Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Microsoft Windows

Sisteman logotip vl 2021
**Microsoft Windows** («iknad» anglijan kelespäi) om kompjuterižiden kommertižiden operaciisistemiden heimkund sauptud lähtmižkodanke. Kävutai ohjandab kompjuteral grafižen interfeisan abul. Ezmäine Windows-versii om pästtud vn 1985 20. päiväl kül'mkud. Operaciisisteman jäl'gmäižed versijad oma 11-nomeranke, pästtas niid vn 2021 redukun 5. päiväspäi testvariantoiš.

Eziauguižešti Windows oli operacižen MS-DOS-sisteman ližasauvondaks. Eriline sistem 1990-nziden voziden lopuspäi.

Windows-sistemad radoiba kahesas personaližes kompjuteras ühesaspäi vn 2014 elokus *Net Applications*-resursan andmusiden mödhe.

Personaližen kompjuteran Windows-sisteman nimed (tehmižen järgenduses): 1, 2, 3, 95, 98, 2000, XP, XP Professional, Vista, 7, 8, 10, 11. Internet Explorer-kaclim oli komplektas versijoiš 3.1−8.1, se om kožui 10. versijanke.

## Homaičendad

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.* |
# Pohjoižamerik

Amerikan regionad ÜRO:n mödhe:
     Pohjoižamerik
     Keskuzamerik
     Kariban meren region
     Suviamerik
Pohjoižamerikan sijaduz
**Pohjoižamerik** (angl.: *North America*, franc.: *Amérique du Nord*, isp.: *América del Norte, Norteamérica*, actek.: *Ixachitlān Mictlāmpa*) om kontinent. Se da Suviamerik mülüdas Man kuivha Amerik-palaha. Sijadase pohjoižel i päivlaskmaižel mapoliškoil.

## Ühthižed andmused

Pind lähižidenke saridenke — 24,2 millionad km². Eläjiden lugu — 565 mln (2013).

Kaik 23 valdkundad da 22 rippujad territorijad sijadasoiš Pohjoižamerikas, no niiden keskes vaiše koume oma sured: Kanad, AÜV i Meksik.

Nimitadas kontinentan eläjid da sündnuzid pohjoižamerikalaižikš.

Amerikanistik om disciplin, tedoidab AÜV:oiden (erasti Kanadan-ki) politikad, istorijad, geografijad, oiktusen da ižandusen sistemid, kundad da sen kul'turad.

## Geografii

Pohjoižamerikan fizine kart.
Pohjoižamerikan sariden pind om läz 3,9 mln km², kaikiš suremb niišpäi om Grenland (2,176 mln km²). Sarištod: Kanadan Arktine sarišt, Vest-Indii (Kariban sared, Bagaman sared da tž.), Aleutan sared. Järedad pol'sared: Labrador, Aläsk, Kalifornii, Florid, Jukatan.

Kontinentan päivnouzmaižed randad lainištab Atlantine valdmeri, sen Meksikan laht da Kariban meri, suvipäivlaskmaižed da päivlaskmaižed randad — Tün' valdmeri, pohjoižed randad — Jävaldmeri. Beringan sal'm sijadase Päivnouzmaižen Azijan i Pohjoižamerikan keskes. Panaman röun Kolumbijanke lugetas röunaks Suviamerikanke.

Nened joged oma Pohjoižamerikan znamasižed: Mississipi Missuri-ližajogenke, Makkenzi, Jukon, Ph. Lavrentijan jogi, Rio-Grande, Saskačevan, Arkanzas, Kolumbii, Kolorado i Ogajo. Järedad järved oma Sured järved (Üläjärv, Erinjärv, Guronjärv, Mičiganjärv i Ontarionjärv), Sur' Kondjanjärv, Sur' Orjanjärv, Sur' Solakaz järv, Vinnipeg da Atabask.

Kaikiš korktemb čokkoim om Denali-mägi (enzne Makkinli, 6194 m) AÜV:oiden Aläskas. Kaikiš alahamb čokkoim om Surman alangištos (−86 m) AÜV:oiden suvipäivlaskmas.

## Klimat

Kaik klimatižed vöd oma kontinental päiči ekvatorialižes vönes.

## Homaičendad

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Man kuivad palad da kontinentad** |  |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Afrik | Antarktid | Azii | Avstralii | Evrop | Pohjoižamerik | Suviamerik |

---

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Afroevrazii | Amerik | Evrazii | Valdmerimad |

 |
|  |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Pohjoižamerikan valdkundad** |  |
| Pohjoižamerikan valdkundad Amerikan Ühtenzoittud Valdkundad (AÜV) | Antigua da Barbud | Bagaman Sared | Barbados | Beliz | Dominik | Dominikanine Tazovaldkund | Gonduras | Grenad | Gvatemal | Haiti | Jamaik | Kanad | Kostarik | Kuba | Meksik | Nikaragua | Panam | Sal'vador | Sent Kits da Nevis | Sent Lüsii | Sent Vinsent da Grenadinad | Trinidad da Tobago |
|  |