Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1949

**1949 (tuha ühesasadad nell'kümne ühesanz') voz'** — järgeline voz', kudamb augotihe sobatal grigorianižen kalendarin mödhe.

## Sündnuded

* 12. viluku — Haruki Murakami, japonine prozan kirjutai
* 19. keväz'ku — Valerii Leont'jev, Nevondkundaližen Ühtištusen i Venäman estradan pajatai
* 15. sulaku — Alla Pugačova, Nevondkundaližen Ühtištusen i Venäman estradan pajatai
* 9. semendku — Billi Džoel, amerikaine pianinon vändai, muzikankirjutai
* 18. kezaku — Leh Kačin'skii, oli Pol'šanman prezidentan (2005−2010)
* 22. kezaku — Meril Strip, amerikaine kinon i teatran aktris
* 31. eloku — Ričard Gir, amerikaine kinon akt'or
* 25. sügüz'ku — Pedro Al'modovar, ispanine kinorežissör
* 3. kül'mku — Aleksandr Gradskii, nevondkundaline i Venäman pajatai, muzikankirjutai
* 26. tal'vku — Mihail Bojarskii, Nevondkundaližen Ühtištusen i Venäman kinon da teatran akt'or, pajatai

## Kolnuded

* 11. keväz'ku — Anri Žiro, francine sodapämez', jenaral (sünd. 1879)
* 19. keväz'ku — Džeims Somervill, britanine admiral (sünd. 1882)
* 6. semendku — Moris Meterlink, bel'gine runokirjutai, dramaturg i filosof (sünd. 1862)

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.* |
# Evenkan kel'

**Evenkan kel'** (ende **tungusan kel'** ; ičeze nimituz: *Эвэды̄ турэ̄н*) om evenkalaižiden kel', üks' tungusiž-man'čžurižiš kelišpäi.

Pagižijoiden lugu om 13 800 ristituid: 4,8 tuh. rist. vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe i 9 tuh. rist. Kitain pohjoižes. Rahvahan lugumär oli 80 tuhad ristituid vl 2010, läz poleti Venämas i Kitaiš.

Koume paginoiden gruppad: pohjoine (kuz'), suvine (13), päivnouzmaine (enamba 20). Venämas kirjkel' šingotase vspäi 1929. Eziauguižešti latinan grafikal, vspäi 1937 se om kirilližen kirjamišton pohjal, 34 vai 37 kirjant. Kitaiš ei ole oficiališt kirjkel't, kirjutadas evenkan tekstoid pin'jinil, kitajan ijeroglifoil vai vanhan mongoližen kirjkelen znamoil.

Kelen vaihištos om äi kosketusid jakutan i burätan kelidenke, om velgsanoid venän kelespäi. Venämas opetas evenkan kel't päivkodiden jäl'gmäižiš gruppoiš, alaškolas disciplinaks, erasti kahesandes klasshasai fakul'tativaks. Rauhad i keskigän evenkalaižed kävutadas kodikeleks pol'viden besedoičendan täht. Opetas kel't üläopendusen aluzkundoiš (Pohjoižen rahvahiden institut Piteriš, Jakutsk, Habarovsk, Ulan Ude), mugažo Igarkan i Nikolajevskan Amural nacionaližiš pedagogižiš školoiš.

## Homaičendad

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.* |
# Tal'v

Pu tal'vel
**Tal'v** om üks' nelläs voz'aigaspäi sügüzen da keväden keskes.

Koume kud mülüb sihe — tal'vku, viluku da uhoku.

## Tal'vhe sidodud vepsän tärtused

* *Kesktal'v, Südäital'v* — tal'ven kesk.
* *Sügüz'tal'v* — tal'ven augotiž.
* *Tal'varg* — päiv lihasömänke tal'vel.
* *Tal'včura* — pohjoižen toine nimituz.
* *Tal'vill* — keväzližen keričendan lambazvill.
* *Tal'vnik* — tal'vdui ristit tal'vsijas.
* *Tal'vte* — sätud jogavozne pordaigaline te lumedme i jädme.

## Tal'vhe sidodud vepsän muštatišed da ozoitesed

### Muštatišed

>
> * *Ken kezan magadab, se tal'vel joksendeb.*
> * *Keza keradab, a tal'v söb.*
> * *Keza tal'veks radab, a tal'v kezaks.*
> * *Kezal jügedemba radad, tal'vel kebnemba eläd.*
> * *Miklanpei mäni, tal'v zavodiše.*
> * *Päiv — kezahapäi, a sä tal'vhepäi.*
> * *Rahad ei olgoi sened, tal'vel-ki kazdas.*
> * *Sügüzel ö pimed, tal'vel päiv om must.*
> * *Tal'vedme nägub keza.*
> * *Vilu om tal'v, ka läm' keza.*
>
>
>

### Ozoitez

>
> * Mecas koume mechašt, kezal i tal'vel ühted sädod. (hong, kuz' da kadag)
>
>
>

## Kacu mugažo

* Tal'vkandonsen'
* Tal'vsoda

## Homaičendad

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.* |