Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Tristan da Cunha

|
Tristan da Cunha
 |
| --- |
|
Tên bằng ngôn ngữ chính thức
* *Tristan da Cunha* (tiếng Anh)
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Quốc kỳ | Huy hiệu |

 |
| Bản đồ
Vị trí của Tristan da Cunha  |
| Tiêu ngữ |
| Our faith is our strength Niềm tin là sức mạnh của chúng ta |
| Quốc ca |
| *God Save the King*

---

Bài ca lãnh thổ: "The Cutty Wren" |
| Hành chính |
| Phụ thuộc St. Helena |
| Người quản lý | David Morley |
| Thủ đô | Edinburgh của Bảy biển |
| Thành phố lớn nhất | thủ đô |
| Địa lý |
| Diện tích | 201 km² 120,9 mi² |
| Múi giờ | GMT (UTC+0) |
| Lịch sử |
| **Định cư đầu tiên** |
| Ngôn ngữ chính thức | tiếng Anh |
| Dân số | ~269 người |
| Mật độ |  3,4 người/mi² |
| Đơn vị tiền tệ | Bảng Anh (£) (`GBP`) |
| Thông tin khác |
| Tên miền Internet | .sh |
| Mã điện thoại | 290 |

﻿ / ﻿
**Tristan da Cunha** (/ˈtrɪstən də ˈkuːnə/) là một nhóm đảo ở xa về phía nam Đại Tây Dương, cách Nam Phi 2816 km (1750 dặm) và cách Nam Mỹ 3360 km (2088 dặm). Nó là lãnh thổ phụ thuộc của lãnh thổ hải ngoại của Anh Saint Helena, cách đó 2173 km (1350 dặm) về phía nam. Lãnh thổ bao gồm đảo chính, Tristan da Cunha (diện tích: 98 km², 38 sq mi), cũng như vài đảo không có người ở: Đảo Inaccessible và Quần đảo Nightingale. Đảo Gough, nằm cách 395 km (245 mi) về phía đông nam của đảo chính, cũng là một phần của lãnh thổ. Tristan da Cunha là quần đảo xa nhất trên thế giới.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

 Wikimedia Atlas của Tristan da Cunha

* Tristan da Cunha Official Website
* Tristan Times
* "History". Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 6 năm 2012. Truy cập ngày 14 tháng 12 năm 2007.
* Visiting information –DEAD LINK- Put together by the former British administrator
* "The Longboats of Tristan". Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 6 năm 2011. Truy cập ngày 14 tháng 12 năm 2007.
* Photos Lưu trữ ngày 19 tháng 10 năm 2008 tại Wayback Machine
* Tristan da Cunha image gallery
* Contains bibliography Lưu trữ ngày 22 tháng 2 năm 2007 tại Wayback Machine
* First postcode for remote UK isle – BBC News
* The Utmost Parts of the Earth, by William F. Taylor – Account of the island from 1856
* TristanDaCunha.co.uk Lưu trữ ngày 16 tháng 6 năm 2019 tại Wayback Machine
* Marooned on Tristan Lưu trữ ngày 16 tháng 1 năm 2007 tại Wayback Machine
* Information site on Tristan Da Cunha
* World's most remote island gets advanced medical support from team led by IBM and Beacon Equity Partners Lưu trữ ngày 26 tháng 6 năm 2009 tại Wayback Machine Tristan Times, ngày 14 tháng 11 năm 2007
* World's Most Remote Island Gets Advanced Medical Support From Team Led by IBM and Beacon Equity Partners IBM press release, Armonk, NY - ngày 14 tháng 11 năm 2007
# Landsat 7

**Landsat 7**, phóng lên ngày 15 tháng 4 năm 1999, là vệ tinh nhân tạo thứ 7 của chương trình Quan sát Trái Đất (hay chương trình Landsat). Mục đích chính của Landsat 7 là cập nhật những hình ảnh vệ tinh mới nhất so với những ảnh đã được thu thập từ các vệ tinh trước đó, và có thể chụp những ảnh không mây. Chương trình Landsat do USGS quản lý và vận hành, và dữ liệu thu thập từ Landsat 7 có thể được thu thập và phân bối bởi USGS. Dự án NASA World Wind cho phép chụp các ảnh 3D từ 7 và các nguồn tài nguyên khác để định hướng tự do và nhìn từ bất kỳ góc độ nào.

## Đặc điểm

Landsat 7 có các đặc điểm mới so với các phiên bản trước đó:

* Một cảnh ảnh (scene) có kích thước 170 km phương bắc-nam x 183 km phương đông-tây.
* Có 7 kênh mang số thứ tự từ 1 đến 7 và kênh toàn sắc (Panchromatic hay viết tắt là PAN). Kênh 1, 2 và 3 thuộc vùng bức xạ nhìn thấy; kênh 4, 5 và 7 thuộc vùng hồng ngoại có độ phân giải 30 mét; kênh 6 thuộc vùng hồng ngoại nhiệt có độ phân giải 60m; và kênh Pan có độ phân giải 15m.

| Kênh | Bước sóng (micromet) | Độ phân giải （m) |
| --- | --- | --- |
| Kênh 1 | 0,45 - 0,515 | 30 |
| Kênh 2 | 0,525 - 0,605 | 30 |
| Kênh 3 | 0,63 - 0,69 | 30 |
| Kênh 4 | 0,75 - 0,90 | 30 |
| Kênh 5 | 1,55 - 1,75 | 30 |
| Kênh 6 | 10,40 - 12,5 | 60 \*(30) |
| Kênh 7 | 2,09 - 2,35 | 30 |
| Pan | 0,52 - 0,90 | 15 |

\* Ảnh lúc chụp có độ phân giải 60m, nhưng sau 25 tháng 2 năm 2010 có thể xử lý để nâng độ phân giải lên 30 mét.

## Xem thêm

* Google Earth
* NASA World Wind
* Virtual globe

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

Landsat 7 Mission Patch.
* NASA's Landsat 7 Website
* Landsat 7 Science Data Users Handbook Lưu trữ ngày 25 tháng 8 năm 2007 tại Wayback Machine
* The USGS' Landsat Website
* "Landsat 7 Media Kit". Boeing.
* NASA's World Wind Project Lưu trữ ngày 6 tháng 1 năm 2018 tại Wayback Machine
	+ List of Landsat layers available in World Wind Lưu trữ ngày 11 tháng 5 năm 2013 tại Wayback Machine
* NASA Applied Sciences Directorate Lưu trữ ngày 16 tháng 3 năm 2006 tại Wayback Machine website for free viewing/download of Landsat GeoCover band 742 mosaics
* University of Maryland Global Land Cover Facility Lưu trữ ngày 30 tháng 3 năm 2006 tại Wayback Machine for free viewing/download of individual Landsat images, GeoCover mosaics, and other earth imagery data
* Harris GLOBE15 Lưu trữ ngày 3 tháng 1 năm 2013 tại archive.today - Harris Corporation Geospatial website (includes 15m global data set details)
* EarthSat's NaturalVue 2000: Global natural color satellite imagery coverage (resolution 15 m), based on Landsat 7 data acquired between 1999 and 2001 Lưu trữ ngày 15 tháng 10 năm 2004 tại Wayback Machine
* TerraColor.Net - TerraColor 15m imagery website
* TruEarth 15m imagery website
* ICEDS Webserver Lưu trữ ngày 18 tháng 8 năm 2006 tại Wayback Machine, a free WMS compliant webserver, serving a variety of Geographic data including Landsat images
* Atlogis Maps Lưu trữ ngày 8 tháng 9 năm 2007 tại Wayback Machine and Atlogis Meta-Maps Lưu trữ ngày 30 tháng 4 năm 2017 tại Wayback Machine: Online-Viewer for Landsat 5 and Landsat 7 Natural Color Mosaic
* CEOS MIM Database Landsat 7 Entry

CategoChuyến bay vào không gian năm 1999
# Aristotelia chilensis

| *Aristotelia chilensis* |
| --- |
|  |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Plantae |
| (không phân hạng) | Angiospermae |
| (không phân hạng) | Eudicots |
| (không phân hạng) | Rosids |
| Bộ (*ordo*) | Oxalidales |
| Họ (*familia*) | Elaeocarpaceae |
| Chi (*genus*) | *Aristotelia* |
| Loài (*species*) | A. chilensis |
| Danh pháp hai phần |
| *Aristotelia chilensis* (Molina) Stuntz, 1914  |
|  |
| Danh pháp đồng nghĩa |
| * *Cornus chilensis* Molina
* *Aristotelia macqui* L'Hér.
 |

Aristotelia chilensis là một loài thực vật có hoa trong họ Côm. Loài này được (Molina) Stuntz mô tả khoa học đầu tiên năm 1914.

## Hình ảnh

*
*
*
*

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Tư liệu liên quan tới Aristotelia chilensis tại Wikimedia Commons
* Dữ liệu liên quan tới Aristotelia chilensis tại Wikispecies
* Vườn thực vật hoàng gia Kew; Đại học Harvard; Australian Plant Name Index (biên tập). "Aristotelia chilensis". *International Plant Names Index*. Truy cập ngày 30 tháng 8 năm 2013.
# Hấp thụ

Sự hấp thụ ánh sáng trong nước
**Hấp thụ** trong hóa học là hiện tượng vật lý hay sinh học mà ở đó các phân tử, nguyên tử hay các ion bị hút khuếch tán và đi qua mặt phân cách vào trong toàn bộ chất lỏng hoặc rắn. Khác với quá trình hấp phụ là quá trình mà các phân tử chỉ bám trên bề mặt phân cách pha.

Nếu quá trình hấp thụ vật lý đơn thuần thường tuân theo định luật phân bố Nernst.

Trường hợp hấp thụ chất khí, nồng độ chất khí được tính theo định luật khí lý tưởng c=p/RT hoặc có thể dùng đại lượng áp suất riêng phần thay cho nồng độ.

Trong các quá trình công nghệ quan trọng, hấp thụ hóa học thường được sử dụng thay cho hấp thụ vật lý như: Hấp thụ CO2 bằng NaOH, quá trình này không tuân theo định luật Nernst. Người ta cũng thường sử dụng hấp thụ để tách hỗn hợp khí hoặc điều chế các chất, chẳng hạn nước (H2O) hấp thụ khí sulfur (SO2) sinh ra acid sulfuous (H2SO3).

Ngoài ra khái niệm hấp thụ cũng được sử dụng cho một số lĩnh vực khác như hấp thụ ánh sáng, hấp thụ âm thanh, hấp thụ sóng... là sự tiếp nhận năng lượng của ánh sáng, âm thanh, sóng... bởi toàn bộ khối của môi trường hấp thụ.

## Phương trình

Nếu hấp thụ là quá trình vật lý không (not physical process) đi kèm bởi các quá trình lý hóa khác, nó thường tuân theo **định luật phân bố Nernst**.

## Tham khảo
# Xylocopa tabaniformis

| *Xylocopa tabaniformis* |
| --- |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Animalia |
| Ngành (*phylum*) | Arthropoda |
| Lớp (*class*) | Insecta |
| Bộ (*ordo*) | Hymenoptera |
| Họ (*familia*) | Apidae |
| Chi (*genus*) | *Xylocopa* |
| Loài (*species*) | Xylocopa tabaniformis |
| Danh pháp hai phần |
| *Xylocopa tabaniformis* Smith, 1854  |

X. tabaniformis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

## Hình ảnh

*
*
*
*

## Chú thích

## Tham khảo

* Dữ liệu liên quan tới Xylocopa tabaniformis tại Wikispecies
* Tư liệu liên quan tới Xylocopa tabaniformis tại Wikimedia Commons
# Fauna Europaea

**Fauna Europaea** là một cơ sở dữ liệu về danh pháp khoa học và sự phân bố của tất cả các động vật sống đa bào trên cạn và trong nước ngọt ở châu Âu. Vai trò của nó giống như một nguồn phân loại cho phân loại động vật trong trong Cơ sở hạ tầng Danh mục loài liên châu Âu (*Pan-European Species directories Infrastructure*, PESI). Tính đến tháng 6 năm 2020, Fauna Europaea báo cáo rằng cơ sở dữ liệu của họ chứa 235.708 tên đơn vị phân loại và 173.654 tên loài.

Việc xây dựng Fauna Europae ban đầu do Hội đồng châu Âu (2000–2004) hỗ trợ. Dự án do Đại học Amsterdam điều phối, ra mắt phiên bản đầu tiên vào năm 2004. Sau đó cơ sở dữ liệu được chuyển giao cho Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Berlin vào năm 2015.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Fauna Europaea
* Fauna Europaea – all European animal species on the web (article)
* Contributions on Fauna Europaea (data papers)
* PESI - a taxonomic backbone for Europe
# Acherontia atropos

| *Acherontia atropos* |
| --- |
| *Acherontia atropos* ♀ MHNT |
| *Acherontia atropos* ♀ △ MHNT |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Animalia |
| Ngành (*phylum*) | Arthropoda |
| Lớp (*class*) | Insecta |
| Bộ (*ordo*) | Lepidoptera |
| Họ (*familia*) | Sphingidae |
| Chi (*genus*) | *Acherontia* |
| Loài (*species*) | A. atropos |
| Danh pháp hai phần |
| *Acherontia atrohjkkllll* *(Linnaeus, 1758)*  |
|  Bản đồ phân bố (đỏ: phân bố quanh năm; màu cam: khả năng phân bố mùa hè) |
| Danh pháp đồng nghĩa |
| * *Sphinx atropos* Linnaeus, 1758
* *Acherontia sculda* Kirby, 1877
* *Acherontia solani* Oken, 1815
* *Acherontia atropos charon* Closs, 1910
* *Acherontia atropos confluens* Dannehl, 1925
* *Acherontia atropos conjuncta* Tutt, 1904
* *Acherontia atropos diluta* Closs, 1911
* *Acherontia atropos extensa* Tutt, 1904
* *Acherontia atropos flavescens* Tutt, 1904
* *Acherontia atropos griseofasciata* Lempke, 1959
* *Acherontia atropos imperfecta* Tutt, 1904
* *Acherontia atropos intermedia* Tutt, 1904
* *Acherontia atropos moira* Dannehl, 1925
* *Acherontia atropos myosotis* Schawerda, 1919
* *Acherontia atropos obscurata* Closs, 1917
* *Acherontia atropos obsoleta* Tutt, 1904
* *Acherontia atropos pulverata* Cockayne, 1953
* *Acherontia atropos radiata* Cockayne, 1953
* *Acherontia atropos suffusa* Tutt, 1904
* *Acherontia atropos variegata* Tutt, 1904
* *Acherontia atropos violacea* Lambillion, 1905
* *Acherontia atropos virgata* Tutt, 1904
 |

Acherontia atropos là một loài bướm đêm trong chi *Acherontia*.
Loài Acherontia được biết đến chủ yếu do có hình ảnh hộp sọ người mờ ở trên phần giữa mình.
Acherontia Atropos là một loài bướm lớn với sải cánh dài 90–130 mm (khoảng 3,5-5 inch), là loài bướm lớn nhất ở một số khu vực phân bố.

## Phân bố

*Acherontia atropos* phân bố trên khắp Trung Đông và vùng Địa Trung Hải, phần lớn châu Phi xuống mũi phía Nam, và gia tăng về phía bắc phía nam Đại Anh do các mùa đông Anh gần đây ôn hòa hơn. Loài này hiện diện tại miền đông Ấn Độ và phía tây Saudi Arabia, và xa tận phía tây đến quần đảo Canary và Azores. Chúng xâm lấn tây Lục địa Á-Âu thường xuyên, mặc dù vài cá nhân trú đông thành công.

## Chú thích
# Palaephatidae

| Palaephatidae |
| --- |
| Phân loại khoa học  |
| Giới: | Animalia |
| Ngành: | Arthropoda |
| Lớp: | Insecta |
| Bộ: | Lepidoptera |
| Phân thứ bộ: | Heteroneura |
| *nhánh*: | Eulepidoptera |
| *nhánh*: | Etimonotrysia |
| Liên họ: | Palaephatoidea |
| Họ: | Palaephatidae Davis, 1986 |
| Các chi |
| *Apophatus*
*Azaleodes*
*Metaphatus*
*Palaephatus*
*Plesiophatus*
*Ptyssoptera*
*Sesommata* |
| Tính đa dạng |
| Khoảng 7 chi và 57 loài |

**Palaephatidae** là một họ côn trùng trong bộ Cánh vẩy, và là họ duy nhất trong liên họ **Palaephatoidea** gồm bảy chi đã biết. Những "bướm đêm Gondwanaland" này có sự phân bố rời rạc, xuất hiện chủ yếu ở Nam Mỹ (Davis, 1986), với 4 loài ở miền đông Úc và Tasmania và 1 loài ở Nam Phi (Davis, 1999). Ấu trùng cuộn lá của Proteaceae (*Ptyssoptera*) hay Verbenaceae (*Azaleodes*) (Nielsen, 1987). Palaephatoidea, một nhóm Monotrysia điển hình, là một trong hai ứng cử viên chính cho nhóm chị em của hầu hết các loài Lepidoptera, Ditrysia (xem Tischerioidea và cả Wiegmann et al., 2002). Trung tâm phân bố của Palaephatidae tập trung ở các vùng mát mẻ, ẩm ướt của rừng ôn đới bị chi phối bởi *Nothofagus* và thảm thực vật liên quan ở miền Nam Chile (Davis, 1986).

## Chú thích

## Tham khảo

* Davis, D.R. (1986). A new family of monotrysian moth from austral South America (Lepidoptera: Palaephatidae), with a phylogenetic review of the Monotrysia. *Smithsonian Contributions to Zoology*, **434**: 1-202.
* Davis, D.R. (1999). The Monotrysian Heteroneura. Ch. 6, các trang 65–90 in Kristensen, N.P. (Ed.). *Lepidoptera, Moths and Butterflies*. Volume 1: Evolution, Systematics, and Biogeography. Handbuch der Zoologie. Eine Naturgeschichte der Stämme des Tierreiches / Handbook of Zoology. A Natural History of the phyla of the Animal Kingdom. Band / Volume IV Arthropoda: Insecta Teilband / Part 35: 491 pp. Walter de Gruyter, Berlin, New York.
* Nielsen, E.S. (1987). The recently discovered primitive (non-Ditrysian) family Palaephatidae (Lepidoptera) in Australia. *Invertebrate Taxonomy*, **1**(2): 201-229.
* Wiegmann, B.M., Regier, J.C. and Mitter, C. (2002). Combined molecular and morphological evidence on the phylogeny of the earliest lepidopteran lineages. *Zoologica Scripta*, **31**(1): 67-81. doi:10.1046/j.0300-3256.2001.00091.x
* *Firefly Encyclopedia of Insects and Spiders*, edited by Christopher O'Toole, ISBN 1-55297-612-2, 2002

## Nguồn

* *Firefly Encyclopedia of Insects and Spiders*, edited by Christopher O'Toole, ISBN 1-55297-612-2, 2002

## Liên kết ngoài

* Tree of Life Lưu trữ ngày 5 tháng 6 năm 2011 tại Wayback Machine
* *Azaleodes micronipha* Australian Moths Online Lưu trữ ngày 2 tháng 10 năm 2006 tại Wayback Machine
* Head Lưu trữ ngày 28 tháng 9 năm 2007 tại archive.today
# Chất ưa nước

**Chất ưa nước** là một phân tử hoặc 'thực thể phân tử' khác bị thu hút bởi các phân tử nước và có xu hướng tan trong nước. Ngược lại, **chất kị nước** không bị hấp dẫn bởi nước và có thể bị đẩy bởi nước.

## Phân tử

Phospholipid là một phân tử lưỡng cực: có cả đầu ưa nước và đuôi kỵ nước. Trong dung dịch, vùng kị nước được giấu bên trong và phần ưa nước bên ngoài-như trong hình.
Một phân tử ưa nước hoặc một phần của một phân tử ưa nước là một chất có thể tương tác với nước và các chất phân cực khác với lợi hơn về nhiệt động lực học so với tương tác

của chúng với dầu hoặc các dung môi kị nước khác. Chúng thường là có phân cực, tích điện và có khả năng tạo liên kết hydro. Điều này làm cho các phân tử này tan không chỉ trong nước mà còn trong các dung môi phân cực khác.

Các phân tử (và các phần của phân tử) ưa nước có thể được coi là tương phản với các phân tử (và các phần của phân tử) kỵ nước. Trong một số trường hợp, cả hai tính chất ưa nước và kỵ nước xảy ra trong một phân tử duy nhất. Một ví dụ về các phân tử *lưỡng cực* như vậy là các chất béo cấu tạo nên màng tế bào. Một ví dụ khác là xà phòng, trong đó có một đầu ưa nước và một cái đuôi kỵ nước, cho phép nó hòa tan trong cả nước và dầu.

Các phân tử ưa nước và kỵ nước còn được gọi tương ứng là phân tử phân cực và phân tử không phân cực. Một số chất ưa nước lại không tan trong nước. Loại hỗn hợp này được gọi là hệ keo.

Một nguyên tắc gần đúng cho các hợp chất hữu cơ là độ hòa tan của một phân tử trong nước lớn hơn 1% khối lượng nếu có ít nhất một nhóm ưa nước trung tính trên 5 nguyên tử cacbon, hoặc ít nhất một nhóm ưa nước tích điện trên 7 nguyên tử cacbon.

Các chất ưa nước (ví dụ: muối) dường như có thể hút nước ra khỏi không khí. Đường cũng là chất ưa nước, và như muối đôi khi được sử dụng để rút nước ra khỏi thực phẩm. Đường rắc trên lát cắt trái cây sẽ "rút nước ra ngoài" thông qua chất ưa nước, làm cho trái cây mềm và ướt, như trong một công thức làm dâu tây phổ biến.

## Chú thích
# 2,4-Dichlorobenzyl alcohol

| 2,4-Dichlorobenzyl alcohol |
| --- |
|  |
| Danh pháp IUPAC | (2,4-Dichlorophenyl)methanol |
| Tên khác | Dybenal Rapidosept Myacide SP |
|  |
| Nhận dạng |
| Số CAS | 1777-82-8 |
| PubChem | 15684 |
| ChEBI | 48220 |
| ChEMBL | 3184437 |
| Ảnh Jmol-3D | ảnh ảnh 2 |
| SMILES |
đầy đủ
* C1=CC(=C(C=C1Cl)Cl)CO

---

Clc1cc(Cl)ccc1CO
 |
| InChI |
đầy đủ
* 1/C7H6Cl2O/c8-6-2-1-5(4-10)7(9)3-6/h1-3,10H,4H2
 |
| Thuộc tính |
| Điểm nóng chảy |  57 đến 60 °C (330 đến 333 K; 135 đến 140 °F)  |
| Điểm sôi |  150 °C (423 K; 302 °F) 25 mmHg |
| Dược lý học |
| Các nguy hiểm |
|  |
| Trừ khi có ghi chú khác, dữ liệu được cung cấp cho các vật liệu trong trạng thái tiêu chuẩn của chúng (ở 25 °C [77 °F], 100 kPa).

N kiểm chứng (cái gì YN ?)
Tham khảo hộp thông tin |

**Rượu 2,4-Dichlorobenzyl** là một chất khử trùng nhẹ, có thể tiêu diệt vi khuẩn và vi rút liên quan đến nhiễm trùng miệng và cổ họng. Nó là một thành phần phổ biến trong viên ngậm trị viêm họng như Cofsils, Strepsils, Lorsept và Gorpils. Một viên ngậm trị viêm họng có pH thấp chứa rượu dichlorobenzyl (1,2 mg) và amylmetacresol (0,6 mg) đã được tìm thấy để vô hiệu hóa virus hợp bào hô hấp và SARS-Cov, nhưng không phải là adenovirus hoặc rhovovirus. Một loại kem đánh răng có chứa 10% natri benzoate và 0,3% dichlorobenzyl alcohol duy trì hoạt động kháng khuẩn trong 5 đến 10 phút sau khi đánh răng.

Nó là một thành phần trong sản phẩm châu Âu Neo Borocillina.

## Tham khảo
# Say rượu

Jan Steen c. 1663
Bức tranh "Sự say xỉn của Noah" của Michelangelo, năm 1509.
Một người say rượu trên đường phố
**Say rượu**, **say xỉn** hay **xỉn** là một trạng thái sinh lý gây ra bởi việc tiêu thụ thức uống có cồn như rượu, bia,... có thể dẫn tới ngộ độc do sử dụng quá mức. Vấn đề phát sinh khi chất cồn trong rượu bia tích tụ trong máu nhanh hơn khả năng chuyển hóa của gan.

## Triệu chứng

Trong trạng thái say rượu, tâm trí và cơ thể trở nên suy yếu. Triệu chứng phổ biến thường gặp ở người trong trạng thái say rượu có thể bao gồm nói líu lưỡi, nói nhiều, mất thăng bằng, phối hợp cơ thể kém, mặt đỏ, nôn mửa. Người say rượu nặng, còn gọi là "nát" rượu hay say "quắc cần câu" thường có biểu hiện thay đổi các hành vi thông thường của họ. Do đó, Nhiều nước ban hành luật cấm người say rượu ở các mức độ xác định làm những hành vi cụ thể như lái xe hay vận hành máy móc. Tùy thuộc vào mức độ say rượu, người say có thể có cảm giác hưng phấn, tốt đẹp. Một lượng nhỏ rượu vừa phải có thể làm giảm sự ức chế xã hội và tình dục. Tuy nhiên, uống một lượng lớn rượu sẽ gây ảnh hưởng nhiều phần cơ thể cùng lúc gây tác hại nghiêm trọng và lâu dài cho sức khỏe, thậm chí dẫn đến tử vong do ngộ độc rượu.

## Ngộ độc rượu

## Triệu chứng black-out

Triệu chứng mất trí nhớ tạm thời khi uống rượu bia quá nhiều (black-out) xảy ra khi khu hồi hải mã trong thùy thái dương của não bộ - có chức năng lưu giữ thông tin và hình thành ký ức trong trí nhớ dài hạn cũng như giúp định hướng trong không gian bị hủy hoại hóa học. Khi say rượu, chất cồn làm nhiễu cơ quản thụ cảm trong khu hồi hải mã - có chức năng truyền dẫn glutamate mang thông tin giữa các nơ-ron và thỉnh thoảng làm cơ quản thụ cảm ngưng hoạt động. Điều này khiến các nơ-ron thần kinh tạo ra steroid làm chặn sự liên lạc giữa những nơ-ron này với nhau. Từ đó nhận thức dài hạn bị phá vỡ. Cơ thể khi đó vẫn có thể làm các công việc bình thường như nói chuyện, đi lại hay ăn uống nhưng não bộ vào thời điểm ấy không tạo ký ức để lưu giữ lại khiến người đó về sau không nhờ bất cứ điều gì trong thời điểm đó. Nếu bị mất trí nhớ nhẹ, người ta sau khi tỉnh rượu không nhớ những gì đã làm trong khoảng thời gian ngắn nhưng có thể nhớ lại khi được ai đó nhắc, trong khi mất trí nặng khiến họ không nhớ được ký ức khoảng thời gian dài hơn dù được nhắc lại. Black-out chia làm hai loại: en bloc và fragmentary.

## Cách giải rượu

Tác động của cồn trong rượu gây trạng thái nhức đầu
Đối với những người say rượu, việc cần thiết nhất là để họ nghỉ ngơi và bổ sung nước cùng các chất điện giải. Những người say rượu có thể hoàn toàn hồi phục về trạng thái bình thường trong vòng 24h.

Nếu muốn giải rượu bia nhanh, có rất nhiều cách hiện đang được chia sẻ. Trong đó, phổ biến nhất là sử dụng các loại thực phẩm như mật ong, gừng, cà chua, dưa hấu... Đây chủ yếu là các loại thực phẩm cung cấp lượng đường nhất định, cùng với các chất dinh dưỡng mà cơ thể mất đi, qua đó giúp người say rượu hồi phục nhanh hơn. Ngoài ra, trong dân gian cũng lưu truyền các bài giải rượu rất hiệu quả từ Atiso, búp lá dong và sắn dây...

## Xem thêm

* Buồn nôn

## Tham khảo
# Quận khô

Bản đồ chỉ các quận khô (đỏ), ướt (xanh dương), hay hỗn hợp (vàng) ở Hoa Kỳ.
**Quận khô** dịch thẳng từ chữ "dry county" hay **quận cấm rượu** là một quận ở Hoa Kỳ nơi chính quyền cấm bán tất cả các loại rượu. Một số cấm bán rượu mua mang về, một số cấm bán uống tại chỗ và một số cấm cả hai. Hàng trăm quận khô vẫn còn tồn tại khắp mọi nơi ở Hoa Kỳ, đa số ở miền Nam. Một số đơn vị hành chính nhỏ hơn cũng có như các thành phố, thị xã và khu vực địa phương (townships), cũng cấm bán rượu. Chúng được biết tới như là thành phố khô, thị xã khô hay khu vực khô.

## Chú thích
# Thức uống không cồn

Kệ với nước ngọt
**Thức uống không cồn** là loại thức uống không chứa rượu *(alcohol)*. Loại thức uống này thường được sử dụng để giải khát.

## Các loại thức uống không cồn

* Nước uống
* Nước khoáng (nước suối)
* Sữa
* Trà
* Cà phê, Sô-cô-la nóng, ca cao
* Các loại nước ép (nước sinh tố) bao gồm tất cả những chất lỏng có được từ các loại củ quả, trái cây. Có rất nhiều loại của nước ép ví dụ như nước vắt (cam vắt, chanh vắt...), các loại trái cây nhiệt đới (nước dứa, dưa hấu, xoài...), rau củ quả ép (cà chua, cà rốt...).
* Nước ngọt
* Cola một loại nước ngọt uống thường có caffeine. Tên đến từ kola, hạt được sử dụng bởi nhà sản xuất đồ uống như một nguồn caffeine.
* Nước tăng lực

## Thành phần các loại của nước ép

Các loại thức uống này thường có kết hợp nhiều thứ hỗn hợp khác hơn là chỉ có mỗi trái cây và rau củ quả ép. Những thành phần này gồm có thể là nước, đường, dextrose, glucose, axít abosorbic, nạc của trái cây, v.v..

## Pha chế

Nước ép có nhiều loại như nước vắt, nước đóng hộp (bột hay lỏng). Có hai loại phương pháp chính để pha chế:

* Cách 1 là pha trộn, cách pha chế này dùng cho loại nước ép đóng hộp hay nhiều loại thành phần (đóng hộp, bột và mật) với nước.
* Cách thứ 2 là postmix. Cách làm này sử dụng máy để nghiền xay các loại (bột, đóng hộp) với 1 lượng nhất định của nước.

Chất lượng của nước ép phụ thuộc vào nhiệt độ, hương vị và vệ sinh.

## Tham khảo
# Bia không cồn

Loại bia Hoppy có độ cồn thấp
**Bia không cồn** hay còn gọi là bia chay là loại bia không chứa cồn hoặc chỉ chứa một lượng cồn rất nhỏ. Các loại bia này thích hợp với những người cần sự tỉnh táo, chẳng hạn khi lái xe ô tô.

Theo luật, ở Mỹ, các loại bia có nồng độ cồn không quá 0,5% có thể được gọi là bia không cồn.

Ở Anh, luật quy định (tính đến thời điểm tháng 5 năm 2007):

* Bia không cồn (*No alcohol/alcohol free*): nồng độ cồn không quá 0,05%
* Bia khử cồn (*Dealcoholised*): nồng độ cồn trên 0,05% nhưng không quá 0,5%
* Bia độ cồn thấp (*Low alcohol*): nồng độ cồn không quá 1,2%

Tại các nước khác trong Cộng đồng châu Âu, bia phải có nồng độ cồn không quá 0,5% mới được gọi là bia không cồn.

Bia không cồn cũng được sản xuất như bia bình thường nhưng nó thêm giai đoạn loại bỏ bớt cồn trong bia, có thể bằng cách chưng ở nhiệt độ thấp để cồn bay hơi.

## Một số loại bia có độ cồn thấp

* Bia Lager có độ cồn 0.0 của Pháp
* Bia Tourtel, được gọi là near beer (tương tự bia) vì có độ cồn rất thấp, 0.4%
* Bia PalmGreen của Bỉ, độ cồn 0.25%

## Chú thích