# Chủng tộc

**Chủng tộc** là sự phân loại con người dựa trên những phẩm chất về mặt thể chất hoặc xã hội thành các nhóm và thường được coi là khác biệt trong một xã hội nhất định. Thuật ngữ này được sử dụng phổ biến trong thế kỷ 16, khi nó được dùng để chỉ các nhóm thuộc nhiều loại khác nhau, bao gồm cả những nhóm có đặc điểm là quan hệ họ hàng gần gũi.

Đến thế kỷ 17, thuật ngữ này bắt đầu đề cập đến các đặc điểm thể chất (kiểu hình), và sau đó là các mối liên kết quốc gia. Khoa học hiện đại coi chủng tộc là một cấu trúc xã hội, một bản sắc được ấn định dựa trên các quy tắc do xã hội đặt ra.

Mặc dù một phần dựa trên sự tương đồng về mặt thể chất giữa các nhóm, chủng tộc không có ý nghĩa vật lý hoặc sinh học cố hữu. Khái niệm về chủng tộc là nền tảng của chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, niềm tin rằng con người có thể bị phân chia dựa trên sự vượt trội của chủng tộc này so với chủng tộc khác.

Các quan niệm xã hội và các nhóm chủng tộc đã thay đổi theo thời gian, thường liên quan đến các nguyên tắc phân loại dân gian (*folk taxonomy*) xác định các loại cá nhân thiết yếu dựa trên các đặc điểm nhận thức. Các nhà khoa học hiện đại coi chủ nghĩa bản chất sinh học như vậy là lỗi thời, và nói chung là không khuyến khích những lời giải thích mang tính chủng tộc về sự khác biệt tập thể trong cả đặc điểm thể chất và hành vi.

Phân loại học dân gian là hệ thống đặt tên bản địa, khác với phân loại học khoa học. Phân loại sinh học dân gian là cách con người mô tả và tổ chức thế giới xung quanh theo truyền thống, thường sử dụng rộng rãi các dạng phân loại như "cây bụi", "bọ", "vịt", "cá", "tảo", "rau" hoặc các tiêu chí kinh tế như "động vật săn bắn", "động vật thồ hàng hóa", "cỏ dại" và các thuật ngữ tương tự khác. Phân loại dân gian được tạo ra từ kiến thức xã hội và được sử dụng trong lời nói hàng ngày. Chúng được phân biệt với các nguyên tắc phân loại khoa học được cho là tách rời khỏi các mối quan hệ xã hội và do đó khách quan và phổ quát hơn. Các nguyên tắc phân loại dân gian tồn tại để cho phép nhận dạng phổ biến các loại đối tượng và áp dụng cho tất cả các phần nhỏ trong hoạt động của con người.

Mặc dù có sự đồng thuận khoa học rộng rãi rằng các quan niệm bản chất và loại hình về chủng tộc là không thể chối bỏ, các nhà khoa học trên khắp thế giới tiếp tục khái niệm hóa chủng tộc theo những cách khác nhau.

Trong khi một số nhà nghiên cứu tiếp tục sử dụng khái niệm chủng tộc để phân biệt giữa các tập hợp đặc điểm mờ nhạt hoặc những khác biệt có thể quan sát được trong hành vi thì những người khác trong cộng đồng khoa học cho rằng ý tưởng về chủng tộc vốn dĩ là ngây thơ hoặc đơn giản. Vẫn còn những người khác cho rằng, ở loài người, chủng tộc không có ý nghĩa phân loại vì tất cả con người đang sống đều thuộc cùng một phân loài, *Homo sapiens sapiens*.

Kể từ nửa sau thế kỷ 20, chủng tộc đã gắn liền với các học thuyết mất uy tín về chủ nghĩa phân biệt chủng tộc khoa học và ngày càng được coi là một hệ thống phân loại chủ yếu mang tính giả khoa học. Mặc dù vẫn được sử dụng trong bối cảnh chung, chủng tộc thường được thay thế bằng các thuật ngữ ít mơ hồ và/hoặc ít hàm ý hơn như dân số, con người, nhóm dân tộc hoặc cộng đồng, tùy thuộc vào ngữ cảnh.

Viện Hàn lâm Khoa học, Kỹ thuật và Y học Quốc gia Hoa Kỳ đã chính thức từ bỏ việc sử dụng phương pháp này trong di truyền học vào năm 2023.

## Tham khảo

## Đọc thêm

* Abizadeh, Arash (2001) "Ethnicity, Race, and a Possible Humanity" *World Order* 33.1: 23-34.
* Banton M (1977) The idea of race. Westview Press, Boulder
* Boas 1912 "Change in Bodily Form of Descendants of Immigrants" in *American Anthropologist* 14: 530-562
* Brace 1964 "A Non-racial Approach Toward the Understanding of Human Diversity" in *The Concept of Race*, ed. Ashley Montagu
* Calafell F (2003) Classifying humans. Nat Genet 33:435–436
* Cooper RS, Kaufman JS, Ward R (2003) Race and genomics. N Engl J Med 348:1166–1170
* Dobzhansky, T. (1970). *Genetics of the Evolutionary Process*. New York, NY: Columbia University Press.
* ——— (2005) Race and reification in science. Science 307:1050–1051
* Ehrlich and Holm 1964 "A Biological View of Race" in The Concept of Race, ed. Ashley Montagu
* Frayer, David, M. Wolpoff, A. Thorne, F. Smith, G. Pope "Theories of Modern Origins: The Paleontological Test" *in American Anthropologist* 95(1) 14-50
* Guthrie RD (1996) The mammoth steppe and the origin of mongoloids and their dispersal. In: Akazawa T, Szathmary E (eds) Prehistoric Mongoloid dispersals. Oxford University Press, New York, pp 172–186
* Hannaford I (1996) Race: the history of an idea in the West. Johns Hopkins University Press, Baltimore
* Harpending H, Rogers A (2000) Genetic perspectives on human origins and differentiation. Annu Rev Genomics Hum Genet 1:361–385
* Harris, Marvin (1980) Patterns of Race in the Americas. Greenwood Press
* Hooton, E.A. (1926). Methods of racial analysis. *Science* 63, 75–81.
* Jablonski NG (2004) The evolution of human skin and skin color. Annu Rev Anthropol 33:585–623
* Keita SOY, Kittles RA (1997) The persistence of racial thinking and the myth of racial divergence. Am Anthropol 99:534–544
* Lahr MM (1996) The evolution of modern human diversity: a study of cranial variation. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom
* Lamason RL, Mohideen MA, Mest JR, Wong AC, Norton HL, Aros MC, Jurynec MJ, Mao X, Humphreville VR, Humbert JE, Sinha S, Moore JL, Jagadeeswaran P, Zhao W, Ning G, Makalowska I, McKeigue PM, O'Donnell D, Kittles R, Parra EJ, Mangini NJ, Grunwald DJ, Shriver MD, Canfield VA, Cheng KC (2005). SLC24A5, a putative cation exchanger, affects pigmentation in zebrafish and humans. Science 310: 1782-6.
* Lewis B (1990) Race and slavery in the Middle East. Oxford University Press, New York
* Lie J. (2004). Modern Peoplehood. Harvard University Press, Cambridge, Mass.
* Lieberman DE, McBratney BM, Krovitz G (2002) The evolution and development of cranial form in Homo sapiens. Proc Natl Acad Sci USA 99:1134–1139
* Lieberman L (2001) How "Caucasoids" got such big crania and why they shrank: from Morton to Rushton. Curr Anthropol 42:69–95
* Leiberman and Jackson 1995 "Race and Three Models of Human Origins" in *American Anthropologist* 97(2) 231-242
* Lieberman, Hampton, Littlefield, and Hallead 1992 "Race in Biology and Anthropology: A Study of College Texts and Professors" in *Journal of Research in Science Teaching* 29:301-321
* Lewontin 1973 "The Apportionment of Human Diversity" in *Evolutionary Biology* 6:381-397
* Livingstone 1962 "On the Non-Existence of Human Races" in *Current Anthropology* 3: 279-281
* Long, J.C. and Kittles, R.A. (2003). Human genetic diversity and the nonexistence of biological races. *Hum Biol.* 75, 449–71.
* Marks J (1995) Human biodiversity: genes, race, and history. Aldine de Gruyter, New York
* Mayr, E. (1969). *Principles of Systematic Zoology*. New York, NY: McGraw-Hill.
* Mays VM, Ponce NA, Washington DL, Cochran SD (2003) Classification of race and ethnicity: implications for public health. Annu Rev Public Health 24:83–110
* Meltzer M (1993) Slavery: a world history, rev ed. DaCapo Press, Cambridge, MA
* Montagu (1941). "The Concept of Race in Light of Genetics" in *Journal of Heredity* 23: 241-247
* Montagu (1942). *Man's Most Dangerous Myth: The Fallacy of Race*
* Mörner M (1967) Race mixture in the history of Latin America. Little, Brown, Boston
* Morton NE, Collins A (1998) Tests and estimates of allelic association in complex inheritance. Proc Natl Acad Sci USA 95:11389–11393
* Nobles M (2000) Shades of citizenship: race and the census in modern politics. Stanford University Press, Stanford
* Parra EJ, Kittles RA, Shriver MD (2004) Implications of correlations between skin color and genetic ancestry for biomedical research. Nat Genet 36:S54–S60
* Parra EJ, Marcini A, Akey J, Martinson J, Batzer MA, Cooper R, Forrester T, Allison DB, Deka R, Ferrell RE, Shriver MD (1998) Estimating African American admixture proportions by use of population-specific alleles. Am J Hum Genet 63:1839–1851
* Parra FC, Amado RC, Lambertucci JR, Rocha J, Antunes CM, Pena SD (2003) Color and genomic ancestry in Brazilians. Proc Natl Acad Sci USA 100:177–182 Lưu trữ ngày 1 tháng 6 năm 2021 tại Wayback Machine
* Platz EZ, Rimm EB, Willett WC, Kantoff PW, Giovannucci E (2000) Racial variation in prostate cancer incidence and in hormonal system markers among male health professionals. J Natl Cancer Inst 92:2009–2017
* Pritchard JK (2001) Are rare variants responsible for susceptibility to complex diseases? Am J Hum Genet 69:124–137
* Pritchard JK, Cox NJ (2002) The allelic architecture of human disease genes: common disease-common variant...or not? Hum Mol Genet 11:2417–2423
* Rees JL (2003) Genetics of hair and skin color. Annu Rev Genet 37:67–90
* Relethford JH (2002) Apportionment of global human genetic diversity based on craniometrics and skin color. Am J Phys Anthropol 118:393–398
* Risch N (2000) Searching for the genetic determinants in a new millennium. Nature 405:847–856
* Roseman CC (2004) Detecting interregionally diversifying natural selection on modern human cranial form by using matched molecular and morphometric data. Proc Natl Acad Sci USA 101:12824–12829
* Rosenberg NA, Pritchard JK, Weber JL, Cann HM, Kidd KK, Zhivotovsky LA, Feldman MW (2002) Genetic structure of human populations. Science 298:2381–2385
* Rotimi CN (2004) Are medical and nonmedical uses of large-scale genomic markers conflating genetics and "race"? Nat Genet 36:S43–S47
* Serre D, Langaney A, Chech M, Teschler-Nicola M, Paunovic M, Mennecier P, Hofreiter M, Possnert G G, Pääbo S (2004) No evidence of Neandertal mtDNA contribution to early modern humans. PLoS Biol 2:313–317
* Shriver, M. D. *et al.* (2003). Skin pigmentation, biogeographical ancestry, and admixture mapping. *Hum. Genet.* 112, 387–399.
* Sider, Gerald 1993 *Lumbee Indian Histories: Race, Ethnicity, and Indian Identity in the Southern United States*
* Smedley A (1999) Race in North America: origin and evolution of a worldview, 2nd ed. Westview Press, Boulder
* Smith DJ, Lusis AJ (2002) The allelic structure of common disease. Hum Mol Genet 11:2455–2461
* Smith, Fred (1982) "Upper Pleistocene Hominid Evolution in South-Central Europe: A Review of the Evidence and Analysis of Trends" *Current Anthropology* 23: 667-686
* Smith MW, Patterson N, Lautenberger JA, Truelove AL, McDonald GJ, Waliszewska A, Kessing BD, et al. (2004) A high-density admixture map for disease gene discovery in African Americans. Am J Hum Genet 74:1001–1013
* Snowden FM (1983) Before color prejudice: the ancient view of blacks. Harvard University Press, Cambridge, MA
* Spickard PR (1992) The illogic of American racial categories. In: Root MPP (ed) Racially mixed people in America. Sage, Newbury Park, CA, pp 12–23
* Stanton W (1960) The leopard's spots: scientific attitudes toward race in America, 1815–1859. University of Chicago Press, Chicago
* Stringer C (2002) Modern human origins: progress and prospects. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci 357:563–579
* Sturm RA, Teasdale RD, Box NF (2001) Human pigmentation genes: identification, structure and consequences of polymorphic variation. Gene 277:49–62
* Takaki R (1993) A different mirror: a history of multicultural America. Little, Brown, Boston
* Tang H, Quertermous T, Rodriguez B, Kardia SL, Zhu X, Brown A, Pankow JS, Province MA, Hunt SC, Boerwinkle E, Schork NJ, Risch NJ (2005). Genetic structure, self-identified race/ethnicity, and confounding in case-control association studies. *Am J Hum Genet* 76, 268-75.
* Templeton AR (1998) Human races: a genetic and evolutionary perspective. Am Anthropol 100:632–650
* ——— (2002) Out of Africa again and again. Nature 416:45–51
* Thomas DC, Witte JS (2002) Point: population stratification: a problem for case-control studies of candidate-gene associations? Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 11:505–512
* Thorne and Wolpoff 1992 "The Multiregional Evolution of Humans" in Scientific American (April) 76-83
* Todorov T (1993) On human diversity. Harvard University Press, Cambridge, MA
* Wallace R, Wallace D, Wallace RG (2004) Coronary heart disease, chronic inflammation, and pathogenic social hierarchy: a biological limit to possible reductions in morbidity and mortality. J Natl Med Assoc 96:609–619
* Wilson JF, Weale ME, Smith AC, Gratrix F, Fletcher B, Thomas MG, Bradman N, Goldstein DB (2001) Population genetic structure of variable drug response. Nat Genet 29:265–269
* Wilson and Brown 1953 "The Subspecies Concept and Its Taxonomic Application" in *Systematic Zoology* 2: 97-110
* Wolpoff, Milford 1993 "Multiregional Evolution: The Fossil Alternative to Eden" in The Human Evolution Sourcebook Russell Ciochon and John Fleagle, eds.
* Yu N, Chen FC, Ota S, Jorde LB, Pamilo P, Patthy L, Ramsay M, Jenkins T, Shyue SK, Li WH (2002) Larger genetic differences within Africans than between Africans and Eurasians. Genetics 161:269–274

## Liên kết ngoài

### Báo cáo và tiêu chuẩn chính thức

* "The Race Question", UNESCO, 1950
* US Census Bureau: Definition of Race Lưu trữ ngày 9 tháng 5 năm 2008 tại Wayback Machine
* American Association of Physical Anthropologists' Statement on Biological Aspects of Race Lưu trữ ngày 11 tháng 5 năm 2009 tại Wayback Machine
* "Standards for Maintaining, Collecting, and Presenting Federal Data on Race and Ethnicity" Lưu trữ ngày 4 tháng 10 năm 2003 tại Wayback Machine, *Federal Register* 1997
* American Anthropological Association's Statement on Race Lưu trữ ngày 27 tháng 6 năm 2013 tại Wayback Machine and RACE: Are we so different? a public education program developed by the American Anthropological Association.

### Ấn phẩm phổ biến

* The Myth of Race Lưu trữ ngày 1 tháng 1 năm 2009 tại Wayback Machine On the lack of scientific basis for the concept of human races (Medicine Magazine, 2007).
* Race - The power of an illusion Lưu trữ ngày 22 tháng 4 năm 2009 tại Wayback Machine Online companion to California Newsreel's documentary about race in society, science, and history
* Steven and Hilary Rose, The Guardian, "Why we should give up on race", 9 tháng 4 năm 2005
* Times Online, "Gene tests prove that we are all the same under the skin" Lưu trữ ngày 8 tháng 2 năm 2007 tại archive.today, 27 tháng 10 năm 2004.
* Michael J. Bamshad, Steve E. Olson "Does Race Exist?", *Scientific American*, December 2003
* "Gene Study Identifies 5 Main Human Populations, Linking Them to Geography", Nicholas Wade, *NYTimes*, December 2002. Covering
* Scientific American Magazine (December 2003 Issue) Does race exists ?.
* DNA Study published by United Press International showing how 30% of White Americans have at least one Black ancestor
* Yehudi O. Webster Twenty-one Arguments for Abolishing Racial Classification Lưu trữ ngày 11 tháng 12 năm 2008 tại Wayback Machine, *The Abolitionist Examiner*, June 2000
* The Tex(t)-Mex Galleryblog Lưu trữ ngày 13 tháng 11 năm 2009 tại Wayback Machine, An updated, online supplement to the University of Texas Press book (2007), Tex(t)-Mex
* Times of India - Article about Asian racism
* South China Morning Post Lưu trữ ngày 27 tháng 3 năm 2009 tại Wayback Machine - Going beyond 'sorry'
* Is Race "Real"? Lưu trữ ngày 17 tháng 11 năm 2017 tại Wayback Machine forum organized by the Social Science Research Council, includes 2005 op-ed article by A.M. Leroi from the *New York Times* Lưu trữ ngày 31 tháng 3 năm 2013 tại Wayback Machine advocating biological conceptions of race and responses from scholars in various fields More from Leori with responses
* Richard Dawkins: Race and creation Lưu trữ ngày 21 tháng 2 năm 2005 tại Wayback Machine (extract from The Ancestor's Tale: A Pilgrimage to the Dawn of Life) - On race, its usage and a theory of how it evolved. (Prospect Magazine October 2004)

### Khác

* James, Michael (2008) Race, in the Stanford Encyclopedia of Philosophy.
* Ten Things Everyone Should Know About Race by California Newsreel.
* American Anthropological Association's educational website on race with links for primary school educators and researchers
* Boas's remarks on race to a general audience Lưu trữ ngày 18 tháng 8 năm 2006 tại Wayback Machine
* Catchpenny mysteries of ancient Egypt, "What race were the ancient Egyptians?", Larry Orcutt.
* Judy Skatssoon, "New twist on out-of-Africa theory", *ABC Science Online*, Wednesday, 14 tháng 7 năm 2004.
* Racial & Ethnic Distribution of ABO Blood Types - bloodbook.com
* Are White Athletes an Endangered Species? And Why is it Taboo to Talk About It? Lưu trữ ngày 31 tháng 10 năm 2006 tại Wayback Machine Discussion of racial differences in athletics
* "Does Race Exist? A proponent's perspective" - Author argues that the evidence from forensic anthropology supports the idea of race.
* "Does Race Exist? An antagonist's perspective" - The author argues that clinal variation undermines the idea of race.
* American Ethnography - The concept of race Ashley Montagu's 1962 article in American Anthropology
* American Ethnography - The genetical theory of race, and anthropological method Ashley Montagu's 1942 American Anthropology article