Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Thời kỳ cổ đại

**Thời kỳ cổ đại** là một phần của lịch sử loài người từ khi thời nguyên thủy kết thúc đến thời Sơ kì Trung Cổ ở phương Tây và phương Đông.

Vào thời này, con người đã xây dựng nên hai hình thái xã hội đầu tiên, đó là xã hội cổ đại chuyên chế và xã hội chiếm hữu nô lệ. Ở thời này, con người đã tiếp thu được những kiến thức đầu tiên về thiên văn, toán học, hình học,...Tại Ai Cập, con người đã áp dụng các kiến thức về hình học để xây dựng các kim tự tháp, sáng tạo ra số pi. Tại Ấn Độ và Lưỡng Hà, con người đã sáng tạo ra bảng chữ số từ 0 đến 10 mà đến nay vẫn được sử dụng trong cuộc sống.

## Xem thêm

* Ai Cập cổ đại
* Cổ đại Hy-La
	+ Hy Lạp cổ đại
	+ La Mã cổ đại
* Trung Hoa cổ đại: Nhà Hạ - Nhà Thương - Nhà Chu
* Cận Đông cổ đại
* Carthage cổ đại
* Thời kỳ tiền Colombo
* Mỹ thuật nguyên thủy và cổ đại

## Chú thích
# Tino Rossi

| Tino Rossi |
| --- |
|  |
| Thông tin nghệ sĩ |
| Tên khai sinh | Constantin Rossi |
| Sinh | (1907-04-29)29 tháng 4 năm 1907 |
| Nguyên quán | Ajaccio, Corsica, France |
| Mất | 26 tháng 9 năm 1983(1983-09-26) (76 tuổi) Neuilly-sur-Seine, Île-de-France, Pháp |
| Nghề nghiệp | Ca sỹ, diễn viên |
| Thể loại | Cabaret, nhạc pop Pháp |
| Năm hoạt động | 1932–1982 |
| Hãng đĩa | Columbia |

**Constantin "Tino" Rossi** (sinh ngày 29 tháng 4 năm 1907 - mất ngày 26 tháng 9 năm 1983) là một ca sĩ và diễn viên điện ảnh người Pháp. Rossi, sinh ra ở Ajaccio, Corsica, có năng khiếu về giọng hát rất phù hợp với opera. Ông trở thành một người hát tenor theo phong cách cabaret Pháp. Sau đó, anh đã tham gia diễn xuất trong nhiều bộ phim. Trong sự nghiệp của mình, anh đã thu âm hàng trăm bài hát và anh đã xuất hiện trong hơn 25 bộ phim, trong đó đáng chú ý nhất là sản phẩm năm 1954, *Si Versailles m'était conté...* của đạo diễn Sacha Guitry. Những bản ballad lãng mạn của anh đặc biệt cuốn hút phái nữ và những bài hát nghệ thuật của anh bởi Jules Massenet (1842–1912), Reynaldo Hahn (1875–1947), và của các nhà soạn nhạc khác, đã bán vé hết rạp ở bất cứ nơi nào anh biểu diễn.

Bài hát của ông, *Petit Papa Noël*, phát hành năm 1946, vẫn là bài hát bán chạy nhất trong lịch sử Pháp.

Ông mất tại Neuilly-sur-Seine (Hauts-de-Seine).

## Một số phim chọn lọc

* *Marinella* (1936)
* *Lumières de Paris* (1938)
* *Fièvres* (1942)
* *The Island of Love* (1944)
* *Song of the Clouds* (1946)
* *The Unknown Singer* (1947)
* *The Pretty Miller Girl* (1949)
* *Marlene* (1949)
* *Sending of Flowers* (1950)
* *Paris Still Sings* (1951)
* *Si Versailles m'était conté...* (1954)
* *Tourments* (1954).

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Tino Rossi trên IMDb
# Lionel Jospin

| Lionel Jospin |
| --- |
|  |
|  |
| Thủ tướng Pháp thứ 165  Thủ tướng thứ 16 Nền cộng hòa thứ năm |
| **Nhiệm kỳ** 3 tháng 6 sáu năm 1997 – 6 tháng 5 năm 2002 4 năm, 337 ngày |
| Tổng thống | Jacques Chirac |
| Tiền nhiệm | Alain Juppé |
| Kế nhiệm | Jean-Pierre Raffarin |
| Bộ trưởng Giáo dục quốc gia |
| **Nhiệm kỳ** 12 tháng 5 năm 1988 – 2 tháng 4 năm 1992 3 năm, 326 ngày |
| Thủ tướng | Michel Rocard Édith Cresson |
| Tiền nhiệm | René Monory |
| Kế nhiệm | Jack Lang |
| Bộ trưởng Thể thao |
| **Nhiệm kỳ** 10 tháng 5 năm 1988 – 16 tháng 5 năm 1991 3 năm, 6 ngày |
| Thủ tướng | Michel Rocard |
| Tiền nhiệm | Alain Calmat |
| Kế nhiệm | Frédérique Bredin |
|  |
| Thông tin cá nhân |
| Sinh | (1937-07-12)12 tháng 7 năm 1937 Meudon, Hauts-de-Seine, Pháp |
| Mất | 22 tháng 3 năm 2026(2026-03-22) (88 tuổi) |
| Đảng chính trị | xã hội |
| Phối ngẫu | Sylviane Agacinski |
| Nghề nghiệp | Công chức |

**Lionel Robert Jospin** (phát âm tiếng Pháp: [ljɔnɛl ʒɔspɛ̃], phát âm tiếng Việt như là Li-ô-nen dớt-spanh; 12 tháng 7 năm 1937 – 22 tháng 3 năm 2026) là một chính trị gia Pháp, người giữ chức Thủ tướng Pháp từ năm 1997 đến 2002. Jospin là ứng cử viên Đảng Xã hội vào vị trí Tổng thống Pháp trong cuộc bầu cử năm 1995 và 2002. Ông đã suýt bị đánh bại trong vòng một khi thua sát nút Jacques Chirac trong năm 1995. Ông tranh cử chức vụ Tổng thống một lần nữa vào năm 2002, và hoàn toàn thua ở vòng một khi xếp sau cả Chirac và ứng viên cực hữu Jean-Marie Le Pen, sau lần nay ông đã lập tức thông báo rút lui khỏi đời sống chính trị. Ông từng là hội viên Câu lạc bộ Madrid.

## Tiểu sử

### Thời niên thiếu

Lionel Jospin sinh trong một gia đình Tin lành ở Meudon (Hauts-de-Seine), ngoại ô Paris. Anh học tại *Institut d'études politiques de Paris* và *École nationale d'administration* (ENA). Anh đã tích cực hoạt động trong liên hiệp sinh viên UNEF phản đối chiến tranh ở Algeria (1954–62). Anh đã hoàn thành nghĩa vụ quân sự, sĩ quan huấn luyện thiết giáp ở Trier (Đức).

## Tham khảo
# Martinique

**Martinique** (phát âm tiếng Pháp: [maʁ.tinik]) là hòn đảo nằm ở phía Đông vùng biển Caribbean, một trong 26 vùng lãnh thổ hải ngoại thuộc Pháp, có diện tích khoảng 1,128 km², có tọa độ 14°40′B 61°00′T.

Cũng giống như các vùng lãnh thổ của Pháp khác, cư dân Martinique sử dụng tiếng Pháp là ngôn ngữ chính (ngoài ra họ còn nói tiếng thổ ngữ Antilles) và lưu hành tiền euro.

| Martinique |
| --- |
| —  Vùng và tỉnh hải ngoại của Pháp  — |
|  |
|  |
|  **Hiệu kỳ** |
|  |
| Martinique |
| Quốc gia |  Pháp |
| Thủ phủ | Fort-de-France |
| Tỉnh | 1 |
| Chính quyền |
|  • Chủ tịch Hội đồng Hành pháp | Alfred Marie-Jeanne  |
| Diện tích |
|  • Tổng cộng | 1.128 km2 (436 mi2) |
| Dân số (2016) |
|  • Tổng cộng | 376,480 |
|  • Mật độ | 330/km2 (860/mi2) |
| Múi giờ | UTC-4 |
| Mã ISO 3166 | FR-972 |
| GDP (2012) | Hạng 23 |
| Tổng | 8,35 tỉ euro (10,7 tỉ đô la) |
| Bình quân đầu người | 21.527 euro (27.688 đô la) |
| Vùng NUTS | FRA |
| Website | Prefecture, Territorial collectivity |

Martinique, nhìn từ vệ tinh
## Chính trị

Tất cả người dân sinh sống trên vùng lãnh thổ Martinique đều là công dân Pháp với đầy đủ các quyền công dân, pháp lý.

Martinique có 4 thành viên trong Quốc hội Pháp và hai đại diện trong Thượng viện Pháp.

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Martinique Tourism Authority - Official site
* Prefecture Région Martinique - Official site
* Regional Council of Martinique Lưu trữ ngày 9 tháng 11 năm 2000 tại Wayback Machine Official site
* Some material from the CIA World Factbook
* Martinique at Google Maps
* Simon Jean-Joseph Lưu trữ ngày 4 tháng 6 năm 2019 tại Wayback Machine - the European rally champion from Martinique
# Périgord

| Périgord *Peiregòrd* / *Perigòrd* (tiếng Occitan) |
| --- |
| —  vùng địa lý tự nhiên  — |
|  |
| sông Dordogne tại Périgord, gần Castelnaud-la-Chapelle |
|  |
|  Bốn khu vực của Périgord |
| Périgord |
| Quốc gia | Pháp |
| Thủ phủ | Périgueux |
| Độ cao | 130 m (430 ft) |

**Périgord** (UK: /ˈpɛrɪɡɔːr/ *PERR-ig-or*, US: /ˌpɛrɪˈɡɔːr/ *-⁠OR*, tiếng Pháp: [peʁiɡɔʁ] </img>;tiếng Occitan: *Peiregòrd* [pejɾeˈɣɔɾ (t)]/*Perigòrd* [peɾiˈɣɔɾ (t)]) là một vùng địa lý tự nhiên và là tỉnh cũ của Pháp, gần tương ứng với tỉnh Dordogne hiện tại, hiện tại tạo thành phần phía bắc của *vùng* Aquitaine. Tỉnh được chia thành bốn khu vực được gọi là Périgord Noir (Đen), Périgord Blanc (Trắng), Périgord Vert (Xanh) và Périgord Pourpre (Tím). Địa lý và tài nguyên thiên nhiên của Périgord khiến tỉnh trở thành một vùng hoang sơ giàu lịch sử và thiên nhiên hoang dã, và công viên khu vực tự nhiên Périgord-Limousin mới được thành lập nhằm mục đích bảo tồn nguyên trạng cảnh quang.

Périgord nổi tiếng với ẩm thực, đặc biệt là các sản phẩm từ vịt và ngỗng, chẳng hạn như *confit de canard* và *gan ngỗng*. Khu vực được biết đến như trung tâm của nấm cục ở Pháp. Rượu vang Périgourdine gồm Bergerac (đỏ và trắng) và Monbazillac.

## Lịch sử và thời tiền sử

Tàn tích La Mã ở Périgueux đã được khôi phục và toàn bộ khu vực này được biết đến như 'cái nôi của loài người' do rất nhiều địa điểm thời tiền sử, trong đó địa điểm nổi tiếng nhất là hang động vẽ Lascaux, nơi mô tả bò rừng, ngựa, hươu và các loài động vật khác (nhưng không phải của con người) có niên đại khoảng 17.000 năm.

Trung tâm nghiên cứu về thời tiền sử là thị trấn nhỏ les Eyzies, nơi có Bảo tàng Tiền sử mới được xây dựng lại, nơi mà các cuộc điều tra khảo cổ học thế kỷ 19 đã xác lập thung lũng Vézère cũng như một loạt các di tích tiền sử phong phú bất thường có từ khoảng 40.000 năm. Một trong những địa điểm Di sản Thế giới được UNESCO công nhận, thung lũng có 147 địa điểm thời tiền sử có niên đại từ thời đồ đá cũ và 25 hang động được trang trí.

Périgord là một trong những chiến trường chính của Chiến tranh Trăm năm giữa người Pháp và người Anh trong thế kỷ 14 và 15. Đây cũng là vùng đất của các lâu đài Trung cổ và Phục hưng như Puymartin, Losse, Hautefort và Beynac nằm chủ yếu dọc theo sông Dordogne và Vézère. Các lâu đài lớn khác bao gồm Jumilhac-le-Grand, Fénelon, Biron, Bourdeilles, Castelnaud, Puyguilhem và Rouffiac (Angoisse).

## Tham khảo
# Du lịch Pháp

Calanques de Marseille, Pháp
Tháp Eiffel, Paris
Cánh đồng Lavender và Mont Ventoux, Pháp
Du lịch là một ngành kinh tế quan trọng trong kinh tế Pháp.
Pháp đã thu hút 81,9 triệu lượt khách du lịch trong năm 2007 (vượt dân số của Pháp), tăng 3,8% so với năm 2006, là địa điểm du lịch phổ biến nhất trên thế giới. Con số này 81,9 triệu lượt khách quốc tế này không bao gồm những người ở lại ít hơn 24 giờ tại Pháp, chẳng hạn như người châu Âu phía bắc qua Pháp trên đường đến Morocco, Tây Ban Nha hoặc Italia trong mùa hè.

Pháp có các dãy núi, bờ biển như ở Brittany hoặc dọc theo biển Địa Trung Hải, thành phố với di sản văn hóa phong phú, châteaux (lâu đài) như cung điện Versailles, và những vườn nho. Du lịch là mang lại 6% thu nhập của đất nước (4% từ khách du lịch Pháp đi du lịch bên trong nước Pháp và 2% từ khách du lịch nước ngoài), và đóng góp đáng kể vào cán cân thanh toán.
Du lịch Paris có vai trò hàng đầu trong du lịch Pháp, với các điểm tham quan nổi tiếng như bảo tàng Louvre, tháp Eiffel, nhà thờ Đức Bà Paris.

## Chú thích

## Tham khảo
# Vùng tự trị của Bồ Đào Nha

| Vùng tự trị của Bồ Đào Nha |
| --- |
|  |
| Thể loại | Vùng cấp một Liên minh châu Âu |
| Vị trí | Bồ Đào Nha |
| Lập bởi | Hiến pháp Bồ Đào Nha 1976 |
| Thành lập | 1976 |
| Số lượng còn tồn tại | 2 |
| Dân số | 246,746 (Azores) 267,785 (Madeira) |
| Diện tích | 2,333 km² (Azores) 801 km² (Madeira) |
| Hình thức chính quyền | Quốc hội địa phương Chính phủ địa phương Đại biểu của Cộng hòa |
| Đơn vị hành chính thấp hơn | Huyện Xã |

Hai **vùng tự trị của Bồ Đào Nha** (tiếng Bồ Đào Nha: *Regiões Autónomas de Portugal*) là Azores (*Região Autónoma dos Açores*) và Madeira (*Região Autónoma da Madeira*). Cùng với Bồ Đào Nha lục địa, chúng tạo thành Cộng hòa Bồ Đào Nha.

## Đặc điểm

Các vùng tự trị được thành lập do khác biệt về địa lý, kinh tế, tình hình xã hội và văn hóa của họ, cũng như nguyện vọng tự trị lịch sử của họ. Mặc dù nó là một quyền tự trị chính trị-hành chính hiến pháp Bồ Đào Nha chỉ định kết nối cả khu vực và quốc gia, nghĩa vụ của chính quyền là duy trì các nguyên tắc dân chủ và thúc đẩy lợi ích của khu vực, trong khi vẫn tăng cường đoàn kết dân tộc. Điều khoản thứ ba của điều 255 của Hiến pháp Bồ Đào Nha đặc biệt nhắm tới việc duy trì tính toàn vẹn và chủ quyền quốc gia của quốc gia Bồ Đào Nha.

## Quản trị

Vùng tự trị có quy chế chính trị và hành chính riêng và có chính phủ riêng. Đứng đầu cơ quan hành pháp là Chủ tịch điều hành vùng (*Presidente do Governo Regional*) được bổ nhiệm bởi những người đại diện nước Cộng hoà theo kết quả của cuộc bầu cử quốc hội. Còn về lập pháp thì có quốc hội vùng, được bầu theo phổ thông đầu phiếu, bằng cách sử dụng phương pháp D'Hondt theo lối đại diện tỷ lệ.

Ban đầu, chủ quyền của nước Cộng hòa Bồ Đào Nha được đại diện trong từng vùng tự trị bởi Bộ trưởng nước Cộng hoà (Ministro da República), được đề cử bởi Chính phủ nước và được Chủ tịch nước bổ nhiệm. Sau cải tổ Hiến pháp Bồ Đào Nha lần thứ sáu được thông qua vào năm 2006, Bộ trưởng nước Cộng hoà đã được thay thế bằng một đại diện ít quyền lực hơn (Representante da República), chỉ được độc quyền chỉ định bởi Tổng thống.

## Tham khảo
# Frông vùng cực

Trong khí tượng học, **frông vùng cực** là ranh giới giữa quyển hoàn lưu vùng cực với quyển hoàn lưu Ferrel tại mỗi bán cầu. Từ ranh giới này có một gradient rõ nét về nhiệt độ diễn ra giữa hai khối khí này, mỗi khối có các liu liu nhiệt độ rất khác biệt.

Frông vùng cực phát sinh từ kết quả của không khí vùng cực lạnh gặp gỡ với không khí vùng nhiệt đới nóng. Nó là một frông tĩnh do các khối khí khong di chuyển ngược chiều nhau. Ngoài khơi vùng duyên hải Bắc Mỹ, đặc biệt trong mùa đông, tồn tại một gradient nhiệt độ rõ nét giữa các vùng đất bị tuyết che phủ với các vùng duyên hải chịu tác động của các hải lưu nóng.

Lý thuyết frông vùng cực cho rằng các xoáy thuận vĩ độ trung bình hình thành trên ranh giới giữa các khối khí nóng và lạnh. Trong mùa đông, frông vùng cực dịch chuyển về phía xích đạo, nơi các hệ thống áp cao có thể thống lĩnh nhiều hơn trong mùa hè.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Graphic: Polar front - precipitation produced in zones of uplift
* Polar Front Theory of Midlatitude Cyclone Development
# Ribeira Grande, Açores

| Ribeira Grande |
| --- |
| —  Huyện  — |
|  |
|  |
|  **Hiệu kỳ** |
| Ribeira GrandeVị trí ở Bồ Đào Nha |
| Quốc gia |  Bồ Đào Nha |
| Tỉnh | Açores |
| Thủ phủ | Ribeira Grande |
| Dân số (2001) |
|  • Tổng cộng | 28.462 người |
|  • Mùa hè (DST) | EEST (UTC+1) |
| Mã điện thoại | 292 |
| Thành phố kết nghĩa | Lagos, Porto Alegre, Ribeira Grande de Santiago, Somerville |

**Ribeira Grande** là một huyện thuộc tỉnh Açores, Bồ Đào Nha. Huyện này có diện tích 180 km², dân số thời điểm năm 2001 là 28462 người.

## Tham khảo
# Quyền bầu cử

*Quyền đầu phiếu thế giới dành cho Ledru-Rollin*, Frédéric Sorrieu, 1850.
**Quyền bầu cử** hay còn gọi là **Quyền đầu phiếu** (quyền bỏ phiếu) và quyền tố tụng tuyển cử là quyền được có hành vi bỏ phiếu và tuyển cử trong một cuộc bầu cử có hiệu quả. Ở nhiều nước, quyền đầu phiếu là quyền lợi chính trị và được lý giải trên hiến pháp. Điều đó có nghĩa là, quyền lợi (năng động) đầu phiếu được cho phép với tất cả mọi người (trừ các trường hợp ngoại lệ và đặc thù). Tuy nhiên, quyền tuyển cử có thể bị chế độ chính trị kiểm duyệt khiến cho cử tri thụ động hoặc bị chế độ chính trị không phổ biến.

Trong một thời gian dài, những người nữ tính và các nhóm xã hội khác phải đấu tranh cho quyền đầu phiếu. Thật sự, vào trước năm 1965, người Mỹ Quốc gốc Phi bị cấm chỉ bỏ phiếu, nhưng vì Đạo luật về giới hạn quyền lực năm 1969, kỳ thị chủng tộc đã bị hạn chế và trong Hiến pháp Hợp chúng quốc quyền bầu cử cho các phái nhân chủng thiểu số đã được kiến lập.

## Xem thêm

* Quyền đầu phiếu phổ thông

## Tham chiếu
# Vila Real (tỉnh)

| Tỉnh Vila Real |
| --- |
| —  Tỉnh  — |
|  |
|  |
|  |
| Tỉnh Vila Real |
| Quốc gia | Bồ Đào Nha |
| Vùng | Norte |
| Tỉnh lịch sử | Trás-os-Montes e Alto Douro |
| Số huyện | 14 |
| Số xã | 268 |
| Thủ phủ | Vila Real |
| Diện tích |
|  • Tổng cộng | 4.328 km2 (1,671 mi2) |
| Dân số  |
|  • Tổng cộng | 223.731 |
|  • Mật độ | 52/km2 (130/mi2) |
| Múi giờ | UTC±0 |
| Mã ISO 3166 | PT-17 |
| Số dân biểu nghị viện | 5 |

**Tỉnh Vila Real** (tiếng Bồ Đào Nha:) là một tỉnh của Bồ Đào Nha, giáp biên giới với vùng Galicia của Tây Ban Nha. Thủ phủ tỉnh đóng tại thành phố Vila Real.

## Các khu tự quản

Tỉnh gồm 14 khu tự quản:

* Alijó
* Boticas
* Chaves
* Mesão Frio
* Mondim de Basto
* Montalegre
* Murça
* Peso da Régua
* Ribeira de Pena
* Sabrosa
* Santa Marta de Penaguião
* Valpaços
* Vila Pouca de Aguiar
* Vila Real

Bản mẫu:Khu tự quản của tỉnh Vila Real

## Tham khảo
# Saint Helena

|
Saint Helena
 |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Quốc kỳ | Huy hiệu |

 |
| Bản đồ
Vị trí của Saint Helena  |
| Tiêu ngữ |
| "Loyal and Unshakeable" "Trung thành và Không lay chuyển |
| Quốc ca |
| "God Save the King"

---

Bài ca lãnh thổ: "My Saint Helena Island" |
| Hành chính |
| Lãnh thổ hải ngoại thuộc Anh |
| Quốc vương | Charles III |
| Thống đốc | Michael Clancy |
| Thủ đô | Jamestown |
| Địa lý |
| Diện tích | 425 km² 164 mi² |
| Múi giờ | GMT (UTC+0) |
| Lịch sử |
| **Lãnh thổ hải ngoại của Anh** |
| 1659 | Tuyên bố công nhận lãnh thổ |
| Ngôn ngữ chính thức | Tiếng Anh |
| Dân số ước lượng (2005) | 3.926 người |
| Mật độ |  46,9 người/mi² |
| Đơn vị tiền tệ | Bảng Saint Helena (`SHP`) |
| Thông tin khác |
| Tên miền Internet | .sh |
| Mã điện thoại | 290 |

**Saint Helena** (cách phát âm: X*anh Heli-na*), đặt theo tên của Helena thành Constantinopolis, là đảo núi lửa nằm ở phía Nam Đại Tây Dương, lãnh thổ hải ngoại thuộc Anh. Vùng đất này bao gồm đảo Saint Helena và thuộc địa Đảo Ascension và Tristan da Cunha trải dài trên diện tích 425 km².

Đảo này được nhà thám hiểm người Bồ João da Nova phát hiện vào năm 1502 khi ông đang trên đường trở về từ Ấn Độ.

Saint Helena nổi tiếng bởi nơi đây từng là chốn lưu đày của hoàng đế Pháp Napoléon Bonaparte từ 1815 cho đến những năm tháng cuối đời (1821). Ngôi nhà Longwood chính là nơi sinh sống của ông và Sane Valley trên đảo sau thất bại cuối cùng trong trận Waterloo. Năm 1858, nơi đây đã được trao tặng cho Chính phủ Pháp.

Ngày nay, Saint Helena là một thành viên của Hiệp hội Thể thao Các đảo Thế giới (International Island Games Association).

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

 Tư liệu liên quan tới Saint Helena Island tại Wikimedia Commons

* The first website on St Helena — since 1995
* The Official Government Website of Saint Helena
* The Official Government Website of Ascension Island Lưu trữ ngày 12 tháng 7 năm 2007 tại Wayback Machine
* The Official Tristan da Cunha Website
* Open Directory Project — *Saint Helena* Lưu trữ ngày 24 tháng 10 năm 2007 tại Wayback Machine directory category
# The Independent

The Independent| Loại hình | Nhật báo |
| Hình thức | Compact |
| Chủ sở hữu | Alexander Lebedev |
| Nhà xuất bản | Independent Print Limited |
| Biên tập viên | Simon Kelner (hàng ngày); John Mullin (Chủ Nhật) |
| Thành lập | 1986 |
| Khuynh hướng chính trị | Tự do / Trung-tả |
| Trụ sở | Northcliffe House, Luân Đôn, Anh |
| Số lượng lưu hành | 183,547 |
| ISSN | 0951-9467 |
| Số OCLC | 185201487 |
| Website | independent.co.uk |

**The Independent** là một nhật báo Anh quốc, xuất bản bởi nhà xuất bản Independent Print Limited thuộc sở hữu của tỉ phú Alexander Lebedev. Được thành lập năm 1986, đây là một trong những nhật báo quốc gia trẻ nhất ở Anh. Phiên bản phát hành hàng ngày của *The Independent* đã đoạt giải *Tờ báo quốc gia của năm* (*National Newspaper of the Year*) tại Giải Báo chí Anh năm 2004. Từng là một tờ báo khổ rộng, nhưng từ năm 2003, *The Independent* đã chuyển sang xuất bản khổ nhỏ. Đây là một tờ báo được cho là theo khuynh hướng cánh tả, cho dù tờ báo không tự gắn mình với bất cứ đảng phái chính trị nào, các quan điểm đa dạng có thể tìm thấy trên các trang biên tập và bình luận của tờ báo.

## Chú thích

## Liên kết

* Website of the newspaper "The Independent"
# Quân chủ Công giáo

Quốc vương và Nữ vương Công giáo, Ferrando II của Aragón và Isabel I của Castilla.
**Quân chủ Công giáo** (tiếng Tây Ban Nha: *Reyes Católicos*) là tước hiệu chung dành cho hai vị Song vương của Tây Ban Nha là Quốc vương Ferrando II của Aragón và Nữ vương Isabel I của Castilla. Đây là hai vị Quân chủ danh tiếng nhất trong lịch sử Châu Âu vào thời điểm ấy.

Quốc vương Fernando và Nữ vương Isabel, đều xuất thân từ vương tộc Vương tộc Trastámara cai trị Bán đảo Iberia qua nhiều thế kỷ, đã thiết lập các chính sách ngoại giao chung được đánh dấu bằng việc các cuộc hôn nhân giữa các gia đình vương thất và hoàng gia ở Châu Âu. Với việc lên ngôi của Juana I xứ Castilla, nhiều học giả đã nhận định đây là tiền đề quan trọng để thành lập nên nhà nước Tây Ban Nha thống nhất trong những thế kỷ sau. Điều này cũng tạo điều kiện cho việc nắm quyền của Hoàng tộc Habsburg trong suốt thế kỷ XVI và XVII. Bởi vì theo dòng dõi, nhà Habsburg đều là cháu ngoại của Song vương Công giáo này.

Dưới thời của Song vương Fernando và Isabel, việc tìm ra Châu Mỹ vào năm 1492 đã thay đổi sâu sắc lịch sử thế giới.

## Phim ảnh

Trong Hiệp ước Segovia năm 1475 có những điều khoản quy định rằng cả danh hiệu và huy hiệu đều thuộc về Isabel I xứ Castilla và Ferrando II xứ Aragón, một tiền lệ chưa từng có trong lịch sử tước hiệu ở châu Âu. Trong hình là con dấu nhiều màu với quốc huy năm 1491. Ở góc ngoài cùng bên trái phía trên và ngoài cùng bên phải phía dưới là biểu tượng của xứ Castilla và Vương quốc León; biểu tượng ở hai góc còn lại tượng trưng cho xứ Aragón và Sicilia. Con đại bàng còn được biết là với cái tên Đại bàng của Thánh Gioan.
### Điện ảnh

| Năm | **Phim** | Đạo diễn |
| --- | --- | --- |
| 1945 | *La carabela de la ilusión* | Benito Perojo |
| 1948 | *Locura de amor* | Juan de Orduña |
| 1951 | *Alba de América* | Juan de Orduña |
| 1949 | *Christophe Colomb* | David MacDonald |
| 1976 | *La espada negra* | Francisco Rovira Beleta |
| 1982 | *Cristóbal Colón, de oficio... descubridor* | Mariano Ozores |
| 1983 | *Juana la loca... de vez en cuando* | José Ramón Larraz |
| 1992 | *1492: La conquista del paraíso* | Ridley Scott |
| 1992 | *Cristóbal Colón: el descubrimiento* | John Glen |
| 2000 | *Isabel of Castille: The Royal Diaries* | William Freud |
| 2001 | *Juana la Loca* | Vicente Aranda |
| 2006 | *La reina Isabel en persona* | Rafael Gordon |

### Seri phim truyền hình

| Năm | **Seri** | Đài sản xuất |
| --- | --- | --- |
| 2004 | *Memoria de España* | RTVE |
| 2012-2014 | *Isabel* | Diagonal TV para RTVE |

## Xem thêm

* Isabel I của Castilla
* Ferrando II của Aragón
* Juana I của Castilla

## Liên kết
# Lịch sử hiện đại

Lịch sử hiện đại chứng kiến những thay đổi mãnh liệt trong cách sống của con người bao gồm cả công nghiệp hóa
**Lịch sử hiện đại**, **thời kỳ hiện đại** hoặc **thời đạihiện đại**, là cách tiếp cận lịch sử, toàn cầu, lịch sử theo khung thời gian sau lịch sử hậu cổ điển. Lịch sử hiện đại có thể được chia nhỏ thành các thời kỳ:

* Thời kỳ đầu hiện đại bắt đầu khoảng đầu thế kỷ 16; các cột mốc lịch sử đáng chú ý bao gồm Phục hưng Châu Âu, Thời đại Khám phá và Cải cách Tin lành.
* Thời kỳ cuối hiện đại bắt đầu vào khoảng giữa thế kỷ 18; những cột mốc lịch sử đáng chú ý bao gồm Cách mạng Mỹ, Cách mạng Pháp, Cách mạng Công nghiệp, Sự khác biệt lớn và Cách mạng Nga. Phải đi qua toàn bộ lịch sử loài người tới năm 1804 để dân số thế giới đạt 1 tỷ người; 1 tỷ tiếp theo chỉ sau hơn một thế kỷ, vào năm 1927.
* Lịch sử đương đại là khoảng thời gian của các sự kiện lịch sử từ khoảng năm 1945 có liên quan ngay đến thời điểm hiện tại.

Bài viết này chủ yếu đề cập đến khoảng thời gian 1800-1950 với một bản tóm tắt ngắn gọn giai đoạn 1500-1818. Để có một bài viết chuyên sâu hơn về thời hiện đại trước năm 1800, hãy xem Thời kỳ cận đại.

## Thuật ngữ và cách sử dụng

### Tiền hiện đại

 Kim tự tháp Cheops của Ai Cập cổ đại
Trong thời kỳ tiền hiện đại, ý thức về bản thân và mục đích của nhiều người thường được thể hiện thông qua đức tin vào một hình thức thần linh nào đó, có thể là tin vào một Thiên Chúa duy nhất hoặc tin vào nhiều vị thần. Tuy vậy các nền văn hóa tiền hiện đại đã không được nghĩ đến việc tạo ra một cảm giác cá nhân riêng biệt. Các lãnh đạo tôn giáo, những người thường giữ các vị trí quyền lực, là trung gian tinh thần cho những người thường. Chỉ qua những trung gian này, đại chúng mới được tiếp cận với các đấng thiêng liêng. Phong tục là thiêng liêng đối với các nền văn hóa cổ đại. Nó không thay đổi và trật tự xã hội của nghi lễ và đạo đức trong một nền văn hóa có thể được thực thi nghiêm ngặt.

### Hiện đại

Thuật ngữ *hiện đại* được đặt ra trong thế kỷ 16 để chỉ thời điểm hiện tại hoặc gần đây (cuối cùng bắt nguồn từ *modo* trạng từ tiếng Latin, có nghĩa là "ngay bây giờ"). Thời kỳ Phục hưng Châu Âu (khoảng 1420, 1616), đánh dấu sự chuyển đổi giữa thời Trung cổ và đầu thời hiện đại, bắt đầu ở Ý và được thúc đẩy một phần bởi sự khám phá lại nghệ thuật và văn học cổ điển, cũng như những quan điểm mới có được từ Thời đại khám phá và phát minh ra kính viễn vọng và kính hiển vi, mở rộng biên giới của tư tưởng và kiến thức.

Trái ngược với thời kỳ tiền hiện đại, nền văn minh phương Tây đã chuyển đổi dần dần từ tiền hiện đại sang hiện đại khi các phương pháp khoa học được phát triển khiến nhiều người tin rằng việc sử dụng khoa học sẽ dẫn đến mọi kiến thức, do đó đẩy lùi sự huyền bí mà các dân tộc tiền hiện đại sống. Thông tin mới về thế giới được phát hiện thông qua quan sát thực nghiệm, so với việc sử dụng lý trí và kiến thức bẩm sinh của lịch sử.

## Tham khảo