Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Lớp Dây gắm

| Lớp Dây gắm |
| --- |
| Rau bép (*Gnetum gnemon*) |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Plantae |
| Phân giới (*subregnum*) | Embryophyta
 |
| *Nhánh* | Tracheophyta |
| *Nhánh* | Spermatophyta |
| *Nhánh* | Gymnospermae |
|  |
| Ngành (*divisio*) | **Gnetophyta** Bessey, 1907 |
| Lớp (*class*) | **Gnetopsida** Thomé, 1886 |
| Các bộ |
| * Gnetales
* Welwitschiales
* Ephedrales
 |

**Ngành Dây gắm** (danh pháp khoa học: Gnetophyta) là một ngành của thực vật hạt trần chứa ba họ có quan hệ họ hàng trong một nhóm đa ngành của thực vật có hạt. Ngành Dây gắm khác với các thực vật hạt trần khác ở chỗ chúng có mạch gỗ giống như ở thực vật có hoa (**Angiosperm** hay **Magnoliophyta**), và người ta còn cho rằng Gnetophyta có thể được đưa vào nhóm thực vật có hạt có quan hệ gần gũi nhất với thực vật có hoa.

Gnetophyta chỉ có một lớp duy nhất là **lớp Dây gắm** (*Gnetopsida*). Lớp này được chia thành 3 bộ, mỗi bộ chỉ có một họ và một chi duy nhất:

* Bộ Gnetales: Họ Gnetaceae; chi *Gnetum* với 30-35 loài
* Bộ Welwitschiales: Họ Welwitschiaceae; chi *Welwitschia* với 1 loài duy nhất là *Welwitschia mirabilis*
* Bộ Ephedrales: Họ Ephedraceae; Chi *Ephedra* (ma hoàng) với trên 30 loài.

Bộ **Gnetales** với chi duy nhất của nó, *Gnetum*, chủ yếu là các loại dây leo thân gỗ trong các cánh rừng nhiệt đới. Tuy nhiên, loài được biết đến nhiều nhất của chi này, *Gnetum gnemon*, lại là một cây thân gỗ. Hạt của nó được dùng như là một loại đồ ăn kèm với tên gọi 'Keropok Belinjau' ở Malaysia và Indonesia. Tên gọi trong tiếng Mã Lai của nó là 'belinjau'.

Bộ **Welwitschiales** chỉ có một loài duy nhất là *Welwitschia mirabilis*. Loài cây này chỉ mọc ở vùng hoang mạc của Namibia. Nó là một loài cây lạ do nó chỉ có hai lá to và dài giống như dây đai trong suốt cả cuộc đời. Chúng phát triển liên tục từ gốc lá và thông thường bị xé rách ở đoạn cuối lá do gió.

Bộ **Ephedrales** chứa một chi duy nhất là *Ephedra*, chúng có các nhánh dài thon thả mang các lá nhỏ giống như vảy ở các đốt mắt. *Ephedra* là một loại cây thuốc, nhưng gần đây đã bị FDA Hoa Kỳ cấm sử dụng do các hiệu ứng phụ nguy hại và có khả năng gây tử vong.

## Chú thích

## Tham khảo

* Bowe L. Michelle, Gwénaële Coat và Claude W. dePamphilis. 2000. Phylogeny of seed plants based on all three genomic compartments: Extant gymnosperms are monophyletic and Gnetales' closest relatives are conifers. *Proceedings of the National Academy of Sciences* 97: 4092-4097.
* Soltis Douglas E., Pamela S. Soltis và Michael J. Zanis. 2002. Phylogeny of seed plants based on evidence from eight genes. *American Journal of Botany* 89: 1670-1681 (bản tóm tắt có tại đây Lưu trữ ngày 10 tháng 7 năm 2012 tại archive.today).
* Chaw Shu-Miaw, Christopher L. Parkinson, Yuchang Cheng, Thomas M. Vincent và Jeffrey D. Palmer. 2000. Seed plant phylogeny inferred from all three plant genomes: Monophyly of extant gymnosperms and origin of Gnetales from conifers. *Proceedings of the National Academy of Sciences* 97: 4086-4091 (bản tóm tắt có tại đây).
# Trạch tả

| *Alisma plantago-aquatica* |
| --- |
|  |
| Tình trạng bảo tồn |
|  Ít quan tâm  (IUCN 3.1) |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Plantae |
| (không phân hạng) | Angiospermae |
| (không phân hạng) | Monocots |
| Bộ (*ordo*) | Alismatales |
| Họ (*familia*) | Alismataceae |
| Chi (*genus*) | *Alisma* |
| Loài (*species*) | A. plantago-aquatica |
| Danh pháp hai phần |
| *Alisma plantago-aquatica* L., 1753  |

**Trạch tả** hay còn gọi **thủy đề**, **mã đề nước** (danh pháp khoa học: Alisma plantago-aquatica) là loài thực vật có hoa, bản địa của hầu khắp bán cầu Bắc, gồm châu Âu, Bắc Á, Bắc Mỹ. Loài này sống ở vùng bùn lầy hoặc vùng nước ngọt.

## Miêu tả

Trạch tả là loài thực vật không có lông, sống ở vùng nước nông. Lá cây có thể dài 15–30 cm, thân có thể cao đến 1 m.

## Sử dụng

Làm thuốc lợi tiểu trong trường hợp tiểu tiện ít, nhiễm trùng đường tiết niệu gây đau buốt, phù do chức năng thận kém, dùng làm hạ cholesterol và lipid máu.

## Hóa học

Cây trạch tả có chứa tinh bột, các dẫn chất Triterpenoid, Iod, Mn.....

## Hình ảnh

*
*
*
*

## Tham khảo
# Phân lớp Hoa hồng

Sơn tra thông thường(Crataegus monogyna),một loài thuộc Phân lớp Hoa hồng
Trong Quy tắc Quốc tế về Danh pháp Thực vật (ICBN) **Rosidae** là tên gọi thực vật ở cấp độ phân lớp. Định nghĩa và giới hạn của phân lớp này tùy theo từng hệ thống phân loại; yêu cầu duy nhất là nó phải chứa họ Rosaceae (họ Hoa hồng).

Trong Phylocode **Rosidae** là một nhánh được định nghĩa như là nhánh chỏm cây bao hàm nhất, chứa *Rosa cinnamomea* nhưng không chứa *Berberidopsis corallina,* Dillenia indica,*Gunnera manicata,* *Helianthus annuus,* *Saxifraga mertensiana,* *Stellaria media,* *Viscum album*.

Sử dụng được biết đến nhiều theo nghĩa thứ nhất là trong hệ thống Cronquist; trong phiên bản ban đầu năm 1981 của hệ thống này, định nghĩa cho Rosidae là:

* Phân lớp Rosidae

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Bộ Rosales
Bộ Fabales
Bộ Proteales
Bộ Myrtales
Bộ Rhizophorales
Bộ Cornales | Bộ Santalales
Bộ Rafflesiales
Bộ Celastrales
Bộ Euphorbiales
Bộ Rhamnales | Bộ Linales
Bộ Polygalales
Bộ Sapindales
Bộ Geraniales
Bộ Apiales |

Định nghĩa của Phylocode bao gồm:

* Crossosomatales
* Geraniales
* Myrtales
* Fabidae (Celastrales, Cucurbitales, Fabales, Fagales, Huaceae, Oxalidales, Malpighiales, Rosales và Zygophyllales)
* Malvidae (Brassicales, Dipentodontaceae, Gerrardinaceae, Malvales, Sapindales, và Tapisciaceae)
* "có thể" Picramniaceae
* và "có lẽ cả" Vitaceae.

Ở đây có một sự trùng khớp đáng kể giữa hai định nghĩa (một số khác biệt biểu kiến là kết quả của việc sử dụng các bộ định nghĩa rộng hơn trong định nghĩa của PhyloCode), nhưng Apiales, Cornales, Proteales và Santales và các phần của Rafflesiales bị loại ra trong định nghĩa thứ hai, và nhiều nhóm từ Hamamelidae và Dillenidae của Cronquist lại được gộp vào.

Trong cả hai nghĩa thì thuật ngữ **rosid** được áp dụng, đối với các thành viên của nhóm. Trong các hệ thống APG và APG II, trong đó để tránh việc chính thức hóa các tên gọi thực vật chính thức giữa cấp lớp và bộ thì thuật ngữ **rosids** (Nhánh Hoa hồng) được sử dụng để định nghĩa một nhánh không chính thức tương ứng với nghĩa trong PhyloCode (Cantino *và ctv*).

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* *Rosidae* tại TAMU Lab Lưu trữ ngày 27 tháng 9 năm 2008 tại Wayback Machine
# Thương mại tự do

Trong thương mại quốc tế, **thương mại tự do** là một kiểu thị trường lý tưởng, thường được xem như là một mục tiêu chính trị, mà sự trao đổi hàng hóa và dịch vụ giữa các nước được thực hiện không có sự kiểm soát bằng những chính sách nhập khẩu. Về học thuật, thương mại tự do được ủng hộ bởi những người theo trường phái kinh tế học tân cổ điển và kinh tế học vi mô. Họ cho rằng lợi ích của thương mại chính là giá trị thực có được của cả hai phía. Tuy nhiên, thương mại tự do bị phong trào chống toàn cầu hóa và tầng lớp công nhân lại có nhiều phản đối do xu hướng bị lạm dụng bởi các nước giàu có.

Thương mại tự do là khái niệm kinh tế và chính phủ, bao gồm:

* Thương mại tự do về hàng hóa không có thuế quan hay những hàng rào thuế quan.
* Thương mại tự do về dịch vụ không bị thuế quan và hàng rào thương mại.
* Tự do lưu chuyển lao động giữa các nước.
* Tự do lưu chuyển vốn giữa các nước.
* Sự vắng mặt của những chính sách thương mại bảo hộ (như là: thuế, tiền trợ cấp, quy định, hay luật) cho những xí nghiệp trong nước, các hộ gia đình, và các yếu tố sản xuất mà nước ngoài có lợi thế.
* Những chính sách bóp méo thương mại nhằm mục đích củng cố quyền sở hữu nhà đất để bảo đảm những quyền lợi trên.

## Xem thêm

* Hiệp định thương mại tự do
* Khu chế xuất
* Offshoring
* Kinh tế Liên minh châu Âu

## Tham khảo
# Mặt trận Polisario

| Polisario Front *Frente Polisario* جبهة البوليساريو *Jabhat al-Bōlīsāryū* |
| --- |
| Tập tin:Seal of Polisario Front.png |
| Tổng thư ký | Brahim Ghali |
| Người sáng lập | El-Ouali Mustapha Sayed |
| Thành lập | ngày 10 tháng 5 năm 1973 (ngày 10 tháng 5 năm 1973) |
| Trụ sở chính | Trại tị nạn Sahrawi, Tindouf, Algeria |
| Tổ chức thanh niên | Liên minh thanh niên Sahrawi |
| Women's wing | Liên minh phụ nữ Sahrawi quốc gia |
| Trade union affiliation | Liên minh thương mại Sahrawi |
| Hệ tư tưởng | Chủ nghĩa dân tộc Sahrawi Dân chủ xã hội Chủ nghĩa xã hội dân chủ |
| Khuynh hướng | trung tả đến cánh tả |
| Thuộc tổ chức quốc tế | Liên minh cấp tiến Quốc tế xã hội chủ nghĩa (tham vấn) |
| Màu sắc chính thức |      đỏ,      đen,      trắng và      xanh lục (Pan-Arab colors) |
| Hội đồng Quốc gia Sahrawi | 53 / 53 |
| Pan-African Parliament | 5 / 5 (Sahrawi Republic seats) |
| Đảng kỳ |
|  |
| Website | www.saharalibre.es |
| Quốc gia | Tây Sahara |

**Mặt trận Polisario** (**Polisario Front**, **Frente Polisario**, **FRELISARIO** hay **POLISARIO**), viết tắt từ tên tiếng Tây Ban Nha *Frente Popular de Liberación de Saguía el Hamra y Río de Oro* (**Mặt trận Bình dân Giải phóng Saguia el-Hamra và Río de Oro**, tiếng Ả Rập: الجبهة الشعبية لتحرير ساقية الحمراء و وادي الذهب *Al-Jabhat Al-Sha'abiyah Li-Tahrir Saqiya Al-Hamra'a wa Wadi Al-Dhahab*, tiếng Pháp: *Front populaire de Libération de la Seguia el Hamra et de la Rivière d'or*), là phong trào giải phóng dân tộc của người Sahrawi (thuộc Sahara) nổi lên nhằm giành quyền kiểm soát Tây Sahara, từng do Tây Ban Nha, Mauritania kiểm soát và Tính đến năm 2021 nằm dưới sự cai trị của Maroc. Nó là một thành viên tham vấn của Quốc tế Xã hội Chủ nghĩa.

Liên Hợp Quốc xem Mặt trận Polisario là đại diện hợp pháp của người Sahrawi và cho rằng họ có quyền tự quyết. Mặt trận Polisario nằm ngoài vòng pháp luật ở các vùng Tây Sahara đặt dưới sự kiểm soát của Maroc, và việc treo cờ đảng của mình (thường được gọi là cờ Sahrawi) ở đó là bất hợp pháp.

## Tham khảo

### Nguồn

* Lippert, Anne (1992). "Sahrawi Women in the Liberation Struggle of the Sahrawi People". *Signs*. Quyển 17 số 3. The University of Chicago Press. tr. 636–651. doi:10.1086/494752. JSTOR 3174626.

## Đọc thêm

* Jarat Chopra, *Xác định của Liên hợp quốc về bản thân Tây Sahara* (Viện Ngoại giao Na Uy 1994)
* Tony Hodges, *Tây Sahara.* *Nguồn gốc của cuộc chiến sa mạc* (Lawrence & Hill 1983)
* Leo Kamil, Tiếp *lửa cho Lửa.* *Chính sách của Hoa Kỳ và Xung đột Tây Sahara* (Red Sea Press 1987)
* Anthony G. Pazzanita & Tony Hodges, *Từ điển lịch sử Tây Sahara* (xuất bản lần thứ 2. Scarecrow Press 1994)
* Toby Shelley, *Trò chơi kết thúc ở Tây Sahara* (Zed Books 2004)
* Tổ chức Di cư Cưỡng bức: Thư mục Hướng dẫn Nghiên cứu FMO

## Liên kết ngoài

* Hiệp hội Trưng cầu Dân ý Tự do & Công bằng ở Tây Sahara
* Bộ trưởng Ngoại giao RASD phản ứng quan trọng đối với báo cáo được cho là độc lập của ESISC
* Chuyến thăm của Michael Palin đến Trại tị nạn Smara Lưu trữ ngày 28 tháng 10 năm 2021 tại Wayback Machine
* Quá trình tự quyết của Sahara thuộc Tây Ban Nha trước đây