Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Chuột đen

| Chuột đen |
| --- |
|  |
| Tình trạng bảo tồn |
|  Ít quan tâm  (IUCN 3.1) |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Animalia |
| Ngành (*phylum*) | Chordata |
| Lớp (*class*) | Mammalia |
| Bộ (*ordo*) | Rodentia |
| Họ (*familia*) | Muridae |
| Chi (*genus*) | *Rattus* |
| Loài (*species*) | R. rattus |
| Danh pháp hai phần |
| *Rattus rattus* (Linnaeus, 1758)  |
|  Phạm vi phân bố của chuột đen |

**Chuột đen** (danh pháp hai phần: Rattus rattus) là một loài động vật gặm nhấm dài đuôi phổ biến của loài trong chi *Rattus* trong phân họ *Murinae*. Loài chuột này có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới châu Á và lây lan qua vùng Cận Đông trong thời La Mã trước khi tới châu Âu vào thế kỷ 1 và lây lan với châu Âu trên toàn thế giới.
Con chuột đen lớn điển hình có chiều dài 32,4-46,4 cm, bao gồm đuôi dài 17–25 cm và can nặng 110-340 g. Mặc dù có tên gọi là chuột đen, loài này lại có một số hình thức màu sắc khác. Nó thường là màu đen đến nâu sáng với phía dười màu nhạt hơn. Trong những năm 1920 ở Anh, một chủng chuột đen được tạo ra và có màu cùng với chuột nâu.

## Chú thích

## Tham khảo

* Dữ liệu liên quan tới Rattus rattus tại Wikispecies
# Chuột nâu

| *Rattus norvegicus* |
| --- |
|  |
| Tình trạng bảo tồn |
|  Ít quan tâm  (IUCN 3.1) |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Animalia |
| Ngành (*phylum*) | Chordata |
| Lớp (*class*) | Mammalia |
| Bộ (*ordo*) | Rodentia |
| Họ (*familia*) | Muridae |
| Phân họ (*subfamilia*) | Murinae |
| Chi (*genus*) | *Rattus* |
| Loài (*species*) | R. norvegicus |
| Danh pháp hai phần |
| *Rattus norvegicus* (Berkenhout, 1769)  |
|  Phạm vi phân bố chuột cống nâu |

**Chuột nâu**, tên khoa học Rattus norvegicus, là một trong những loài chuột cống phổ biến nhất và được biết đến nhiều nhất. Được John Berkenhout mô tả năm 1769, chuột nâu là một trong những loài chuột lớn nhất, nó có màu nâu hoặc màu xám với chiều dài cơ thể 25 cm, và một cái đuôi dài tương tự, con đực nặng trung bình 350 g còn con cái nặng 250 g. Được cho là loài có nguồn gốc ở miền bắc Trung Quốc, loài động vật gặm nhấm này đã lan sang tất cả các châu lục ngoại trừ Nam Cực, và là loài chuột thống trị ở châu Âu và Bắc Mỹ làm cho nó là động vật có vú thành công thứ nhì trên thế giới chỉ sau con người. Thật vậy, với hiếm có trường hợp ngoại lệ, hầu như toàn bộ các loài chuột nâu sống ở bất cứ nơi nào con người sống, đặc biệt là ở các khu vực đô thị.

Việc sinh sản chọn lọc nhóm loài chuột nâu phổ biến nhất *Rattus norvegicus* đã tạo ra loài chuột thí nghiệm, một mô hình một sinh vật quan trọng trong nghiên cứu sinh học, cũng như con chuột làm con vật cưng.

## Hình ảnh

*
*
*
*

## Chú thích

## Tham khảo

 Tư liệu liên quan tới Rattus norvegicus tại Wikimedia Commons
# Loài bản địa

Chuột Cactus (*Peromyscus eremicus*) là một loài bản địa của đảo Cedros ở Tây Ban Nha
Trong địa lý sinh học, **loài bản địa** là một loài có nguồn gốc bản địa trong một khu vực hoặc hệ sinh thái nhất định và sự tồn tại của loài này ở đó là kết quả của quá trình tiến hóa tự nhiên chứ không có sự can thiệp của con người. Mọi sinh vật tự nhiên (trái ngược với một sinh vật được thuần hóa) có phạm vi tự nhiên riêng của mình, trong lãnh địa đó, nó được coi là bản địa. Bên ngoài phạm vi bản địa này, một loài có thể được du nhập bởi hoạt động của con người nó sau đó được gọi là một loài du nhập trong các khu vực mà nó được đưa vào.

Cây bản địa là những loài cây có phân bố tự nhiên theo bản địa, nó còn là những loài cây được quy hóa trong nội bộ một quốc gia. Thậm chí có lúc còn được hiểu bao gồm cả những loài cây nhập nội nhưng đã sống lâu đời, đã thích nghi và hòa nhập vào các hệ sinh thái tự nhiên và nhân văn tại chỗ. Một loài cây bản địa không nhất thiết phải là loài đặc hữu. Trong sinh học và sinh thái học, phương tiện đặc hữu độc quyền nguồn gốc từ các sinh vật của một địa điểm cụ thể. Một loài cây bản địa có thể xảy ra trong các khu vực khác hơn. Thuật ngữ loài đặc hữu và loài bản địa không có nghĩa là một sinh vật nhất thiết phải có nguồn gốc hoặc phát triển ở nơi nó được tìm thấy.

Về mặt tự nhiên, sự phân bố của các loài sinh vật (động vật, thực vật) phụ thuộc vào phân bố địa lý của nhiều loài và được giới hạn bởi các hàng rào tự nhiên do chính các yếu tố môi trường và khí hậu. Các đại dương, sa mạc, đỉnh núi, và những dòng sông đều là những hàng rào ngăn cản sự di chuyển phát tán của các loài. Do sự cách ly địa lý, quá trình tiến hóa được phân ly theo nhiều hướng khác nhau tại các vùng của Trái Đất. Các hòn đảo, những nơi cư trú biệt lập cách ly hoàn toàn có xu hướng phát triển các loài đặc hữu.

## Tham khảo
# Sọ

| *Skull* |
| --- |
| Kết xuất khối lượng sọ người |
| Sọ người đàn ông Kavkaz |
| Chi tiết |
| Một phần của | Bộ xương |
| Cơ quan | Bộ xương |
| Định danh |
| MeSH | D012886 |
| FMA | 54964 |
| Thuật ngữ giải phẫu |

**Sọ** là một cấu trúc xương ở phần đầu của một số động vật giúp nâng đỡ mặt và bảo vệ não khỏi tổn thương.

Sọ được cấu tạo bởi 2 phần: **hộp sọ** và **hàm dưới**. Động vật có sọ được gọi là động vật có hộp sọ.

Sọ có chức năng bảo vệ não, cố định khoảng cách giữa hai mắt để có thể nhìn được lập thể, và cố định vị trí của tai giúp bộ não sử dụng tín hiệu âm thanh để phán đoán hướng và khoảng cách âm thanh. Ở một số loài thú, sọ cũng có chức năng tự vệ (như động vật móng guốc có sừng).

## Sọ người

|  |  |
| --- | --- |
| Sọ người (nhìn từ trước) | Sọ người (nhìn phía bên) |

Ở người, sọ người trưởng thành thông thường được cấu tạo bởi 22 xương. Nếu không tính hàm dưới thì tất cả xương của sọ được liên kết với nhau bởi đường khớp, các khớp cứng cho phép dịch chuyển rất ít. Tám xương; — Gồm một xương trán, hai xương đỉnh, một xương chẩm, một xương bướm, hai xương thái dương và một xương sàng tạo thành phần sọ bao bọc não, bảo vệ vòm xung quanh não. 14 xương tạo thành *hộp sọ tạng*, nâng đỡ bộ mặt. Đóng kín với xương thái dương là sáu xương tai nhỏ, mặc dù các xương này không phải là một phần của sọ. Xương móng nâng đỡ lưỡi thường không được xem là một phần của sọ hay nó cũng không khớp với các xương khác. Sọ chức năng bảo vệ não.

Sọ chứa các khoang xoang, là các khoang chứa đầu không khí được phủ bằng các biểu mô hô hấp, là các đường hô hấp lớn. Các chức năng chính xác của các xoang này chưa được biết rõ ràng; chúng có thể góp phần làm giảm khối lượng của sọ ở mức thấp nhất, hoặc chúng có vai trò quan trọng trong việc tăng sự cộng hưởng của giọng nói.

Màng não, hay hệ thống màng tế bào bao bọc hệ thần kinh trung ương có 3 phần bao bọc xung quan các cấu trúc của hệ thần kinh. Chúng bao gồm màng cứng (màng não ngoài), the màng nhện và màng mạch (màng não trong). Ngoài việc khác nhau về phân loại, thì chúng hơi giống nhau.

## Xem thêm

* Đầu lâu - Cách gọi phúng dụ của sọ người.
* Đầu lâu xương chéo - Biểu tượng cảnh báo nguy hiểm chết người hoặc biểu tượng trên cờ (Jolly Roger) của cướp biển.

## Tham khảo

* White, T.D. 1991. Human osteology. Academic Press, Inc. San Diego, CA.

## Liên kết ngoài

(bằng tiếng Anh)

* Skull preparation and curation Lưu trữ ngày 15 tháng 12 năm 2012 tại Wayback Machine (Information about skull and skeleton cleaning and articulation, with photos)
* Skull Maceration tutorial (Information on cleaning skulls and skeletons by maceration)
* Anatomy of cranial cavity.
* Dept of Anth Skull Module Lưu trữ ngày 30 tháng 4 năm 2018 tại Wayback Machine
* Skull Anatomy Tutorial. Lưu trữ ngày 3 tháng 12 năm 2007 tại Wayback Machine
* Lưu trữ ngày 23 tháng 5 năm 2017 tại Wayback Machine(human skull base with very detailed labelling in German)
* Human Skulls / Anthropoligical Skulls / Comparison of Skulls of Vertebrates Lưu trữ ngày 19 tháng 11 năm 2011 tại Wayback Machine (PDF; 502 kB)

(bằng tiếng Việt)
# Đục (dụng cụ)

Một chiếc đục gỗ trông rất sắc bén kết hợp cùng mũi khoan gỗ Forstner được người ta sử dụng để tạo mộng cho mối nối nửa chồng trong khung gỗ.
Một số loại gouge
**Đục** (tiếng Anh: *chisel*) là một dụng cụ được đặc trưng bởi lưỡi cắt gắn ở phần đầu, được dùng để chạm khắc hoặc cắt các vật liệu cứng như gỗ, đá hoặc kim loại bằng tay, bằng vồ hoặc bằng sức mạnh cơ học của máy móc. Tay cầm và lưỡi đục được chế tạo từ kim loại hoặc gỗ với một cạnh sắc. Đây là dụng cụ rất quan trọng trong ngành mộc, điêu khắc đá hay gia công cơ khí.

Người ta sử dụng đục bằng cách tác động lực vào một số vật liệu bằng lưỡi đục nhằm cắt vật liệu đó. Lực truyền động này có thể là từ tay người, từ cái vồ hoặc từ cái búa. Trong môi trường công nghiệp, người ta còn dùng thanh nén thủy lực *(hydraulic ram*) hoặc vật nặng rơi ("búa vấp" *trip hammer*) để dẫn động qua đục vào vật liệu.

*Gouge* là một loại đục dùng để khắc các mảnh nhỏ từ vật liệu; đặc biệt là trong hoạt động chế biến gỗ và điêu khắc. *Gouge* thường tạo ra bề mặt lõm và có mặt cắt hình chữ U.

## Tham khảo
# Răng hàm

| *răng hàm* |
| --- |
| Một chiếc răng khôn hàm dưới sau khi nhổ. |
| Răng vĩnh viễn của một nửa bên phải vòm răng thấp, nhìn từ trên xuống. |
| Chi tiết |
| Động mạch | động mạch huyệt răng sau trên |
| Định danh |
| Latinh | *dentes molares* |
| MeSH | D008963 |
| TA | A05.1.03.007 |
| FMA | 55638 |
| Thuật ngữ giải phẫu |

**Răng hàm** là răng phẳng ở mặt sau vòm miệng. Răng phát triển ở động vật có vú. Chúng được sử dụng chủ yếu để nghiền nhỏ thức ăn trong quá trình nhai. Tên *molar* xuất phát từ tiếng Latin, *molaris dens*, có nghĩa là "răng cối đá", từ "mola", cối giã và *dens*, răng. Răng hàm hiển thị rất đa dạng về kích thước và hình dạng ở các nhóm động vật có vú.

## Tham khảo
# Pseudohydromys

| *Pseudohydromys* |
| --- |
| Thời điểm hóa thạch: Recent |
|  |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Animalia |
| Ngành (*phylum*) | Chordata |
| Lớp (*class*) | Mammalia |
| Bộ (*ordo*) | Rodentia |
| Họ (*familia*) | Muridae |
| Chi (*genus*) | *Pseudohydromys* Rümmler, 1934 |
| Loài điển hình |
| *Pseudohydromys murinus* Rümmler, 1934. |
| Các loài |
|

Danh sách
* *Pseudohydromys berniceae*
*Pseudohydromys carlae*
*Pseudohydromys eleanorae*
*Pseudohydromys ellermani*
*Pseudohydromys fuscus*
*Pseudohydromys germani*
*Pseudohydromys murinus*
*Pseudohydromys musseri*
*Pseudohydromys occidentalis*
*Pseudohydromys patriciae*
*Pseudohydromys pumehanae*
*Pseudohydromys sandrae*
 |
| Danh pháp đồng nghĩa |
| Mayermys Laurie & Hill, 1954
Neohydromys Laurie, 1952 |

Pseudohydromys là một chi động vật có vú trong họ Muridae, bộ Gặm nhấm. Chi này được Rümmler miêu tả năm 1934. Loài điển hình của chi này là *Pseudohydromys murinus* Rümmler, 1934.

## Các loài

Chi này gồm các loài:

## Chú thích

## Tham khảo

* Dữ liệu liên quan tới Pseudohydromys tại Wikispecies
* Tư liệu liên quan tới Pseudohydromys tại Wikimedia Commons
# Chuột nhảy lùn ba ngón

| Chuột nhảy lùn ba ngón |
| --- |
| Khoảng thời gian tồn tại:  |
| Tình trạng bảo tồn |
|  Thiếu dữ liệu  (IUCN 3.1) |
| Phân loại khoa học  |
| Giới: | Animalia |
| Ngành: | Chordata |
| Lớp: | Mammalia |
| Bộ: | Rodentia |
| Họ: | Dipodidae |
| Phân họ: | Cardiocraniinae |
| Chi: | *Salpingotulus* Pavlinov, 1980 |
| Loài: | S. michaelis |
| Danh pháp hai phần |
| Salpingotulus michaelis (Fitzgibbon, 1966) |

**Chuột nhảy lùn ba ngón**, còn gọi là **chuột nhảy lùn Baluchistan**, tên khoa học Salpingotulus michaelis, là một loài động vật có vú trong họ Dipodidae, bộ Gặm nhấm. Loài này được Fitzgibbon mô tả năm 1966. Chúng là loài đặc hữu của Pakistan.

## Chú thích

## Tham khảo

* Holden, M. E. and G. G. Musser. 2005. Family Dipodidae. pp. 871–893 *in* Mammal Species of the World a Taxonomic and Geographic Reference. D. E. Wilson and D. M. Reeder eds. Johns Hopkins University Press, Baltimore.
* Ronald M. Nowak, **Walker's mammals of the world**, Volume 1. Edition JHU Press, 1999. ISBN 0801857899, 9780801857898. Lire en ligne page 1335: **Baluchistan Pigmy Jerboa**. (bằng tiếng Anh)
* *Chuột nhảy lùn ba ngón* tại Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp (ITIS).
* *Chuột nhảy lùn ba ngón* tại Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp (ITIS).
* Tham khảo Animal Diversity Web : *Salpingotus thomasi* (bằng tiếng Anh)
# Phoberomys pattersoni

| *Phoberomys pattersoni* |
| --- |
| Thời điểm hóa thạch: Sen miocen |
| [[File: |280px]]  |
| [[Tập tin: |280px]]  |
| Tình trạng bảo tồn |
| Hóa thạch |
| Phân loại khoa học |
| Vực (*domain*) | Eukaryota |
| Giới (*regnum*) | Animalia |
| Ngành (*phylum*) | Chordata |
| Phân ngành (*subphylum*) | Vertebrata |
| Lớp (*class*) | Mammalia |
| Bộ (*ordo*) | Rodentia |
| Phân bộ (*subordo*) | Hystricomorpha |
| Họ (*familia*) | Dinomyidae |
| Chi (*genus*) | **Phoberomys** |
| Loài (*species*) | P. pattersoni |
| [[Tập tin: |280px| ]]   |

Phoberomys pattersoni là một loài gặm nhấm đã tuyệt chủng đã sinh sống ở vùng đồng bằng châu thổ sông Orinoco khoảng 8 triệu năm trước. Đây là loài lớn nhất trong chi khoảng 8 loài. Giống như nhiều loài gặm nhấm khác, *Phoberomys* có răng tiền hàm và răng hàm chóp cao.

## Mô tả

Một bộ xương gần như hoàn chỉnh đã được khám phá ở thành hệ Urumaco tại Urumaco, Venezuela, vào năm 2000. Loài mới này sau đó đã được phân loại với tên gọi là *Phoberomys pattersoni* nhằm vinh danh nhà cổ sinh vật học Brian Patterson. Từ hóa thạch, các nhà nghiên cứu đã có thể phục dựng kích cỡ và lối sống khả dĩ của loài này. Loài này dài 3 m (9,8 ft) với đuôi dài 1,5 m (4,9 ft), và có lẽ cân nặng 250 và 700 kg (550 và 1.540 lb)), làm cho nó là trong một số năm loài gặm nhấm nổi tiếng nhất có thể ước lượng kích thước và trọng lượng tốt. Phoberomys bất thường] vẫn còn lớn hơn một chút, nhưng nó không được biết đến từ bất kỳ phần nào hoàn chỉnh hợp lý, vì vậy kích thước của nó không thể được ước tính chính xác hơn.

Đầu năm 2008, công bố của Josephoartigasia monesi đã được công bố, thậm chí còn lớn hơn.

## Tham khảo
# Josephoartigasia monesi

| Josephoartigasia monesi |
| --- |
| Thời điểm hóa thạch: Pliocene đến đầu Pleistocene |
| Tái tạo *J. monesi* |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Animalia |
| Ngành (*phylum*) | Chordata |
| Lớp (*class*) | Mammalia |
| Bộ (*ordo*) | Rodentia |
| Phân bộ (*subordo*) | Hystricomorpha |
| Họ (*familia*) | Dinomyidae |
| Chi (*genus*) | Josephoartigasia† |
| Loài (*species*) | J. monesi† |
| Danh pháp hai phần |
| Josephoartigasia monesi† Blanco & Rinderknecht, 2007  |

Josephoartigasia monesi là một loài gặm nhấm Caviomorpha Nam Mỹ đã tuyệt chủng, là loài gặm nhấm lớn nhất từng được biết, đã sinh sống khoảng 4-2 triệu năm trước trong thế Pliocene đến đầu Pleistocene. Loài này có thể đã có cân nặng 1.000 kg (2.200 lb), khá lớn so với loài bà con gần nhất của nó hiện còn sống, loài pacarana. Loài này có thể đã sinh sống ở môi trường cửa sông hoặc một hệ thống đồng bằng châu thổ với các cộng đồng rừng, và đã có thể đã ăn cỏ mềm.

## Phân loại

*J. monesi*
*J. monesi* được biết đến từ một sọ hầu như hoàn chỉnh được phát hiện từ Kiến tạo San José bên bờ của Río de la Plata ở Uruguay. Được phát hiện năm 1987, nhưng đã không được miêu tả khoa học chon đến năm 2008, tiêu bản được bảo quản ở Bảo tàng Nhân loại học và Lịch sử quốc gia của Uruguay. Loài này là một trong hai loài trong chi *Josephoartigasia* genus, loài kia là *J. magna*. *J. monesi* đôi khi được gọi là pacarana khổng lồ, đặt theo loài bà con gần nhất còn sống của nó pacarana (*Dinomys branickii*) trong họ Dinomyidae.

## Kích thước

Sọ của mẫu gốc dài 53 cm (21 in) và răng cửa còn lại dài hơn 30 cm (12 in). Tổng chiều dài thân ước khoảng 3 m (10 ft), với chiều cao 1,5 m (5 ft).

Bằng cách so sánh hộp sọ với các loài gặm nhấm còn sống khác nhau, các tác giả của bài báo ban đầu ước tính khối lượng giữa khoảng 468 kg (1.032 lb) và 2.586 kg (5.701 lb), với khối lượng trung bình 1.211 kg (2.670 lb). Một nhà nghiên cứu sau đó xem xét lại những con số này và đã đưa ra một ước tính bảo thủ hơn 350 kg (770 lb) đến 1.534 kg (3.382 lb), với trọng lượng trung bình 900 kg (2.000 lb). (so với trọng lượng 800 đến 1.400 kg tê giác đen trưởng thành.)

Không có tranh cãi về loài *J. monesi* thay thế *Phoberomys pattersoni*, một loài hơi cổ hơn đã sinh sống ở Venezuela trong thời kỳ hậu Miocene, cũng là loài gặm nhấm lớn nhất. Tuy nhiên, so sánh kích thước tỏ ra khó khăn vì các ước tính trước đây cho con số trọng lượng 400 kg (880 lb) và 700 kg (1.500 lb) đối với *P. pattersoni* đã căn cứ vào các yếu tố chân trước và chân sau, không hiện diện ở các mẫu *J. monesi*.

## Chú thích

## Tham khảo

* Dữ liệu liên quan tới Josephoartigasia monesi tại Wikispecies
# Họ Hà mã

| Họ Hà mã |
| --- |
| Thời điểm hóa thạch: Đầu Thế Miocen - Thế Holocene |
| Hà mã |
| Hà mã lùn |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Animalia |
| Ngành (*phylum*) | Chordata |
| Lớp (*class*) | Mammalia |
| Bộ (*ordo*) | Artiodactyla |
| Phân bộ (*subordo*) | Whippomorpha |
| Họ (*familia*) | **Hippopotamidae** (Gray, 1821) |
| Phân họ và chi |
|
†*Trilobophorous* Geze, 1985
Hippopotaminae Gray, 1821* †*Archaeopotamus*
* *Choeropsis*
* †*Hexaprotodon*
* *Hippopotamus*
* †*Saotherium*

†Kenyapotaminae Pickford, 1983* *Kenyapotamus*
* *Palaeopotamus*
 |

**Họ Hà mã** (**Hippopotamidae**) là một họ gồm các loài động vật có vú guốc chẵn gọi là **hà mã** (tiếng Anh: **Hippo** hoặc **Hippopotamus**). Chúng sống nửa cạn nửa nước, mập mạp, da trần, sở hữu dạ dày ba ngăn, và đi bằng bốn ngón chân trên mỗi bàn chân. Mặc dù chúng nhìn giống với loài lợn về mặt sinh lý, họ hàng gần nhất của chúng là các loài trong Bộ Cá voi. Hà mã là những thành viên còn sinh tồn duy nhất của họ này. Họ này được Gray miêu tả năm 1821.

Có 2 loài hà mã trong hai chi: hà mã lùn (*Choeropsis liberiensis*) ở các khu rừng phía tây châu Phi, và hà mã thông thường (*Hippopotamus amphibius*).

## Phân loại

Phân loại trong bài lấy theo Boisserie (2005), lưu ý rằng Boisserie coi *Hippopotamus minor* như là *Phanourios minutus*, nhưng chi này nói chung không được công nhận rộng khắp.

* Chi *Hippopotamus*
	+ *Hippopotamus amphibius* - Hà mã
	+ †*Hippopotamus antiquus*
	+ †*Hippopotamus creutzburgi*
	+ †*Hippopotamus minor*
	+ †*Hippopotamus melitensis*
	+ †*Hippopotamus pentlandi*
	+ †*Hippopotamus lemerlei*
	+ †*Hippopotamus laloumena*
	+ †*Hippopotamus gorgops*
* Đặt không chắc chắn trong *Hippopotamus*:
	+ †*Hippopotamus aethiopicus*
	+ †*Hippopotamus afarensis*
	+ †*Hippopotamus behemoth*
	+ †*Hippopotamus kaisensis*
	+ †*Hippopotamus sirensis*
* Chi *Hexaprotodon*
	+ †*Hexaprotodon bruneti*
	+ †*Hexaprotodon coryndoni*
	+ †*Hexaprotodon crusafonti*
	+ †*Hexaprotodon hipponensis* - Algérie
	+ †*Hexaprotodon imagunculus* - Uganda và Congo; Pliocen
	+ †*Hexaprotodon iravaticus* - Myanmar; Pliocene - Pleistocen
	+ †*Hexaprotodon karumensis* - Kenya và Eritrea; Pleistocen
	+ †*Hexaprotodon madagascariensis* - Madagascar; Holocen
	+ †*Hexaprotodon namadicus* - Ấn Độ; (có thể chính là *Hex. palaeindicus*)
	+ †*Hexaprotodon palaeindicus* - Ấn Độ;
	+ †*Hexaprotodon pantanellii* - Ý; Pliocen
	+ †*Hexaprotodon protamphibius* - Kenya và Tchad; Pliocen
	+ †*Hexaprotodon siculus* -
	+ †*Hexaprotodon sivalensis* - Ấn Độ
	+ †*Hexaprotodon* sp. (chưa mô tả) - Myanmar
	+ †Loài chưa được miêu tả ở Indonesia; Pleistocen
* Chi *Archaeopotamus* - trước đây trong chi *Hexaprotodon*
	+ †*Archaeopotamus harvardi* -
	+ †*Archaeopotamus lothagamensis* - Kenya; Miocen
* Một hoặc 2 loài chưa được miêu tả
* Chi *Choeropsis*
	+ *Choeropsis liberiensis* - Hà mã lùn
* Chi *Saotherium* - trước đây trong chi *Hexaprotodon*
	+ *Saotherium mingoz* - Tchad; Pliocen

## Hình ảnh

*
*
*
*

## Chú thích

## Tham khảo
# Chuột dũi trụi lông

| *Heterocephalus glaber* |
| --- |
| Thời điểm hóa thạch: Pliocene sớm - Nay |
|  |
| Tình trạng bảo tồn |
|  Ít quan tâm  (IUCN 3.1) |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Animalia |
| Ngành (*phylum*) | Chordata |
| Lớp (*class*) | Mammalia |
| Bộ (*ordo*) | Rodentia |
| Họ (*familia*) | Bathyergidae |
| Chi (*genus*) | **Heterocephalus** Rüppell, 1842 |
| Loài (*species*) | H. glaber |
| Danh pháp hai phần |
| Heterocephalus glaber Rüppell, 1842  |
|  Phân bố |
| Danh pháp đồng nghĩa |
| *Fornarina* Thomas, 1903. |

**Chuột dũi trụi lông**, **chuột dũi không lông** hay **chuột dũi hoang mạc** (Tiếng Anh: **naked mole-rat** hoặc **sand puppy**; danh pháp hai phần: *Heterocephalus glaber*) là một loài chuột dũi châu Phi không có lông ở vùng Sừng châu Phi. Đây là loài chuột hầu như không có biểu hiện của sự lão hóa. Chúng sống lâu gấp 09 lần các loài chuột có kích thước tương đương và hiếm khi mắc ung thư. Chuột dũi trụi lông là một trong những loài động vật xấu nhất hành tinh. Cần phân biệt chuột dũi hay con dúi (mole rat) với chuột chũi thuộc họ Talpidae mà tiếng Anh gọi là mole.

## Đặc điểm sinh học

Chuột có lớp da nhăn nhúm màu hồng, trụi lông và hàm răng kiếm, có xúc giác rất nhạy cảm, có thể để thay thế đôi mắt gần như mù của chúng. Là loài có tuổi thọ cao hàng đầu trong họ động vật gặm nhấm và sức khỏe luôn trong tình trạng tốt nhất suốt cuộc đời. Da của chúng không hề có cảm giác gì trước axit hay ớt. Đây là loài động vật có vú máu lạnh duy nhất được biết đến trên trái Đất.

Chuội dũi trụi lông có khả năng loại bỏ những protein bị tổn thương một cách hiệu quả, đồng thời giữ lại những protein ổn định và có chất lượng cao. Nhờ đó mà chúng không mang những biểu hiện thông thường của sự lão hóa như suy giảm chức năng não. Một số nhân tố khác cũng góp phần làm tăng tuổi thọ của loài chuột dũi này phải kể đến nữa là tốc độ trao đổi chất trong cơ thể chúng rất thấp, giúp làm giảm quá trình oxy hóa (quá trình phá huỷ tế bào) Chuột tuy rất bé nhỏ nhưng có thể sống lâu tới 26 năm hoặc hơn nữa, và điều đặc biệt nhất là chúng vẫn có thể sinh sản ở tuổi rất già.

## Tập tính

Ổ chuột dũi không lông
Chuột dũi không lông châu Phi có đời sống xã hội phát triển cao gọi là *Eusociality* (*xã hội cao*), thường quần cư thành từng đàn lớn trong hang nằm sâu dưới mặt đất và nằm chôn mình dưới đất. Lối sống này giống như một số loài côn trùng như ong, mối,... Đầu đàn của chúng là một chuột dũi chúa và chỉ chuột chúa mới có khả năng sinh sản. Dựa vào số lượng đông, đàn chuột dũi có thể bảo vệ tổ trước sự tấn công của những con vật khác, cho phép cả bầy đàn sống an toàn. Bình quân hằng năm, chuột dũi đầu đàn có thể cho ra đời 100 con và cứ duy trì như vậy cho đến năm nó được ít nhất 20 tuổi.

## Hình ảnh

*
*
*
*

## Tham khảo

## Xem thêm

* Eusociality

## Liên kết ngoài

* Dữ liệu liên quan tới Chuột dũi trụi lông tại Wikispecies
* Tư liệu liên quan tới Heterocephalus glaber tại Wikimedia Commons
* Cuộc sống kỳ lạ dưới lòng đất của chuột chũi khỏa thân
# Chinchilla lanigera

| *Chinchilla lanigera* |
| --- |
|  |
| Tình trạng bảo tồn |
|  Cực kỳ nguy cấp  (IUCN 3.1) |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Animalia |
| Ngành (*phylum*) | Chordata |
| Lớp (*class*) | Mammalia |
| Bộ (*ordo*) | Rodentia |
| Họ (*familia*) | Chinchillidae |
| Chi (*genus*) | *Chinchilla* |
| Loài (*species*) | C. lanigera |
| Danh pháp hai phần |
| *Chinchilla lanigera* (Bennett, 1829)  |
|  |
| Danh pháp đồng nghĩa |
| hiện
Danh sách
* *Mus laniger* *Chinchilla velligera* *Cricetus chinchilla* *Lommus lanigera* *Cricetus lanigera*
 |

Chinchilla lanigera là một loài động vật có vú trong họ Chinchillidae, bộ Gặm nhấm. Loài này được Bennett mô tả năm 1829.

## Hình ảnh

*
*
*
*

## Chú thích

## Tham khảo

* Dữ liệu liên quan tới Chinchilla lanigera tại Wikispecies
* Tư liệu liên quan tới Chinchilla lanigera tại Wikimedia Commons