# Hindi

**Hindi** (ičeze nimituz हिन्दी *Hindī* [ˈɦin̪d̪iː]) om valdkundkel' Indijas i Fidžiš. Se mülüb indoevropižhe kel'kundha. Om hindustanin kahtes kirjformaspäi (toine om urdu Pakistanas) Britanižen Indijan čihodamižen jäl'ghe vodel 1947. Hindin i urdun paginad oma läz ühtejiččed, voib el'geta niid keskneze, erinend om sanoiden kävutamižes da kirjamištos.

Regulirui organizacii om Indijan ristitresursoiden šingotesen ministrusen Keskuzdirektorat hindi-kelen küzundoiš, sijadase Nju Deliš.

## Geografii

Hindin levigandmižavaruden kart Indijadme da lähižiš valdkundoiš.
Hindi devanagari-kirjamištol om Indijan ohjastusen oficialine kel' ühtes anglijan kelenke. Hindi-kel' om oficialine regionaline kel' 14 Indijan regionas (ühesa štatad pohjoižes da viž nevondištterritorijad) 36 regionaspäi. Hindin toižend (fidžin hindi) om üks' koumes oficialižes kelespäi Fidžiš (ühtes anglijan i fidžin kelidenke). Regionaline vai taholine status om Mavrikijas, Trinidad da Tobagos, Gajanas, Surinamas. Mugažo äi hindi-kelen pagižijoid om Nepalas (8 mln), AÜV:oiš (650 tuh.), Ugandas (100 tuh.), Sures Britanijas (45 tuh.). El'getas standartišt hindid Bangladešas-ki.

Om nell' päivnouzmašt paginad (dialektad) da kuz' päivlaskmašt paginad.

## Pagižijoiden lugu

Pagižijoiden lugu mail'mas om 260 millionad ristitud kuti mamankel' (257 mln — Indijas, dialektoidenke 420 mln vn 2001 rahvahanlugemižen mödhe) da 120 mln kuti toine kel'. Se om nellänz' kel'form kitajan (mandarin-pagin), ispanijan i anglijan keliden jäl'ghe.

## Hindin kirjamišt

Hindi kirjutase devangarin abugida-skriptal. Devanagari (sanskrit: देवनागरी *devanāgarī*, hindin virkand [ˌdeːvˈnɑːɡriː] «jumalakaz lidnalaine kirjkel'») om saudud 8.-12. voz'sadoil meiden erad. Om 11 vokalid da 33 konsonantad devanagariš, kirjutadas huralpäi oiktale.

Devanagari:

| अ | आ | इ | ई | उ | ऊ | ए | ऐ | ओ | औ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| a | ā | i | ī | u | ū | e | ai | o | au |
| क | ख | ख़ | ग | ॻ | ग़ |  | घ |  | ङ |
| [k] | [kʰ] | [x] | [ɡ] | [ɠ] | [ɣ] |  | [ɡʱ] |  | [ŋ] |
| च | छ |  | ज | ॼ | ज़ |  | झ |  | ञ |
| [c] | [cʰ] |  | [ɟ] | [ʄ] | [z] |  | [ɟʱ] |  | [ɲ] |
| ट | ठ |  | ड | ॾ | ड़ |  | ढ | ढ़ | ण |
| [ʈ] | [ʈʰ] |  | [ɖ] | [ɗ] | [ɽ] |  | [ɖʱ] | [ɽʰ] | [ɳ] |
| त | थ |  | द |  | ध |  | न |
| [t] | [tʰ] |  | [d] |  | [dʱ] |  | [n] |
| प | फ | फ़ | ब | ॿ |  | भ |  | म |
| [p] | [pʰ] | [f] | [b] | [ɓ] |  | [bʱ] |  | [m] |
| य | र | ल | व |  |
| [j] | [r] | [l] | [ʋ] |
| श | ष | स | ह |  |
| [ʃ] | [ʂ] | [s] | [h] |  |

## Lugusanad

* **एकek* — üks'
* **दोdo* — kaks'
* **तीनtīn* — koume
* **चारčār* — nell'
* **पांचpāñč* — viž
* **छहčhah* — kuz'
* **सातsāt* — seičeme
* **आठāṭh* — kahesa
* **नौnau* — ühesa
* **दसdas* — kümne
* **बीसbīs* — kaks'kümne
* **तीसtīs* — koumekümne
* **(एक) सौ(ek) sau* — sada
* **हज़ारhazār* — tuha

## Frazad

* नमस्ते! *Namaste!* — Tervhen!
* तुम्हारा नाम क्या है? *Tumhāra nām kä hai?* — Kut sindai kuctas?
* तुम कहाँ से हो? *Tum kahān se ho?* — Kugalaine oled?
* आप कहां रहते हैं? *Aap kahān rahate hain?* — Kus sinä eläd?
* अलविदा! *Alavida!* — Nägemižhesai!
* धन्यवाद *Dhanjavād* — Kitän.

## Homaičendad

## Irdkosketused

* Hindi-Venälaine onlain-vajehnik (*hindi-rusi.com*).