Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Metall

Osmijan kristallad
Alüminijan brusuden päluine
Barii argonan atmosferas
**Metall** (latinan kelen *metallum* sündui amuižgrek.: μεταλλον *metallon*-sanaspäi, molembad znamoitas «kaivuz») om himine element, kudambal om eriližid ičendoid (kacu alemba), nimitadud *metalližikš*.

Nügüd' tetas 97 metallad. Ristitun organizm kogoneb koume procentad metalloišpäi.

Metallad oma levitadud materialad, ristit kävutab paksuid niišpäi ičeze istorijan hätkte instrumentoikš i rahoikš, nügüd'aigan sauvusiden-ki paloikš, azegištos i elektrotehnikas. Ratas metalližid ühthesuladusid, sätas uzid materialid metalloidenke (keramik).

Industrijas sadas metalloiden surid lugumärid tarbhaižiden kaivatusiden löudmižsijišpäi küllästamižtegimiden kal't metallurgižil edheotandoil.

## Harakterižed ičendad

* metalline hošt,
* hüvä elektrovendmahtuz,
* kebnan mehanižen ümbriradmižen voind, ozutesikš, plastižuz,
* korged tiheduz (metallad oma jügedambad tobjimalaz, mi toižed elementad),
* korged suladandlämuz (erindad: artut', gallii da muglmetallad),
* luja lämudenvendmahtuz,
* himižiš reakcijoiš metallad olesketas paksumba endištajin.

## Metalloiden toižendad

* muglmetallad (6),
* muglmametallad (4),
* berillii (Be) i magnii (Mg), ei mülügoi gruppihe,
* päličmänendmetallad (40),
* kebnad metallad (7),
* pol'metallad (vai metalloidad, 7),
* lantanoidad (14) + lantan (La),
* aktinoidad (14) + aktinii (Ac),
* vezinik (H) ozutab metalližid ičendoid märitud arvoimižiš.

## Irdkosketused

* «Metalli»-aiglehtesen lehtpol' Metallurgijan i materialantedon institutan *imet.ac.ru*-saital, Venäman Tedoakademii. (ven.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.* |
# Graffiti

Ispanine graffit*o*, 1605-nz' voz'
Graffiti Vologdas
Tegad (specifižed allekirjutesed) Piteriš.
**Graffiti** (üks'lugu **graffito** i istorižes kontekstas) oma (pirdand)kuvad vai kirjutesed, kudambad oma künstüd, pirdud vai kirjutadud (mustoiden vai mujun abul) seinil. Termin voib sättutoita kaikuččehe aigaha.

Kaidas hamas, graffiti-sanal el'getas nügüd'aigašt čomamahton toižendad — seiniden mujutand irdoil aerozoližen mujun abul, vai muite **sprejart**. Nece graffitin alatip om populärine kaiked mail'madme, hot' jäl'gmäižen aigan se tuleb lanktushe.

## Kacu mugažo

* Kilroy was here
* Irdkudomine

## Homaičendad

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.* |