Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kapitalizm

«Kapitalistižen kundan klassad»-karikatur, ulähäspäi alahaze:
Bajarišt (niiden kesken kunigaz) — «Mö ohjandam teid»
Papišt — «Mö manitam teid»
Armii — «Mö ambum teihe»
Buržuazii — «Mö söm teiden sijas»
Radajad i manmehed — «Mö radab kaikiden sijas, «Mö sötlem kaikid»).
**Kapitalizm** (vai kapitalistine kund) om socialine i ekonomine hüviden tehmižen da järgendusen sistem, sen alused oma privatine ičezkaluišt, juridine kohtaižuz, edheotaikundan joudjuz. Naprind ližata kapitalad i sada rahaližad om päižeks kriterijaks vahvištamha ekonomižid pätandoid.

Industrialine revolücii abuti kapitalizmale šingotadas teravas.

Termin sündui, konz kävutihe avaros «kapital»- i «kapitalist»-sanoid jo voz'kümnid. Muga, «kapitalist»-sana tuli Evropan ezmäižiden biržspekuläntoiden žargonaspäi. Anglijan kelen Oksfordan vajehnik mainitab, miše «kapitalist»-sana tuli kel'he vl 1792. «Kapitalizm»-sana putui vajehnikha ezmäižen kerdan vl 1842, se om francijan kelen Rišaran vajehnikas kut uz' kel'konstrukcii. «Kapitalizm»-terminan ezmäine kävutand nügüdläižes el'genduses om francižhe Lui Blan-socialistha sidodud i datiruiše vl 1850. Vl 1851 Pjer-Žozef Prudon pahidoiči «kapitalizman lidnust». «Kapitalizm»-sana tuli Germanijha 1860-nziš vozišpäi, möhemba Surhe Britanijha.

Kaik om koume klassišt tulendpol't kapitalizmannoks, ezitiba niid saksalaižed Karl Marks, Maks Veber, i avstrijalaine Jozef Šumpeter. Heiden kaceged kändihe diskussijan aluseks kundaližen formacijan polhe 20. voz'sadas. Marksizman kategorijoiš kapitalizm om tulii feodalizman vajehtuseks kundaliž-ekonomine formacii, i se vaumičeb arvoimižid kommunizman (socializman) täht.

## Toižendad

Kapitalizm oleleb ezipirdan, finansine, globaline, heimolaižiden, korporativine, kulutajiden, möhäine, rantje, tehnokapitalizm, torguindan, valdkundaline, valdkundaliž-monopolistine.

## Homaičendad

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.* |
# 2018

**2018 (kaks' tuhad kahesatoštkümnenz') voz'** — järgeline voz', kudamb augotihe ezmärgel grigorianižen kalendarin mödhe.

Rahvahidenkeskeine Korallrifiden voz'. Ičetahtnikan voz' Venämas, Penen kodiman voz' Vaugedvenämas, Azerbaidžanan Demokratižen Tazovaldkundan (1918−1920) voz' Azerbaidžanas.

## Aigtegod

* 2. uhoku — AÜV ezitihe südäitukuižen azegišton ut doktrinad Vilusodan aigaspäi, ližazihe grazijoid pävaldkundoid: Iran, Kitai, Pohjoižkorei, Venäma.
* 13. sulaku − 8. semendku — barhatrevolücii Armenijas.
* 26. kül'mku — NASA:n InSight-missii laskihe Marsan pindha satusekahašti.

## Kolnuded

* 16. viluku — Džozef Genri «Džo Džo» Uait, amerikaine basketbolist.
* 24. uhoku — Šridevi, indijalaine kinoaktris da prodüser.
* 14. keväz'ku — Stiven Hoking, britanine tedomez', kosmologist.
* 20. sulaku — Aviči (Tim Bergling), ročinmalaine didžei da muzikprodüser.
* 14. semendku — Tom Vulf, amerikaine lehtezmez' da kirjutai.
* 14. kezaku — Stanislav Govoruhin, nevondkundaline i venämalaine kinoakt'or da prodüser.
* 27. heinku — Vladimir Voinovič, venälaine prozan kirjutai, runokirjutai i dramaturg.
* 18. eloku — Kofi Annan, ganalaine politikanmez' da diplomat, 7. ÜRO:n generaline sekretar' (1997−2006).
* 29. sügüz'ku — Otis Raš, amerikaine blüzan pajatai i gitarist.
* 26. reduku — Nikolai Karačencov, nevondkundaline i venämalaine teatran da kinon akt'or, mul'tfil'miden roliden änetoitai.
* 30. kül'mku — Džordž Buš-vanhemb, AÜV:oiden 41. prezident (1989−1993) i 43. varaprezident (1981−1989).
* 13. tal'vku — Nensi Uilson, amerikaine pajatainaine džaz-stiliš.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.* |
# Udegelaižed

Udegelaižiden kanz 20. voz'sadan augotišes: Mez' kahtenke akanke
**Udegelaižed** (udeg.: *удээ / удэхе / удиӡ*, ven.: *удэгейцы*) oma Pohjoižen igähine rahvaz Venäman suvipäivnouzmas, sen Mererandaližes (pohjoižpäivnouzm) i Habarovskan (suvipäivnouzm) randoiš. Mülütadas tungusiž-mančžurižihe rahvahiže.

Udege-heim mainitase Kitain dokumentoiš 12..14. voz'sadaspäi. Rahvahan lugu om pol'tošt tuhad ristituid (2010), vl 2002 oli 1700 ristitud, poleneb assimiläcijan taguiči. Mamankeled oma udegen (läz 6 procentad) i venän keled. Lähembaine rahvaz om oroklaižed heiden orokan heimkelenke, venälaižed tedoidajad ei tekoi erindad kahten rahvahan keskes 1930-nzihe vozihesai.

Ende mectuz oli rahvahan elonmahton, šamanizm i animizm oliba päreligijoikš. Udegelaižed jagoiba ičtase roduikš, lasktihe naindad vaiše erazvuiččen rodun ristituile.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.* |
# Koume idiotad

**Koume idiotad
थ्री इडीयट्स (hindi)
3 idiots (angl.)**| Režissör
  | Radžkumar Hirani |
| Prodüser
  | Vidhu Vinod Čopra |
| Scenarii
  | Abhidžat Džoši, Radžkumar Hirani, Vidhu Vinod Čopra |
| Aktörad
  | Amir Han R. Madhavan Šarman Džoši Karina Kapur |
| Muzikankirjutai
  | Šantanu Moitra |
| Žanr
  | komedii |
| Kompanii
  | Vinod Chopra Films |
| Voz'
  | 2009. |
| Valdkund
  | Indii Indii |
| Kel'
  | hindi anglijan |
| IMDb
 | **ID 1187043** |
| KinoPoisk
  | **ID 423210** |

**«Koume idiotad»** (hindi: थ्री इडीयट्स *Thri aaidijets*, angl.: *3 idiots*) om vn 2009 indine kinokomedii.

## Rolid

* *Rančodas «Rančo» Šamaldas Čančad / Funšuk Vandu* — Amir Han
* *Farhan Kureši* — R. Madhavan
* *Radžu Rastogi* — Šarman Džoši
* *Pia Sahastrabuddhe* — Karina Kapur
* *Viru «Virus» Sahastrabuddhe-lekar'*  — Boman Irani
* *Čatur Ramalingam* — Omi Vaidia
* *Manmohan «Millimetr»* — Rahul Kumar
* *Centimetr / vanhemb Manmohan* — Dušjant Vagh
* *Mona Sahastrabuddhe* — Mona Singh
* *Todesine Rančoddas Šamaldas Čančad* — Džaved Džaffrei
* *Džoi Lobo* — Ali Fazal

## Fil'man muzik

| # | Pajon nimi | Muzikantad | Minutad |
| --- | --- | --- | --- |
| 01. | Aal Izz Well | Sonu Nigam, Šaan, Svanand Kirkire | 4:36 |
| 02. | Zoobi Doobi | Sonu Nigam, Šreja Ghošal | 4:08 |
| 03. | Behti Hawa Sa Tha Woh | Šaan, Šantanu Moitra | 5:01 |
| 04. | Give Me Some Sunshine | Suradž Džagan, Šarman Joši | 4:07 |
| 05. | Jaane Nahin Denge Tujhe | Sonu Nigam | 3:32 |

## Homaičendad