Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Trại tập trung Sachsenhausen

| Sachsenhausen |
| --- |
| Trại tập trung của Đức Quốc xã |
| Tù nhân của Sachsenhausen, 19 tháng 12 năm 1938. #1307 (bên trái, nền) là Friedrich Vobbe ((1879-08-08)8 tháng 8 năm 1879–(1940-04-08)8 tháng 4, 1940). |
| Vị trí | Oranienburg, Germany |
| Điều hành | Schutzstaffel |
| Chỉ huy trại | xem danh sách ở dưới |
| Thời gian hoạt động | July 1936–ngày 22 tháng 4 năm 1945 |
| Loại tù nhân | Political prisoners, Jehovah's Witnesses, German mistreatment of Soviet prisoners of wars, Poles, Jews, Homosexuals |
| Số lượng tù nhân | 200,000 |
| Số tù nhân bị giết | 100,000 |
| Được giải phóng bởi | Polish People's Army 2nd Warsaw Infantry Division |
| Tù nhân đáng chú ý | List of prisoners of Sachsenhausen |

**Sachsenhausen** (phát âm tiếng Đức: [zaksənˈhaʊzən]) hoặc **Sachsenhausen-Oranienburg** là một trại tập trung của Đức Quốc xã ở Oranienburg, Đức được sử dụng từ năm 1936 đến cuối Đệ tam Quốc xã vào tháng 5 năm 1945. Nó chủ yếu giam giữ các tù nhân chính trị trong suốt Thế chiến II. Các tù nhân nổi tiếng bao gồm con trai lớn nhất của Joseph Stalin, Yakov Dzhugashvili, sát thủ Herschel Grynszpan, Paul Reynaud, thủ tướng áp chót của Pháp, vợ và con của Thái tử Bavaria, lãnh đạo quốc gia Ukraine, Stepan Bandera, và một số quân nhân chính trị.

Sachsenhausen là một trại lao động được trang bị một số trại con, buồng hơi ngạt và khu vực thí nghiệm y tế. Các tù nhân được đối xử khắc nghiệt, được cho ăn một cách tiết kiệm và bị giết chết một cách công khai. Những người bị giam cầm ở Sachsenhausen là những người đàn ông và phụ nữ mà Đức Quốc xã muốn giết chết, không chỉ vì tôn giáo của họ, mà vì niềm tin chính trị và quyền lực của họ đối với những người lắng nghe họ. Sau Thế chiến II, khi Oranienburg ở Khu vực chiếm đóng của Liên Xô, cấu trúc này đã được NKVD sử dụng làm trại đặc biệt NKVD Nr. 7. Ngày nay, Sachsenhausen mở cửa cho công chúng như một đài tưởng niệm cho sự tàn bạo đã xảy ra trong trại.

## Tham khảo
# Pedetes

| Springhare |
| --- |
| Thời điểm hóa thạch: Early Pliocene to Recent in Africa |
| Pedetes capensis |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Animalia |
| Ngành (*phylum*) | Chordata |
| Lớp (*class*) | Mammalia |
| Bộ (*ordo*) | Rodentia |
| Họ (*familia*) | Pedetidae |
| Chi (*genus*) | Pedetes Illiger, 1811 |
| Loài điển hình |
| Pedetes capensis |
| Các loài |
|
Xem trong bài. |

**Pedetes** là một chi động vật có vú của Bộ Gặm nhấm, tiếng Anh các loài trong chi này là **springhare,** thuộc Họ Pedetidae. Các thành viên của chi này phân bố trên khắp miền Nam Phi và Đông Phi. Chi này được Illiger miêu tả năm 1811. Loài điển hình của chi này là Springhare Nam Phi (*Pedetes capensis)*.

## Các loài

Chi này gồm các loài:

* *Pedetes capensis*
* *Pedetes surdaster*
* *Pedetes laetoliensis* (Davies, 1987) (tuyệt chủng)

## Hình ảnh

*
*
*

## Chú thích

## Tham khảo

* Dữ liệu liên quan tới Pedetes tại Wikispecies
# Callospermophilus lateralis

| Sóc đất vàng |
| --- |
|  |
| Tình trạng bảo tồn |
|  Ít quan tâm  (IUCN 3.1) |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Animalia |
| Ngành (*phylum*) | Chordata |
| Lớp (*class*) | Mammalia |
| Bộ (*ordo*) | Rodentia |
| Họ (*familia*) | Sciuridae |
| Chi (*genus*) | *Callospermophilus* |
| Loài (*species*) | C. lateralis |
| Danh pháp hai phần |
| *Callospermophilus lateralis* (Say, 1823)  |
|  |
| Danh pháp đồng nghĩa |
| *Spermophilus lateralis* |

**Sóc đất vàng(Callospermophilus lateralis)* (tiếng Anh: **Golden-Mantled Ground Squirrel**) là một loài động vật có vú trong Họ Sóc, Bộ Gặm nhấm. Chúng là một loài sóc đất có nguồn gốc từ miền tây Bắc Mỹ. Chúng phân bố ở British Columbia và Alberta qua miền tây Hoa Kỳ đến California, Arizona và New Mexico. Loài này được Say mô tả năm 1823.

## Hình ảnh

*
*
*
*

## Chú thích

## Tham khảo

* Thorington, R. W. Jr. and R. S. Hoffman. 2005. Family Sciuridae. pp. 754–818 *in* Mammal Species of the World a Taxonomic and Geographic Reference. D. E. Wilson and D. M. Reeder eds. Johns Hopkins University Press, Baltimore.

* Tư liệu liên quan tới Callospermophilus lateralis tại Wikimedia Commons
# Phân bộ Sóc bay đuôi vảy

| Phân bộ Sóc bay đuôi vảy |
| --- |
| Thời điểm hóa thạch: Hậu Eocen - gần đây |
| Thỏ nhảy (*Pedetes capensis*) |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Animalia |
| Ngành (*phylum*) | Chordata |
| Lớp (*class*) | Mammalia |
| Phân lớp (*subclass*) | Eutheria |
| Bộ (*ordo*) | Rodentia |
| Phân bộ (*subordo*) | **Anomaluromorpha** Bugge, 1974 |
| Các họ |
|
Anomaluridae
Parapedetidae †
Pedetidae |

**Anomaluromorpha** là thuật ngữ được đặt cho một nhánh, trong đó hợp nhất các dạng sóc bay đuôi vảy với thỏ nhảy còn sinh tồn. Nó từng được coi như là một phân bộ hay cận bộ. Gần đây, Carleton và Musser (2005) đã công nhận nó như là một trong số năm phân bộ của bộ Gặm nhấm.

## Đặc trưng

Phân bộ Anomaluromorpha được tạo ra để hợp nhất các dạng động vật gặm nhấm với quai hàm kiểu sóc nhưng với hệ cơ nhai xương gò má kiểu nhím lông chỉ sinh sống hạn chế trong khu vực châu Phi hạ Sahara. Nhiều tác giả đã gợi ý rằng hai họ còn sinh tồn có thể chỉ có mối quan hệ họ hàng xa và chúng có thể thuộc về các phân bộ hay cận bộ tách biệt. Ví dụ, họ Pedetidae là họ duy nhất trong động vật gặm nhấm với men răng nhiều lớp chỉ thấy có ở động vật gặm nhấm với kiểu hàm nhím lông (*Hystricognathi*). Đặc điểm này, một vùng của cung gò má kiểu nhím lông, và sự phân bố phổ biến của chúng tại các châu lục phương nam đã dẫn tới việc đề xuất của nhiều nhà nghiên cứu về việc thỏ nhảy (nhưng không phải sóc bay đuôi vảy) có thể là đồng minh của động vật có hàm kiểu nhím lông. Montgelard và ctv. (2002) đã phát sinh một số hỗ trợ cho Anomaluromorpha trong phát sinh loài phân tử bằng việc sử dụng 12S rRNA và cytochrome b.

## Các họ

Phân bộ Anomaluromorpha hiện tại chứa 9 loài còn sinh tồn trong 4 chi của 2 họ. Một họ hóa thạch bổ sung có lẽ cũng thuộc về nhóm này.

* Parapedetidae †
* Pedetidae - thỏ nhảy
* Anomaluridae - sóc bay đuôi vảy, chuột bay

## Họ hàng tiềm năng

Các đơn vị phân loại hóa thạch sau đôi khi cũng được đặt trong Anomaluromorpha:

* *Diatomys* †
* Zegdoumyidae †

## Tham khảo

* McKenna Malcolm C., Bell Susan K. 1997. *Classification of Mammals Above the Species Level*. Nhà in Đại học Columbia, New York, 631 trang. ISBN 0-231-11013-8
# Phân bộ Hải ly

| Phân bộ Hải ly |
| --- |
| Thời điểm hóa thạch: Tiền Eocen – gần đây |
| Chuột kangaroo |
| Phân loại khoa học |
| Giới (*regnum*) | Animalia |
| Ngành (*phylum*) | Chordata |
| Lớp (*class*) | Mammalia |
| Bộ (*ordo*) | Rodentia |
| Phân bộ (*subordo*) | **Castorimorpha** Wood, 1955 |
| Các họ |
|
Liên họ Castoroidea:
* Castoridae

Liên họ Geomyoidea:
* Heteromyidae
* Geomyidae
 |

**Phân bộ Hải ly** (danh pháp khoa học: Castorimorpha) là một phân bộ của bộ Gặm nhấm (*Rodentia*), trong đó có hải ly, chuột nang (chuột túi má), chuột bìu má.

## Phân loại

* **Phân bộ Castorimorpha**
	+ Liên họ Castoroidea
		- Họ Castoridae – Hải ly
		- Họ Eutypomyidae †
		- Họ Rhizospalacidae †
	+ Phân thứ bộ Geomorpha
		- Chi *Griphomys* † (*incertae sedis*)
		- Chi *Meliakrouniomys* † (*incertae sedis*)
		- Liên họ Eomyoidea †
			* Họ Eomyidae †
		- Liên họ Geomyoidea
			* Chi *Floresomys* † (*incertae sedis*)
			* Chi *Heliscomys* † (*incertae sedis*)
			* Chi *Jimomys* † (*incertae sedis*)
			* Chi *Texomys* † (*incertae sedis*)
			* Họ Florentiamyidae †
			* Chi *Diplolophus* † (*incertae sedis*)
			* Chi *Schizodontomys* † (*incertae sedis*)
			* Họ Entoptychidae †
			* Họ Geomyidae – Chuột nang (chuột túi má)
			* Họ Heteromyidae – Chuột bìu má

## Hình ảnh

*
*
*
*

## Ghi chú

* †: Các đơn vị phân loại đã tuyệt chủng.
* incertae sedis: Vị trí phân loại không chắc chắn.

## Tham khảo

* Carleton M. D. và G. G. Musser. 2005. Order Rodentia. Trang 745-752 trong Mammal Species of the World A Taxonomic and Geographic Reference. Nhà in Đại học Johns Hopkins, Baltimore.
* McKenna Malcolm C., Bell Susan K. 1997. *Classification of Mammals Above the Species Level.* Nhà in Đại học Columbia, New York, 631 trang. ISBN 0-231-11013-8
# Myr

Chữ viết tắt **myr**, "triệu năm", là một đơn vị bằng 1000000 (tức là 1×106) năm, hoặc 31,536 giây.

## Sử dụng

Myr được sử dụng phổ biến khi thuật ngữ thường được viết, chẳng hạn như trong khoa học và vũ trụ học về Trái đất. *Myr* đi chung với *mya*, là "triệu năm trước". Chúng cùng nhau tạo ra một hệ thống tham chiếu, từ một đến một số, một đến một vị trí cụ thể trong một hệ thống đánh số năm là *thời gian trước hiện tại*.

Myr bị phản đối trong Địa chất học, nhưng trong thiên văn học, *myr* được coi là tiêu chuẩn. Khi "myr" *được* dùng trong địa chất, nó thường được viết là "Myr" (một đơn vị của mega năm). Trong thiên văn học, nó thường là "Myr" (triệu năm).

## Tranh luận

Trong địa chất, cuộc tranh luận cả thiên niên kỷ liên quan đến việc sử dụng *myr*, vẫn còn bỏ ngỏ liên quan đến "việc sử dụng *Myr* cùng với *Mya*" hay "chỉ sử dụng *Mya*". Trong cả hai trường hợp, thuật ngữ "Ma *được sử dụng trong tài liệu địa chất tuân theo tiêu chuẩn ISO 31-1 (hiện là ISO 80000-3) và tiêu chuẩn NIST 811 được đề xuất sử dụng. Văn phong địa chất học truyền thống viết là.*

> *Kỷ Phấn trắng bắt đầu 145 Ma và kết thúc 66 Ma, kéo dài trong 79 Myr.*
>
>
>

"Trước đây" có ý bao hàm, do đó, bất kỳ số năm "X Ma" nào trong khoảng từ 66 đến 145 là "Phấn trắng", vì lý do chính đáng. Nhưng có các phản biện là việc có "myr *trong một khoảng thời gian và* Mya *trong một thời đại gây lẫn lộn với các hệ thống đơn vị và lỗi viết hoa: "triệu" không cần phải viết hoa, nhưng "mega" phải được; "Ma" về mặt kỹ thuật có nghĩa là* milliyear *(một phần nghìn của một năm, hoặc 8 giờ). Về phía tranh luận này, người ta tránh* myr *và chỉ cần thêm* trước *một cách rõ ràng (hoặc thêm* BP*), như trong*

> *Kỷ Phấn trắng bắt đầu 145 Ma trước và kết thúc 66 Ma trước, kéo dài 79 Ma.*
>
>
>

Trong trường hợp này, "79 Ma" có nghĩa là chỉ một thời gian 79 triệu năm, không có nghĩa là "79 triệu năm trước".

## Tham khảo
# Tầng Thanet

| Hệ/ Kỷ  | Thống/ Thế  | Bậc / Kỳ  | Tuổi (Ma) |
| --- | --- | --- | --- |
| Neogen | Miocen | Aquitane | **trẻ hơn** |
| Paleogen | Oligocen | Chatti | 23.03 - 28.1 |
| Rupel | 28.1 - 33.9 |
| Eocen | Priabona | 33.9 - 37.8 |
| Barton | 37.8 - 41.2 |
| Lutetia | 41.2 - 47.8 |
| Ypres | 47.8 - 56 |
| Paleocen | Thanet | 56 - 59.2 |
| Seland | 59.2 - 61.6 |
| Đan Mạch | 61.6 - 66 |
| Creta | Thượng | Maastricht | **cổ hơn** |
| Phân chia Paleogen theo ICS, 8/2018. |

**Tầng Thanet** (còn gọi là **tầng Landen** (Dumont, 1839) hay **tầng Heers** (Dumont, 1839) - lấy theo tên gọi của các làng nhỏ tương ứng ở đông bắc Bỉ) là tầng cuối cùng của thế Paleocen, tương ứng với phân thế **Hậu Paleocen**. Nó kéo dài từ khoảng 59,2 ± 0,2 triệu năm trước (Ma) tới khoảng 56,0 ± 0,2 Ma.

**Quần thực vật Sézanne** là tập hợp hóa thạch được bảo tồn trong các trầm tích đá vôi nước ngọt tại Sézanne, tích lũy lại trong thời kỳ của tầng Thanet, khi mà châu Âu nằm trong hu vực có khí hậu nhiệt đới.

Tên gọi của tầng này được đặt theo tên gọi của dải cát Thanet, đảo Thanet, Kent, Anh.

## Tham khảo

* GeoWhen Database - Thanetian

## Lưu ý

| Kỷ Paleogen |
| --- |
| Paleocen | Eocen | Oligocen |
| Đan Mạch | Seland Thanet | Ypres | Lutetia Barton | Priabona | Rupel | Chatti |