Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Khán thính giả

Khán giả tại thành phố Tel Aviv, Israel đang chờ đợi theo dõi màn trình diễn của Vũ đoàn Batsheva
Khán giả tại Giải vô địch điền kinh thế giới năm 2013 tổ chức tại thủ đô Moskva, nước Nga.
**Khán thính giả** (tiếng Anh: *audience*), là sự kết hợp của hai đối tượng **khán giả** (còn gọi là "**người xem**" hay "**bạn xem đài**") và **thính giả**, tức một nhóm người tham gia một chương trình hay chiêm ngưỡng một tác phẩm nghệ thuật, đọc một tác phẩm văn học (trường hợp này gọi là "**độc giả**" hay "**người đọc**", "**bạn đọc**"), tham gia theo dõi sân khấu kịch, sân khấu âm nhạc (thường gọi là "**thính giả**" hay "**người nghe**"), tham gia chơi video game (trường hợp này còn gọi là "**người chơi**"), hoặc tham dự hội thảo khoa học, hàn lâm bằng bất cứ phương tiện nào. Họ có thể tham gia góp mặt ở nhiều loại hình nghệ thuật khác nhau và bằng nhiều cách khác nhau; một số sự kiện còn mời khán giả tham dự công khai, còn một số sự kiện khác lại chỉ cho phép khán giả vỗ tay, bình phẩm và đón nhận một cách vừa phải.

Ngành khoa học nghiên cứu khán thính giả truyền thông đã và đang được công nhận là một phần trong chương trình giảng dạy.

## Sự tham gia của khán thính giả

### Các ví dụ

### Tham dự giả vờ

## Xem thêm

* Khán thính giả mục tiêu
* Khán giả trường quay
* Độc giả

## Tham khảo

## Đọc thêm

* John Steinmetz. *How to Enjoy a Live Concert (Làm thế nào để hòa mình vào một buổi hòa nhạc trực tiếp)*. [*S.l*.]: Naxos, [199-?]. tr. 51, with ill.
# One Liberty Place

| One Liberty Place |
| --- |
| Nóc của One Liberty Place năm 2005 |
|  |
| Phá kỷ lục của | Tòa thị chính Philadelphia |
| Phá kỷ lục bởi | Comcast Center |
| Thông tin chung |
| Địa điểm | 1650 Market Street Philadelphia |
| Chủ sở hữu | Philadelphia Liberty Property |
| Xây dựng |
| Khởi công | 1987 |
| Số tầng | 63 (61 có thể cho thuê) |
| Chiều cao |
| Tính đến ăng ten | 945 feet (288 meters) |
| Thiết kế |
| Kiến trúc sư | Murphy/Jahn Architects |
| Kỹ sư | Thornton Tomasetti |

**One Liberty Place** là một toàn nhà cao tầng tại Philadelphia, Hoa Kỳ. Hiện tại, đây là tòa nhà cao thứ hai ở City of Philadelphia và Khối thịnh vượng chung Pennsylvania, sau Comcast Center. Tòa nhà này được xây xong năm 1991. One Liberty Place có chiều cao 288 m, 61 tầng, chỉ thấp hơn 0,6 m so với Key Tower ở Cleveland, Ohio. Thiết kế tòa nhà là Helmut Jahn thuộc Murphy/Jahn Architects, nóc tòa nhà có dáng dấp của nóc Chrysler Building ở New York City. Đến năm 2008, đây là tòa nhà cao thứ 49 thế giới

## Tham khảo
# Franklin Center (Chicago)

﻿ / ﻿

| AT&T Corporate Center |
| --- |
|  |
|  |
| Thông tin chung |
| Tình trạng | Đã hoàn thành |
| Địa điểm | 227 West Monroe Street Chicago, Illinois |
| Xây dựng |
| Nhà thầu chính | Stein & Company (Now Mesirow Stein) |
| Số tầng | 60 trên mặt đất 2 dưới mặt đất |
| Diện tích sàn | 158.000 m² 1.7 million sq. ft. |
| Chiều cao |
| Tính đến mái | 886 ft (270 m) |
| Tính đến ăng ten | 1.007 ft (307 m) |
| Tính đến sàn cao nhất | 827 ft (252 m) |
| Thiết kế |
| Kiến trúc sư | Adrian D. Smith (S.O.M) |

**Franklin Center** hay tên cũ là **AT&T Corporate Center** là một tháp cao tầng tại Chicago, Illinois, Hoa Kỳ. Tòa nhà này cao 307 m, có 60 tầng. Tòa nhà được xây xong vào năm 1989 như là trung tâm dịch vụ của công ty viễn thông đa quốc gia at&t. Đây là tòa nhà cao thứ 34 thế giới đến thời điểm đầu năm 2008. Hiện nay, tòa nhà này cao thứ 5 ở Chicago và thứ 11 ở Hoa Kỳ.

Tòa nhà cao 1.007 ft (307 m) và có sức chứa 1.700.000 sq ft (160.000 m2) trong khu vực gần trung tâm thành phố Chicago. Có văn phòng và mặt bằng với các gian hàng bán lẻ và một nhà để xe. Tòa nhà nằm hai khối phía đông của sông Chicago và phía đông bắc của Tháp Willis với một địa chỉ chính là 227 West Monroe Street và một địa chỉ khác là 100 Street South Franklin.

Công ty bất động sản Tishman Speyer mua tòa nhà này vào năm 2004 và đổi tên thành Trung tâm Franklin trong năm 2007, tên này sau đó được áp dụng cho toàn bộ khu phức hợp.

## Chú thích

 Tư liệu liên quan tới AT&T Corporate Center tại Wikimedia Commons
# Anandamide

| Anandamide |
| --- |
|  |
| Tên khác | *N*-arachidonoylethanolamine arachidonoylethanolamide |
|  |
| Nhận dạng |
| Số CAS | 94421-68-8 |
| PubChem | 5281969 |
| MeSH | Anandamide |
| ChEBI | 2700 |
| ChEMBL | 15848 |
| Ảnh Jmol-3D | ảnh ảnh 2 |
| SMILES |
đầy đủ
* O=C(NCCO)CCC\C=C/C\C=C/C\C=C/C\C=C/CCCCC

---

CCCCC/C=C\C/C=C\C/C=C\C/C=C\CCCC(=O)NCCO
 |
| InChI |
đầy đủ
* 1/C22H37NO2/c1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14-15-16-17-18-19-22(25)23-20-21-24/h6-7,9-10,12-13,15-16,24H,2-5,8,11,14,17-21H2,1H3,(H,23,25)/b7-6-,10-9-,13-12-,16-15-
 |
| UNII | UR5G69TJKH |
| Thuộc tính |
| Công thức phân tử | C22H37NO2 |
| Khối lượng mol | 347.53 g/mol |
| Điểm nóng chảy |    |
| Điểm sôi |    |
| Các nguy hiểm |
|  |
| Trừ khi có ghi chú khác, dữ liệu được cung cấp cho các vật liệu trong trạng thái tiêu chuẩn của chúng (ở 25 °C [77 °F], 100 kPa).

N kiểm chứng (cái gì YN ?)
Tham khảo hộp thông tin |

**Anandamide** (còn được gọi là N* -arachidonoylethanolamine** hoặc **AEA**), là một chất dẫn truyền thần kinh axit béo có nguồn gốc từ quá trình chuyển hóa không oxy hóa của axit eicosatetraenoic (axit arachidonic), một loại axit béo đa chức chưa bão hòa ω-6 thiết yếu. Tên của nó được lấy từ tiếng Phạn *ananda*, có nghĩa là "niềm vui, hạnh phúc", và amide. Nó được tổng hợp từ *N* -arachidonoyl phosphatidylethanolamine bằng nhiều con đường. Chất này bị hạ chức chủ yếu bởi enzyme axit béo amide hydrolase (FAAH), chất chuyển đổi anandamide thành ethanolamine và axit arachidonic. Do đó, các chất ức chế FAAH dẫn đến nồng độ anandamide tăng cao và đang được nghiên cứu để sử dụng trong điều trị.

## Chức năng sinh lý

Anandamide được Raphael Mechoulam và các thành viên phòng thí nghiệm của ông WA Devane và Lumír Hanuš mô tả lần đầu tiên (và được đặt tên) vào năm 1992

Tác dụng của Anandamide có thể xảy ra ở cả hệ thần kinh trung ương hoặc ngoại biên. Những tác dụng riêng biệt này được trung gian chủ yếu bởi các thụ thể CB 1 cannabinoid trong hệ thống thần kinh trung ương và các thụ thể CB 2 cannabinoid ở ngoại biên. Loại thứ hai chủ yếu liên quan đến các chức năng của hệ thống miễn dịch. Các thụ thể Cannabinoid ban đầu được phát hiện là nhạy cảm với Δ 9 - tetrahydrocannabinol (Δ 9 -THC, thường được gọi là THC), là cannabinoid chủ yếu được tìm thấy trong cần sa. Việc phát hiện ra anandamide xuất phát từ nghiên cứu về CB 1 và CB 2, vì không thể tránh khỏi việc một hóa chất tự nhiên (nội sinh) sẽ được tìm thấy ảnh hưởng đến các thụ thể này.

Anandamide đã được chứng minh là làm suy giảm trí nhớ làm việc ở chuột. Các nghiên cứu đang được tiến hành để khám phá vai trò của anandamide trong hành vi của con người, chẳng hạn như thói quen ăn, ngủ, và giảm đau.

## Tham khảo
# Mitragyna speciosa

| *Mitragyna speciosa* |
| --- |
|  |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Plantae |
| (không phân hạng) | Angiospermae |
| (không phân hạng) | Eudicots |
| Bộ (*ordo*) | Gentianales |
| Họ (*familia*) | Rubiaceae |
| Tông (*tribus*) | Naucleeae |
| Chi (*genus*) | *Mitragyna* |
| Loài (*species*) | M. speciosa |
| Danh pháp hai phần |
| *Mitragyna speciosa* (Korth.) Havil.  |
| Danh pháp đồng nghĩa |
|

Danh sách
* *Nauclea korthalsii* Steud. nom. inval.
* *Nauclea luzoniensis* Blanco
* *Nauclea speciosa* (Korth.) Miq.
* *Stephegyne speciosa* Korth.
 |

Mitragyna speciosa là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được (Korth.) Havil. mô tả khoa học đầu tiên năm 1897.

## Hình ảnh

*
*
*
*

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Tư liệu liên quan tới Mitragyna speciosa tại Wikimedia Commons
* Dữ liệu liên quan tới Mitragyna speciosa tại Wikispecies
# Calea zacatechichi

| *Calea zacatechichi* |
| --- |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Plantae |
| (không phân hạng) | Angiospermae |
| (không phân hạng) | Eudicots |
| Bộ (*ordo*) | Asterales |
| Họ (*familia*) | Asteraceae |
| Chi (*genus*) | *Calea* |
| Loài (*species*) | C. zacatechichi |
| Danh pháp hai phần |
| *Calea zacatechichi* Schltdl., 1834  |

Calea zacatechichi là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Schltdl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1834.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
# Văn hóa cà phê

Tranh vẽ người bưng cà phê ở một góc phố của Đế quốc Ottoman tại Cairo, Ai Cập năm 1857.
Một quán cà phê ở thành phố Damascus, Syria.
**Văn hóa cà phê** là tổng hợp các truyền thống và hành vi xã hội xung quanh việc tiêu thụ cà phê, đặc biệt như một dạng bôi trơn xã hội. Thuật ngữ này còn chỉ đến sự khuếch tán văn hóa và ứng dụng cà phê như một chất kích thích được sử dụng rộng rãi. Vào cuối thế kỷ 20, cà phê espresso dần trở thành loại đồ uống chiếm ưu thế đóng góp vào nền văn hóa cà phê, nhất là tại các nước phương Tây và những vùng nội thành khác trên phạm vi toàn cầu.

## Quán cà phê

## Xem thêm

* Cà phê sữa đá
* Bạc sỉu
* Thuốc lào
* Điếu cày
* Dịch vụ cà phê
* Văn hóa trà

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Coffee Quotient: An Intellectual's Elixir by *The Times of India*
# Tửu ca

Tập tin:Ein Prosit der Gemuetlichkeit 01.oggMột bài tửu ca của Đức
Một bài **tửu ca** là một bài ca được hát khi uống rượu. Hầu hết các tửu ca là dân ca, và có thể thay đổi tùy theo từng người và từng vùng, cả về lời và nhạc.

Ở Đức, các bài hát uống rượu được gọi là *Trinklieder*.

Ở Thụy Điển, nơi chúng được gọi là *dryckesvisor*, có các bài hát uống rượu liên quan đến Giáng sinh và các lễ kỷ niệm khác. Một ví dụ về những bài hát như vậy là "Helan går".

Ở Tây Ban Nha, *Asturias, patria querida* (vùng ca của Asturias) thường được mô tả là một bài tửu ca.

Ở Pháp, các bài tửu ca có lịch sử lâu đời là *Chanson pour boire* và *Air à boire*.

## Lịch sử

Bản ghi chép lịch sử đầu tiên của một bài tửu ca có từ thế kỷ 11 và bắt nguồn từ Carmina Burana, một tuyển tập lịch sử thế kỷ 13 gồm các bài thơ, bài hát giáo dục, bài hát tình yêu và "giải trí" hoặc các bài tửu ca.

## Xem thêm

* Brindisi (âm nhạc)

## Tham khảo

### Chú thích

### Nguồn

* Cray, Ed. *The Erotic Muse: American Bawdy Songs* (University of Illinois, 1992).
* Legman, Gershon. *The Horn Book*. (New York: University Press, 1964).
* Reuss, Richard A. *An Annotated Field Collection of Songs From the American College Student Oral Tradition* (Bloomington: Indiana Univ. Masters Thesis, 1965).

## Liên kết ngoài

* Drinking Songs Sheet Music Lưu trữ ngày 31 tháng 3 năm 2022 tại Wayback Machine
* Lyrics, Music and MP3s for each drinking song
* Hash House Harrier songbook
* Hash House Harrier songbook links
* A Tankard Of Ale An Anthology 120 Of Drinking Songs, complete online book by Theodore Maynard circa 1919
# Cửa hàng cần sa

Một trạm cấp phát cần sa ở Denver, Colorado.
**Cửa hàng cần sa**, **trạm cấp phát cần sa**, hoặc **hợp tác xã cần sa**, là một địa điểm mà tại đó cần sa được bày bán để tiêu khiển hoặc dùng cho mục đích y tế. Ở Hà Lan, chúng được gọi là *coffeeshop*. Tại nước Mỹ, chúng tồn tại như một lối thoát dành cho cả mục đích giải trí và y tế. Cửa hàng dạng này khác với cửa hàng kiểu *head shop* ở chỗ cái sau chỉ chuyên bán dụng cụ tiêm chích ma túy. Năm 2015, Thành phố San Diego đã đưa *A Green Alternative* trở thành dịch vụ phân phối và cấp phát cần sa y tế được cấp phép đầu tiên trong thành phố. Trạm phân phối cần sa lớn nhất thế giới là ở Las Vegas, Nevada rộng 112.000 feet vuông do hãng Planet 13 Holdings mở ra.

## Tham khảo
# Dự án Phả hệ Toán học

**Dự án Phả hệ Toán học** (**Mathematics Genealogy Project**) là một cơ sở dữ liệu nền tảng web dành cho mối liên hệ giữa các thế hệ các nhà toán học. Đến tháng 10 năm 2015, nó chứa thông tin của hơn 191.000 nhà khoa học toán học có những đóng góp liên quan tới nghiên cứu toán học. Đối với một nhà toán học điển hình, danh mục dữ liệu của dữ án bao gồm các năm tốt nghiệp, *alma mater*, người hướng dẫn luận án tiến sĩ và các sinh viên làm luận án tiến sĩ mà họ hướng dẫn.

## Nguồn gốc của dự án

Dự án hình thành từ mong muốn của Harry Coonce khi ông muốn biết người hướng dẫn của người hướng dẫn luận án tiến sĩ của ông. Khi thành lập dự án, Coonce đang là giáo sư toán học tại Đại học Bang Minnesota, Mankato, và dự án được triển khai trực tuyến vào mùa thu năm 1997. Coonce nghỉ hưu từ Mankato năm 1999, và vào mùa thu năm 2002 trường đại học quyết định thôi không ủng hộ dự án này nữa. Dự án được chuyển sang cho Đại học Bang Bắc Dakota. Từ 2003, dự án hoạt động dưới sự bảo trợ của Hội Toán học Hoa Kỳ và năm 2005 nó nhận được quỹ tài trợ của Viện Toán học Clay.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Mathematics Genealogy Project home page
# Percy Williams Bridgman

| Percy Williams Bridgman |
| --- |
|  |
| Sinh | 21 tháng 4 năm 1882 Cambridge, Massachusetts, Hoa Kỳ |
| Mất | 20 tháng 8, 1961(1961-08-20) (79 tuổi) Randolph, New Hampshire, Hoa Kỳ |
| Quốc tịch |  Hoa Kỳ |
| Trường lớp | Đại học Harvard |
| Nổi tiếng vì | Vật lý áp suất cao |
| Giải thưởng | * Giải Rumford (1917)
* Huy chương Elliott Cresson (1932)
* Giải Nobel Vật lý (1946)
* Uỷ viên của Hội Hoàng gia (1949)
 |
| **Sự nghiệp khoa học** |
| Ngành | Vật lý |
| Nơi công tác | Đại học Harvard |
| Người hướng dẫn luận án tiến sĩ | Wallace Clement Sabine |
| Các nghiên cứu sinh nổi tiếng | * John C. Slater
* John Hasbrouck Van Vleck
 |
|  |

**Percy Williams Bridgman** (1882-1961) là nhà vật lý người Mỹ. Ông giành Giải Nobel Vật lý năm 1946 nhờ những nghiên cứu về vật lý áp suất cao và việc phát minh ra đụng cụ đo áp suất.

## Chú thích
# Reinhard Genzel

| Reinhard Genzel |
| --- |
|  |
| Sinh | 24 tháng 3, 1952 Bad Homburg vor der Höhe, Đức |
| Quốc tịch | Đức |
| Trường lớp | Đại học Bonn |
| Nổi tiếng vì | Thiên văn bước sóng hồng ngoại và dưới mili mét |
| Giải thưởng | Otto Hahn Medal (1980) Giải Balzan (2003) Giải Shaw (2008) Giải Crafoord (2012) Tycho Brahe Prize (2012) Thành viên Hội Hoàng gia Harvey Prize (2014) Giải Nobel Vật lý (2020) |
| **Sự nghiệp khoa học** |
| Ngành | Vật lý thiên văn |
| Nơi công tác | Max Planck Institute for Extraterrestrial Physics Đại học California tại Berkeley |
|  |

**Reinhard Genzel** ForMemRS (tiếng Đức: [ˈɡɛntsl̩]; (sinh ngày 24 tháng 3 năm 1952 tại Bad Homburg vor der Höhe, Đức) là một nhà vật lý thiên văn người Đức. Ông là đồng giám đốc của Viện Vật lý ngoài Trái Đất Max Planck, giáo sư tại LMU, giáo sư danh dự tại Đại học California, Berkeley. Ông cùng với Andrea Ghez và Roger Penrose đã được trao Giải Nobel Vật lý năm 2020.

## Tiểu sử

Genzel học vật lý tại Đại học Freiburg và Đại học Bonn, nơi ông thực hiện bằng Tiến sĩ vào năm 1978 và cùng năm đó, ông làm luận án Tiến sĩ về thiên văn vô tuyến tại Viện Max Planck về Thiên văn vô tuyến. Sau đó, ông làm việc tại Trung tâm Vật lý Thiên văn Harvard-Smithsonian ở Cambridge, Massachusetts. Sau đó, ông là Nghiên cứu sinh của Miller từ năm 1980 đến năm 1982, đồng thời là Phó Giáo sư và Giáo sư chính thức tại Khoa Vật lý tại Đại học California, Berkeley từ năm 1981. Ông trở thành Thành viên Khoa học của Max-Planck-Gesellschaft vào năm 1986, và là giám đốc của Viện Max Planck về Vật lý ngoài Trái Đất ở Garching và giảng dạy tại Ludwig-Maximilians-Universität München, nơi ông là Giáo sư danh dự từ năm 1988. Kể từ năm 1999, ông cũng được bổ nhiệm làm Giáo sư Toàn diện tại Đại học California, Berkeley. Ông cũng là người trong hội đồng tuyển chọn cho Giải thưởng Shaw về thiên văn học.

## Công việc

Reinhard Genzel nghiên cứu thiên văn học tia hồng ngoại và dưới milimét, đồng thời ông và nhóm nghiên cứu của ông đang tích cực phát triển thiết bị đo đạc trên mặt đất và không gian tiền phương cho nghiên cứu thiên văn của họ. Nhóm là những người đầu tiên theo dõi chuyển động của các ngôi sao ở trung tâm Dải Ngân hà (xem Nhân Mã A \*) cho thấy chúng đang quay quanh một vật thể rất lớn, có thể là một lỗ đen. Genzel cũng tích cực trong các nghiên cứu về sự hình thành và tiến hóa của các thiên hà.

Vào tháng 7 năm 2018, Reinhard Genzel và cộng sự đã báo cáo rằng S2 quay quanh quỹ đạo Sgr A \* đã được ghi lại ở 7.650 km / s hoặc 2,55% tốc độ ánh sáng dẫn đến phương pháp tiếp cận củng điểm vào tháng 5 năm 2018 ở khoảng 120 AU ≈ 1400 bán kính Schwarzschild từ Sgr A \*. Điều này cho phép họ kiểm tra sự dịch chuyển đỏ dự đoán bởi Thuyết tương đối rộng ở vận tốc tương đối tính, tìm ra sự xác nhận bổ sung cho lý thuyết.

## Tham khảo
# Lẩu

|  |
| --- |
|  |
| Lẩu |
| Thực phẩm tươi sống chuẩn bị được cho vào nồi lẩu |
| Tên tiếng Trung |
| Phồn thể | 火鍋 |
| Giản thể | 火锅 |
| Nghĩa đen | nồi lửa |
|

| Phiên âm |
| --- |
| Tiếng Hán tiêu chuẩn |
| Bính âm Hán ngữ | huǒguō |
| Tiếng Quảng Châu |
| Việt bính | fo2 wo1 |
| Tiếng Mân Nam |
| POJ tiếng Mân Tuyền Chương | hué-ko |

 |
| Tên tiếng Trung thay thế |
| Phồn thể | 打邊爐 or 打甂爐 |
| Giản thể | 打边炉 or 打甂炉 |
|

| Phiên âm |
| --- |
| Tiếng Hán tiêu chuẩn |
| Bính âm Hán ngữ | dǎ biān1 lú |
| Tiếng Quảng Châu |
| Việt bính | daa2 bin1 lou4 |

 |
| Tên tiếng Việt |
| Tiếng Việt | lẩu |
|  |

Một nồi lẩu Shabu-shabu tại Nhật, với thịt bò
**Lẩu** (có nguồn gốc từ giọng Quảng Đông: 爐, âm Hán Việt: lô, nghĩa là "bếp lò"), còn gọi là **cù lao**, là một loại món ăn phổ biến xuất phát từ Trung Quốc và được ưa chuộng tại nhiều nước Đông Á. Món ăn này gồm một bếp (ga, than hoặc điện) giữ nồi nước dùng luôn sôi, xung quanh là các nguyên liệu sống như thịt, cá, lươn, rau, nấm, hải sản... Người ăn sẽ tự nhúng thực phẩm vào nồi, đợi chín và thưởng thức khi còn nóng. Lẩu thường được dùng vào mùa đông để giữ nhiệt độ món ăn.

Một số biến thể nổi tiếng của lẩu gồm lẩu mắm (đặc sản miền Nam Việt Nam với mắm), lẩu Thái (đặc sản Thái Lan), cùng nhiều loại khác như lẩu cá kèo, lẩu cua đồng, lẩu cừu, lẩu pho-mát,... Các món lẩu thường được đặt tên theo nguyên liệu chính, ví dụ: lẩu riêu cua, lẩu ếch, lẩu bắp bò sườn sụn, lẩu chim, lẩu hải sản, lẩu nấm,... hoặc theo nguồn gốc như lẩu Thái, lẩu Tứ Xuyên.

## Xem thêm

* Fondue: Lẩu pho-mát
* Fondue bourguignonne (tiếng Pháp) hoặc Burgundy fondue (tiếng Anh) là một món fondue thịt bò chiên với dầu có nguồn gốc từ Thụy Sĩ.
* Jeongol là một loại món thịt hầm/lẩu trong ẩm thực Triều Tiên.
* Lẩu Thái
* Lẩu cua đồng
* Lẩu cừu
* Tất cả các trang có tựa đề chứa "lẩu"

## Tham khảo

### Tài liệu

* Hóa chất sôi trong nồi lẩu ở Sài Gòn Lưu trữ ngày 17 tháng 10 năm 2013 tại Wayback Machine

## Liên kết ngoài
# Kitô giáo tại Việt Nam

**Kitô giáo tại Việt Nam** hiện gồm có Giáo hội Công giáo và các Hội thánh Tin Lành. Kitô giáo được truyền vào Việt Nam từ thế kỷ 16 thông qua các thừa sai tới từ Iberia. Số lượng tín hữu Công giáo và Tin Lành ngày nay được ghi nhận là lần lượt chiếm 7% và 2% dân số cả nước; tuy nhiên, con số thực tế có thể cao hơn, như 10% dân số Công giáo và 5% dân số Tin Lành.

Giáo hữu làng Vĩnh Trị và các thầy nhà tràng tới kính viếng xác thầy cả Jean-Louis Bonnard Hương, một trong các đấng tử đạo tại Việt Nam.
Cảnh giáo được cho là đã có mặt tại Giao Châu hay An Nam dưới thời nhà Đường. Công giáo đã được truyền bá từ thế kỷ 16 nhưng các tu sĩ Dòng Tên, bắt đầu có mặt từ năm 1615, mới là những người có công lớn trong việc thiết lập vững chắc các cộng đoàn Công giáo Việt Nam tại cả Đàng Trong và Đàng Ngoài. Ngày chiếc thuyền của các thừa sai Dòng Tên cập bến tại Đàng Ngoài năm 1627 cũng đúng vào ngày lễ Thánh Giuse (19 tháng 3) nên Giáo hội Công giáo tại Việt Nam đã chọn Thánh Giuse làm bổn mạng.

Năm 1911, các nhà truyền giáo thuộc Hội Truyền giáo Phúc âm Liên hiệp đặt chân đến Đà Nẵng để bắt đầu truyền giảng Phúc Âm theo đức tin Kháng Cách, thường gọi chung là Tin Lành. Cách gọi này được dùng bởi cả Hội thánh Tin Lành Việt Nam và các hội thánh thuộc những hệ phái như Baptist, Trưởng lão, Mennonite, Ngũ tuần.

Chính thống giáo hiện diện tại Việt Nam vào đầu thế kỷ 21 với các cộng đoàn tiếng Nga.

Việt Nam hiện nay có khoảng 7 triệu tín hữu Công giáo và 2 triệu tín hữu Tin Lành. Từ giữa thập niên 1990 trong xu hướng mở cửa, mối quan hệ giữa chính quyền Việt Nam với nhiều nhóm Kitô giáo có sự cải thiện. Chính quyền Việt Nam khẳng định tôn trọng tự do tôn giáo. Đồng thời, chủ trương của chính quyền là muốn quản lý hoạt động tôn giáo.

## Chú thích

* Phan, Peter C. (2014). "Christianity in Vietnam today (1975–2013): contemporary challenges and opportunities". *International Journal for the Study of the Christian Church*. Quyển 14 số 1. tr. 3–21. doi:10.1080/1474225X.2014.882706.
# Nhóm ngôn ngữ Tạng

| Nhóm ngôn ngữ Tạng
 |
| --- |
| Nhóm ngôn ngữ Bod Trung |
| Sắc tộc | Người Tạng |
| Phân bố địa lý | Trung Quốc (Tây Tạng, Thanh Hải, Tứ Xuyên, Cam Túc, Vân Nam); Ấn Độ (Ladakh, Sikkim); Pakistan (Baltistan); Nepal; Bhutan |
| Phân loại ngôn ngữ học | Hán-Tạng* Tạng-Kanaur?
	+ Bod
		- **Nhóm ngôn ngữ Tạng**
 |
| Tiền ngôn ngữ | Tiếng Tạng cổ   Tiếng Tạng cổ điển |
| Ngữ ngành con | * Trung Tạng
* Tạng Amdo
* Tạng Kham
* Dzongkha–Lhokä
* Ladakh–Balti
* Lahul–Spiti
* Kyirong–Kagate
* Sherpa–Jirel
* (nhiều ngôn ngữ chưa phân loại)
 |
| Glottolog: | `oldm1245` |
| Những tỉnh lịch sử của Tây Tạng |

**Nhóm ngôn ngữ Tạng** (chữ Tạng: བོད་སྐད།) là một nhóm ngôn ngữ Hán-Tạng, bắt nguồn từ tiếng Tạng cổ, hiện diện trên một vùng rộng lớn giáp với tiểu lục địa Ấn Độ, gồm cao nguyên Thanh Tạng cũng như vùng núi Himalaya ở Baltistan, Ladakh, Nepal, Sikkim, Bhutan và Arunachal Pradesh. Tiếng Tạng cổ điển là ngôn ngữ văn học chính trong vùng.

Tiếng Trung Tạng (tại Ü-Tsang, gồm Lhasa), tiếng Tạng Kham, và tiếng Tạng Amdo thường được xem là "phương ngữ" của một ngôn ngữ duy nhất, một phần là vì chúng có chung một nền văn học, còn tiếng Dzongkha, tiếng Sikkim, tiếng Sherpa, và tiếng Ladakh thường được nhìn nhận là những ngôn ngữ riêng biệt.

Các ngôn ngữ Tạng là ngôn ngữ của hơn 6 triệu người. Với sự lan rộng của Phật giáo Tây Tạng, ngôn ngữ Tạng được phổ biến ở nhiều nơi và hiện diện trong nhiều văn bản Phật giáo. Ngoài vùng Lhasa, tiếng Tạng Lhasa được nói bởi 200.000 người nữa-họ là người di dân đến Ấn Độ cùng vài quốc gia khác. Các ngôn ngữ Tạng là ngôn ngữ thứ nhất-thứ hai của các dân tộc thiểu số tại Tây Tạng.

Tiếng Tạng cổ điển không phải ngôn ngữ thanh điệu, nhưng tiếng Trung Tạng và Tạng Kham đã phát triển một hệ thống thanh điệu. Tiếng Tạng Amdo và nhóm Ladakh-Balti không có thanh.

## Phân loại

Tournadre (2005, 2008)
Tournadre (2005) phân loại nhóm ngôn ngữ Tạng như sau:

* **Trung Tạng**
cơ sở cho tiếng Tạng chuẩn
* **Tạng Kham **Tạng Amdo **Dzongkha–Lhokä**
Tiếng Dzongkha, Sikkim, Lakha, Naapa, phương ngữ Laya, Chocangaca, Brokkat, Brokpa và có thể Groma
* **Ladakh–Balti**
Ladakh, Burig, Zangskari, Balti
* **Lahul–Spiti **Kyirong–Kagate **Sherpa–Jirel**
Sherpa, Jirel

Những ngôn ngữ khác (Thewo-Chone, Zhongu, Khalong, Dongwang, Gserpa, Zitsadegu, Drugchu, Baima) không có đủ thông tin để có thể phân loại chính xác.

Tournadre (2013) thêm tiếng Tseku và Khamba vào nhóm Kham, và gộp tiếng Thewo-Chone, Zhongu, Baima thành nhóm đông Tạng.

Bradley (1997)
Theo Bradley, nhóm ngôn ngữ Tạng có cấu tạo như sau:

* **Tạng cổ miền Tây** (phi thanh điệu), gồm Ladakh, Balti và Burig
* **Tạng Amdo** (gồm Thewo-Chone) (phi thanh điệu)
* **Tạng Kham** (thanh điệu)
* **Tạng mới miền Tây** (Lahul–Spiti) (hơi có tính thanh điệu)
* **Trung Tạng** (hơi có tính thanh điệu)
* **Tạng miền Bắc** (hơi có tính thanh điệu)
* **Tạng miền Nam** (hơi có tính thanh điệu)
Groma, Sikkim, Sherpa, Jirel, và nhiều ngôn ngữ khác tại Bhutan:
Dzongkha, Brokkat, Brokpa, Chocangaca, Lakha, Laya, Lunana.

## Chú thích

## Liên kết ngoài

Bản mẫu:Ngữ hệ Hán-Tạng
Bản mẫu:Nhóm ngôn ngữ Tạng-Kanaur