Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Statin

| Statin |
| --- |
| *Loại thuốc* |
| Lovastatin, một hợp chất được phân lập từ *Aspergillus terreus*, là statin đầu tiên trên thị trường. |
| Class identifiers |
| Sử dụng | High cholesterol |
| Mã ATC | C10AA |
| Mục tiêu sinh học | HMG-CoA reductase |
| Dữ liệu lâm sàng |
| AHFS/Drugs.com | Phân hạng thuốc |
| Liên kết ngoài |
| MeSH | D019161 |
| Tại Wikidata |

Các **statin** (hay **thuốc ức chế men khử HMG-CoA**) là một lớp dược phẩm được sử dụng để giảm chỉ số cholesterol bằng cách ức chế enzym HMG-CoA reductase, một thành phần chủ chốt trong sự sản xuất cholesterol ở gan, nơi tạo ra khoảng 70% tổng lượng cholesterol trong cơ thể. Mức cholesterol cao đã được chứng minh là có tương quan với các bệnh tim mạch. Người ta đã phát hiện ra các statin có khả năng phòng ngừa bệnh tim mạch và giảm tỷ lệ tử vong ở những người có nguy cơ cao. Nhiều bằng chứng rõ ràng đã chỉ ra rằng các statin hiệu quả trong việc điều trị bệnh tim mạch ở những giai đoạn sớm của bệnh (phòng ngừa thứ phát) và ở những người có nguy cơ cao nhưng không có bệnh tim mạch (phòng ngừa nguyên phát). Các tác dụng phụ của statin bao gồm đau cơ, tăng nguy cơ đái tháo đường và các bất thường trong các xét nghiệm về chức năng gan. Thêm vào đó, người dùng có thể có thể gặp vài triệu chứng tuy hiếm nhưng nghiêm trọng cụ thể như tổn thương cơ.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Statin page Lưu trữ ngày 23 tháng 12 năm 2012 tại archive.today at *Bandolier (journal)*, an Evidence-based medicine journal (little content after 2004)

Bản mẫu:Lipid modifying agents
# Giãn đồng tử

| Mydriasis |
| --- |
|  |
| Bác sĩ nhãn khoa khám giãn đồng tử của bệnh nhân |
| Phát âm | * /mɪˈdraɪ.əsɪs/
 |
| Khoa/Ngành | Nhãn khoa, neurology |

**Giãn đồng tử** là sự giãn nở của các đồng tử, thường có một nguyên nhân phi sinh lý, hoặc đôi khi là một phản ứng đồng tử có tính sinh lý. Các nguyên nhân không sinh lý của bệnh này bao gồm bệnh, chấn thương hoặc sử dụng chất gây nghiện.

Thông thường, do là một phần của phản xạ ánh sáng đồng tử, đồng tử giãn ra trong bóng tối và hạn chế ánh sáng để cải thiện sự sống động của hình ảnh vào ban đêm và để bảo vệ võng mạc khỏi tác hại của ánh sáng mặt trời vào ban ngày. Một đồng tử bị giãn sẽ vẫn quá lớn ngay cả trong một môi trường sáng bình thường. Sự kích thích của các sợi xuyên tâm của mống mắt làm tăng khẩu độ đồng tử được gọi là giãn đồng tử. Tổng quát hơn, bệnh giãn đồng tử cũng đề cập đến sự giãn nở tự nhiên của đồng tử, ví dụ trong điều kiện ánh sáng yếu hoặc dưới sự kích thích giao cảm.

Một thuật ngữ không chính thức cho bệnh này là đồng tử bị thổi phồng, và được sử dụng bởi các nhà cung cấp y tế. Nó thường được sử dụng để chỉ một bệnh giãn đồng tử đơn phương cố định, có thể là triệu chứng của áp lực nội sọ tăng.

Ngược lại, sự co thắt của đồng tử, được gọi là co đồng tử - miosis. Cả bệnh giãn và co đồng tử đều có thể là sinh lý. Anisocoria là tình trạng của một đồng tử bị giãn hơn so với đồng tử còn lại.

## Tham khảo
# Alen

Các alen thuộc cùng một gen có cùng lô-cut gen như nhau.
**Alen** là dạng cụ thể của một gen, có chức năng di truyền nhất định. Đây là một trong những khái niệm quan trọng hàng đầu trong Di truyền học, vốn được phiên âm từ thuật ngữ "**allele**" của tiếng Anh. Khái niệm "alen" và khái niệm "gen" nhiều khi có thể dùng thay cho nhau, nhưng thực ra là khác nhau.

Một allele (UK: / ˈæliːl /, / əˈliːl /; US: / əˈliːl / hình thành từ tiếng Hy Lạp(ἄλλος állos, "một cái khác"), được định nghĩa những trạng thái khác nhau của cùng 1 gen, cùng tồn tại ở 1 locus xác định trên nhiễm sắc thể.

Ví dụ, nhóm máu ABO được kiểm soát bởi gen ABO, gen này có sáu allele chung. Gần như mọi kiểu hình (phenotype) của con người là một số tổ hợp của sáu allele này.

Nó cũng có thể để cập đến các biến thể khác nhau ở vài trăm cặp base hoặc nhiều vùng của đoạn gen mã hóa cho một protein. Các allele có thể có kích thước rất khác nhau. Ở kích thước thấp nhất có thể, một allele có thể là đa hình đơn nucleotide (SNP). Ở kích thước cao hơn, nó có thể dài tới vài nghìn cặp base. Hầu hết các allele dẫn đến sự thay đổi ít hoặc không quan sát được trong chức năng của protein mà gen mã hóa.

Thời Việt Nam Cộng hòa danh từ này được Ủy ban Quốc gia Soạn thảo Danh từ Chuyên môn dịch là **di thể tương hình** hay **di thể đối vị**.

## Hình ảnh

*
*
*

## Nguồn trích dẫn
# Tài nguyên thiên nhiên

**Tài nguyên thiên nhiên** là những vật chất có sẵn trong tự nhiên mà con người có thể khai thác, chế biến, sử dụng, phục vụ cuộc sống của con người (rừng cây, các động vật, thực vật quý hiếm, các khoáng sản, các nguồn nước, dầu, khí). Tài nguyên môi trường, hay còn gọi là tài nguyên thiên nhiên là một bộ phận thiết yếu của môi trường, có quan hệ chặt chẽ với môi trường. Tài nguyên thiên nhiên không bao gồm: các sản phẩm tái chế, các sản phẩm thuộc phân khúc rác thải, lương thực đã chế biến, các sản phẩm công-nông nghiệp như cá, tôm, nhựa, giấy, gạo, các sản phẩm từ ngành công nghiệp nói chung và ngành thời trang nói riêng.

Các loại tài nguyên thiên nhiên gồm: Tài nguyên tái tạo là tài nguyên có thể tự duy trì hoặc tự bổ sung một cách liên tục khi được quản lý một cách hợp lý. Tuy nhiên, nếu sử dụng không hợp lý, tài nguyên tái tạo có thể bị suy thoái không thể tái tạo được. Ví dụ: tài nguyên nước có thể bị ô nhiễm, tài nguyên đất có thể bị mặn hoá, bạc màu, xói mòn,... Tài nguyên không tái tạo là loại tài nguyên tồn tại hữu hạn, sẽ mất đi hoặc biến đổi sau quá trình sử dụng. Ví dụ như tài nguyên khoáng sản như dầu mỏ, than đá của một mỏ có thể bị cạn kiệt sau khi khai thác. Tài nguyên năng lượng vĩnh cửu là những nguồn năng lượng sạch, khi sử dụng không gây ô nhiễm môi trường và mất đi như năng lượng mặt trời, năng lượng gió, năng lượng sóng biển, năng lượng nhiệt hạch, ...

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
# Tài nguyên tái tạo

Nhà máy điện địa nhiệt Nesjavellir ở Iceland là một ví dụ năng lượng tái tạo.
**Tài nguyên tái tạo** là tài nguyên thiên nhiên có thể bổ sung theo thời gian, hoặc thông qua sinh sản sinh học hoặc các quá trình tự nhiên theo định kỳ khác. Tài nguyên tái tạo là một phần của môi trường tự nhiên của Trái Đất và các thành phần lớn nhất của sinh quyển của nó. Đánh giá chu kỳ sống tích cực là một chỉ số quan trọng của phát triển bền vững của tài nguyên. Năm 1962, Paul Alfred Weiss định nghĩa Tài nguyên có thể tái sinh như: "phạm vi tổng số các sinh vật sống cung cấp cho con người thực phẩm, sợi, thuốc, vv..".
Tài nguyên tái tạo có thể là công suất cho năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, nếu tốc độ các nguồn tài nguyên tái tạo được tiêu thụ vượt quá tốc độ tái tạo, sự tái tạo và tính bền vững sẽ không được đảm bảo.
Thuật ngữ nguồn tài nguyên tái tạo cũng mô tả các hệ thống như nông nghiệp bền vững và tài nguyên nước, khai thác bền vững nguồn tài nguyên tái tạo (tức là duy trì một tốc độ tái tạo dương) có thể làm giảm ô nhiễm không khí, ô nhiễm đất, phá hủy môi trường sống và suy thoái đất.

Xăng dầu, than đá, khí tự nhiên, dầu diesel và các sản phẩm khác có nguồn gốc từ nhiên liệu hóa thạch, cũng như các khoáng sản, là những nguồn tài nguyên không tái tạo mà không có sản lượng bền vững.

## Tham khảo

## Đọc thêm

* Panwar, N. L., Kaushik, S. C., & Kothari, S. (2011, April). Role of renewable energy sources in environmental protection: A review. Renewable & Sustainable Energy Reviews, 15(3), 1513-1524. Truy cập ngày 7 tháng 4 năm 2012, from ScienceDirect.
* Masters, G. M. (2004). Renewable and Efficient Electric Power Systems. Hoboken, NJ:John Wiley & Sons.
* Sawin, Janet. "Charting a New Energy Future." State of the World 2003. By Lester R. Brown. Boston: W. W. Norton & Company, Incorporated, 2003.
* Krzeminska, Joanna, Are Support Schemes for Renewable Energies Compatible with Competition Objectives? An Assessment of National and Community Rules, Yearbook of European Environmental Law (Oxford University Press), Volume VII, Nov. 2007, p. 125
# Sự sống đời sau

**Sự sống đời sau** là một cụm từ thuộc tín ngưỡng theo thuyết mạt thế phản ánh niềm tin về "thế giới hiện tại" là một thế giới khiếm khuyết hoặc bị nguyền rủa và sẽ được thay thế bằng một thế giới khác tốt đẹp hơn trong tương lai. Khái niệm này cũng tương tự như khái niệm về thiên đàng, nhưng *thiên đàng* là một nơi khác bên ngoài thế giới này.

## Thuyết mạt thế của Do Thái giáo

Trong thuyết mạt thế của Do Thái giáo, sự sống đời sau gọi là *Haba Olam*. Mặc dù đạo Do Thái tập trung vào tầm quan trọng của thế giới trần gian (*Olam Ha'zeh* - "thế giới này"), Do Thái giáo truyền thống vần thừa nhận về kiếp sau. Kiếp sau được hiểu như là *Olam Haba* ("sự sống đời sau"), *Gan Eden* ("vườn Eden" ở thượng giới, hay Thiên đàng) và *Gehinom* ("luyện ngục").

## Thuyết mạt thế của Kitô giáo

Trong thuyết mạt thế của Kitô giáo, cụm từ này được tìm thấy trong kinh tin kính Nicea: *Tôi trông đợi kẻ chết sống lại và sự sống đời sau.* Ngoài ra trong bản kinh Tân Ước của King James cũng có sử dụng cụm từ này.

## Thuyết mạt thế của Hỏa giáo

Trong thuyết mạt thế của Hỏa giáo,sự sống đời sau gọi là Frashokereti, đó là nơi mà Saoshyant sẽ phục sinh cho người chết trong thân xác mà họ đã có trước khi qua đời. Tiếp theo là sự phán xét cuối cùng thông qua các thử thách. Các *yazatas*  Airyaman và Atar sẽ làm tan chảy kim loại trong các đồi núi, và dòng dung nham sau đó sẽ chảy trên mặt đất như một dòng sông. Tất cả nhân loại - kể cả người đang sống và kẻ chết được hồi sinh - sẽ phải lội qua con sông này, đối với người đạo đức (ashavan) nó sẽ như là một con sông sữa ấm áp, nhưng đối với những kẻ ác đức thì sẽ bị thiêu rụi. Dòng sông sau đó sẽ chảy xuống địa ngục, nơi mà nó sẽ tiêu diệt Angra Mainyu và những di tích cuối cùng của tà ác trong vũ trụ.

## Chú thích

## Xem thêm

* Thuyết mạt thế
# IAST

**IAST**, viết tắt của **International Alphabet of Sanskrit Transliteration** (hay **Bảng chữ cái chuẩn quốc tế ký âm Latinh tiếng Phạn**), là một tiêu chuẩn học thuật được dùng để ký âm tiếng Phạn với bảng ký tự Latinh, rất giống với chuẩn Latinh hoá theo *National Library at Calcutta romanization* đang được áp dụng với nhiều bộ chữ Ấn Độ. Thực tế thì IAST đã là tiêu chuẩn được dùng trong các văn bản in ấn như sách hoặc tạp chí và cùng với sự phổ biến của các bộ chữ theo mã thống nhất (*Unicode*), nó ngày càng được áp dụng trong các văn bản điện tử. Chuẩn này được đặt trên chuẩn căn bản được đề ra ở hội nghị của các nhà Đông phương học tại Athena năm 1912.

Chuẩn IAST cho phép ký âm bộ chữ Devanāgarī không mất mát và như thế, nó không chỉ trình bày các âm tố của tiếng Phạn mà cũng cho phép trình bày cách ký âm đọc (ví dụ như âm phóng xuất *ḥ* là một Đồng vị âm (en. *allophone*) của các ký tự *r* và *s* đứng cuối chữ)

Tổng mục của các ký tự như sau:

|  |  |
| --- | --- |
| अ a आ ā इ i ई ī उ u ऊ ū ऋ ṛ ॠ ṝ ऌ ḷ ॡ ḹ | (nguyên âm) |
| ए e ऐ ai ओ o औ au | (phức hợp âm) |
| अं (a) ṃ | (tuỳ âm, sa. *anusvara*) |
| अः (a) ḥ | (phóng xuất âm, sa. *visarga*) |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| क k | च c | ट ṭ | त t | प p | (tử âm không có âm vang, *unvoiced stops*) |
| ख kh | छ ch | ठ ṭh | थ th | फ ph | (tử âm không có âm vang, có tống khí, *aspirated unvoiced stops*) |
| ग g | ज j | ड ḍ | द d | ब b | (tử âm có âm vang, *voiced stops*) |
| घ gh | झ jh | ढ ḍh | ध dh | भ bh | (tử âm có âm vang và tống khí, *aspirated voiced stops*) |
| ङ ṅ | ञ ñ | ण ṇ | न n | म m | (âm mũi, *nasals*) |
|  | य y | र r | ल l | व v | (bán nguyên âm, *semi-vowels*) |
|  | श ś | ष ṣ | स s |  | (xỉ sát âm, nghĩa là âm gió cọ xát răng, *sibilants*) |
| ह h |  |  |  |  | (âm ma sát, có âm vang, *voiced fricative*) |

## Xem thêm

* Harvard-Kyoto
* ITRANS

## Tham khảo
# Đáy (hình học)

Một mô hình kim tự tháp với **đáy** được tô màu.
Trong hình học, **đáy** là một cạnh của một đa giác hoặc một mặt của một đa diện, nhất là khi cạnh hay mặt đó vuông góc với hướng đo chiều cao, hoặc cạnh/mặt đó được coi là phần dưới của hình vẽ. Khái niệm này được áp dụng rộng rãi cho tam giác, hình bình hành, hình thang, hình trụ tròn, hình nón, hình chóp, hình khối lục diện và hình chóp cụt.

## Vai trò trong việc tính diện tích và thể tích

Đáy được sử dụng rộng rãi cùng với chiều cao để tính toán diện tích và thể tích các hình. Khi nói về các quá trình này, kích cỡ (chiều dài hoặc diện tích) của đáy của một hình thường được gọi là "đáy" của nó. Nó là một trong những hình được phổ biến trên khắp cả nước và trên thế giới. Bằng cách sử dụng hình đáy ta có thể tưởng tượng những gì mà chúng ta có thể biết.

Bằng cách sử dụng này, diện tích hình bình hành hoặc thể tích của một hình lăng trụ hoặc hình trụ có thể được tính bằng cách nhân "đáy" với chiều cao; Tương tự như vậy, diện tích hình tam giác và thể tích của hình nón và hình chóp là các phân số của tích giữa đáy và chiều cao của chúng. Một số hình có hai đáy song song (như hình thang và hình thoi), cả hai đáy đều được sử dụng để tính toán diện tích của chúng.

## Tham khảo
# Salta (tỉnh)

| Salta |
| --- |
| —  Tỉnh  — |
| Tỉnh Salta *Provincia de Salta* (tiếng Tây Ban Nha) |
|  |
| Thung lũng Calchaquí |
|  **Hiệu kỳHuy hiệu** |
| Tên hiệu: *La Linda* (The pretty) |
|  Vị trí của Salta Province tại Argentina |
| Salta |
| Quốc gia | Argentina |
| Thủ phủ | Salta |
| Departments | 23 |
| Municipalities | 58 |
| Thủ phủ | Salta |
| Chính quyền |
|  • Thống đốc | Gustavo Sáenz (PAIS) |
|  • Phó Thống đốc | Antonio Marocco (PJ) |
|  • Nghị viện | Hạ viện Salta (60) Thượng viện Salta (23) |
|  • Hạ nghị sĩ | 7 |
|  • Thượng nghị sĩ | Nora Giménez (FDT) Sergio Leavy (FDT) Juan Carlos Romero (JXC) |
| Diện tích Ranked 6th |
|  • Tổng cộng | 155.488 km2 (60,034 mi2) |
| Dân số (2022) |
|  • Tổng cộng | 1.440.672 |
|  • Thứ hạng | 7th |
|  • Mật độ | 9,3/km2 (24/mi2) |
| Tên cư dân | *salteño/a* |
| GDP |
|  • Tổng cộng | 31 tỷ peso (6,7 tỷ đô la Mỹ) (2012) |
|  |
| Múi giờ | UTC-3, America/Argentina/Salta |
| Mã ISO 3166 | AR-A |
| Chỉ số phát triển con người (2021) | 0.844 rất cao (7th) |
| Website | www.salta.gov.ar |

**Salta** là một tỉnh nằm ở tây bắc Argentina. Tỉnh này giáp ranh với các tỉnh: Formosa, Chaco, Santiago del Estero, Tucumán, Catamarca và Jujuy. Tỉnh Salta tiếp giáp khu Tarija của Bolivia, tỉnh Boquerón của Paraguay về phía bắc và tiếp giáp vùng Tarapacá của Chile về phía tây.

## Lịch sử

## Địa lý

Tổng diện tích đất của Salta là 155.488 km2 (60.034 dặm vuông Anh), là tỉnh lớn thứ sáu tại Argentina. Những dòng sông lớn của Salta là Sông Pilcomayo, Sông Bermejo và Sông Juramento, sau này trở thành Sông Salado. Tỉnh Salta nằm trên vùng hoạt động địa chất và đôi khi xảy ra động đất. Đã có bốn trận động đất lớn tại Salta:

### Khí hậu

Bản đồ phân loại khí hậu Köppen của Salta, Argentina
Tỉnh Salta nằm gần chí tuyến Nam, nhưng có khí hậu đa dạng tùy theo độ cao và địa hình. Hướng của Dãy Andes ảnh hưởng đến sự phân bổ lượng mưa trong tỉnh.

## Nhân khẩu

Năm 2010, dân số của Tỉnh Salta là 1.214.441 người, chiếm 3,0% tổng dân số của Argentina, tăng 12,5% so với năm 2001. 6,5% dân số của Salta tự nhận là có gốc dân tộc bản địa, một trong những tỷ lệ dân số dân tộc bản địa cao nhất tại Argentina, sau các tỉnh Chubut, Neuquén, Jujuy và Río Negro. Dân tộc bản địa lớn nhất tại Salta là người Wichí, chiếm 24,9% tổng dân số dân tộc bản địa, sau đó là người Kolla (21.6%) và người Guaraní (13.7%). Chỉ 4.189 người tự xác định là người Argentina gốc Phi.

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Tham khảo

## Liên kết

* Official Page (Spanish)
* Tourist Secretary (Spanish)
* Salta Lưu trữ ngày 9 tháng 1 năm 2016 tại Wayback Machine (Spanish)
* Nuevo Diario de Salta (Spanish)
* Universidad Nacional de Salta (Spanish)
* Welcome Salta Lưu trữ ngày 9 tháng 10 năm 2007 tại Wayback Machine
# Ghép cành

Một gốc cây được ghép cành
**Ghép cành** hay **ghép cây** (*Grafting*) là một kỹ thuật làm vườn theo đó các mô của cây trồng được ráp nối với nhau để tiếp tục phát triển cùng nhau. Phần trên của cây kết hợp được gọi là *cành ghép* trong khi phần dưới được gọi là cùi ghép. Sự thành công của sự kết hợp này đòi hỏi các mô mạch phải phát triển cùng nhau và sự kết hợp như vậy được gọi là cấy ghép. Kỹ thuật này được sử dụng phổ biến nhất trong việc nhân giống vô tính các loại cây được trồng thương mại cho các ngành nghề làm vườn và nông nghiệp. Kỹ thuật này thông dụng là gắn một cành ghép, hoặc một vết cắt (mắt ghép) mong muốn vào thân của một loại cây khác được gọi là gốc ghép (gốc ghép vẫn sống bình thường trong đất). Hai hệ thống mô của cành ghép/mắt ghép và gốc ghép sẽ kết nối với nhau tạo thành một cơ thể, chúng sẽ tự sinh sản sinh dưỡng. Ghép cành tạo ra một loại cây có các đặc tính của cả cành ghép và gốc ghép. Các cây ăn quả thường được ghép cành để bảo toàn đặc tính tốt của cành ghép hoặc tạo ra cây cảnh, ví dụ như xoài, bưởi, cam, phật thủ, hoa giấy.

## Chú thích

## Xem thêm

* Chiết cành
* Giâm cành
* Làm vườn
* Lai ghép
# Bộ quy tắc ứng xử

**Bộ quy tắc ứng xử** là một tập hợp các điều luật điều chỉnh tố tụng trọng tài nêu rõ các trách nhiệm hoặc cách hành xử thích hợp của một cá nhân, một bên hoặc một tổ chức. Các khái niệm liên quan bao gồm quy tắc đạo đức (tiêu chuẩn đạo đức) và quy tắc danh dự.

Năm 2007, Hiệp hội Kế toán Quốc tế đã đưa ra định nghĩa như sau trong bộ tài liệu Hướng dẫn Hành nghề Đúng Quốc tế (phần "Xác định và Phát triển một Bộ quy tắc Ứng xử Hiệu quả dành cho Các tổ chức"):

> ...là "những nguyên tắc, giá trị, tiêu chuẩn hay các quy tắc hành vi có tác dụng hướng dẫn cho các quyết định, các quy trình và các hệ thống của một tổ chức theo cách (a) đóng góp cho phúc lợi của những cổ đông/người liên quan chủ chốt, và (b) tôn trọng quyền của tất cả những người uỷ thác quyền lợi bị ảnh hưởng bởi các hoạt động của tổ chức đó.
>
> — Hiệp hội Kế toán Quốc tế
>

## Một số ví dụ

* Bộ quy tắc ứng xử của Các lực lượng Phòng vệ Israel
* Lời thề Hippocrates
* Ngũ giới
* Mười điều răn

## Tham khảo
# Tự do chính trị

|  |
| --- |
| Một phần của loạt bài về |
| **Tự do** |
| **Theo định nghĩa** |
|
Tự do triết học
Tự do chính trị
Quyền tự do  |
| **Theo hình thức** |
|
Tự do hội họp và lập hội
Tự do nhập hội
Thân thể:  Ăn mặc, diện mạo
dân quyền
Tự do đi lại
Tự do báo chí
Tự do tôn giáo
Tự do phần mềm máy tính
Tự do ngôn luận
Tự do tư tưởng
Tự do yêu đương  |
| **Các loại khác** |
|
Kiểm duyệt
Áp bức
Nhân quyền
Danh sách chỉ mục tự do
Tính trung thực truyền thông
Tự do tiêu cực
Tự do tích cực
Tự do sở hữu  |

**Tự do chính trị** là sự không can thiệp vào chủ quyền của mỗi cá nhân bằng cách áp bức hay gây hấn cá nhân đó. Người dân của một xã hội tự do phải có đầy đủ quyền của mình trong cộng đồng và cuộc sống cá nhân của riêng họ. Trái ngược với xã hội có tự do chính trị là xã hội toàn trị, một xã hội hạn chế tối đa tự do chính trị nhằm áp đặt mọi hành vi của người dân.

## Phân loại

Khái niệm tự do chính trị có liên hệ chặt chẽ với các khái niệm về các quyền tự do công dân và quyền cá nhân. Hầu hết các xã hội dân chủ được quy định nhiều quyền tự do cụ thể được pháp luật của các quốc gia đó bảo vệ.

Các quyền tự do chính trị chính gồm có:

* Tự do báo chí
* Tự do di chuyển
* Tự do học thuật
* Tự do lập hội
* Tự do ngôn luận
* Tự do tôn giáo
* Tự do tư tưởng

## Xem thêm

* Kiểm duyệt Internet

## Liên kết ngoài

* Freedom House Lưu trữ ngày 18 tháng 1 năm 2012 tại Wayback Machine
* International Freedom of Expression Exchange
* Political Navigator Lưu trữ ngày 14 tháng 3 năm 2008 tại Wayback Machine Directory of major US related political sources

## Chú thích
# Văn phong

**Văn phong** (tiếng Anh: *writing style*) theo nghĩa rộng là *lề thói viết văn*, mang tính chất trung tính, mở rộng ra là **lối viết** hay **phong cách viết**. Có thể nói tới một “văn phong luộm thuộm” hoặc “văn phong chặt chẽ, súc tích”, “văn phong bóng bẩy” hoặc “chỉnh đốn văn phong”.

Nghĩa hẹp là *phong độ viết văn*, chỉ một cách thức viết văn thể hiện được tác phong của con người. Chẳng hạn nói: Cố gắng học tập văn phong của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Với ý nghĩa này, văn phong có khác với *bút pháp* và *phong cách*.

## Tham khảo
# Rus

**Rus** có thể đề cập đến:

* Người Rus': sắc dân Đông Slav thời trung cổ, ban đầu được lãnh đạo bởi người Norse
* Rus' Kiev: nhà nước Rus' đầu tiên đặt trung tâm ở Kiev, với dân cư chủ yếu là người Đông Slav, Norse và Finn.
* xem thêm: Tên của Rus', Nga và Ruthenia

Địa phương
* Rus, Jaén, một đô thị tại tỉnh Jaén ở phía tây của cộng đồng tự trị Andalusia, phía nam Tây Ban Nha.
* Rus, Sălaj, một xã thuộc hạt Sălaj, România.
# Normandie

| Normandie *Tiếng Norman*: Normaundie *Tiếng Pháp*: Normandie |
| --- |
| —  Vùng của Pháp  — |
|  |
|  |
|  **Hiệu kỳHuy hiệu** |
|  |
| Normandie |
| Quốc gia |  Pháp |
| Thủ phủ | Rouen |
| Tỉnh |
5
* Calvados
* Eure
* Manche
* Orne
* Seine-Maritime
 |
| Chính quyền |
|  • Chủ tịch | Hervé Morin (Les Centristes) |
| Diện tích |
|  • Tổng cộng | 29.906 km2 (11,547 mi2) |
| Dân số (2013) |
|  • Tổng cộng | 3.322.757 |
|  • Mật độ | 110/km2 (290/mi2) |
|  • Mùa hè (DST) | CEST (UTC+2) |
| Mã ISO 3166 | FR-NOR |
| GDP (2015) | Hạng 9 |
| Tổng | 90,4 tỉ euro (99,3 tỉ đô la) |
| Bình quân đầu người | 27200 euro (29900 đô la) |
| Website | www.normandie.fr |

**Normandie** (tiếng Pháp: *Normandie*, phát âm [nɔʁmɑ̃di], tiếng Norman: *Normaundie*), hay **Normandy** theo tiếng Anh, là một vùng hành chính của Pháp, gần tương đương với Công quốc Normandie.

Về mặt hành chính, Normandie được chia thành 5 tỉnh: Calvados, Eure, Manche, Orne và Seine-Maritime. Vùng có diện tích 30.627 km², chiếm khoảng 5% lãnh thổ Pháp. Dân số vùng đạt 3,37 triệu người. Người Norman là tên được đặt cho cư dân Normandie, và vùng là quê hương của tiếng Norman. Khu vực Normandie có lịch sử gồm vùng Normandie hiện tại, cùng các khu vực nhỏ thuộc các tỉnh Mayenne và Sarthe. Tên gọi của Normandie bắt nguồn từ việc người Viking định cư tại lãnh thổ từ thế kỷ 9, họ được gọi là người phương bắc (Norsemen).

Vùng Normandie được hình thành khi hợp nhất hai vùng cũ Haute-Normandie và Basse-Normandie có hiệu lực từ 1 tháng 1 năm 2016, sau bầu cử cấp vùng vào tháng 12 năm 2015. Việc hợp nhất này nằm trong cải cách lãnh thổ cấp vùng tại Pháp vào năm 2014 và được công bố vào năm 2015.

Vùng Normandie gồm có 5 tỉnh, được tô màu theo các tỉnh lịch sử tồn tại trước năm 1790.:

  Normandie
  Perche
  Khác.
## Tham khảo

6. Trận chiến Normany
# Singlish

**Singlish** là khái niệm để nói về loại ngôn ngữ trên cơ sở tiếng Anh bản ngữ ở Singapore. Ngày nay, Singlish được coi là tiếng mẹ đẻ của thành phần giới trẻ Singapore khi mà họ không được chia sẻ tiếng mẹ đẻ hay phương ngữ của cha mẹ mình. Phần còn lại dân số Singapore coi nó là ngôn ngữ thứ hai.
Từ vựng của Singlish tập hợp từ tiếng Anh, tiếng Quảng Đông, tiếng Mã Lai và một lượng nhỏ của những ngôn ngữ khác bắt nguồn từ Trung Hoa qua dân di cư. Đồng thời, lượng tiếng lóng Mỹ và Úc cũng được thêm vào qua các chương trình truyền hình nhập khẩu. Tới nay, những ngôn ngữ châu Á khác như tiếng Nhật, tiếng Triều Tiên và những phương ngữ Trung Hoa khác như tiếng Thượng Hải cũng đã được sáp nhập vào Singlish.

## Tham khảo
# Trung tâm Hàng không và Vũ trụ Đức

Trung tâm Hàng không và Vũ trụ Đức| Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt e.V. |
| Tổng quan về cơ quan |
| Viết tắt | DLR |
| Thành lập | 1969 |
| Loại | Cơ quan vũ trụ |
| Trụ sở | Köln (Cologne) |
| Trưởng quản lý | Johann-Dietrich Wörner |
| Ngân sách hàng năm | €1,45 tỷ (US$2 tỷ) 2010 |
| Website | www.dlr.de |

DLR HQ, Köln, 2010
**Trung tâm Hàng không và Vũ trụ Đức** (tiếng Đức: *Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt e.V.*), viết tắt **DLR**, là trung tâm quốc gia nghiên cứu và phụ trách các lĩnh vực hàng không vũ trụ, năng lượng và giao thông của Cộng hòa Liên bang Đức. Trụ sở của trung tâm đặt tại Cologne với nhiều viện nghiên cứu trực thuộc trên khắp nước Đức. DLR thực hiện nhiều dự án nghiên cứu và phát triển đa dạng của quốc gia và hợp tác với các đối tác quốc tế. Ngoài ra trung tâm còn tự thực hiện các dự án nghiên cứu của riêng họ với vai trò là cơ quan vũ trụ Đức. Cơ quan này có trách nhiệm lập kế hoạch và thực hiện triển khai các chương trình nghiên cứu vũ trụ của Đức đại diện cho chính phủ liên bang. Với vai trò là cơ quan quản lý, DLR là cơ quan điều phối và hướng dẫn các tổ chức trên các vấn đề kỹ thuật và tài chính từ một số viện nghiên cứu và đại học của Đức.

## Tham khảo

## Xem thêm

* Ủy ban Nghiên cứu Vũ trụ (COSPAR)

## Liên kết ngoài

* Homepage of the DLR
	+ DLR Homepage English
* DLR School Lab *Schülerlabor*
* Website of the Washington DC DLR Office
* Helmholtz Community (HGF)