# Vatikan

**Vatikan
Status Civitatis Vaticanae (latin.)
Stato della Città del Vaticano (ital.)**|  **Flag**  |  **Valdkundznam**  |
| Eläjiden lugu (2024)
  | 882 ristitud |
| Pind
 | 0,44 km² |
|  |
| Kel'
 | latinan, italijan |
| Valdkundan pämez'
  | Francisk (Rimalaine papa) |
| Päministr
  | Pjetro Parolin |
| Religii
 | hristanuskond |
| Valüt
  | evro (€) (EUR) |
| Internet-domen
  | .va |
| Telefonkod
 | +379, +39−06−698 |
| Aigvö
 | tal'vel UTC+1, kezal UTC+2 |

**Vatikan** (latin.: *Status Civitatis Vaticanae*, oficialine virkand [ˈstatus tʃiviˈtatis vatiˈkane], klassine [ˈstatʊs kiːwɪˈtaːtɪs waːtɪˈkaːnae̯], ital.: *Stato della Città del Vaticano* [ˈstaːto della tʃitˈta ddel vatiˈkaːno]) — valdkund da lidn Evropan suves. Se om associacijoiš Italijanke.

Iče ičeleze pälidn, se om anklav Riman südäimes. Vatikan om kaikiš penemb ripmatoi valdkund Mas. Verazmaižed sur'oigenduzkundad sijadasoiš Riman territorijal.

## Istorii

Vn 1929 11. päiväl uhokud Vatikan sai ripmatomut Italijaspäi.

## Geografijan andmused

Vatikanan kart (1929)
Vatikan om röunoiš kaikiš polišpäi Italijanke, mavaldkundröunan piduz om 3,2 kilometrad.

Vatikan sijadase Vatikanan kukhal Riman lodehližes palas. Severz'-se sadoid metrid om Tibr-joghesai.

## Politine sistem

Rimalaižen papan ištundsija — Vatikanan Pühäištmen *Palazzo Apostolico* («Apostolan pert'kulu»), reduku 2008
Ohjandusen form om absolütine teokratine monarhii. Papa om katoližen jumalankodikundan tobmuden koumen sarakon pä i lopuline instancii. Kardinalad valitas papad hänen elon pitte strokuks. Nügüdläine valdkundan pämez' om Francisk-papa (266. lugul), valitihe händast vn 2013 13. päiväl keväz'kud.

Vatikanan ohjastuz om Rimalaine Kurii (latin. i ital.: *Curia Romana*). Pjetro Parolin om valdkundan sekretarikš (59nz' lugul) vn 2013 redukun 15. päiväspäi.

## Eläjad

Vl 2013 valdkundan eläjiden lugu oli 839 ristitud, vl 2017 — 1000 ristitud. Läz koumed tuhad Italijan rahvahanikoid ratas Vatikanas päivän aigan.

Person sab rahvahanikust radnikoičendan taguiči jumalankodikundha näht i kadotab sidä radon Vatikanas lopun jäl'ghe. Ristit ei voi sada rahvahanikust sündundan Vatikanha tagut. Kadonu Vatikanan rahvahanikuz vajehtase Italijan rahvahanikushe ku ei tošt rahvahanikust, vn 1929 kožundkirjutesen Italijanke mödhe.

## Ižanduz

Ižanduz om kommertižetoi planan alusel. Se šingotase katolikoiden andaks rahatomižil i turizmal (suveniriden, počtmarkoiden i Vatikanan evrorahuziden mönd, maksline tulend muzejihe), kirjoiden pästandal, uniforman omblendal, mozaikan tehmižel. Ičeze varaelektrostancii om valdkundas, kävutadas päiväiželektropanelid. Vatikanan bank om olmas vspäi 1942, se nimitase «Religijan azjoiden institut» (*IOR*, latin.: *Institutum pro Operibus Religionis*, ital.: *Istituto per le Opere di Religione*).

Vl 2013 büdžetan tulendad oliba 315 mln, mänetused — 348 mln (KTO:n andmused, US$ ekvivalentas).

## Homaičendad

## Irdkosketused

* Vatikan-valdkundan oficialine sait (*vaticanstate.va*). (ital.) (angl.) (saks.) (isp.) (fr.)
* Pühän Valdištmen oficialine sait (*vatican.va*). (latin.) (ital.) (angl.) (saks.) (isp.) (fr.) (port.) (arab.) (kit.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Evropan valdkundad** |  |
| Evropan valdkundad Alamad | Albanii | Andorr | Armenii1 | Azerbaidžan1 | Avstrii | Bel'gii | Bolgarii | Bosnii da Gercegovin | Čehanma | Danii | Estinma | Francii | Grekanma | Gruzii1 | Horvatii | Irlandii | Islandii | Ispanii | Italii | Kazahstan1 | Kipr1 | Latvii | Lihtenštein | Litvanma | Lüksemburg | Mad'jaranma | Mal't | Moldov | Monako | Mustmägi | Norvegii | Pohjoižmakedonii | Pol'šanma | Portugalii | Ročinma | Romanii | San Marino | Saksanma | Serbii | Slovakii | Slovenii | Suomenma | Sur' Britanii | Šveicarii | Turkanma1 | Ukrain | Vatikan | Vaugedvenäma | Venäma1 |
|

---

1 Om Azijas mugažo. |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Evropan pälidnad** |  |
| Afinad | Amsterdam | Andorr la Vel'j | Baku | Belgrad | Berlin | Bern | Bratislav | Brüssel' | Budapešt | Buharest | Dublin | Hel'sinki | Jerevan | Kijev | Kišinöv | Kopenhagen | Lissabon | London | Lüblän | Lüksemburg-lidn | Madrid | Minsk | Monako-lidn | Moskv | Nikosii | Oslo | Pariž | Podgoric | Prag | Reikjavik | Rig | Rim | San Marino-lidn | Sarajevo | Skopje | Sofii | Stokhol'm | Zagreb | Tallidn | Tbilis | Tiran-lidn | Vaduc | Vallett | Varšav | Vatikan | Ven | Vil'nüs |
|  |