Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Mail'man torguindorganizacii

Ühtnend MTO:ho:      Valdkundad-ühtnijad      Ezitadud EÜ:n kal't mugažo valdkundad-uhtnijad      Kaclijad      Ei ole ühtnijad
Mail'man torguindorganizacijan päfater Ženev-lidnas, Ženev-kanton, Šveicarii (2006)
Mail'man torguindorganizacijan logotip
**Mail'man torguindorganizacii** (angl.: *World Trade Organization / WTO*, franc.: *Organisation mondiale du commerce / OMC*, isp.: *Organización Mundial del Comercio*) om rahvahidenkeskeine ohjastusidenkeskeine integracine ekonomine organizacii torguindan reguliruindas da kebnenduses, baziruiše Ženevas.

Mail'man torguindorganizacijan pädirektor om Ngozi Okondžo-Iveala (*Ngozi Okonjo-Iweala*) vs 2021 keväz'kun 1. päiväspäi.

## Istorii

Organizacijan aluz om pandud vn 1995 1. päiväl vilukud GATT-kožundkirjutesen sijas. Se kožundkirjutez oli vspäi 1947 i tegi organizacijan funkcijoidme faktižikš. Mail'man torguindorganizacii om sätud rahvahidenkeskeižen torguindan liberalizacijha näht i ühtnijoiden valdkundoiden torguimiž-politižen kosketusiden reguliruindan täht.

Tehtas äipol'žid torguindpagižmižid («raundoid») sudimha problemoid, vahvištamha pätandoid liberalizacijan globaližiš problemoiš (muitan maksoiden polenduz), sanumha mail'man torguindan edesižes šingoteses. Kaik mäni kahesa mugošt raundad GATT:an olemiženke, kahesanz' (1986−1994) oli Urugvaine. Ühesanz' zavodihe vl 2001 Dohas (Kataran pälidn) i kosketi maižandusen torgusiden liberalizacijad, ezikät šingotesen maiš šingotadud valdkundoiden täht, no pagižmižed tuliba umbikho vodele 2005. Venälaine Federacii kändihe MTO:n 156. ühtnijaks vn 2012 22. elokud. Kaik om 160 valdkundad i nell' territorijad (Evropan Ühtištuz kogonaz, Honkong, Makao, Taivan') oma MTO:n ühtnijoikš nügüd' (2023). Joga ühtnii voib okaida organizacijad, no lähtendan procedur ei ole sätud, i vl 2020 ni üks' ühtnii ei ozutand takaindad lähtta, AÜV sanuiba vaiše lähtendas erasiš-se kozundkirjutesišpäi.

## Struktur

Kaik 623 radnikad om organizacijas vl 2022. Oficialine üläorgan om MTO:n Ministroiden Konferencii, se oleleb kerdan kahtes vodes vai sen paksumba. Vspäi 1995 kaik mäni üks'toštkumne mugošt konferencijad.

Pädirektor om organizacijan pämehen, Pänevondkund alištase hänele. Pänevondkundal om ühthižid radonoigendajid funkcijoid, mugažo se ohjandab satud kožundkirjutesiden alusel organizacijan ramuziš laudkundoil, kaikiš znamasižembad oma koume: Nevondkund torguindas tavaroil (muga nimitadud Nevondkund-GATT), Nevondkund torguindas holitišil, Nevondkund avtoroiktusiden torguindaspektoiden küzundoiš. Specialine laudkund ühtnijoiden valdkundoiden torguindpolitikas alištub Pänevondkundale i kacub niiden velgusiden oigendust MTO:n ramuziš. Niiden laudkundoiden ližaks severz'-se komitetoid i radjoukuid alištudas Pänevondkundale, ned anttas tedoid organizacijan organoile šingotesen maiš, büdžetpolitikas, finansiž-büdžetižiš i toižiš küzundoiš.

## Homaičendad

## Irdkosketused

* Mail'man torguindorganizacijan oficialine sait (*wto.org*). (angl.) (fr.) (isp.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.* |
# Dual (lidn)

**Dual
Douala (fr. i angl.)**| Valdkund
  | Kamerun |
| Eläjiden lugu (2015)
  | 2,768,400 ristitud |
| Pind
 | 210 km² |
|  |
| Telefonkod
 | +237- |
| Aigvö
 | UTC+1 |

**Dual** (franc.: *Douala*, mugažo anglijan kelel) om Kamerunan üks' kahtes kaikiš surembas lidnaspäi. Lidn om Mererandaližen agjan i sen Vuri-departamentan (923 km²) administrativine keskuz, departamentan üks' kahtes kommunaspäi.

## Istorii

Eländpunktan aluz om pandud läz 1650. vot kuti duala-rahvahan žilo. *Kamerun-Siti* oli sätud sen sijas i oli torguindan keskuseks evropalaižiden i afrikalaižiden keskes 19. voz'sadan keskespäi. Saksalaižed nimitiba lidnad *Kamerunštadt:aks* i sauvoiba meriportad vll 1881−1885. Lidn nimitase nügüdläižikš vspäi 1907. Se oli Kamerunan pälidnaks vll 1940−1946.

Dual šingotase eksportan meriportal (kivivoi, kakao i kofe, pumaterialad, metallad i fruktad), laivankohendusel, himižel sarakol, mecümbriradmižel, alüminijan tehmižel, ühthekeradamižen edheotandoil. Keskafrikan fondbirž (*BVMAC*) baziruiše lidnas, om olmas vspäi 2003.

## Geografijan andmused

Lidn sijadase valdkundan suvipäivlaskmas, Vuri-jogen estuarijan suvirandal tobjimalaz, 24 kilometras Atlantižen valdmeren merospäi, 13 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Levitase kuivatud soiden tahondas. Matkad Jaunde-pälidnhasai om 250 km päivnouzmha. Raudted ühtenzoittas meriportad valdkundan südäiagjoidenke.

Klimat om tropine mussonine neps. Kun keskmäine lämuz om +25..+28 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +16 C° i +39 C°. Paneb sadegid 3602 mm vodes, kuivahk sezon oleskeleb tal'vkus-uhokus (27..55 mm kus). Voden keskmäine relätivine nepsuz om 83 %, i upar' om paks.

## Eläjad

Vl 2005 lidnan eläjiden lugu oli 1 907 000 ristitud, vl 1956 — 224 300 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.

## Irdkosketused

* Lidnan informacine sait (*douala-city.org*). (isp.)
# 4Minute

**4Minute**|  |
| Žanrad
  | kei-pop, džei-pop, elektropop |
| Voded
  | 2009–2016 |
| Valdkund
  | Suvikorei |
| Lidn
  | Seul |
| Kel'
  | korejan kel', japonan kel' |
| Leiblad
  | Cube Entertainment, Far Eastern Tribe, Universal Music Group |
| Toižed projektad
  | 2YOON |
| Eksühtnijad
  | Nam Džihön, Jo Gajun, Čon Džijun, Kim Höna, Kvon Sohön |

**«4Minute»** (kor.: 포미닛 *Pominis* «nell' minutad») oli neiččiden suvikorejine muzikgrupp, kudamb oli edestanu muzikad kei-pop- da džeipop-stiliš.

## Istorii

Gruppan aluz oli pandud vl 2009. Vn 2016 kezakul Cube Entertainment tedoti gruppan čihodamižes ühtnijoiden enambusen pučindan tagut kontraktoiden jätktusespäi.

## Enččed ühtnijad

* Nam Džihön
* Jo Gajun
* Čon Džijun
* Kim Höna
* Kvon Sohön

## Diskografii

### Al'bomad

* 2010 — *Diamond* (Diamant)
* 2011 — *4Minutes Left*

### Minial'bomad

* 2010 — *For Muzik* (Muzikha näht)
* 2010 — *Hit Your Heart* (Ülenda sinun südäint)
* 2012 — *Volume Up*
* 2013 — *Name Is 4Minute* (Nimitadud 4Minute:ks)
* 2014 — *4Minute World* (4Minute:n mail'm)
* 2015 — *Crazy* (Meletoi)
* 2016 — *Act.7* (7. tegend)

## Homaičendad

## Irdkosketused

* «4Minutes»-gruppan enzne lehtpol' *cubeent.co.kr*-saital web-arhivas (*web.archive.org*). (kor.) (angl.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.* |
# Škol

Suline lugustuz školas, pirdi N. Bogdanov-Bel'skii
**Škol** (amuižgrek.: σχολή / σχολά *skola* «joud» i «joudai aig», sid' «openduz joudjal aigal» i «openduzaig» , latin.: *schola*) om openduzaluzkund keskopendusen sandan täht. Voib nimitada kaikuttušt openduzaluzkundad školaks levedas hamas: alaškol (augotižškol), muzikškol, čomamahtoline škol, sportivine škol, professionaline škol.

Openduzaig jagase urokoikš, vanhembiš klassoiš — paroikš, niiden keskust om rat'kaig. Ližaaig, fakul'tativad i sebruded oleskeldas urokoiden jäl'ghe. Läz kaikutte škol om arvsanoiden (balloiden) sistemanke, om lopindegzaminoid.

Voib olda toižendoid: keskškol, licei, gimnazii; valdkundaline, privatine; mužikškol, naižškol; čomamahtoiden škol, sportškol, üks'borcuindoiden škol, keliden škol; järgeline, specialine (korrekcine, škol-internat, lapsiden täht tervhudenke röunatud voimusidenke). Kaikutte škol vahvištab ičeze openduzprogramad valdkundaližen i regionaližen standartiden kävutandanke.

Kaikuččes täudes školas oma opendajiden kollektiv, holitajad radnikad, varadirektorad i direktor. Kaik valdkundaližed školad alištudas opendusen territorialižile keskusile (vai ümbrikoile), ned — regionaližile, i lopuks valdkundan openduzministrusele. Školan radon rezul'tat märičese äjil parametroil: opetud lapsiden lugumär, opendusenmär, opendusen lad voden pordoidme (nelländez, semestr, pol'vot, trimestr).

Školanjäl'ghine openduz voib mülütada professionališt opendust (kursad, profškol, kolledž, tehnikum, üläopendusen aluzkundad), professionaližen kvalifikacijan ližadust, tedoopendust (aspirantur, doktorantur).

## Homaičendad

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.* |
# Ezdran kirj

*Ezra kucub Pühäpertin toštmižsauvondale*, saksalaižen Julius Šnorr fon Karol'sfel'd-pirdajan gravür vn 1860 Biblijan pästandas
**Ezdran kirj** (evr.: עֶזְרָא *Ezra*, grek.: Ἒσδρας *Esdras*, latin.: *Esdrae*, ven.: *Книга Ездры*) om evrejan Tanah-biblijan kirj Ktuvim-jagusespäi i hristanuskondan 15. Vanhan Zavetan kirj.

Original om sätud evrejan kelel, 5. voz'sadal EME. Kirj kogoneb kümnes jagusespäi, ühtenzoittas niid kahthe palaha. Tegii om judaizman Ezra-pap'. Om toižid kirjoid, kudambiden tegijaks nimitadas Ezdrad, ned ei mülügoi kanonha.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.* |