Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Šroff Džeki

|  |
| --- |
| Šroff Džeki |
| angl.: *Jackie Shroff* hindi: जैकी श्रॉफ gudžarati: જેકી |
|
Džeki Šroff vl 2007 |
| nimi sündundan jäl'ghe: | gudžarati: જયકિશન કાકુભાઈ શ્રોફ |
| radmižen toižend: | filminäitleja, model', filmiprodutsent, akt'or |
| sündundan dat: |
1. uhoku 1957
 |
| sündundan sijaduz: | Mumbai, Indii |
| valdkund: |  Indii |
| sait: | jackieshroff.in |
|  **Šroff Džeki VikiAitas**  |

**Džeki Šroff** (hindi: जैकी श्रॉफ, angl.: *Jackie Shroff*); todesine nimi — **Džeikišen Kakubhai Šroff** (hindi: जयकिशन काकुभाई श्रॉफ, angl.: *Jaikishan Kakubhai Saraf*; sünd. 1. uhoku 1957, Bombei, Maharaštr-štat, Indii) om indijalaine akt'or uiguriženke augotižlibundanke.

## Biografii

Džeki om sündnu Udgir-lidnha. Edel fil'madandoid Džeki radoi modelin.

Vspäi 1987 akt'or om nainu, Aješa Datt om hänen ak. Heil om üks' poig da üks' tütär: Taiger-poig (om sündnu vl 1990), Krišna-tütär (om sündnu vl 1993). Poig jätktab tatan radod, radab akt'oran mugažo.

## Fil'mografii (serialoid da massižid scenoid lugemata)

* «*Vägimez'*» (1983) — Džeki Dada / Džai Kišan
* «*Kriminalan mail'm*» (1985) — Vikram-inspektor
* «*Karm*» (1986) — Baidžu Hakur
* «*Koume*» (1989) — Ravi Mathur
* «*Lind*» (1989) — Kišan
* «*Ram da Lakhan*» (1989) — Ram Pratap Singh-inspektor
* «*Olen sinun vihanik*» (1989) — Kišan Šrivastav
* «*100 päiväd*» (1991) — Ram Kumar
* «*Diler*» (1991) — Višal
* «*Pahatuk*» (1993) — Ram Kumar Sinha-inspektor
* «*Mel'dünu kunigaz*» (1993) — Ašok Bansal
* «*1942: Sanutez armastuses*» (1993) — Šubšankar
* «*Koume vellest*» (1995) — Šakti Singh
* «*Ilopä*» (1995) — Radž Kamal
* «*Lämoi-tundištai*» (1996) — Suradž Kapur
* «*Valdkundan röun*» (1997) — Endi Badžva
* «*Okaidud ristitud*» (2000) — Raghuvir Singh
* «*«Kašmir»-missii*» (2000) — Hilal Kohistani
* «*Kut-žo jäda mel'dümatomaks*» (2001) — Taiger
* «*Torokokaz*» (2001) — Gava Firozi
* «*Konz jäid üks'päižen*» (2001) — Džaved Abbas
* «*Armastusen sar'* » (2001) — Prem
* «*Johtutesed*» (2001) — Radž Singh Puri
* «*Se om muite lühüd uni*» (2001) — Naved Ali
* «*Pagenu naine*» (2001) — Raghu
* «*Devdas*» (2002) — Čunilal Babu
* «*Pahamel'ne istorii armastuses*» (2005) — Sunil-lekar
* «*Eklavija — ruhtunasen varjoičii*» (2007) — Rana Džiotivardhan
* «*Vir*» (2009) — Madhavgara-kunigaz
* «*Baikerad 3*» (2013) — Ikbal Han
* «*Legend*» (2014, tamilan kel') — Radža Mahendran (änetoitab)
* «*Udenke Vodenke*» (2014) — Čaran Grover
* «*Velled*» (2015) — Gerson «Geri» Fernandez
* «*Ičekeskeine vedand*» (2015) — Maheš Maklai-ministr
* «*Täuz' pert' 3*» (2016) — Urdža Nagra
* «*Sarkar 3*» (2017) — Maikl Vallija

## Mel'hetartujad faktad

* Hän om ekologižen ferman pidajan.
* Paan om hänen navedii surustuz.

## Homaičendad

## Irdkosketused

* Džeki Šroffan oficialine sait (*jackieshroff.in*). (angl.)
* Džeki Šroff — Instagram.
* Šroff Džeki «Internet Movie Database»-saital (angl.)
* Šroff Džeki «KinoPoisk»-saital (ven.)
# Araban kel'

Araban kelen ičeze nimituz
Araban kelen paginoiden kart
**Araban kel'** (ičeze nimituz: *اللغة العربية*, vepsän kirjamil: *al'-luġa al'-ʿarabijja*) om semitan kel', mülüb afroazijalaižhe kel'kundha. Pagižijoiden lugu om läz 240 millionad, völ 50 mln kävutadas toižeks keleks, i 1,57 mlrd uskojid islam-religijas (Koranan original om kirjutadud araban kelel).

Kirjkel' otab kävutamižhe araban kirjamištod. Kirjutadas oiktalpäi hurale. Kaik om viž paginoiden gruppad, kaikutte valdkund kävutab ičeze normad i om ičezenke reguliruindorganizacijanke. Sädas tedotekstoid anglijan kelel päiči Tunisas, Alžiras i Marokos, kirjutadas francijan kelel niiš.

Araban kel' om ÜRO:n üks' kudes oficialižes kelespäi radmaha.

Araban kel' om üks'jäine valdkundkel' neniš valdkundoiš: AÜE, Bahrein, Egipt, Jemen, Jordanii, Katar, Kuveit, Livan, Livii, Mavritanii, Oman, Saudan Arabii, Sirii, Tunis.

Araban kel' kävutase ühteks oficialižiš valdkundkelišpäi neniš valdkundoiš: Alžir, Čad, Džibuti, Eritrei, Irak, Izrail', Komoran Sared, Marok, Somali, Sudan.

## Homaičendad

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.* |
# Alasaksonijan kel'

Kelen da sen paginoiden levigandusen kart vl 2009.
**Alasaksonijan kel'** (ičemoi kelel: *(nedder)sassisk*, *plat*) om germanine kel', kudambad pagištas Pohjoižgermanijas, Päivnouzmaižiš Alamaiš i Danijan suves. Keskaigal pagištihe sidä kaikiš Baltijan meren randan surembiš lidnoiš i se oli rahvahidenkeskeižen torguindan kel'.

## Ühthižed andmused

Pagižijoiden lugu — läz 10 mln ristituid (2001), sidä kesken kodikel' Pohjoižgermanijas 5 mln, Päivnouzmaižiš Alamaiš 1,7 mln, i om kahtendeks keleks 3,3 mln eläjiden täht. Kel'vähembused oma Meksikas (100 tuh. ristituid), Bolivijas (70 tuh.) i Paragvaiš (30 tuh.).

Kel' om oficialiženke statusanke Saksanman nelläs federacijanmas (Alasaksonii, Gamburg, Meklenburg da Ezine Pomeranii, Šlezvig-Gol'štein) i Alamaiš. Vikipedii om olmas necil kelel.

## Kirjamišt

Saksan palan paginoiden kirjamišt om ühtejitte saksan kelen kirjamištonke i kogoneb 30 kirjamespäi, Alamaiden palan — alaman kelenke IJ-kirjameta (26 kirjant, eile ä-, ö-, ü-, β-kirjamid). Vl 2018 uz' alasaksonijan orfografii (*Nysassiske Skryvwyse*) om tehtud melel sädamha ühthišt kirjamištod. Taritud uz' kirjamišt kogoneb saksan kelen 30 kirjamespäi *å*-kirjamen ližadusenke, kaik om 31 kirjant.

## Frazad

Frazad oma kirjutadud udel alasaksonijan orfografijal.

* Tervhen. — *Moin*.
* Hüväd homendest. — *Goden morgen / Morgen ouk*.
* Hüväd päiväd. — *Goden dag / Dag ouk*.
* Hüväd ehtad. — *Goden åvend / Åvend ouk*.
* Hüväd öd. — *Gode nacht*.
* Kitän. — *Danke ouk*.
* Mindai kuctas... — *Ik heyt(e)...*
* Minun mamankel' om vepsän kel'. — *Myn moderspråke is wepsk.*
* En pagiže germanijaks. — *Ik snak(ke) neyn/geyn/keyn düütsk.*
* Tahtoin openuda enamba alasaksonijan kel'he. — *Ik wil meyr sassisk leyren.*
* Olen kel'aktivist. — *Ik bin/bün språkaktivist.*
* Mikš teil ei ole men'ud alasaksonijaks? — *Wårüm hebbet Jy neyn spyskaarte up plat/sassisk?*

## Homaičendad
# Šridevi

|  |
| --- |
| Šridevi |
| telug.: శ్రీదేవి tamil.: ஸ்ரீதேவி |
|
Šridevi vl 2013 |
| nimi sündundan jäl'ghe: | angl.: *Shree Amma Yanger Ayyapan* |
| radmižen toižend: | киноактриса, filmiprodutsent, изготовительница, актриса |
| sündundan dat: |
13. eloku 1963
 |
| sündundan sijaduz: | Sivakasi[d], Virudhunagar district[d], Tamil Nadu[d], Indii |
| valdkund: |  Indii |
| kolendan dat: | 24. uhoku 2018(2018-02-24) (54 vot) |
| kolendan sijaduz: | Dubai, AÜE |
|  **Šridevi VikiAitas**  |

**Šridevi Kapur** (angl.: *Sridevi Kapoor*), tetab kuti **Šridevi** (hindi: श्रीदेवी, tamil.: ஸ்ரீதேவி, angl.: *Sridevi*), täuz' nimi sündundan aigan oli **Šri Amma Janger Ajjapan** (angl.: *Shree Amma Yanger Ayyapan*; sünd. 13. eloku 1963, Sivakasi, Tamil Nadu, Indii — kol. 24. uhoku 2018, Dubai, AÜE), oli indijalaine aktris da prodüser. Edesti rolid fil'miš nenil kelil: telugun kel' (90), tamilan kel' (73), hindi (71), malajalam (25), kannadan kel' (6).

## Biografii

Šridevi oli sündnu Minampatti-külähä Sivakasi-lidnanno. Tamilkel'ne Aijapan-tat radoi advokatan, Radžesvari-maman ezmäine kel' oli telugun kel'. Aktrisan mamankel' oli tamilan kel', ühtni fil'miš toižil kelil-ki alaigäčun völ. Fil'mzihe Šridevid kinos ezmäižen kerdan lapsen völ, vl 1967. Tegi debüt modan modelikš vl 2008, i press mainiti händast modan ezikuvaks. Vl 2017 znamoiči 50-vottušt jubilejad kinos ičeze «*Mam*»-fil'mal.

Aktris koli Dubaiš südäikeran seižutesespäi.

## Kanz

Sizar da kaks' norembad velled oma Šridevil. Vspäi 1996 oli lähtnu mehele, Boni Kapur oli hänen mužik, prodüser. Šridevil da Bonil sünduihe kaks' tütärt: Džhanvi (sünd. 1997) da Khuši (sünd. 2000).

## Valitud fil'mografii

* «*Rohked mez'* » (1983) — Rekha S. Bandukvala
* «*Noidbrill'jant*» (1986) — Nagina
* «*Karm*» (1986) — Radha
* «*Indii-ižand*» (1987) — Radha
* «*Radimii laps'* » (1987) — Devki
* «*Olen sinun vihanik*» (1989) — Džugni
* «*Manikuš naine*» (1989) — Andžu / Mandžu Das
* «*Kurod*» (1991) — Pallavi / Pudža
* «*Otan Jumalad tundištajaks*» (1992) — Benazir / Mehndi
* «*Čandra Mukhi*» (1993) — Čandra Mukhi
* «*Kudmaiženmodoine naine*» (1994) — Radha
* «*Aznoičii naine*» (1996) — Gita
* «*Hüväšt'jätand*» (1997) — Kadžal Verma
* «*Minun toštmatoi ak*» (2004) — Durga
* «*Čomakulu Malini*» (2004−2005, TV-serial) — Malini Aijer
* «*Ingliš-Vingliš*» (2012) — Šaši Godbole
* «*Rohked saldat*» / «*Tigr*» (2015) — Javanarani-kunigaznaine

## Homaičendad

## Irdkosketused

* Šridevi — Instagram.
* Šridevi «Internet Movie Database»-saital (angl.)
* Šridevi «KinoPoisk»-saital (ven.)
# Valdmeri

Navigacijan pindad valdmeriš
**Valdmeri** om kaikiš suremb veziobjekt, kudamb om Mail'man valdmeren palaks, sijadase kontinentiden da sariden keskes. Kogoneb merivedespäi, sen mülünd om läz ühtejitte kaiktä. Om ičendoid: joksii ümbrišt (veziden cirkuläcii i joksmused, purun sündund atmosferas), vastaimižpainegen Man atmosferanke da korenke kaikenaigaižuz.

Kaik om viž valdmert (suruden mödhe): Tün', Atlantine, Indine, Jävaldmeri i Suvivaldmeri. Mail'man valdmeri kogoneb niišpäi, sen pind om 361 mln km², nece om 71 % planetan pindad i 94,1 % Man gidrosferad. Merivezi peitab koverikahan reljefan valdmeriden pohjas. Valdmered jagasoiš merihe, lahtihe da sal'mihe.

Valdmeritedo om pühätadud valdmeriden tedoidusele. Valdmeren biologii tedoidab valdmeren florad da živateläjištod.

Mail'man valdmeriden päiv (angl.: *World Oceans Day*) znamoičese joga vodel 8. päiväl kezakud vedatamha tarkust Mail'man valdmeren problemoihe. Se om pandud vl 1992, vedase kaikiš valdkundoiš ÜRO:n egidan al vspäi 2009, erazvuiččenke pätemanke joga kerdan.

## Kacu mugažo

* Torokoiden valdmeri (Kudmaine)

## Homaičendad

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.* |
# Fizik

Fizikan sarakod
**Fizik** (amuižgrek.: φυσική *fisika* «londuseline» *φύσις*-sanaspäi *fisis* «londuz») om tarkoiged tedo londusen ülembaižiš käskusiš, materijas da sen strukturas, likundas i transformacijan ohjandimiš. Fizikan tärtused da käskused oma kaiken londusentedon alusikš.

Aristotel' mainiti «fizik»-terminan ezmäižen 4. voz'sadal EME. Hätken aigan filosofii i fizik lugetihe sinonimoikš, šingotihe ühtes i napriba sel'gitada Mail'man funkcioniruindan käskusid. Fizikan erigoittud šingotez zavodihe 16. voz'sadan tedorevolücijan jäl'ghe.

Fizikan znamoičend om luja nügüd'aigaižes mirus. Materialine erinend nügüdläižen i enččiden voz'sadoiden ristitkundan keskes om melestehtud kalud fizižiden avaidusiden alusel, oz., elektromagnetizman tedoidused veiba telefonan löudusele, avaidused termodinamikan sarakos laskiba avton sädandad, elektronikan šingotez tuli kompjuteran sauvondale. Nügüd'aigaine fizik ei voi sel'gitada londusen kaikid nägusid täuzin, kacmata kogotud tedoiden ogibalha lugumärha, i voib vaiše toštta niid paksus.

## Sarakod

* mehanik (klassine, kovan hibjan, gidroaeromehanik, kvantmehanik, statistine)
* kondensiruidud olendan fizik (kristallografii, fazpäličmänendad, materijan olendad)
* termodinamik
* lainhiden fizik
* atomfizik
* molekulärine fizik
* optik
* elektromagnetizm (elektrostatik, elektrodinamik, magnitostatik, elektročepid)
* südäitukuine fizik
* henegiden fizik
* relätivižusen teorii

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.* |
# Biblii

Biblijan järgeline pästand
**Biblii** (grek.: Βιβλία *Biblia* «kirjad») om hristanuskojiden päkirj, pühätekstoiden kogoduz.

*Biblii* jagase kahteks sureks palaks — **Vanh Zavet** i **Uz' Zavet**. *Vanh Zavet* om kirjutadud amuiževrejan kelel, i *Uz' Zavet* — amuižgrekan kelel. Nened keled oliba kul'turkelikš antikaigan. Vanhan Zavetan aluz om judaizman Tanah-pühäkirj.

Hristanuskojad nimitadas Biblijas «Pühäks Biblijaks» i lugetas, miše sen kaik kanonine tekst om «Jumalan avaiduz» i om kirjutadud Pühän Hengen valatoitandan al. Pühän kirjan tekst kävutase uskon ezmäižeks purtkeks i ohjandimeks.

## Toižendad

Täuden hristianižen Biblijan kaikiš amuižembad käzikirjutesed oma grekan kelel i datiruišoiš 4. voz'sadal meiden erad. Biblii om ezmäine paindud kirj: Gutenbergan Biblii om paindud vozil 1452−1455. Biblii om üks' kaikiš populärižembiš kirjoišpäi mail'mas mugažo, se om pästtud keliden kaikiš surembaks luguks, mödas läz sadad millionad egzemplärid vodes. Nece ezmäine massižen literaturan ezikuva valatoiti lujas i valatoitab mail'man kul'turad, literaturad, čomamahtod i istorijad.

Vul'gat om Biblijan latinankel'ne kändmuz. Erazvuiččiden jumalankodikundoiden i konfessijoiden Biblijad mülütadas ližadusid tekstas i ližakirjoid. Ned jagadas kanonižikš i «muite lugendan täht» ortodoksoil (vai «sekundarižed kanonižed» katolicizmas, «apokrifižed» protestantizmas), mülütadas Vanhan Zavetan tekstan erazvuiččid paloid, känduz om toine vähän mugažo.

## Biblijan kändused vepsän kel'he

Vl 1996 om pästtud lühetud Lapsiden Biblii vepsän kelel, nua om kogonaz pästtud vaiše Uz' Zavet (2006). Kaikiden kändusiden pätegii om vepsän Nina Zaiceva-tedonaine.

## Homaičendad
# Ranaut Kangana

|  |
| --- |
| Ranaut Kangana |
| angl.: *Kangana Ranaut* |
|
Kangana Ranaut vl 2016 |
| radmižen toižend: | актриса, fil'moiden režissör, киноактриса |
| sündundan dat: |
23. keväz’ku 1986
 |
| sündundan sijaduz: | Mandi district[d], Himachal Pradesh[d], Indii |
| valdkund: |  Indii |
| avtograf: |  |
|  **Ranaut Kangana VikiAitas**  |

**Kangana Ranaut** (mugažo anglijan kelel, virktas [kəŋɡənaː raːɳoːʈʰ]; hindi: कंगना राणावत; sünd. 23. keväz'ku 1986, Bhambl, Mandi-ümbrik, Himačal Pradeš-štat, Indii) om indine aktris. Edestab rolid hindikel'žiš fil'miš tobjimalaz.

## Biografii

Tuleban aigan aktris sündui Amardip-biznesmenan i Aša-opendajan kanzha, kahteks lapseks koumespäi. Kangana kazvoi ičeze rodun erižpertiš Bhambl-lidnudes. Openui Čandigarhan DAV-školas, sädi kodvid modas lapsessai. Tahtoi käta lekarikš, no sai kilt školtestas i kuz'kümnevoččen ajeli Delihe elämižhe.

Model'agentused homaičiba neiččen čomut, i Kangana vastsi severzid-se taričendoid. Kazvatajad oliba toižen kar'jeran vasthapäi päiči edesižes openduses, ka neižne «jäi sädamižen voimusita» (hänen sanoiden mödhe) i ühtni *Asmita Theatrep*-truppha, sai opendust teatran Arvind Gaur-režissöral. Debütirui vl 2004 «Armastan sindai, boss»-fil'mas. Jäl'geližed fil'mad oliba satusekahad kommertižikš.

## Valitud fil'mografii

* «*Ganster*» (2006) — Simran
* «*Ned kurod...*» (2006) — Sana Azim
* «*Šakalaka Bum Bum*» (2007) — Ruhi
* «*Elo sures lidnas*» (2007) — Neha
* «*Toden ecmäs*» (2008, tamilan kelel) — Shenbaga
* «*Olend modan plenas*» (2008) — Shonali Gudžral
* «*Ala kadota toivod*» (2009) — Pudža
* «*Zmeid*» (2010) — Džina Grover
* «*Ühten kerdan Mumbaiš*» (2010) — Rehana
* «*Vänd*» (2011) — Sija Agnihotri
* «*Kaksitadud bobuštuz*» (2011) — Kija
* «*Tanun da Manun sai*» (2011) — Tanudža «Tanu» Trivedi
* «*Ohjastamatoi*» (2012) — Nikita
* «*Krriš 3*» (2013) — Kaja
* «*Kuningaznaine*» / «*Avaiten mirud*» (2014) — Rani Mehra
* «*Armastan Ut Vot*» (2015) — Tikku Verma
* «*Rangun*» (2017) — Džulia
* «*Manikarnika: Džhansin kunigaznaine*» (2019) — Džhansin rani

## Homaičendad

## Irdkosketused

* Kangana Ranautan oficialine sait (*officialkanganaranaut.com*). (angl.)
* Ranaut Kangana «Internet Movie Database»-saital (angl.)
* Ranaut Kangana «KinoPoisk»-saital (ven.)
# Äipäiv

Iisusan Hristosan eläbzduz. Jumalan tulend adhu. Anonimižen pirdajan pühänikjumalaine (1408−1410).
**Äipäiv** om üks' hristanuskondan kaikiš amuižembiš da surembiš praznikoišpäi i kaikiš suremb pühäč vepsläižil. Praznikoitas Iisusan Hristosan eläbzdusen 1. voz'sadal meiden erad oiktastuseks, Suren (Pühän) Nedalin pühäpäivän.

Praznuičendan datad:

* 2025: 20. päiväl sulakud (katoline uskond i ortodoksine hristanuskond);
* 2026: 5. sulakud (katoline uskond) i 12. sulakud (ortodoksine hristanuskond).

## Jumalanpertiš

Äipäivän praznuičendan dat vajehtase kaiken, oigetas sidä kevädel, ezmäižen pühäpäivän täuz'kudmaižen jäl'ges. Dat erištase tobjimalaz katoližes i ortodoksižes jumalankodikundoiš. Praznik zavodiše pol'öl pühäkodiš: rahvaz sädab hristosuindad vasttuses, pajatab loičendoid, sid' kävub pühäkodiš ümbri.

Oigetas Äipäivid 40 päiväd ortodoksižen hristanuskondan pühäpertiš i 50 päiväd Päivlaskmman hristanuskondas.

## Oigenduz sur'il'mas

Praznuičend jätktase sil-žo päiväl kanzas ühthižel pühäčsöndal, rahvahanguleindoil. Södas edelpäi slokosttüd da pühästadud kuličid. Äipäivän znam om äipäivmuna kut eläbzdusen simvol, ned oma mujutadud kanamunad. Ezmäi todas niid pühäkodihe, sid' lahjoitas heimolaižile, susedoile, pakičijoile. Om mugoine vero, miše anopile om tarbiž lahjoita vävule 100 munad.

Mugažo kävutadas munid vändoiš. Ozutesikš, mehed voibišteldas mujutadud muniden iškendas da muniden turutandas. Turutadas munid mägeihuzidme vai pit'kidme laudoidme, edeližen munan sordandan metonke. Vägestai sab sortud munan.

Čibud oma bobuštuseks norišton täht Äipäivän aigan. Pandas niid irdale vai tanhoile. Čibud oma sured, voib ištta niil videle..kudele ristitule. Neiččed pajatadas čibuden hätkeližid pajoid.

## Toižiš religijoiš

Pojav pesah-pühäč om judaizman uskojil, oigendase sil-žo kul. Ende praznikan verod oliba živatvodindha i sid' manradandha sidodud.

## Äipäivhä sidodud vepsän muštatiž

>
> * *Äipäiv sanui: minun täht soba hot' kulu da puhtaz. Stroičanpäiv sanui: a minun täht soba hot' pautnasine da uz'.*
>
>
>

## Homaičendad