# Toine mail'man soda

Valdkundad ühtnemižen mödhe toižes mail'man sodas:
           antigitlerine koalicii
     «värtmuden mad» da niihe ühtnenuded
     neitraližed valdkundad
**Toine mail'man soda** (1. sügüz'ku 1939 — 2. sügüz'ku 1945) oli soda kahten mail'man sodapolitižiden koalicijoiden keskes.

## Ühthižed andmused

Kuz'vozne soda linni kaikiš surembaks azekhaks konfliktaks ristitkundan istorijas. 62 valdkundad ühtniba sihe, sil pordol kaik oli 73 valdkundad mail'mas (Mašurun ristitišton nell' videndest). Sodategendad oliba koumen kontinentan territorijoil (Evrop, Azii i Afrik) da kaikiden valdmeriden veziš. Se om üks'jäine konflikt, kus atomazegišt oli kävutadud.

Kaks' koalicijad kogotihe: «värtmuden mad» (Saksanma, Italii, Japonii rippujiden valdkundoidenke) da niihe ühtnenuded i antigitlerine koalicii (päühtnijad — Sur' Britanii ičeze dominionidenke, NSTÜ, AÜV, Francii, Kitai).

## Sodan süd

Linniba sodan süikš:

* vn 1919 Versalin kožundaktan jügedad arvoimižed Saksanman täht;
* nacional-socialistižed meletused i A. Gitleran politik;
* Italijan i Japonijan politik;
* Versaliž-Vašingtonižen sisteman jäl'gused;
* mail'man ekonomine krizis.

## Valdkundoiden ühtnendan sodha datad

| Ken tedoti sodan | Kelle tedotihe sodad | Dat |
| --- | --- | --- |
| Saksanma | Pol'šanma Pol'šanma | 1. sügüz'ku 1939 |
| Slovakii | Pol'šanma Pol'šanma | 1. sügüz'ku 1939 |
| Sur' Britanii Sur' Britanii | Saksanma | 3. sügüz'ku 1939 |
| Francii Francii | Saksanma | 3. sügüz'ku 1939 |
| Avstralii Avstralii | Saksanma | 3. sügüz'ku 1939 |
| Uz' Zelandii Uz' Zelandii | Saksanma | 3. sügüz'ku 1939 |
| Britanine Indii | Saksanma | 3. sügüz'ku 1939 |
| Suviafrikan Ühtištuz | Saksanma | 6. sügüz'ku 1939 |
| Kanad | Saksanma | 10. sügüz'ku 1939 |
| Italii | Sur' Britanii Sur' Britanii | 10. kezaku 1940 |
| Saksanma | NSTÜ | 22. kezaku 1941 |
| Italii | NSTÜ | 22. kezaku 1941 |
| Romanii Romanii | NSTÜ | 22. kezaku 1941 |
| Slovakii | NSTÜ | 23. kezaku 1941 |
| Suomenma Suomenma | NSTÜ | 26. kezaku 1941 |
| Mad'jaranma | NSTÜ | 27. kezaku 1941 |
| AÜV | Japonii Japonii | 8. tal'vku 1941 |
| Sur' Britanii Sur' Britanii | Japonii Japonii | 8. tal'vku 1941 |
| Saksanma | AÜV | 11. tal'vku 1941 |
| Italii | AÜV | 11. tal'vku 1941 |
| NSTÜ | Japonii Japonii | 8. eloku 1945 |

## Sodan kaikiš znamasižed aigtegod

* Lond Pörl-Harborha
* Stalingradan tora
* Tankoiden tora Kurskan ümbrištos
* Amerikaižiden, kanadižiden i britanižiden sodavägiden tulend Normandijan randha
* Berlinan šturm
* Atombomban poukahtuz Nagasakin päl

## Jäl'gused

Sodan lopmižiden keskes:

* antigitlerižen koalicijan vägestuz i mail'man uz' jago;
* ÜRO:n alusenpanend Nacijoiden Ühtnendan sijas;
* fašizman i nacizman ideologijoiden kel'dand i hondostuz.

## Kacu mugažo

* Tal'vsoda
* Ezmäine mail'man soda

## Homaičendad

## Irdkosketused

* Voinal polttud lapsteaig (*pala novellaspäi pohjoižvepsän paginal*) // Vepsän kelen korpus. — #696.

## Edesine lugemine

* Abramov N. *Kalliž praznik — Vägestusen päiv* //Kodima. — 2009. — # 5.
* Smolina L. *Eläbad muštlotesed voinan polhe* (Polina L'ovkinan polhe) //Kodima. — 2009. — # 5.
* Baburova G. *Ičeze hengen lahjoičeb ristituile* (Polina L'ovkinan polhe) //Kodima. — 2010. — # 4.
* Абрамов Н. *От Карелии до Берлина* (Efim Pavlovan polhe) //Kodima. — 2010. — # 5. (ven.)
* Пасюкова С. *Несостоявшееся детство* (Lidija Borisovan polhe) //Kodima. — 2010. — # 5. (ven.)
* Георгиевский О. *Танкист из бригады прорыва* (Irina Kondrašovan johtutesed) //Kodima. — 2012. — # 5. (ven.)
* Sotnikova I. *Henges eläba johtutesed* (Anna Gorbačovan polhe) //Kodima. — 2015. — # 4. — Lp. 5.