Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Portugalijan kel'

Portugalijan kelen levigandusen kart («luzofonine mail'm»)
**Portugalijan kel'** (ičeze nimituz: *português*, *língua portuguesa*) om üks' ibero-romanižiš, indoevropižiš kelišpäi.

Reguliruindorganzacijad oma Rahvahidenkeskeine portugalijan kelen institut (*Instituto Internacional da Língua Portuguesa, IILP*, Prai, Kabo Verde, vspäi 2002), Lissabonan Tedoakademii i Brazilijan literaturan akademii (Rio-de-Žaneiro).

## Leviganduz

Kel' om Portugalijan, Brazilijan, Angolan, Mozambikan, Kabo Verden, San Tome da Prinsipin i Päivnouzmaižen Timoran valdkundkel', mugažo EÜ:n üks' oficialižiš kelišpäi.

Pagižijoiden lugu om 223 millionad ristituid kuti kodikel' (2016), heišpäi nell' videndest elädas Brazilijas, i 20 mln ristituid toižeks keleks. Lähembaine heimkel' om ispanijan kel'.

## Ümbrikirjutand

Portugalijan kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal. Kirjamišt mülütab kaik 23 kirjant, i kirjamid diakritikanke (Á, Â, Ã, À, Ç, É, Ê, Í, Ó, Ô, Õ, Ú), diakritižed znamad ei antkoi kirjamele erilišt statusad. K-, W- i Y-kirjamed oma sanoiš verazmaiženke augotižlibundanke vaiše.

Sanoiden järgenduz om SVO, harvemba SOV (konz objekt om personaline pronomin). Substantivoil ei ole kändlust, kaks' sugud (mužik- i naižsugu) artiklinke ozutajaks, kaks' lugud (üks'lugu, äilugu). Rippui adjektiv panese substantivan jäl'ghe tobjimalaz. Adjektival koume rindatuzmärad: komparativ, superlativ, i form ladun korktanke märanke, se kändase «lujas»-sananke: *grande* «sur'», *máximo* «lujas sur'».

Kaikiš amuižembad löutud tekstad portugalijan kelen sanoidenke datiruišoiš 9.-12. voz'sadoil. Vanhan portugaližen kirjankelen norm paneškanzihe 14.-16. voz'sadoil kirjoiden painandan levitandanke.

## Lugusanad

* **um** — üks'
* **dois** — kaks'
* **tres** — koume
* **quatro** — nell'
* **cinco** — viž
* **seis** — kuz'
* **sete** — seičeme
* **oito** — kahesa
* **nove** — ühesa
* **dez** — kümne
* **vinte** — kaks'kümne
* **trinta** — koumekümne
* **cem** — sada
* **mil** — tuha

## Frazad

* Ola! — Tervhen!
* Qual é o seu nome? — Kut sindai kuctas?
* De onde voce é? — Kugalaine oled?
* Onde voce mora? — Kus sinä eläd?
* Tchau! — Nägemižhesai!
* Obrigada. — Kitän.

## Homaičendad
# San Paulu (štat)

San Paulu-štatan flag
**San Paulu** (port.: *São Paulo* [sɐ̃w̃ ˈpawlu]) om štat Brazilijan suvipäivnouzmas. Sen administrativine keskuz om San Paulu-lidn. Štat om Brazilijan kaikiš suremb ristitišton i ižandusen mödhe.

## Geografii

Štat röunatab Minas Žerais-štatanke pohjoižes, Rio-de-Žaneiro-štatanke päivnouzmas, Paran-štatanke suves, Matu Grosu du Sul-štatanke lodehes. San Paulu-štatan suvipäivnouzmaižed randad lainištab Atlantine valdmeri.

Pind — 248 223 km². Kaikiš korktemb čokkoim om Žaragua-mägi (1135 m).

## Eläjad

Vn 2010 Brazilijan rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 41 262 199 ristitud, 95,94% oma lidnalaižed. Vl 2018 kaik 45 595 497 ristitud elihe štatas.

## Irdkosketused

* Štatan oficialine sait (*saopaulo.sp.gov.br*). (port.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.* |