tư cách là 1 trong 26 giảng viên vào mùa hè năm 1919.

Vào tháng 7 năm 1919, Hitler được bổ nhiệm làm *Verbindungsmann* (nhân viên tình báo) của một *Aufklärungskommando* (biệt đội trinh sát) thuộc lực lượng *Reichswehr*, vừa để gây ảnh hưởng đến các binh sĩ khác, vừa để thâm nhập vào Đảng Công nhân Đức (DAP). DAP đã được thành lập bởi Anton Drexler, Karl Harrer và những người khác, thông qua việc sáp nhập các nhóm khác, vào ngày 5 tháng 1 năm 1919 tại một buổi tập hợp nhỏ ở nhà hàng Fuerstenfelder Hof tại München. Trong khi nghiên cứu các hoạt động của DAP, Hitler đã bị ấn tượng bởi các ý tưởng bài Do Thái, dân tộc chủ nghĩa, chống tư bản và chống Marx của Drexler.

Thẻ đảng viên Đảng Công nhân Đức (DAP) của Hitler
Trong cuộc họp ngày 12 tháng 9 năm 1919, Hitler đã cảm thấy bị xúc phạm trước những bình luận của một thính giả nhắm vào Gottfried Feder, người đang diễn thuyết, một nhà kinh tế mà Hitler đã quen biết nhờ một bài giảng mà Feder trình bày trong một khóa học "giáo dục" của quân đội. Thính giả đó (trong cuốn *Mein Kampf*, Hitler gọi ông ta một cách khinh miệt là "giáo sư") khẳng định rằng Bayern nên hoàn toàn độc lập khỏi Đức và nên ly khai khỏi Đức để hợp nhất với Áo nhằm thành lập một quốc gia Nam Đức mới. Hitler nóng nảy đã đứng dậy và mắng nhiếc người đàn ông đó, cuối cùng khiến ông ta phải rời khỏi cuộc họp trước khi kết thúc.

Ấn tượng với kỹ năng hùng biện của Hitler, Drexler đã khuyến khích ông gia nhập DAP. Theo lệnh của cấp trên trong quân đội, Hitler đã nộp đơn xin gia nhập đảng. Trong vòng một tuần, Hitler nhận được một tấm bưu thiếp xác nhận ông đã chính thức được chấp nhận làm đảng viên và ông nên đến một cuộc họp "ủy ban" để thảo luận về việc đó. Hitler đã tham dự cuộc họp "ủy ban" được tổ chức tại quán bia Alte Rosenbad tồi tàn. Sau này Hitler viết rằng việc gia nhập đảng non trẻ này "...là quyết định dứt khoát nhất đời tôi. Từ đây không có và không thể có con đường lui. ... Tôi đã đăng ký làm đảng viên của Đảng Công nhân Đức và nhận được một thẻ đảng viên tạm thời với con số 7". Thông thường, quân nhân tại ngũ không được phép tham gia các đảng phái chính trị. Tuy nhiên, trong trường hợp này, Hitler đã có sự cho phép của Đại úy Mayr để gia nhập DAP. Hơn nữa, Hitler được phép ở lại quân đội và nhận mức lương hàng tuần là 20 đồng mark vàng.

### Từ giai đoạn đầu gia nhập đảng đến cuộc hỗn chiến tại Hofbräuhaus (tháng 11 năm 1921)

*Otto Strasser*: Cương lĩnh của NSDAP là gì?
*Hitler*: Cương lĩnh không phải là vấn đề. Vấn đề duy nhất là quyền lực.
*Strasser*: Quyền lực chỉ là phương tiện để thực hiện cương lĩnh.
*Hitler*: Đó là ý kiến của những kẻ trí thức. Chúng ta cần quyền lực!

Đến đầu năm 1920, DAP đã phát triển lên hơn 101 thành viên, và Hitler nhận được thẻ đảng viên với số thứ tự 555 (các con số bắt đầu từ 501). Kỹ năng hùng biện và tuyên truyền đáng nể của Hitler đã được ban lãnh đạo đảng đánh giá cao. Với sự ủng hộ của Anton Drexler, Hitler trở thành trưởng ban tuyên truyền của đảng vào đầu năm 1920 và những hành động của ông bắt đầu làm thay đổi bộ mặt của tổ chức này. Ông đã tổ chức cuộc họp lớn nhất từ trước đến nay của đảng với 2.000 người tham dự vào ngày 24 tháng 2 năm 1920 tại quán bia *Staatliches Hofbräuhaus* ở München. Tại đó, Hitler đã công bố cương lĩnh 25 điểm của đảng (*xem* Cương lĩnh Quốc gia Xã hội). Ông cũng đạo diễn việc đổi tên DAP thành *Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterparty* – NSDAP (Đảng Công nhân Đức Quốc gia Xã hội Chủ nghĩa), sau này được cả thế giới biết đến với cái tên Đảng Quốc xã.

Hitler đã thiết kế biểu ngữ của đảng với hình chữ vạn nằm trong một vòng tròn trắng trên nền đỏ. Ông giải ngũ vào tháng 3 năm 1920 và bắt đầu làm việc toàn thời gian cho Đảng Quốc xã. Mặc dù NSDAP tuyên bố rằng Hitler không nhận thu nhập từ họ và sống dựa vào thù lao diễn thuyết tại các sự kiện ngoài đảng, thực tế ông đã nhận được sự hỗ trợ tài chính từ nhiều nhà bảo trợ giàu có và những người có cảm tình với đảng.

Văn phòng đầu tiên của Hitler tại quán bia *Sterneckerbräu* ở München
Trong năm 1920, một "đội bảo vệ hội trường" nhỏ đã được tổ chức xung quanh Emil Maurice. Nhóm này ban đầu được đặt tên là "Đội trật tự" (*Ordnertruppen*). Sau đó, vào tháng 8 năm 1921, Hitler đã định nghĩa lại nhóm này thành "Phòng Thể dục và Thể thao" của đảng (*Turn- und Sportabteilung*). Đến mùa thu năm 1921, nhóm này được gọi là *Sturmabteilung* ("Binh đoàn Bão táp") hay SA, và đến tháng 11 năm 1921, nhóm chính thức được biết đến dưới tên gọi đó.

Cũng trong năm 1920, Hitler bắt đầu diễn thuyết tại các quán bia ở München, đặc biệt là tại *Hofbräuhaus*, *Sterneckerbräu* và *Bürgerbräukeller*. Chỉ duy nhất Hitler là người có khả năng thu hút đám đông đến nghe các bài phát biểu và tham dự các buổi họp đảng. Vào thời điểm này, cảnh sát đã bắt đầu giám sát các bài phát biểu, và những hồ sơ còn lưu lại của họ tiết lộ rằng Hitler đã trình bày các bài diễn thuyết với tiêu đề như *Hiện tượng chính trị, người Do Thái và Hòa ước Versailles*. Cuối năm đó, số lượng đảng viên được ghi nhận là 2.000 người.

Vào tháng 6 năm 1921, trong khi Hitler và Dietrich Eckart đang có chuyến đi gây quỹ tới Berlin, một cuộc nổi loạn đã bùng phát trong nội bộ Đảng Quốc xã tại München - đại bản doanh của tổ chức. Các thành viên trong ban chấp hành muốn sáp nhập với đối thủ là Đảng Xã hội Đức (DSP). Hitler trở lại München vào ngày 11 tháng 7 và giận dữ đệ đơn từ chức. Các thành viên ủy ban nhận ra rằng sự ra đi của nhân vật diễn thuyết và biểu tượng công chúng hàng đầu sẽ đồng nghĩa với sự kết thúc của đảng. Hitler thông báo ông sẽ gia nhập lại với điều kiện ông phải thay thế Drexler giữ chức chủ tịch đảng và trụ sở đảng phải được đặt cố định tại München. Ủy ban đã đồng ý, và ông gia nhập lại đảng vào ngày 26 tháng 7 với tư cách đảng viên số 3.680.

Trong những ngày sau đó, Hitler đã diễn thuyết trước nhiều hội trường chật kín người để tự bào chữa cho mình và nhận được những tràng pháo tay vang dội. Chiến lược của ông đã chứng minh sự thành công: tại một đại hội đảng viên, ông được trao quyền lực tuyệt đối với tư cách chủ tịch đảng, với chỉ duy nhất một phiếu chống.

Ngày 14 tháng 9 năm 1921, Hitler cùng một lượng lớn thành viên SA và những người ủng hộ Đảng Quốc xã khác đã phá rối cuộc họp của Liên minh Bayern tại quán bia *Löwenbräukeller*. Tổ chức liên bang này phản đối chủ nghĩa trung ương của Hiến pháp Weimar nhưng chấp nhận chương trình xã hội của nó. Liên minh được lãnh đạo bởi Otto Ballerstedt, một kỹ sư mà Hitler coi là "đối thủ nguy hiểm nhất của tôi". Một đảng viên Quốc xã là Hermann Esser đã trèo lên ghế và hét lớn rằng người Do Thái phải chịu trách nhiệm cho những rủi ro của Bayern, trong khi các đảng viên Quốc xã khác hò hét yêu cầu Ballerstedt nhường bục diễn thuyết cho Hitler. Phe Quốc xã đã đánh đập Ballerstedt và xô ông khỏi sân khấu xuống dưới đám đông thính giả. Hitler và Esser bị bắt, và Hitler đã đưa ra nhận xét khét tiếng với ủy viên cảnh sát: "Không sao cả. Chúng tôi đã đạt được điều mình muốn. Ballerstedt đã không thể phát biểu."

Chưa đầy hai tháng sau, ngày 4 tháng 11 năm 1921, Đảng Quốc xã tổ chức một buổi họp công khai lớn tại quán bia München *Hofbräuhaus*. Sau khi Hitler diễn thuyết được một lúc, buổi họp đã bùng nổ thành một cuộc hỗn chiến, trong đó một đơn vị SA nhỏ đã đánh bại phe đối lập. Vì vai trò trong những sự kiện này, Hitler cuối cùng bị kết án vào tháng 1 năm 1922 với mức án ba tháng tù giam vì tội "phá rối trật tự công cộng", nhưng ông chỉ thi hành án hơn một tháng tại Nhà tù Stadelheim ở München.

### Từ cuộc hỗn chiến nhà bia đến âm mưu "đảo chính"

Trong năm 1922 và đầu năm 1923, Hitler và Đảng Quốc xã đã thành lập hai tổ chức mà sau này có ý nghĩa cực kỳ to lớn. Tổ chức đầu tiên bắt đầu với tên gọi *Jungsturm Adolf Hitler* và *Jugendbund der NSDAP*; sau này chúng trở thành Đoàn Thanh niên Hitler. Tổ chức còn lại là *Stabswache* (Đội Bảo vệ Bộ tham mưu), đến tháng 5 năm 1923 được đổi tên thành *Stoßtrupp-Hitler* (Biệt đội Xung kích Hitler). Phiên bản sơ khai của đơn vị cận vệ cho Hitler này sau này chính là lực lượng *Schutzstaffel* (SS).

Lấy cảm hứng từ cuộc Hành quân đến Rome của Benito Mussolini năm 1922, Hitler quyết định rằng một cuộc đảo chính (*coup d'état*) là chiến lược phù hợp để giành quyền kiểm soát chính phủ Đức. Vào tháng 5 năm 1923, các thành phần nhỏ trung thành với Hitler trong lực lượng *Reichswehr* đã giúp SA thu mua trái phép một trại lính cùng vũ khí, nhưng lệnh xuất quân chưa bao giờ được ban ra, có thể là vì Hitler đã bị Tướng quân đội Otto von Lossow cảnh báo rằng "ông ta sẽ bị bắn hạ" bởi binh lính *Reichswehr* nếu nỗ lực thực hiện đảo chính.

Quảng trường Marienplatz tại München trong cuộc Đảo chính quán bia ngày 9 tháng 11 năm 1923
Bước ngoặt xảy ra khi Hitler dẫn đầu cuộc Đảo chính quán bia, một nỗ lực đảo chính vào ngày 8–9 tháng 11 năm 1923. Tại nhà bia *Bürgerbräukeller* ở München, Hitler và các cộng sự đã công bố kế hoạch: các quan chức chính phủ Bayern sẽ bị lật đổ, Hitler sẽ được đưa lên làm người đứng đầu chính phủ, và München sau đó được sử dụng làm căn cứ địa để tiến quân về Berlin. Gần 2.000 đảng viên Quốc xã đã tiến về Marienplatz ở trung tâm thành phố München, nơi họ chạm trán với một hàng rào cảnh sát được triệu tập để ngăn chặn. Mười sáu đảng viên Quốc xã và bốn sĩ quan cảnh sát đã thiệt mạng trong vụ bạo lực sau đó. Hitler trốn thoát khỏi thành phố nhưng bị bắt vào ngày 11 tháng 11 năm 1923, và bị đưa ra xét xử vì tội đại phản nghịch, điều này đã mang lại cho ông sự chú ý rộng rãi của công chúng.

Các bị cáo trong vụ xét xử Đảo chính quán bia
Phiên tòa bắt đầu vào tháng 2 năm 1924. Hitler đã nỗ lực đảo ngược tình thế, đưa nền dân chủ và Cộng hòa Weimar ra xét xử như những kẻ phản bội nhân dân Đức. Hitler bị kết tội và vào ngày 1 tháng 4 bị tuyên án 5 năm tù *Festungshaft* (tù pháo đài) tại Nhà tù Landsberg. Tại đây, ông nhận được sự đối đãi thân thiện từ các lính canh; ông có một căn phòng nhìn ra sông, được thắt cà vạt, có khách ghé thăm thường xuyên, được phép nhận thư từ những người ủng hộ và được phép sử dụng thư ký riêng.

Nỗi lo lớn nhất của Hitler trong phiên tòa là nguy cơ bị chính phủ Bayern trục xuất về quê hương Áo. Tuy nhiên, thẩm phán phiên tòa, Georg Neithardt, đã có thiện cảm với Hitler và cho rằng các đạo luật liên quan của Cộng hòa Weimar không thể áp dụng cho Hitler theo các điều khoản của Luật Bảo vệ Cộng hòa:

> Hitler là một người Đức gốc Áo. Ông coi mình là một người Đức. Theo quan điểm của tòa án, ý nghĩa và các điều khoản của mục 9, đoạn II của Luật Bảo vệ Cộng hòa không thể áp dụng cho một người có suy nghĩ và cảm nhận đậm chất Đức như Hitler, người đã tự nguyện phục vụ bốn năm rưỡi trong quân đội Đức thời chiến, người đã đạt được những danh hiệu quân sự cao quý nhờ sự dũng cảm xuất chúng trước kẻ thù, đã bị thương, chịu tổn hại sức khỏe và được giải ngũ vào sự quản lý của Bộ Chỉ huy khu vực München I."
>
>
>

Được Tòa án Tối cao Bayern ân xá, ông được ra tù vào ngày 20 tháng 12 năm 1924, sau khi mới chấp hành án được chín tháng, bất chấp sự phản đối của công tố viên bang. Hitler đã tận dụng thời gian ở Nhà tù Landsberg để xem xét lại chiến lược chính trị của mình và đọc cho phó bản Rudolf Hess ghi chép tập đầu tiên của cuốn *Mein Kampf* (*Cuộc đấu tranh của tôi*; tên gốc ban đầu là *Bốn năm rưỡi đấu tranh chống lại sự dối trá, ngu xuẩn và hèn nhát*).

Sau cuộc Đảo chính quán bia, Đảng Quốc xã bị cấm tại Bayern, nhưng đảng đã tham gia hai cuộc bầu cử năm 1924 thông qua ủy nhiệm với tên gọi Phong trào Tự do Quốc gia Xã hội chủ nghĩa (NSFB) (sự kết hợp giữa *Deutschvölkische Freiheitspartei* (DVFP) và Đảng Quốc xã (NSDAP)). Trong cuộc bầu cử liên bang tháng 5 năm 1924, đảng đã giành được ghế trong Reichstag với 6,6% (1.918.329) phiếu bầu cho Phong trào. Trong cuộc bầu cử liên bang tháng 12 năm 1924, Phong trào Tự do Quốc gia Xã hội chủ nghĩa đã mất 18 ghế, chỉ còn giữ được 14 ghế, với 3% (907.242) cử tri bầu cho đảng của Hitler. Bê bối Barmat thường được sử dụng trong tuyên truyền Quốc xã sau này, vừa như một chiến lược tranh cử, vừa như một lời kêu gọi bài Do Thái.

Sau khi suy ngẫm, Hitler xác định rằng quyền lực không thể đạt được thông qua cách mạng bên ngoài chính phủ, mà phải thông qua cái mà ông gọi là "con đường hợp pháp" trong khuôn khổ hệ thống dân chủ được thiết lập tại Weimar.

## Tiến tới quyền lực (1925–1930)

Trong cuộc bầu cử liên bang tháng 5 năm 1928, Đảng Quốc xã chỉ giành được 12 ghế trong Reichstag. Mức tăng trưởng cao nhất tại các tỉnh vẫn là ở Bayern (5,1%), mặc dù tại ba khu vực khác, phe Quốc xã thậm chí không giành nổi 1% số phiếu. Nhìn chung, đảng này chỉ chiếm 2,6% tổng số phiếu bầu (810.100 phiếu). Một phần do kết quả nghèo nàn này, Hitler quyết định rằng người dân Đức cần biết nhiều hơn về các mục tiêu của ông. Bất chấp sự ngăn cản từ nhà xuất bản, ông đã viết cuốn sách thứ hai, tác phẩm sau này được tìm thấy và xuất bản sau khi ông qua đời với tên gọi *Zweites Buch* (Cuốn sách thứ hai). Vào thời gian này, SA bắt đầu một giai đoạn gây hấn có chủ đích đối với lực lượng *Roter Frontkämpferbund* (*Rotfront*) bằng cách diễu hành vào các thành trì của phe Cộng sản và khơi mào các cuộc ẩu đả bạo lực.

Vào cuối năm 1928, số lượng đảng viên được ghi nhận là 130.000 người. Tháng 3 năm 1925, Erich Ludendorff đã đại diện cho Đảng Quốc xã trong cuộc bầu cử Tổng thống. Ông chỉ giành được 280.000 phiếu bầu (1,1%) và là ứng cử viên duy nhất nhận được chưa đầy một triệu phiếu. Các cuộc chiến trên đường phố ngày càng trở nên bạo lực. Sau khi lực lượng Rotfront phá ngang một bài diễn thuyết của Hitler, SA đã tuần hành trên các đường phố ở Nuremberg và sát hại hai người qua đường. Để trả đũa, SA cũng tấn công một cuộc họp của Rotfront vào ngày 25 tháng 8 và vài ngày sau đó là cuộc tấn công vào chính trụ sở tại Berlin của Đảng Cộng sản Đức (KPD). Vào tháng 9, Goebbels dẫn quân vào Neukölln, một thành trì của KPD, và hai bên đã đấu súng dữ dội. Cuộc Trưng cầu dân ý Đức 1929 có ý nghĩa quan trọng vì nó giúp Đảng Quốc xã giành được sự công nhận và uy tín mà họ chưa từng có trước đây. Vào cuối những năm 1920, nhận thấy đảng thiếu sự đột phá vào dòng chính trị chủ lưu, Goebbels đề xuất rằng thay vì tập trung toàn bộ nguồn lực tuyên truyền vào các thành phố lớn vốn là nơi có sự cạnh tranh gay gắt từ các phong trào chính trị khác. Họ nên bắt đầu tổ chức các buổi tập hợp tại các vùng nông thôn, nơi tuyên truyền sẽ hiệu quả hơn.

Vào tối ngày 14 tháng 1 năm 1930, khoảng mười giờ đêm, Horst Wessel bị bắn trọng thương vào mặt ở cự ly gần bởi hai thành viên của KPD tại Friedrichshain. Cuộc tấn công xảy ra sau một cuộc tranh cãi với bà chủ nhà của ông, một thành viên của KPD, người đã liên lạc với một người bạn trong lực lượng Rotfront là Albert Hochter để bắn Wessel. Wessel đã sáng tác một bài hát vài tháng trước đó, bài hát này sau đó trở thành đảng ca của phe Quốc xã với tên gọi *Horst-Wessel-Lied* (Bài hát Horst Wessel). Goebbels đã tận dụng vụ tấn công (và những tuần Wessel nằm trên giường bệnh trước khi chết) để quảng bá bài hát, và tang lễ của ông đã được sử dụng như một cơ hội tuyên truyền chống Cộng sản cho phe Quốc xã. Vào tháng 5, Goebbels bị kết tội "phỉ báng" Tổng thống Paul von Hindenburg và bị phạt 800 mark. Bản án bắt nguồn từ một bài báo năm 1929 của Goebbels trên tờ báo của ông, *Der Angriff* (Cuộc tấn công). Vào tháng 6, Goebbels bị công tố viên ở Leipzig cáo buộc tội đại phản nghịch dựa trên những tuyên bố của ông từ năm 1927, nhưng sau cuộc điều tra kéo dài bốn tháng, vụ việc không đi đến kết quả nào.

Hitler cùng các thành viên Đảng Quốc xã vào tháng 12 năm 1930
Trong bối cảnh đó, đảng của Hitler đã giành được một thắng lợi đáng kể tại Quốc hội, thu về 107 ghế (18,3%, 6.409.600 phiếu bầu) trong cuộc bầu cử liên bang tháng 9 năm 1930. Nhờ đó, phe Quốc xã trở thành đảng lớn thứ hai ở Đức, và như nhà sử học Joseph Bendersky lưu ý, về cơ bản họ đã trở thành "lực lượng chính trị thống trị ở phe cánh hữu".

Một lượng tiền lớn chưa từng có đã được đổ vào chiến dịch và thành công chính trị này đã gia tăng đà phát triển của đảng, ghi nhận hơn 100.000 đảng viên mới trong vài tháng sau cuộc bầu cử. Hơn một triệu tờ rơi đã được in ấn và phân phát; chỉ riêng tại Berlin đã có sáu mươi chiếc xe tải được trưng dụng để phục vụ tuyên truyền. Ở những khu vực mà chiến dịch diễn ra ít rầm rộ hơn, tổng tỷ lệ phiếu bầu chỉ ở mức thấp khoảng 9%. Cuộc Đại khủng hoảng tại Đức cũng là một yếu tố dẫn đến thành công bầu cử của Hitler. Trong bối cảnh pháp lý này, SA đã bắt đầu hành động bài Do Thái lớn đầu tiên vào ngày 13 tháng 10 năm 1930, khi các nhóm áo nâu đập phá cửa kính các cửa hàng do người Do Thái làm chủ tại Potsdamer Platz.

## Các đảng phái Weimar thất bại trong việc ngăn chặn phe Quốc xã

Vụ Sụp đổ thị trường chứng khoán phố Wall năm 1929 đã báo hiệu một thảm họa kinh tế toàn cầu. Người dân Đức, mệt mỏi với hệ thống kinh tế cũ, đã bỏ phiếu cho phe Quốc xã và Đảng Cộng sản Đức, những bên đã giành được thắng lợi lớn trong cuộc bầu cử liên bang năm 1930. Phe Quốc xã và Cộng sản cùng nhau chiếm giữ gần 40% số ghế trong Reichstag, điều này buộc các đảng trung dung phải cân nhắc việc đàm phán với những kẻ chống đối dân chủ. Nhà sử học Alan Bullock đã viết: "Những người Cộng sản công khai tuyên bố rằng họ thà thấy phe Quốc xã nắm quyền còn hơn là nhấc một ngón tay để cứu nền cộng hòa".

Leon Trotsky đặc biệt chỉ trích sự thay đổi lập trường chính sách của Comintern dưới thời Joseph Stalin, vốn chỉ thị cho những người Cộng sản Đức coi những người Xã hội Dân chủ là "những kẻ phát xít xã hội". Nhà sử học Bertrand Patenaude tin rằng chính sách của Comintern sau "Bước ngoặt vĩ đại" đã tạo điều kiện cho sự trỗi dậy của đảng Hitler.

Các đảng phái chính trị Weimar đã thất bại trong việc ngăn chặn bước tiến của Quốc xã. Hệ thống chính trị Weimar của Đức khiến các thủ tướng khó có thể điều hành với một đa số ổn định tại quốc hội, và các thủ tướng kế nhiệm thay vào đó phải dựa vào quyền lực khẩn cấp của tổng thống để cầm quyền. Năm 1931, Đảng Quốc xã đã thay đổi chiến lược sang tham gia vào các chiến dịch tranh cử không ngừng nghỉ trên khắp đất nước, ngay cả ngoài thời gian bầu cử. Từ năm 1931 đến 1933, phe Quốc xã đã kết hợp các chiến thuật khủng bố với vận động tranh cử thông thường – Hitler bay dọc ngang đất nước bằng đường hàng không, trong khi các đội quân SA diễu hành trên đường phố, đánh đập các đối thủ và phá vỡ các cuộc họp của họ.

Một đảng tự do thuộc tầng lớp trung lưu đủ mạnh để ngăn chặn phe Quốc xã đã không tồn tại, Đảng Nhân dân Đức và Đảng Dân chủ Đức đã chịu tổn thất nặng nề trước phe Quốc xã trong các cuộc bỏ phiếu. Những người Xã hội Dân chủ về cơ bản là một đảng công đoàn bảo thủ với ban lãnh đạo kém hiệu quả. Đảng Trung tâm Công giáo duy trì được khối cử tri của mình, nhưng lại mải mê bảo vệ lợi ích riêng của họ; Bullock viết: "suốt những năm 1932–3... họ vẫn chưa nhận ra mối nguy hiểm của một nền độc tài Quốc xã đến mức tiếp tục đàm phán với phe Quốc xã". Trong khi đó, những người Cộng sản đang tham gia vào các cuộc đụng độ bạo lực với phe Quốc xã trên đường phố, nhưng Moscow đã chỉ thị cho Đảng Cộng sản ưu tiên tiêu diệt phe Xã hội Dân chủ, coi họ là mối nguy hiểm hơn vì là đối thủ cạnh tranh lòng trung thành của giai cấp công nhân. Tuy nhiên, theo Bullock, trách nhiệm nặng nề nhất thuộc về phe cánh hữu Đức, những người đã "từ bỏ chủ nghĩa bảo thủ chân chính" và biến Hitler thành đối tác của họ trong một chính phủ liên minh.

Một phân tích thống kê hệ thống năm 2008 cho thấy hành vi bỏ phiếu thời Weimar nhất quán với các cuộc bầu cử dân chủ ở những thời điểm và địa điểm khác nhau, ngược lại với quan điểm của các học giả khác coi các cuộc bầu cử Weimar là một trường hợp duy nhất. Theo phân tích, các nhóm bị tổn thương nặng nề nhất bởi cuộc khủng hoảng kinh tế có lợi ích khác nhau nên hành vi cũng khác nhau. Những người thất nghiệp hoặc có nguy cơ thất nghiệp ủng hộ áp đảo phe Cộng sản và đôi khi là Xã hội Dân chủ; những người lao động nghèo bị ảnh hưởng bởi kinh tế nhưng không có nguy cơ thất nghiệp (chủ cửa hàng tự doanh và chuyên gia, người giúp việc gia đình, người giúp việc cho gia đình), đặc biệt là ở các vùng theo Tin lành, ủng hộ phe Quốc xã một cách áp đảo; một số người lao động nghèo, đặc biệt là người giúp việc và nông dân, vẫn trung thành với Đảng Trung tâm Công giáo do chính sách nông nghiệp của Quốc xã không thu hút được nông dân miền Nam nước Đức, cũng như các ưu đãi kinh tế từ Giáo hội Công giáo.

Thủ tướng Franz von Papen (trái) cùng người kế nhiệm sau này, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Kurt von Schleicher
Heinrich Brüning của Đảng Trung tâm giữ chức Thủ tướng từ năm 1930 đến 1932. Brüning và Hitler đã không thể đạt được các điều khoản hợp tác, nhưng chính Brüning ngày càng điều hành đất nước với sự ủng hộ của Tổng thống và Quân đội thay vì Quốc hội. Tổng thống von Hindenburg 84 tuổi, một người bảo thủ theo chủ nghĩa quân chủ, đã ngần ngại thực hiện các biện pháp trấn áp phe Quốc xã, trong khi Thiếu tướng đầy tham vọng Kurt von Schleicher, với tư cách là Bộ trưởng xử lý các vấn đề lục quân và hải quân, hy vọng tận dụng được sự ủng hộ của họ. Với sự hậu thuẫn của Schleicher và sự tán thành rõ ràng của Hitler, Hindenburg đã bổ nhiệm người theo chủ nghĩa quân chủ Công giáo Franz von Papen thay thế Brüning làm Thủ tướng vào tháng 6 năm 1932. Papen đã tích cực trong sự trỗi dậy của Mặt trận Harzburg. Ông đã bất hòa với Đảng Trung tâm. Ông hy vọng cuối cùng sẽ vượt mặt được Hitler.

Tại cuộc bầu cử liên bang tháng 7 năm 1932, phe Quốc xã đã trở thành đảng lớn nhất trong Reichstag, nhưng vẫn không đạt được đa số. Hitler rút lại sự ủng hộ dành cho Papen và yêu cầu ghế Thủ tướng. Ông đã bị Hindenburg từ chối. Papen giải tán Quốc hội, và số phiếu của Quốc xã đã giảm sút trong cuộc bầu cử tháng 11. Sau cuộc bầu cử, Papen đề xuất cai trị bằng sắc lệnh trong khi soạn thảo một hệ thống bầu cử mới với một thượng viện. Schleicher đã thuyết phục Hindenburg cách chức Papen, và chính Schleicher trở thành Thủ tướng, hứa hẹn sẽ thành lập một liên minh có khả năng hoạt động. Papen bị xúc phạm bởi điều đó và đã mở các cuộc đàm phán với Hitler, đề xuất một liên minh giữa Quốc xã và DNVP. Sau khi suýt chút nữa vượt mặt được Hitler nhưng lại bị Schleicher đánh bại, Papen chuyển sự chú ý sang việc đánh bại Schleicher và đã ký kết một thỏa thuận với Hitler.

## Chiếm quyền kiểm soát (1931–1933)

Vào ngày 10 tháng 3 năm 1931, với việc bạo lực đường phố giữa Rotfront và SA gia tăng, phá vỡ mọi rào cản và dự đoán trước đó, Phổ đã tái ban hành lệnh cấm đối với lực lượng Áo nâu. Chỉ vài ngày sau lệnh cấm, các thành viên SA đã bắn chết hai người cộng sản trong một cuộc ẩu đả trên đường phố, dẫn đến lệnh cấm diễn thuyết công khai đối với Goebbels. Ông đã lách lệnh cấm này bằng cách ghi âm các bài phát biểu và phát chúng cho khán giả nghe khi ông vắng mặt.

Khi vấn đề quốc tịch của Hitler trở thành đề tài thảo luận công khai vào năm 1924, ông đã cho in một tuyên bố công khai vào ngày 16 tháng 10 năm 1924:

> Việc mất quốc tịch Áo không gây đau đớn cho tôi, vì tôi chưa bao giờ cảm thấy mình là một công dân Áo mà luôn chỉ là một người Đức. ... Chính tâm thế này đã khiến tôi đưa ra kết luận cuối cùng và thực hiện nghĩa vụ quân sự trong Quân đội Đức.
>
>
>

Dưới mối đe dọa bị trục xuất hình sự về Áo, Hitler đã chính thức từ bỏ quốc tịch Áo vào ngày 7 tháng 4 năm 1925, và không có được quốc tịch Đức cho đến gần bảy năm sau đó; do đó, ông đã không thể ra tranh cử các chức vụ công. Hitler có được quốc tịch Đức sau khi được Dietrich Klagges bổ nhiệm làm quan chức chính phủ của Bang Tự do Brunswick, sau khi một nỗ lực trước đó của Wilhelm Frick nhằm cấp quốc tịch cho ông với tư cách là quan chức cảnh sát Thuringia thất bại.

Ernst Röhm, người phụ trách SA, đã chỉ định Wolf-Heinrich Graf von Helldorff, một kẻ bài Do Thái kịch liệt, phụ trách lực lượng SA tại Berlin. Số người chết gia tăng, với nhiều tổn thất hơn về phía Rotfront, và đến cuối năm 1931, SA đã chịu 47 người chết trong khi Rotfront ghi nhận tổn thất khoảng 80 người bị giết. Các cuộc ẩu đả trên đường phố và trận chiến tại nhà bia dẫn đến tử vong xảy ra suốt tháng 2 và tháng 4 năm 1932, tất cả đều diễn ra trong bối cảnh cuộc cạnh tranh của Adolf Hitler trong cuộc bầu cử tổng thống, nơi ông đối đầu với Hindenburg vốn là người có uy tín cực kỳ lớn. Trong vòng đầu tiên vào ngày 13 tháng 3, Hitler đã giành được hơn 11 triệu phiếu bầu nhưng vẫn đứng sau Hindenburg. Vòng thứ hai và cũng là vòng cuối cùng diễn ra vào ngày 10 tháng 4: Hitler (36,8% với 13.418.547 phiếu) thua Hindenburg (53,0% với 19.359.983 phiếu) trong khi ứng cử viên KPD Thälmann chỉ giành được tỷ lệ phiếu bầu ít ỏi (10,2% với 3.706.759 phiếu). Vào thời điểm này, Đảng Quốc xã có hơn 800.000 đảng viên.

Vào ngày 13 tháng 4 năm 1932, sau cuộc bầu cử tổng thống, chính phủ Đức đã ban hành lệnh cấm các lực lượng bán quân sự của Đảng Quốc xã là SA và SS, dựa trên Sắc lệnh Khẩn cấp nhằm Bảo vệ Uy quyền Nhà nước. Hành động này được thúc đẩy bởi các chi tiết do cảnh sát Phổ phát hiện, cho thấy SA đã sẵn sàng chiếm quyền bằng vũ lực sau một cuộc bầu cử của Hitler. Việc dỡ bỏ lệnh cấm và tổ chức các cuộc bầu cử mới là cái giá mà Hitler yêu cầu để đổi lấy sự ủng hộ của ông dành cho một nội các mới. Đạo luật này đã bị Franz von Papen, Thủ tướng Đức, bãi bỏ vào ngày 16 tháng 6 như một phần trong thỏa thuận của ông với Hitler.

Trong cuộc bầu cử liên bang tháng 7 năm 1932, phe Quốc xã đã giành được 37,3% phiếu bầu phổ thông (13.745.000 phiếu), tăng vọt 19%, trở thành đảng lớn nhất trong Reichstag với 230 trên tổng số 608 ghế. Bị lu mờ trước thắng lợi bầu cử của Hitler, KPD đã từ bỏ các phương tiện hợp pháp và ngày càng hướng tới bạo lực. Một trận chiến diễn ra ở Silesia đã dẫn đến việc quân đội phải được điều động. Vào thời điểm này, cả hai bên đều diễu hành vào các thành trì của nhau với hy vọng khơi mào một phản ứng. Các cuộc tấn công tiếp tục và đạt đến đỉnh điểm khi thủ lĩnh SA Axel Schaffeld bị sát hại vào ngày 1 tháng 8.

Vì Đảng Quốc xã hiện là đảng lớn nhất trong Reichstag, họ có quyền chọn Chủ tịch Reichstag và đã bầu Hermann Göring vào vị trí này. Phấn chấn trước thành công này, Hitler yêu cầu được làm thủ tướng. Ông được Thủ tướng Papen đề nghị vị trí phó thủ tướng theo yêu cầu của Tổng thống Hindenburg, nhưng ông đã từ chối. Hitler coi lời đề nghị này là đặt ông vào vị trí "đóng vai phụ" trong chính phủ.

Với cương vị chủ tịch Reichstag, Göring yêu cầu chính phủ thực hiện các biện pháp quyết liệt đối với loạt vụ sát hại các đảng viên Quốc xã. Vào ngày 9 tháng 8, các sửa đổi đã được thực hiện đối với đạo luật *Reichstrafgesetzbuch* về "các hành vi bạo lực chính trị", tăng hình phạt lên thành "tù chung thân, 20 năm lao động khổ sai hoặc tử hình". Các tòa án đặc biệt đã được công bố để xét xử các tội danh này. Khi nắm quyền chưa đầy nửa năm sau đó, Hitler sẽ sử dụng luật này chống lại các đối thủ của mình với hiệu quả tàn khốc.

Đạo luật này được áp dụng gần như ngay lập tức nhưng không đưa được những kẻ thủ ác đứng sau các vụ thảm sát gần đây ra xét xử như mong đợi. Thay vào đó, năm thành viên SA bị cáo buộc đã sát hại một thành viên KPD tại Potempa (Thượng Silesia) đã bị đưa ra xét xử. Hitler đã xuất hiện tại phiên tòa với tư cách là nhân chứng bào chữa, nhưng vào ngày 22 tháng 8, cả năm người đã bị kết án và tuyên án tử hình. Sau khi kháng cáo, bản án này được giảm xuống tù chung thân vào đầu tháng 9. Họ chỉ thi hành án hơn bốn tháng trước khi Hitler trả tự do cho tất cả các đảng viên Quốc xã đang bị giam giữ trong một đợt ân xá năm 1933.

Đảng Quốc xã đã mất 35 ghế trong cuộc bầu cử tháng 11 năm 1932, nhưng vẫn là đảng lớn nhất tại Reichstag với 196 ghế (33,1%). Đảng Xã hội Dân chủ (SPD) giành được 121 ghế (20,4%) và Đảng Cộng sản (KPD) giành được 100 ghế (16,9%).

Quốc tế Cộng sản đã mô tả tất cả các đảng cánh tả ôn hòa là "những kẻ phát xít xã hội" và kêu gọi những người Cộng sản dành toàn lực để tiêu diệt phe tả ôn hòa. Kết quả là KPD, theo lệnh từ Moscow, đã bác bỏ các lời đề nghị từ phe Xã hội Dân chủ nhằm thành lập một liên minh chính trị chống lại NSDAP.

Lễ nhậm chức Thủ tướng của Hitler| Vào ngày 30 tháng 1 năm 1933, Tổng thống Đế chế Paul von Hindenburg đã bổ nhiệm Adolf Hitler làm Thủ tướng Đế chế. Hitler (trong ảnh) đã đọc một thông điệp gửi tới quốc gia Đức vào ngày 1 tháng 2, được phát sóng trên tất cả các đài phát thanh của Đức. |
| Thời điểm | 30 tháng 1 năm 1933 |
| Địa điểm | Berlin, Đức |
| Nhân tố liên quan | Paul von Hindenburg Adolf Hitler Nội các Hitler |

Sau khi Thủ tướng Papen rời nhiệm sở, ông đã bí mật nói với Hitler rằng mình vẫn còn ảnh hưởng đáng kể đối với Tổng thống Hindenburg và ông sẽ đưa Hitler lên làm thủ tướng với điều kiện ông, Papen, sẽ là phó thủ tướng. Một sự kiện đáng chú ý khác là việc công bố bản *Industrielleneingabe* (Đơn kiến nghị của giới công nghiệp), một lá thư có chữ ký của 22 đại diện quan trọng của giới công nghiệp, tài chính và nông nghiệp, yêu cầu Hindenburg bổ nhiệm Hitler làm thủ tướng. Hindenburg đã miễn cưỡng đồng ý bổ nhiệm Hitler làm thủ tướng sau khi các cuộc bầu cử quốc hội vào tháng 7 và tháng 11 năm 1932 không dẫn đến việc thành lập một chính phủ đa số, mặc dù thực tế là Hitler từng là đối thủ của Hindenburg trong cuộc bầu cử tổng thống chỉ 9 tháng trước đó. Hitler đứng đầu một chính phủ liên minh ngắn ngủi được thành lập bởi NSDAP và Đảng Nhân dân Quốc gia Đức (DNVP).

Vào ngày 30 tháng 1 năm 1933, nội các mới đã tuyên thệ nhậm chức trong một buổi lễ ngắn gọn tại văn phòng của Hindenburg. NSDAP giành được ba vị trí: Hitler được bổ nhiệm làm thủ tướng, Wilhelm Frick làm Bộ trưởng Bộ Nội vụ, và Hermann Göring làm Bộ trưởng không bộ (và Bộ trưởng Bộ Nội vụ của Phổ). Lực lượng SA và SS đã dẫn đầu các cuộc diễu hành rước đuốc khắp Berlin. Chính sự kiện này sau này được gọi là *Machtergreifung* (sự chiếm quyền). Thuật ngữ này ban đầu được một số đảng viên Quốc xã sử dụng để gợi ý về một quá trình mang tính cách mạng, mặc dù Hitler và những người khác thường dùng từ **Machtübernahme** ("tiếp quản quyền lực"), phản ánh rằng việc chuyển giao quyền lực diễn ra trong khuôn khổ hiến pháp hiện hành và ám chỉ rằng quá trình này là hợp pháp.

Papen phục vụ với tư cách Phó Thủ tướng trong một Nội các đa số là phe bảo thủ, ông vẫn lầm tưởng rằng mình có thể "thuần hóa" được Hitler. Ban đầu, Papen đã lên tiếng phản đối một số hành vi thái quá của Quốc xã. Tuy nhiên, sau khi suýt chết trong Đêm của những con dao dài năm 1934, ông không còn dám chỉ trích chế độ nữa và bị điều đến Vienna làm đại sứ Đức.

Cả trong và ngoài nước Đức, ban đầu có rất ít lo ngại rằng Hitler có thể sử dụng vị trí của mình để thiết lập chế độ độc đảng sau này. Thay vào đó, những người bảo thủ đã giúp đưa ông lên làm thủ tướng tin rằng họ có thể kiểm soát Hitler và "thuần hóa" Đảng Quốc xã trong khi tự mình đưa ra các xung lực quản lý chính phủ; các đại sứ nước ngoài đã hạ thấp những lo ngại bằng cách nhấn mạnh rằng Hitler chỉ là một bản sao "tầm thường" nếu không muốn nói là "tồi tệ" của Benito Mussolini; thậm chí chính trị gia SPD Kurt Schumacher còn xem nhẹ Hitler là một *Dekorationsstück* ("vật trang trí") của chính phủ mới. Các tờ báo Đức viết rằng, chắc chắn chính phủ do Hitler lãnh đạo sẽ cố gắng chiến đấu với các kẻ thù chính trị (các đảng cánh tả), nhưng việc thiết lập một nền độc tài ở Đức là không thể vì có "một rào cản mà bạo lực không thể vượt qua" và vì dân tộc Đức tự hào về "quyền tự do ngôn luận và tư tưởng". Benno Reifenberg của tờ *Frankfurter Zeitung* đã viết:

> Thật là một sự sai lầm vô vọng khi nghĩ rằng người ta có thể áp đặt một chế độ độc tài lên dân tộc [Đức]. [...] Sự đa dạng của người dân Đức đòi hỏi nền dân chủ.
>
> — Benno Reifenberg

Ngay cả trong cộng đồng người Đức gốc Do Thái, mặc dù Hitler không hề che giấu tư tưởng bài Do Thái mãnh liệt của mình, những lo ngại dường như vẫn còn hạn chế. Trong một tuyên bố ngày 30 tháng 1, ban điều hành của tổ chức trung tâm người Đức gốc Do Thái (*Centralverein deutscher Staatsbürger jüdischen Glaubens*) đã viết rằng "lẽ dĩ nhiên" cộng đồng Do Thái đối mặt với chính phủ mới "với sự mất lòng tin lớn nhất", nhưng đồng thời họ cũng tin chắc rằng "không ai dám chạm đến các quyền hiến định [của họ]". Tờ báo người Đức gốc Do Thái *Jüdische Rundschau* đã viết vào ngày 31 tháng 1:

> ... rằng trong dân tộc Đức vẫn còn những lực lượng đang hoạt động sẽ chống lại một chính sách bài Do Thái man rợ.
>
> — *Jüdische Rundschau*, 31 tháng 1 năm 1933

Tuy nhiên, một số lượng ngày càng tăng các quan sát viên nhạy bén, như Sir Horace Rumbold, Đại sứ Anh tại Berlin, đã bắt đầu xem xét lại ý kiến của mình. Vào ngày 22 tháng 2 năm 1933, ông viết: "Hitler có thể không phải là một chính khách nhưng ông ta là một kẻ mị dân cực kỳ thông minh, táo bạo và nhạy bén với mọi bản năng của đám đông", và ông đã thông báo cho Bộ Ngoại giao rằng ông không nghi ngờ gì về việc phe Quốc xã đã "đến để ở lại". Khi nhận được thông điệp, Robert Vansittart, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Anh, đã kết luận rằng nếu Hitler cuối cùng giành được ưu thế, "thì một cuộc chiến tranh châu Âu khác [sẽ] nằm trong tầm tay".

Khi những người Đức phản đối chủ nghĩa Quốc xã thất bại trong việc đoàn kết để chống lại nó, Hitler sớm tiến tới củng cố quyền lực tuyệt đối:

> Dù có nguy cơ bị coi là nói nhảm, tôi vẫn nói với các anh rằng phong trào Quốc gia Xã hội sẽ tồn tại trong 1.000 năm! ... Đừng quên mọi người đã cười nhạo tôi 15 năm trước như thế nào khi tôi tuyên bố rằng một ngày nào đó tôi sẽ cai trị nước Đức. Giờ đây họ cũng cười nhạo một cách ngu xuẩn như vậy khi tôi tuyên bố rằng tôi sẽ tiếp tục nắm quyền!
>
> — Adolf Hitler nói với một phóng viên Anh tại Berlin, tháng 6 năm 1934

## Từ Thủ tướng đến Nhà độc tài

Adolf Hitler phát biểu trước Reichstag vào ngày 23 tháng 3 năm 1933. Để tìm kiếm sự chấp thuận cho Đạo luật Cho quyền, Hitler đã đưa ra khả năng hợp tác thân thiện, hứa hẹn sẽ không đe dọa Quốc hội, Tổng thống, các Bang hay Giáo hội nếu được trao quyền khẩn cấp.
Biểu đồ: hệ thống chính trị tại Đức sau hai năm độc tài
Sau vụ cháy Reichstag, phe Quốc xã bắt đầu đình chỉ các quyền tự do dân sự và loại bỏ phe đối lập chính trị. Những người Cộng sản bị loại khỏi Reichstag. Tại cuộc bầu cử tháng 3 năm 1933, một lần nữa không có đảng phái đơn lẻ nào giành được thế đa số. Hitler cần lá phiếu của Đảng Trung tâm và phe Bảo thủ trong Reichstag để có được những quyền lực mà ông khao khát. Ông kêu gọi các thành viên Reichstag bỏ phiếu cho Đạo luật Trao quyền năm 1933 vào ngày 23 tháng 3 năm 1933. Hitler được trao toàn quyền "tạm thời" thông qua việc thông qua Đạo luật. Đạo luật này cho phép ông tự do hành động mà không cần sự đồng ý của quốc hội và thậm chí không bị giới hạn bởi hiến pháp.

Sử dụng sự kết hợp đặc trưng giữa đàm phán và đe dọa, Hitler đã đưa ra khả năng hợp tác thân thiện, hứa hẹn sẽ không đe dọa Reichstag, Tổng thống, các Bang hay Giáo hội nếu được trao quyền khẩn cấp. Với lực lượng bán quân sự Quốc xã bao vây tòa nhà, ông tuyên bố: "Quyền quyết định giữa chiến tranh và hòa bình giờ đây thuộc về các vị, thưa các quý ngài của Reichstag". Đảng Trung tâm, sau khi nhận được những lời hứa về việc không can thiệp vào tôn giáo, đã cùng với phe bảo thủ bỏ phiếu ủng hộ Đạo luật (chỉ có phe Xã hội Dân chủ bỏ phiếu chống).

Đạo luật cho phép Hitler và Nội các của ông cai trị bằng sắc lệnh khẩn cấp trong bốn năm, mặc dù Hindenburg vẫn là Tổng thống. Hitler ngay lập tức bắt tay vào việc bãi bỏ quyền lực của các bang cũng như sự tồn tại của các đảng phái chính trị và tổ chức khác. Tất cả các đảng phái khác đã bị chính thức coi là bất hợp pháp vào ngày 14 tháng 7 năm 1933, và Reichstag đã từ bỏ các trách nhiệm dân chủ của mình. Hindenburg vẫn là tổng tư lệnh quân đội và giữ quyền đàm phán các hiệp ước nước ngoài.

Đạo luật không xâm phạm đến quyền hạn của Tổng thống, và Hitler sẽ không hoàn toàn đạt được quyền lực độc tài tuyệt đối cho đến sau cái chết của Hindenburg vào tháng 8 năm 1934. Các nhà báo và nhà ngoại giao tự hỏi liệu Hitler có thể tự bổ nhiệm mình làm Tổng thống hay không, ai có thể kế nhiệm ông làm Thủ tướng, và quân đội sẽ làm gì. Họ không biết rằng quân đội đã ủng hộ Hitler sau Đêm của những con dao dài hoặc không ngờ rằng ông sẽ gộp hai chức vụ Tổng thống và Thủ tướng vào một văn phòng bằng "Luật về Người đứng đầu Nhà nước của Đế chế Đức". Chỉ có Hitler, với tư cách là người đứng đầu nhà nước, mới có thể bãi nhiệm Hitler với tư cách là người đứng đầu chính phủ. Tất cả binh lính đã tuyên thệ Lời thề Hitler vào ngày Hindenburg qua đời, thề phục tùng vô điều kiện cá nhân Hitler, chứ không phải chức vụ hay quốc gia. Một đa số lớn đã chấp thuận việc gộp hai vai trò này vào con người Hitler thông qua cuộc Trưng cầu dân ý Đức 1934.

## Ghi chú

## Tham khảo

### Tài liệu

* Bendersky, Joseph W. (2007). *A Concise History of Nazi Germany*. Lanham, MD: Rowman & Littlefield. ISBN 978-0-7425-5363-7.
* Bracher, Karl Dietrich (1991). *The German Dictatorship: The Origins, Structure, and Consequences of National Socialism*. Penguin History Series. Penguin. ISBN 978-0-14-013724-8.
* Brown, Archie (2009). *The Rise and Fall of Communism*. New York: HarperCollins. ISBN 978-0-06-113879-9.
* Bullock, Alan (1991) [1962]. *Hitler: A Study in Tyranny*. New York; London: Harper Perennial. ISBN 978-1-56852-036-0.
* Burleigh, Michael (2000). *The Third Reich: A New History*. New York: Hill and Wang. ISBN 978-0-8090-9326-7.
* Campbell, Bruce (1998). *The SA Generals and The Rise of Nazism*. University Press of Kentucky. ISBN 978-0-8131-2047-8.
* Evans, Richard J. (2003). *The Coming of the Third Reich*. New York; Toronto: Penguin. ISBN 978-0-14-303469-8.
* Evans, Richard J. (2005). *Das Dritte Reich – Aufstieg* [*The Coming of the Third Reich*] (bằng tiếng Đức). Deutscher Taschenbuch Verlag. ISBN 978-3-423-34191-2.
* Frei, Norbert (1983). "Machtergreifung – Anmerkungen zu einem historischen Begriff" [Machtergreifung – Notes on a historical term] (PDF). *Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte* (bằng tiếng Đức) (31): 136–145.
* Fulbrook, Mary (1991). *The Fontana History of Germany: 1918–1990: The Divided Nation*. Fontana Press.
* Fulda, Bernhard (2009). *Press and Politics in the Weimar Republic*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-954778-4.
* Hamann, Brigitte (2010). *Hitler's Vienna: A Portrait of the Tyrant as a Young Man*. Tauris Parke. ISBN 978-1-84885-277-8.
* Hatfield, Douglas W. (1981). "Kulturkampf: The Relationship of Church and State and the Failure of German Political Reform". *Journal of Church and State*. **23** (3): 465–484. doi:10.1093/jcs/23.3.465. JSTOR 23916757.
* Hett, Benjamin Carter (2018). *The Death of Democracy: Hitler's Rise to Power and the Downfall of the Weimar Republic*. New York: St. Martin's Griffin. ISBN 978-1-250-21086-9.
* Hitler, Adolf (1999) [1925]. *Mein Kampf*. New York: Houghton Mifflin. ISBN 978-0-395-92503-4.
* Hoffmann, Peter (1977). *The History of the German Resistance, 1933–1945*. Cambridge, MA: MIT Press. ISBN 978-0-262-08088-0.
* Hoffmann, Peter (2000). *Hitler's Personal Security: Protecting the Führer 1921–1945*. Da Capo Press. ISBN 978-0-306-80947-7.
* IMT at Nuremberg (1945–1946). "Nazi Conspiracy and Aggression Volume 2, Chapter XVI, Part 9". *Yale Law School – The Avalon Project*. Washington, DC: U.S. Government Printing Office. Truy cập ngày 13 tháng 5 năm 2021.
* Kershaw, Ian (1999) [1998]. *Hitler: 1889–1936: Hubris*. New York: W.W. Norton & Company. ISBN 978-0-393-04671-7.
* Kershaw, Ian (2008). *Hitler: A Biography*. New York: W.W. Norton & Company. ISBN 978-0-393-06757-6.
* Kershaw, Ian (2012). *Making Friends with Hitler: Lord Londonderry and Britain's Road to War*. New York: Penguin. ISBN 978-0-241-95921-3.
* King, Gary; Rosen, Ori; Tanner, Martin; Wagner, Alexander F. (tháng 12 năm 2008). "Ordinary Economic Voting Behavior in the Extraordinary Election of Adolf Hitler" (PDF). *The Journal of Economic History*. **68** (4): 951–996. doi:10.1017/S0022050708000788. ISSN 0022-0507. JSTOR 40056466. S2CID 154749270. – Replication data
	+ Summarized by: "Who Voted for Hitler?". *The Wilson Quarterly*. Summer 2009.
* Koehl, Robert (2004). *The SS: A History 1919–45*. Stroud: Tempus. ISBN 978-0-7524-2559-7.
* Kolb, Eberhard (2005) [1984]. *The Weimar Republic*. London; New York: Routledge. ISBN 978-0-415-34441-8.
* Lepage, Jean-Denis G.G. (2008). *Hitler Youth, 1922–1945: An Illustrated History*. Jefferson, NC; London: McFarland & Co. ISBN 978-0-7864-3935-5.
* Liebmann, George (2008). *Diplomacy Between the Wars: Five Diplomats and the Shaping of the Modern World*. I.B Tauris. ISBN 978-0-85771-211-0.
* Manvell, Roger; Fraenkel, Heinrich (2011) [1962]. *Goering: The Rise and Fall of the Notorious Nazi Leader*. London: Skyhorse. ISBN 978-1-61608-109-6.
* Mitchell, Otis C. (2013). *Hitler's Stormtroopers and the Attack on the German Republic, 1919–1933*. McFarland. ISBN 978-0-7864-7729-6.
* Mühlberger, Detlef (2004). *Hitler's Voice: Nazi Ideology and Propaganda*. Quyển 2. Oxford, UK: Peter Lang. ISBN 978-0-8204-5909-7.
* Nesbit, Roy Conyers; van Acker, Georges (2011) [1999]. *The Flight of Rudolf Hess: Myths and Reality*. Stroud: History Press. ISBN 978-0-7509-4757-2.
* Nicholls, A.J. (2000). *Weimar and the Rise of Hitler*. London: Palgrave MacMillan. ISBN 978-0-312-23351-8.
* Read, Anthony (2004). *The Devil's Disciples: Hitler's Inner Circle*. New York: Norton. ISBN 978-0-393-04800-1.
* Shirer, William L. (1960). *The Rise and Fall of the Third Reich*. New York: Simon & Schuster. LCCN 60-6729.
* Siemens, Daniel (2013). *The Making of a Nazi Hero: The Murder and Myth of Horst Wessel*. I.B.Tauris. ISBN 978-0-85773-313-9.
* Siemens, Daniel (2017). *Stormtroopers: A New History of Hitler's Brownshirts*. New Haven and London: Yale University Press. ISBN 978-0-300-19681-8.
* Stachura, Peter D. (1975). *Nazi Youth in the Weimar Republic*. CLIO Books. ISBN 978-0-87436-198-8.
* Stachura, Peter D., biên tập (2015) [First published in 1983 by Allen & Unwin]. "Introduction: Weimar National Socialism and Historians". *The Nazi Machtergreifung*. Routledge. ISBN 978-1-315-75554-0.
* Staff (1989). *Shadows of the Dictators: AD 1925–50*. Amsterdam: Time-Life Books. ISBN 978-0-7054-0990-2.
* Staff (ngày 2 tháng 7 năm 1934). "Germany: Second Revolution?". *Time*. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 4 năm 2008. Truy cập ngày 13 tháng 5 năm 2013.
* Thacker, Toby (2010) [2009]. *Joseph Goebbels: Life and Death*. New York: Palgrave Macmillan. ISBN 978-0-230-27866-0.
* Toland, John (1976). *Adolf Hitler*. New York: Doubleday & Company. ISBN 978-0-385-03724-2.
* Turner, Henry Ashby (1969). "Big Business and the Rise of Hitler". *The American Historical Review*. **75** (1): 56–70. doi:10.2307/1841917. ISSN 0002-8762. JSTOR 1841917.
* Ullrich, Volker (2016). *Hitler: Ascent, 1889-1939*. Knopf Doubleday Publishing Group. ISBN 978-0-385-35439-4.
* Ulrich, Volker (2017). "Ruhig abwarten! (26 January 2017)" [Calmly wait!]. *Die Zeit Online*.
* U.S. State Dept., Office of the Historian. "Milestones: 1921–1936: The Dawes Plan, the Young Plan, German Reparations, and Inter-allied War Debts Office of the Historian". *US. State Department – Office of the Historian*. Truy cập ngày 12 tháng 1 năm 2022.
* Weale, Adrian (2010). *The SS: A New History*. London: Little, Brown. ISBN 978-1-4087-0304-5.
* Winkler, Heinrich August (2015). *The Age of Catastrophe: A History of the West, 1914–1945*. New haven and London: Yale University Press. ISBN 978-0-300-20489-6.
* Zentner, Christian; Bedürftig, Friedemann (1997) [1991]. *The Encyclopedia of the Third Reich*. New York: Da Capo Press. ISBN 978-0-306-80793-0.

### Đọc thêm

* Galofré-Vilà, G., Meissner, C., McKee, M., & Stuckler, D. (2021). "Austerity and the Rise of the Nazi Party." *The Journal of Economic History.*
* "'Why I became a Nazi': Essays from 1934 highlight women's role in the rise of Hitler". *Scroll.in*. ngày 23 tháng 4 năm 2020. – Digitized biograms available here