# Cơ quan sinh dục

Cơ quan sinh dục của loài tảo lục *Chara* gồm túi tinh đực (đỏ) và túi noãn cái (nâu).
**Cơ quan sinh dục** hay **cơ quan sinh sản** là bộ phận của cơ thể sinh vật tham gia vào quá trình sinh sản hữu tính và tạo nên các đặc điểm giới tính của sinh vật. Chúng có chức năng tạo và vận chuyển giao tử, đồng thời hỗ trợ quá trình thụ tinh, phát triển và sinh sản. Cơ quan sinh dục xuất hiện ở nhiều loài động thực vật, với đặc điểm khác nhau tùy theo từng loài.

Ở động vật có vú (gồm con người), cơ quan sinh dục đực gồm tinh hoàn, mào tinh hoàn và dương vật. Cơ quan sinh dục cái gồm âm vật, buồng trứng, ống dẫn trứng và âm đạo. Tinh hoàn ở con đực và buồng trứng ở con cái được gọi là cơ quan sinh dục sơ cấp.

Hoa là cơ quan sinh dục của thực vật có hoa, nón là cơ quan sinh dục của thực vật ngành Thông còn rêu, dương xỉ và những thực vật tương tự khác có cơ quan sinh sản là túi giao tử.

Các cơ quan sinh dục cấu thành nên hệ sinh dục của sinh vật.

## Sự tiến hóa

Khó để xác định một nguồn gốc chung cho tuyến sinh dục. Tuy nhiên, nhiều khả năng tuyến sinh dục đã tiến hóa độc lập nhiều lần. Ban đầu, tinh hoàn và buồng trứng tiến hóa dưới tác động của chọn lọc tự nhiên.

Hiện đã có sự đồng thuận rằng chọn lọc giới tính là một yếu tố chính thúc đẩy sự tiến hóa của cơ quan sinh dục. Cơ quan sinh dục đực thể hiện những đặc điểm của sự tiến hóa phân kỳ dưới tác động của chọn lọc giới tính.

## Động vật

### Động vật có xương sống

#### Động vật có vú

Phần cơ quan sinh dục nhìn thấy được từ bên ngoài ở thú đực thuộc nhánh eutheria gồm dương vật và bìu, ở thú cái là âm hộ.

Ở thú có nhau thai đực, nước tiểu và tinh dịch được thải ra ngoài qua cùng một lỗ tiểu ở dương vật, trong khi ở con cái có lỗ âm đạo và lỗ tiểu tách biệt. Cơ quan sinh dục của cả con đực lẫn con cái chứa nhiều đầu mút thần kinh, vì vậy rất nhạy cảm và có thể tạo khoái cảm khi nhận kích thích. Trong phần lớn các xã hội loài người, đặc biệt là các xã hội bảo thủ, việc để lộ cơ quan sinh dục nơi công cộng bị xem là hành vi khiếm nhã.

Ở người, cơ quan sinh dục bao gồm:

| Nam | Nữ |
| --- | --- |
| **Bộ phận sinh dục bên ngoài Dương vật
	+ Bao quy đầu
	+ Thân dương vật
	+ Quy đầu
* Bìu dái

**Bộ phận sinh dục bên trong Tuyến tiền liệt
* Tuyến hành niệu đạo
* Mào tinh hoàn
* Ống dẫn tinh
* Tinh hoàn
* Túi tinh

Hình ảnh về cơ quan sinh dục nam (đã cạo lông mu) | **Bộ phận sinh dục bên ngoài Âm hộ
	+ Âm vật
		- Quy đầu âm vật
		- Thân âm vật
		- Mũ âm vật
	+ Môi lớn
	+ Môi nhỏ
	+ Tiền đình âm hộ

**Bộ phận sinh dục bên trong Ống dẫn trứng
* Buồng trứng
* Tử cung
	+ Cổ tử cung
* Âm đạo
* Tuyến Bartholin
* Tuyến Skene

Hình ảnh về cơ quan sinh dục nữ (đã cạo lông mu) |

## Thực vật

Hầu hết thực vật là loài lưỡng tính, mang đồng thời cơ quan sinh dục đực và cái trên cùng một cá thể.

Vòng đời của thực vật trên cạn diễn ra theo kiểu luân phiên thế hệ giữa thể bào tử và thể giao tử đơn bội.

### Hoa

Ở thực vật có hoa, hoa chứa các cơ quan sinh dục.

## Xem thêm

* Hệ sinh dục nam
* Hệ sinh dục nữ
* Vùng kích thích tình dục
* Liên giới tính
* Đồng tính luyến ái
* Dậy thì
* Quan hệ tình dục

## Tham khảo

## Đọc thêm

* Leonard, Janet L.; Córdoba-Aguilar, Alex (2010). *The Evolution of Primary Sexual Characters in Animals*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0199717033.