Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Choanoflagellatea

| Choanoflagellates |
| --- |
| Thời điểm hóa thạch: 900–0 Ma
Had'n

Archean

Proterozoic

Pha.

 Earliest range is 900 Ma ago according to Dawkins (2005, tr. 488) |
|  |
|  |
| Phân loại khoa học |
| Vực (*domain*) | Eukarya
 |
| *Nhánh* | Opisthokonta |
| *Nhánh* | Choanozoa hoặc Holozoa |
| *Nhánh* | Filozoa |
|  |
| Lớp (*class*) | **Choanoflagellatea** |

**Choanoflagellates** là một nhóm gồm các loài flagellatea thuộc vực Eukaryota , đơn bào sống tự do và kiểu tập đoàn có quan hệ gần gũi với động vật. Những loài này có hình dạng tế bào rõ ràng đặc trưng bởi một tế bào hình trứng hoặc hình cầu có đường kính 3–10 µm với một roi ở đỉnh được bao quanh bởi một trụ 30–40 microvilli-là phần kéo dài của màng tế bào (xem hình).

## Tham khảo

* Dawkins, Richard (2005), *The Ancestor's Tale: A Pilgrimage to the Dawn of Evolution*, Houghton Mifflin Harcourt, ISBN 978-0-618-61916-0

## Liên kết ngoài

* ChoanoWiki Lưu trữ ngày 14 tháng 4 năm 2013 tại archive.today a collaborative resource maintained by the Choanoflagellate research community.
* Tree of Life Webpage for Choanoflagellates Lưu trữ ngày 25 tháng 2 năm 2020 tại Wayback Machine
* *Monosiga brevicollis* genome browser Lưu trữ ngày 7 tháng 4 năm 2014 tại Wayback Machine
* Your brain chemistry existed before animals did
* Choanobase, the Choanoflagellate genetic library, developed and maintained by the Nicole King laboratory at the University of California, Berkeley

Bản mẫu:Plankton
# Malawimonadidae

| Malawimonadidae |
| --- |
|  |
| *Malawimonas jakobiformis* |
| Phân loại khoa học  |
| Ngành: | Loukozoa |
| Lớp: | Malawimonadea |
| Bộ: | Malawimonadida |
| Họ: | Malawimonadidae O’Kelly & Nerad 1999 |
| Các chi |
| * *Gefionella*
* *Malawimonas*
 |

**Malawimonadidae** là một nhóm Eukaryota đơn bào, có tầm quan trọng vượt trội trong việc hiểu biết về phát sinh loài của Eukaryota.

## Phát sinh loài

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Scotokaryota |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Metamonada Cavalier-Smith 1987 emend. Cavalier-Smith 2003 |
|  |
| Opimoda |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Ancyromonadida Cavalier-Smith 1998 emend. Atkins 2000 |
|  |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Malawimonadea Cavalier-Smith 2003 |
|  |
|  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Amorphea |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Amoebozoa Lühe 1913 emend. Cavalier-Smith 1998 |
|  |
| Obazoa |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Breviatea Cavalier-Smith 2004 |
|  |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Apusomonadida Karpov & Mylnikov 1989 |
|  |
|  |
Opisthokonta |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |
| CRuMs |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Mantamonadida Cavalier-Smith 2004 |
|  |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Rigifilida Karpov & Mylnikov 1989 |
|  |
|  |
Diphylleida Cavalier-Smith 1993 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

## Phân loại học

* Ngành Neolouka Cavalier-Smith 2013
	+ Lớp Malawimonadea Cavalier-Smith 2003
		- Bộ Malawimonadida Cavalier-Smith 2003
			* Họ Malawimonadidae O’Kelly & Nerad 1999
				+ Chi *Gefionella* Heiss, Ekelund & Simpson 2018
					- Loài *Gefionella okellyi* Heiss, Ekelund & Simpson 2018
				+ Chi *Malawimonas* O’Kelly & Nerad 1999
					- Loài *M. californiana*
					- Loài *M. jakobiformis* O’Kelly & Nerad 1999

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
# Ulvophyceae

| Ulvophyceae |
| --- |
| Thời điểm hóa thạch:  |
| Sự đa dạng của Ulvophyceae |
| Phân loại khoa học |
| Vực (*domain*) | Eukaryota |
| Giới (*regnum*) | Viridiplantae |
| Ngành (*divisio*) | Chlorophyta |
| Lớp (*class*) | **Ulvophyceae** Stewart & Mattox, 1978 |
| Orders |
| * Bryopsidales \* Cladophorales \* Dasycladales \* Oltmannsiellopsidales \* Scotinosphaerales \* Trentepohliales \* Ulotrichales \* Ulvales
 |

**Ulvophyceae** là một loại tảo lục, phân biệt chủ yếu dựa trên hình thái siêu cấu trúc, vòng đời và dữ liệu phát sinh loài phân tử.Rau diếp biển, Ulva thuộc về lớp này. Các loài khác bao gồm Caulerpa, Codium, Acetabularia, Cladophora, Trentepohlia và Monostroma.

## Tiến hoá

Nguồn gốc và sự đa dạng hoá của Ulvophyceae sớm có thể đã xảy ra trong đại Neoproterozoic.

Giả thuyết hiện tại về mối quan hệ giữa các nhánh chính của Ulvophyceae được thể hiện dưới đây.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Cladophorales |
|  |
|  | *Blastophysa* |
|  |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Dasycladales |
|  |
|  |
Bryopsidales |
|  |

 |
|  |
|  |
Trentepohliales |
|  |

 |
|  |
|  | *Ignatius* clade |
|  |

 |
|  |
|  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Ulvales |
|  |
|  | *Phaeophila*, *Bolbocolean* |
|  |

 |
|  |
|  |
Ulotrichales |
|  |
|  | *Desmochloris*, *Halochlorococcum* |
|  |

 |
|  |

 |
|  |
|  |
Scotinosphaerales |
|  |
|  |
Oltmannsiellopsidales |
|  |

 |
|  |

## Tham khảo
# Vườn bách thảo

Vườn bách thảo Berlin: *Nhà kính nhiệt đới*
Bậc thang nước tại vườn bách thảo Köln
Vườn bách thảo Madeira ở Funcha, Madeira
Bảng tên cây trong 1 vườn bách thảo
**Vườn bách thảo** hay **Thảo cầm viên** là một công viên trồng nhiều loài thực vật khác nhau, được chăm sóc tốt và thường trồng thành từng nhóm theo loại, như xương rồng, rau thơm, thảo dược... Nhờ có nhà kính, vườn bách thảo có thể trồng các loại thực vật từ nhiều quốc gia và vùng khí hậu khác nhau. Vườn bách thảo thường được các đại học quản lý với mục đích làm cơ sở nghiên cứu khoa học.

## Lịch sử

### Âu châu

#### Ý

Ở Âu châu, từ năm 1492 đã có vườn bách thảo Arboretum von Trsteno gần Dubrovnik. Các cườn 1544 còn có vườn bách thảo tại Pisa của Luca Ghini, 1545 ở Padua của Johannes Baptista Montanus cũng như ở Firenze (1545) và Bologna (1568).

#### Đức

Ở Đức, vườn bách thảo đầu tiên được thành lập ở Leipzig (1580), Jena (1586), Heidelberg (1593), Gießen (1609) và Freiburg (1620), thường thuộc về phân khoa Y học là vườn dược thảo (*Hortus Medicus*). Vườn bách thảo Kiel là vườn bách thảo đầu tiên theo nghĩa hiện nay. Nó được Johann Daniel Major thành lập vào năm 1669 tại Christian-Albrechts-Universität zu Kiel.

#### Bồ Đào Nha

Vườn bách thảo đầu tiên ở Bồ Đào Nha được bá tước Grafen von Pombal thuộc Universität Coimbra cho xây vào năm 1772.

## Mạng lưới vườn bách thảo

Vườn bách thảo tại Ooty, một vùng đồi núi ở Ấn Độ
Hiện thời có khoảng 1.800 vườn bách thảo tại 150 quốc gia (phần lớn tại các vùng có khí hậu ôn hòa). Trng đó có 400 vườn ở Âu châu, 200 ở Bắc Mỹ, 150 ở Nga, và một số càng ngày càng tăng lên ở Đông Á. Mỗi năm chúng thu hút khoảng 150 triệu du khách. Trong quá khứ, các vườn bách thảo trao đổi thực vật qua việc ấn hành danh sách các hạt giống. Đó là một phương tiện để trao đổi không những các thực vật mà cả các thông tin giữa các vườn bách thảo với nhau; cách làm việc này vẫn tiếp diễn tới ngày nay.

Hội Vườn bách thảo Quốc tế (The International Association of Botanic Gardens) được thành lập vào năm 1954. Gần đây, việc điều hợp cũng được hội Bảo tồn Vườn bách thảo Quốc tế (Botanic Gardens Conservation InternationalBGCI) góp phần, hội đặt ra nhiệm vụ huy động các vườn bách thảo bảo đảm được sự đa dạng thực vật làm phúc lợi cho con người và quả đất. BGCI có hơn 700 thành viên phần lớn là các vườn bách thảo tại 118 nước, và ủng hộ mạnh mẽ Chiến lược toàn cầu bảo vệ thực vật (Global Strategy for Plant Conservation) bằng cách phát hành một số các phương sách và các ấn bản, và bằng cách tổ chức các hội thảo quốc tế và các chương trình bảo tồn.

Trong các vùng cũng có sự liên lạc với nhau. Tại Mỹ, có hội các vườn công cộng Mỹ (American Public Gardens Association), và ở Úc châu hội các vườn bách thảo Úc và Tân Tây Lan (BGANZ).

## Chú thích

## Xem thêm

* Vườn bách thảo Hà Nội
* Vườn bách thảo Paris
# Tầng Alba

| Hệ/ Kỷ | Thống/ Thế | Bậc/ Kỳ | Tuổi (Ma) |
| --- | --- | --- | --- |
| Paleogen | Paleocen | Đan Mạch | **trẻ hơn** |
| Creta | Thượng /Muộn | Maastricht | 66.0 | 72.1 |
| Champagne | 72.1 | 83.6 |
| Santon | 83.6 | 86.3 |
| Cognac | 86.3 | 89.8 |
| Turon | 89.8 | 93.9 |
| Cenoman | 93.9 | 100.5 |
| Hạ/Sớm | Alba | 100.5 | ~113.0 |
| Apt | ~113.0 | ~125.0 |
| Barrême | ~125.0 | ~129.4 |
| Hauterive | ~129.4 | ~132.9 |
| Valangin | ~132.9 | ~139.8 |
| Berrias | ~139.8 | ~145.0 |
| Jura | Thượng /Muộn |  Tithon | **già hơn** |
| Phân chia kỷ Creta theo ICS năm 2017. |

Tầng **Alba** là một kỳ trong niên đại địa chất hay bậc trong thang địa tầng. Đây là tầng trên cùng, trẻ nhất của thế/thống Phấn trắng sớm/hạ, kéo dài từ khoảng 113 Ma đến 100.5 Ma (Ma: *Megaannum*, triệu năm trước). Tầng Alba sau tầng Apt và trước tầng Cenoman.

## Tham khảo

Văn liệu
* Gradstein, F.M.; Ogg, J.G. & Smith, A.G.; **2004**: *A Geologic Time Scale 2004*, Cambridge University Press.
* Kennedy, W.J.; Gale, A.S.; Lees, J.A. & Caron, M.; **2004**: *The Global Boundary Stratotype Section and Point (GSSP) for the base of the Cenomanian Stage, Mont Risou, Hautes-Alpes, France*, Episodes **27**, pp. 21–32.
* d'Orbigny, A.C.V.M.; **1842**: *Paléontologie française: Terrains crétacés*, vol. ii. (bằng tiếng Pháp)

## Liên kết ngoài

* GeoWhen Database - Albian
* Mid-Cretaceous timescale, at the website of the subcommission for stratigraphic information of the ICS (The top of the Albian stage is also still visible on their Late Cretaceous timescale)
* Stratigraphic chart of the Lower Cretaceous, at the website of Norges Network of offshore records of geology and stratigraphy
* Albian Stage, Cretaceous Period in Hampshire
# Saponin

**Saponin** là một Glycoside tự nhiên thường gặp trong nhiều loài thực vật. Tiền tố latinh *sapo* có nghĩa là xà phòng; và thực tế thường gặp từ "saponification" có nghĩa là sự xà phòng hóa trong cả tiếng Anh và tiếng Pháp.

Saponin có tính chất chung là khi hoà tan vào nước có tác dụng làm giảm sức căng bề mặt của dung dịch tạo nhiều bọt, có tính chất phá huyết, độc đối với động vật máu lạnh nhất là đối với cá, tạo thành phức với cholesterol, có vị hắc và làm hắt hơi mạnh. Một vài động vật cũng có saponin như các loài hải sâm, cá sao.

Các saponin đều là các chất quang hoạt. Thường các steroid saponin thì tả triền còn triterpenoid saponin thì hữu triền. Điểm nóng chảy của các sapogenin thường rất cao.

Dưới tác dụng của enzym có trong thực vật hay vi khuẩn hoặc do axít loãng, saponin bị thủy phân thành các phần gồm genin gọi là sapogenin và phần đường gồm một hoặc nhiều phân tử đường. Các đường phổ biến là D-glucoza, D-galactoza, L-arabinoza, axít galactunoic, axít D-glucuronic... Phần genin có thể có cấu trúc cholan như sapogeninsteroid hoặc sapogenintritecpen dạng β-amirin (axít olenoic), dạng α-amirin (axít asiatic), dạng lupol (axit buletinie) hoặc tritecpen bốn vòng.

Dựa vào cấu trúc của phần sapogenin, người ta chia saponin ra làm 3 nhóm lớn là triterpenoit saponin, steroit saponin và glicoancaloit dạng steroit.

Saponin có loại axít, trung tính hoặc kiềm. Trong đó, triterpenoit saponin thường là trung tính hoặc axít (phân tử có nhóm –COOH). Steroit saponin nhóm spirostan và furostan thuộc loại trung tính còn nhóm glicoancaloit thuộc loại kiềm.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
# Tầng Ypres

| Hệ/ Kỷ  | Thống/ Thế  | Bậc / Kỳ  | Tuổi (Ma) |
| --- | --- | --- | --- |
| Neogen | Miocen | Aquitane | **trẻ hơn** |
| Paleogen | Oligocen | Chatti | 23.03 - 28.1 |
| Rupel | 28.1 - 33.9 |
| Eocen | Priabona | 33.9 - 37.8 |
| Barton | 37.8 - 41.2 |
| Lutetia | 41.2 - 47.8 |
| Ypres | 47.8 - 56 |
| Paleocen | Thanet | 56 - 59.2 |
| Seland | 59.2 - 61.6 |
| Đan Mạch | 61.6 - 66 |
| Creta | Thượng | Maastricht | **cổ hơn** |
| Phân chia Paleogen theo ICS, 8/2018. |

Tầng Ypres
**Tầng Ypres** là tầng đầu tiên của thế Eocen. Nó trải dài trong khoảng thời gian từ 56,0 ± 0,2 triệu năm trước (Ma) tới 47,8 ± 0,2 Ma. Tầng này được đặt tên theo Ypres, Bỉ. Đá phiến sét Messel nổi tiếng tại Đức thuộc về tầng này. Các loài linh trưởng (*Primates*) có lẽ đã xuất hiện vào khoảng 55 Ma, mặc dù đồng hồ phân tử và các phát hiện mới của cổ sinh vật học cho rằng chúng có thể đã tồn tại từ sớm hơn, vào cuối kỷ Phấn Trắng, cỡ 90 Ma.

## Tham khảo

* GeoWhen Database - Ypresian

| Kỷ Paleogen |
| --- |
| Paleocen | Eocen | Oligocen |
| Đan Mạch | Seland Thanet | Ypres | Lutetia Barton | Priabona | Rupel | Chatti |
# Plagiolirion

| *Plagiolirion* |
| --- |
|  |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Plantae |
| (không phân hạng) | Angiospermae |
| (không phân hạng) | Monocots |
| Bộ (*ordo*) | Asparagales |
| Họ (*familia*) | Amaryllidaceae |
| Chi (*genus*) | *Plagiolirion* Baker |
| Loài điển hình |
| *Plagiolirion horsmannii* Baker  |
| Các loài |
|
Xem trong bài. |

Plagiolirion là chi thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae.

## Chú thích

## Tham khảo

* Tư liệu liên quan tới Plagiolirion tại Wikimedia Commons
* Dữ liệu liên quan tới Plagiolirion tại Wikispecies
# Stenomesson

| *Stenomesson* |
| --- |
|  |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Plantae |
| (không phân hạng) | Angiospermae |
| (không phân hạng) | Monocots |
| Bộ (*ordo*) | Asparagales |
| Họ (*familia*) | Amaryllidaceae |
| Chi (*genus*) | *Stenomesson* |
| Các loài |
|
See list. |

Stenomesson là chi thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae.

## Hình ảnh

*

## Chú thích

## Tham khảo

* Tư liệu liên quan tới Stenomesson tại Wikimedia Commons
* Dữ liệu liên quan tới Stenomesson tại Wikispecies
# Họ Liễu

| Họ Liễu |
| --- |
|  |
| *Salix caprea* |
| Phân loại khoa học  |
| Giới: | Plantae |
| *nhánh*: | Tracheophyta |
| *nhánh*: | Angiospermae |
| *nhánh*: | Eudicots |
| *nhánh*: | Rosids |
| Bộ: | Malpighiales |
| Họ: | Salicaceae Mirb., 1815 |
| Chi điển hình |
| *Salix* L., 1753 |
| Các phân họ |
| * Abatieae
* Bembicieae
* Flacourtieae
* Homalieae
* Prockieae
* Saliceae
* Samydeae
* Scolopieae
 |
| Các đồng nghĩa |
| * Bembiciaceae
* Caseariaceae
* Flacourtiaceae
* Homaliaceae
* Poliothyrsidaceae
* Prockiaceae
* Samydaceae
* Scyphostegiaceae
 |

**Họ Liễu** hay **họ Dương liễu** (danh pháp khoa học: Salicaceae) là một họ thực vật có hoa. Các nghiên cứu di truyền học gần đây của Angiosperm Phylogeny Group đã mở rộng định nghĩa và phạm vi của họ này tới 57 chi.

Trong hệ thống Cronquist cũ thì họ Salicaceae được xếp vào một bộ riêng của chính nó là bộ Liễu (Salicales), và chỉ chứa có 3 chi là (*Salix*, *Populus* và *Chosenia*, với *Chosenia* hiện nay được coi là đồng nghĩa của *Salix*), nhưng APG lại đưa họ này vào trong bộ Sơ ri (Malpighiales). Các chi bổ sung thêm vào thì trước đây được đặt trong họ Bồ quân (Flacourtiaceae), nhưng nói chung chúng có lịch sử hỗn tạp trước khi có điều này và đã từng được đặt trong các họ như Bembiciaceae, Caseariaceae, Homaliaceae, Poliothyrsidaceae, Prockiaceae, Samydaceae và Scyphostegiaceae.

Chi *Gerrardina* hiện tại được coi là chi duy nhất của họ tách biệt, gọi là Gerrardinaceae

## Các chi

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * *Abatia*
* *Aphaerema*
* *Azara*
* *Banara*
* *Bartholomaea*
* *Bembicia*
* *Bennettiodendron*
* *Bivinia*
* *Byrsanthus*
* *Calantica*
* *Carrierea*
* *Casearia*
* *Dissomeria*
* *Dovyalis*
* *Euceraea*
* *Flacourtia*
* *Hasseltia*
* *Hasseltiopsis*
* *Hecatostemon*
 | * *Hemiscolopia*
* *Homalium*
* *Idesia*
* *Itoa*
* *Laetia*
* *Lasiochlamys*
* *Ludia*
* *Lunania*
* *Macrohasseltia*
* *Mocquerysia*
* *Neopringlea*
* *Neoptychocarpus*
* *Neosprucea*
* *Olmediella*
* *Oncoba*
* *Ophiobotrys*
* *Osmelia*
* *Phyllobotryon*
* *Phylloclinium*
* *Pineda*
 | * *Pleuranthodendron*
* *Poliothyrsis*
* *Populus* - dương
* *Priamosia*
* *Prockia*
* *Pseudosalix*†
* *Pseudoscolopia*
* *Pseudosmelia*
* *Ryania*
* *Salix* - liễu
* *Samyda*
* *Scolopia*
* *Scyphostegia*
* *Tetrathylacium*
* *Tisonia*
* *Trimeria*
* *Trichostephanus*
* *Xylosma*
* *Zuelania*
 |

Một số tác giả, như Mac H. Alford, lại tách các chi *Tetrathylacium*, *Lunania*, *Ryania*, *Trichostephanus*, *Osmelia*, *Pseudosmelia*, *Ophiobotrys*, *Euceraea*, *Neoptychocarpus*, *Casearia*, *Laetia*, *Zuelania*, *Hecatostemon* và *Samyda* ra thành họ Samydaceae. Chi *Scyphostegia* với 1 loài duy nhất *Scyphostegia borneensis* đôi khi cũng được tách ra thành họ đơn loài có danh pháp là Scyphostegiaceae. Họ Salicaceae sau khi tách hai họ này ra cũng được coi là họ Liễu nghĩa hẹp.

## Chú thích

## Tham khảo

* Dữ liệu liên quan tới Salicaceae tại Wikispecies
# Họ Ngũ phúc hoa

| Họ Ngũ phúc hoa |
| --- |
| Ngũ phúc hoa (*Adoxa moschatellina*) |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Plantae |
| (không phân hạng) | Angiospermae |
| (không phân hạng) | Eudicots |
| (không phân hạng) | Asterids |
| Bộ (*ordo*) | Dipsacales |
| Họ (*familia*) | **Adoxaceae** E.Mey., 1839 |
| Chi điển hình |
| *Adoxa* L., 1753  |
| Các tông và chi |
|
Xem bài. |
| Danh pháp đồng nghĩa |
|
Viburnaceae |

**Họ Ngũ phúc hoa** (danh pháp khoa học: **Adoxaceae**) là một họ nhỏ trong thực vật có hoa thuộc bộ Tục đoạn (Dipsacales), theo APG II bao gồm 5 chi và khoảng 200 loài, phân bố chủ yếu tại khu vực ôn đới Bắc bán cầu và miền núi của vùng nhiệt đới, nhưng không có tại châu Phi. Nó được đặc trưng bằng các lá có khía răng cưa mọc đối, các hoa nhỏ 4 (ít khi 5) cánh mọc thành dạng hoa xim, quả là dạng quả hạch. Họ này có nhiều điểm tương tự như họ Sơn thù du (Cornaceae).

Trong các hệ thống phân loại cũ, toàn bộ họ này nằm trong họ Kim ngân (Caprifoliaceae). *Adoxa moschatellina* (Ngũ phúc hoa) là loài đầu tiên được đưa sang nhóm mới. Muộn hơn, các chi *Sambucus* (cơm cháy) và *Viburnum* (vót) đã được bổ sung thêm sau các phân tích hình thái học cẩn thận về các thử nghiệm sinh hóa do Angiosperm Phylogeny Group tiến hành.

Ngũ phúc hoa (*Adoxa*) là 2 loài cây nhỏ thân thảo sống lâu năm, ra hoa mỗi mùa xuân và lá chết đi vào mùa hè khi ngay sau khi quả chín; các lá kép.

Các loài cơm cháy (*Sambucus*) chủ yếu là cây bụi, nhưng hai loài là cây lớn, thân thảo; tất cả đều có lá kép. Giáng cua là các loài cây bụi, với lá đơn.

## Phân loại

* Adoxeae: 4 chi, 23-26 loài.
	+ *Adoxa* L. - 2 loài Ngũ phúc hoa
	+ *Sambucus* L. (gồm cả *Ebulus*, *Opulus*, *Tripetalus*) - 22 loài cơm cháy
	+ *Sinadoxa* C. Y. Wu *et al.* - 1 loài hoa phúc hoa
	+ *Tetradoxa* C. Y. Wu - 1 loài tứ phúc hoa
* Viburneae: 1 chi, 175 loài.
	+ *Viburnum* L. (gồm cả *Tinus*) - vót, giáng cua.

## Thư viện ảnh

* Hoa của cây cơm cháy đỏ *Sambucus racemosa*
* Hoa của cây cơm cháy *Sambucus nigra*

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Adoxaceae trong Stevens, P.F. (2001 trở đi). Website của Angiosperm Phylogeny Group. Phiên bản 5 tháng 3 năm 2007.
* Adoxaceae trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). Các họ thực vật có hoa: Miêu tả, minh họa, nhận dạng, thông tin tra cứu.  Lưu trữ ngày 3 tháng 1 năm 2007 tại Wayback Machine
	+ Xem thêm *Sambucaceae*, *Viburnaceae* Lưu trữ ngày 1 tháng 11 năm 2006 tại Wayback Machine
* Adoxaceae tại Belles fleurs de France (tiếng Pháp)
# Hô hấp (sinh lý học)

Trong sinh lý học, **hô hấp** được định nghĩa là sự vận chuyển oxy từ không khí bên ngoài vào các tế bào ở trong mô, và vận chuyển carbon dioxide theo chiều ngược lại. Sự hô hấp này khác với định nghĩa hóa sinh về hô hấp, trong đó đề cập đến hô hấp tế bào: sự trao đổi chất của một sinh vật thu được năng lượng bằng phản ứng của oxy với glucose tạo ra nước, carbon dioxide và ATP (năng lượng).

## Xem thêm

* Hệ hô hấp

## Đọc thêm

* Nilsson, Goran E. (2010). *Respiratory Physiology of Vertebrates*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-70302-4.
* Randall, David (2002). *Eckert Animal Physiology*. New York: W.H. Freeman and CO. ISBN 0716738635,human biology 146149. `{{Chú thích sách}}`: Kiểm tra giá trị `|isbn=`: ký tự không hợp lệ (trợ giúp)

## Tham khảo
# Gaillardia

| *Gaillardia* |
| --- |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Plantae |
| (không phân hạng) | Angiospermae |
| (không phân hạng) | Eudicots |
| Bộ (*ordo*) | Asterales |
| Họ (*familia*) | Asteraceae |
| Chi (*genus*) | Gaillardia |

Gaillardia là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).

## Loài

Chi *Gaillardia* gồm các loài:

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Tư liệu liên quan tới Gaillardia tại Wikimedia Commons
* Dữ liệu liên quan tới Gaillardia tại Wikispecies
# Xô thơm

| *Salvia officinalis* |
| --- |
| Hoa cây Xô thơm |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Plantae |
| (không phân hạng) | Angiospermae |
| (không phân hạng) | Eudicots |
| Bộ (*ordo*) | Lamiales |
| Họ (*familia*) | Lamiaceae |
| Chi (*genus*) | *Salvia* |
| Loài (*species*) | S. officinalis |
| Danh pháp hai phần |
| *Salvia officinalis* L.  |

**Xô thơm**, **xôn**, **hoa xôn**, tên khoa học Salvia officinalis, là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Carolus Linnaeus miêu tả khoa học đầu tiên năm 1753.

Xô thơm là cây bụi phụ thường xanh lâu năm, thân gỗ, lá màu xám, hoa màu xanh lam đến tía. Đây là loài bản địa vùng Địa Trung Hải, mặc dù loài này đã được du nhập ở nhiều nơi trên thế giới. Xô thơm có một lịch sử lâu đời trong việc sử dụng y học và ẩm thực, và trong thời hiện đại, nó đã được sử dụng như một loại cây cảnh trong vườn.

## Hình ảnh

*
*
*
*

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Tư liệu liên quan tới Salvia officinalis tại Wikimedia Commons
* Dữ liệu liên quan tới Salvia officinalis tại Wikispecies
* *The Herb Society of America New Encyclopedia of Herbs & Their Uses*, Deni Bown (New York: DK, 2001)
* American Botanical Council Lưu trữ ngày 30 tháng 12 năm 2014 tại Wayback Machine
* USDA Plants Profile
* Historical medicinal use: from botanical.com
* Bản mẫu:Plantarium
* Salvia officinalis Israel native Plants
# Strumaria barbarae

| *Strumaria barbarae* |
| --- |
| Tình trạng bảo tồn |
|  Ít quan tâm  (IUCN 3.1) |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Plantae |
| (không phân hạng) | Angiospermae |
| (không phân hạng) | Monocots |
| Bộ (*ordo*) | Asparagales |
| Họ (*familia*) | Amaryllidaceae |
| Chi (*genus*) | *Strumaria* |
| Loài (*species*) | S. barbarae |
| Danh pháp hai phần |
| *Strumaria barbarae* Oberm.  |

Strumaria barbarae là một loài thực vật thuộc họ Amaryllidaceae. Đây là loài đặc hữu của Namibia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng nhiều đá.

## Chú thích

## Tham khảo

* Dữ liệu liên quan tới Strumaria barbarae tại Wikispecies
* Loots, S. 2004. *Strumaria barbarae*. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.