# Sidnei

**Sidnei
Sydney**| **Flag**  |
| Valdkund
  | Avstralii |
| Eläjiden lugu (2022)
  | 5,297,089 ristitud |
| Pind
 | 12,367,7 km² |
|  |
| Pämez'
  | *eile olmas* |
| Telefonkod
 | +61−2 |
| Aigvö
 | tal'vel UTC+10, kezal UTC+11 |

Lidnan kart (2010)
**Sidnei** (angl.: *Sydney*, virktas ['sidni]) om Avstralijan Uz' Suviuel's-štatan administrativine keskuz. Se om Avstralijan jenaral-gubernatoran i päministran toine olendsija Kanberale ližaks.

Lidn om valdkundan finansiž-kommertine keskuz, Avstralijan KSP:n nelländest tehtas siš. Avstralijan birž (*ASX*), Sidnein fjüčersoiden birž (*SFE*) i Avstralijan Rezervbank sijadasoiš lidnas.

## Istorii

Vn 1788 vilukun 26. päiväl lidnan aluz om pandud. Nece om ezmäine pandud evropalaižil eländpunkt Avstralijas. Lidn om nimitadud Sidnei-lordan oiktastuseks, hän oli Suren Britanijan kolonijoiden ministran sil aigal.

Vl 2000 Sidnei vastsi Kezaližid Olimpižid vändoid.

Sidnein ižandusen päsarakod oma finansad i varmituz, tervhudenkaičend, torguind, turizm (10,3 mln turistoid 2004. vodes). *Smithfield-Wetherill Park Industrial Estate* radab lidnan päivlaskmas i om kaikiš surembiš tegimišton territorijoišpäi Suvižes mapoliškos. Avstralijan nened sured kompanijad saudihe päfateroid lidnas: Caltex Australia (kivivoin samine da ümbriradmine, amerikaižen Chevron-kompanijan alajaguz), Commonwealth Bank, Westpac (banking), Woolworths Group (torguindverkod, valdkundan kaikiš järedamb kompanii radnikoiden lugun mödhe).

## Geografijan andmused

Lidnan sijaduz štatas i valdkundas vn 2005 kartal
Sidnei sijadase valdkundan suvipäivnouzmas, štatan päivnouzmas, seižub Tünen valdmeren suvipäivlaskmaižel randal, kuz' metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel, kahten lahten randpolil: Port-Džekson-laht (pohjoižemb) da Botanine laht (suvemb). Lidnfartaliden pind om 1687 nellikkilometrad. Matkad Kanber-pälidnhasai om 287 km suvipäivlaskmha orhal.

Klimat om valdmeren subtropine neps, päivoikaz päpaloin. Voden keskmäine lämuz om +18,8 C°, tal'vkun-keväz'kun +22,1..+23,5 C°, kezakun-elokun +13,4..+14,5 C°. Ekstremumad oma +2,1 C° (kezaku, heinku) i +45,8 C° (viluku). Kezaaigan minimum om +9,1 C° (tal'vku), tal'vaigan maksimum om +31,3 C° (eloku). Paneb sadegid 1150 mm vodes, enamba voden ezmäižes poles (91..142 mm kus), vähemba sügüz'kus-redukus (63..68 mm kus). Keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 47..62 % vodes läbi. Manrehkaidused da luja ragiž oleldas lidnas.

## Tobmuz

Lidnan ičeohjandusen territorijad (2007)
Lidn jagase 38 nimitadud territorijaks ičeohjandusenke (angl.: *LGA, local government area*), muga kaik štat-ki. Ned oma erigoittud municipalitetoikš, kaikuččes sijaline nevondkund om (üks'lugu angl.: *council*) i sijaline ohjastuz (*local government*) ičeze pämehenke (meranke). Kaik rahvaz valičeb nevondkundoiden ühtnijoid. Ümbrikod alajagasoiš suburbijoikš (angl.: *suburb* «ezilidn»).

Ei olend tobmuden ühthišt organad lidnas nikonz. Lidnan Sidnei-territorijan mer (*Lord Mayor of Sydney*) voib olda kaiken lidnan edestajan erasiš-se ceremonialižiš statjoiš (oz., Olimpižiden vändoiden aigan). Sikš ku štatan ristitišton kaks' koumandest eläb lidnas, ka štatan tobmuz valatoitab Sidnein elod znamasižešti.

## Eläjad

Vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 4,627,345 ristitud, heišpäi 42,5 % oma sündnuded verhiže maihe. Vl 2015 lidnan ristitišt oli 4,921,000 eläjad. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.

Religijan mödhe (vl 2006) 50,5 % oma hristanuskojad (katolikad i anglikanilaižed tobjimalaz), 14,1 % — religijatomad, 10,4 % — religijan ozutandata, 4,4 % — islaman uskojad, 3,7 % — buddizman polenpidajad, 1,7 % — induizman uskojad, 0,9 % — judaizman uskojad.

## Transport

Suren Sidnein transportkart (2018)
Elektrojonused (306 stancijad ezilidnoidenke, 2080 km raudted, 270 mln passažiroid vodes, om manalaižid keskustoid Sitiš i lidnan päivnouzmas), avtobusad, tramvain jono (vspäi 1997, 13 km raudted, 23 seižutest), metropoliten, taksid da ehtatimed oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes. Metro radab vn 2019 semendkuspäi (üks'jäine jono 21 stancijanke, 52 km raudted), kahtenz' jono om sauvomižes i radaškandeb vodel 2030, linneb 66 km ted. Monorel's 3,6 km pitte radoi vozil 1988−2013, demontiruihe sidä.

Kaik kahesa kiruhted augotasoiš lidnas i lähttas radialižikš, 110-kilometrine ümbärte ühtenzoitab niid (angl.: *Sydney Orbital Network*).

Rahvahidenkeskeine civiline *Sidnei*-lendimport Kingsford-Smit-aviatoran nimed (*SYD / YSSY*, 44,4 mln passažiroid vl 2019) om kaikiš suremb valdkundas, sijadase kahesa kilometrad suvhe lidnan azjaližes keskusespäi Botanižen lahten pohjoižrandal. Sišpäi tehtas reisid Azijan lähižihe maihe, Udhe Zelandijha, AÜV:oihe da Sur'he Britanijha, mugažo Avstralijadme.

## Galerei

* Sidnein municipalitetan tobmuden sauvuz (*Sydney Town Hall*, viluku 2006)
* Marija-neiččen kafedraline päjumalanpert' (katoline, nügüdläine om saudud vll 1868−2000), nägu vn 2008 keväz'kus
* Sidnein universitetan ühthine nägu (ezimal) vn 2014 uhokus
* Sidnein tehnologine universitet (eloku 2019)
* Rahvahidenkeskeine *Sidnei*-lendimport Kingsford-Smitan nimed sen terminaloidenke 1,2 i 3 (vauktad sauvused), keväz'ku 2016
* Sidnein Keskuzline päraudtestancii (*Central railway station* vai *Sydney Terminal*), eloku 2017
* Sidnein nägu Man kaimdajaspäi vl 2001

## Sebruzlidnad

Sidneil om kuz' sebruzlidnad:

* Italii Florencii, Italii (vspäi 1986)
* Kitai Guančžou, Kitai (1986)
* Japonii Nagoi, Japonii (1980)
* Sur' Britanii Portsmut, Sur' Britanii (1984)
* AÜV San Francisko, Kalifornii, AÜV (1968)
* Uz' Zelandii Vellington, Uz' Zelandii (1982)

## Homaičendad

## Irdkosketused

* Sidnei-lidnan oficialine sait (*cityofsydney.nsw.gov.au*). (angl.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Avstralijan štatad da territorijad i niiden administrativižed keskused** |  |
| Štatad | Kvinslend (Brisben) | Päivlaskmaine Avstralii (Pert) | Suviavstralii (Adelaid) | Tasmanii (Hobart) | Uz' Suviuel's (Sidnei) | Viktorii (Mel'burn) |
| Territorijad | Avstralijan pälidnan territorii (Kanber) | Džervis Bei territorii (Džervis Bei)| Pohjoine territorii (Darvin) |
|  |