Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1982

**1982 (tuha ühesasadad kahesakümne kahtenz') voz'** — järgeline voz', kudamb augotihe videnz'päiväl grigorianižen kalendarin mödhe.

## Sündnuded

* 24. sulaku — Kelli Klarkson, amerikalaine pajatai.
* 3. kezaku — Jelena Isinbajeva, om venämalaine sportnik.
* 21. kezaku — Uil'jam-princ.
* 18. heinku — Prijanka Čopra-Džonas, indijalaine aktris, pajatai, fotomodel, TV-vedai da Miss Mail'm 2000.
* 24. heinku — Anna Pekuin, kanadalaiž-uz'zelandijalaine aktris.
* 9. eloku — Ekaterina Samucevič, venämalaine pankmuzikant.
* 28. sügüz'ku — Ranbir Kapur, indijalaine akt'or.
* 27. kül'mku — Aleksandr Keržakov, futbolist.
* 29. kül'mku — Lukas Blek, amerikalaine akt'or.

## Kolnuded

* 28. semendku — Romi Šnaider.
* 9. reduku — Anna Freid, britanijalaine psiholog i psihoanalitik avstriženke augotižlibundanke.
* 25. eloku — Anna German, pol'šanmalaine pajatai da aktris.
* 29. eloku — Ingrid Bergman.
* 14. sügüz'ku — Greis Kelli.
* 10. kül'mku — Leonid Brežnev, NSTÜ:n faktine ohjandai vozil 1964-1982, valdkundan i politikan šingotai.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.* |
# Religii

Religijan simvolad
**Religii** (latin.: *religare* «ühtenzoitta») om tuntken eriline form, uskojiden organizuidud kumardelend ühtele Jumalale vai sen enamba. Religijan tärtuz mülütab ičtazvedandan morališt normad, veroiden sistemad, kul'tan tegendoid, ristituiden organizacijoid (jumalankodikund, umm, sangh, religijankund).

Nened tärtused oma znamasižed religiozižes kacundas: hüvüz i pahuz, tozihengeližuz, elon met i hama. Religii vai pidand sihe (religijatomuz, ateizm) oma mail'mannägendan kaikiš enamb levitadud formad kaikiš valdkundoiš.

Jagadas uskojid konfessijoikš.

Mail'manreligijoiden kacegiden alused oma kirjutadud ristituil pühätekstoikš. Kaikuččen religijan polenpidajad oma uskotoittud, miše ned tekstad oliba diktuidud da ozutadud Ülähäižel (jumaloil), vai oliba kirjutadud vauktustadud religijal pühämehil, tedajil mehil, suril opendajil kaikiš korktembas hengeližes olendas.

## Funkcijad

* *Regulativine.* Religii formiruib individoiden i socialižiden joukuiden ičtazvedandad, paneb märitud ramuzid ristitun jodjuden täht.
* *Mail'mannägendan.* Religii formiruib mail'man kuvan i ozutab ristitun sijad siš, mugažo kal'huziden sistemad.
* *Kompensatorine.* Religii abutab ristitule eläda läbi socialižes i psihologižes kingiteses, tüništab, tob kebnenzoitust.
* *Kommunikativine.* Religii sadab uskojiden besedoičendad religiozižen kundan vai organizacijan ramuziš.
* *Integrirui.* Religii voib olda ristitkundan integracijan i socialižen stabiližusen faktoraks, ku se om ühtenzoittud ühthižel uskol. No religii voib olda erigoičendan vägevaks süks, valdkundoidenkeskeižed i rahvahanikoiden sodad mäniba religijan erazvuiččiden kacegiden tagut.
* *Kul'turine.* Religii abutab socialižen i kul'turižen jäl'gusen kaičendale da šingotesele, sen aigan iče-ki om ristitun kul'turan palatomaks palaks.

## Struktur

Erištadas nenid komponentoid religijan strukturas:

* *religiozine tunde*, se voib olda järgeližeks (personaližed kosketused) i konceptualižeks (openduz Jumalas, elonmahton ohjandimed i m.e.);
* *religiozine radmine*, se jagase kul'tižeks i kul'tanirdaližeks;
* *religiozižed kesksidod* (kul'tižed i kul'tanirdaližed);
* *religiozižed organizacijad*.

## Homaičendad

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.* |
# Britanine imperii

**Britanine imperii
British Empire**| Tehtud
  | 1497 |
| Hajenu
  | 1997 |
|  **Valdkundznam**  |  **Flag**  |
|  |
| Pälidn
 | London |
| Eläjiden lugu (1922)
  | 480 mln ristitud |
| Pind
 | 31 878 965 km² |
| Kel'
 | anglijan |
| Ohjanduzform
 | konstitucine monarhii |
| Pämehen titul
  | monarh (kunigaz / kunigaznaine) |
| Jäl'gmäine pämez'
  | Elizavet Toine |
| Religii
 | hristanuskond, induizm, islam |
| Valüt
  | sterlingiden funt (GBP. £)

  |
| Aigvö
 | *kaik* |

Britanine imperii vl 1921 om ozutadud rusttal mujul.
**Britanine imperii** vai **Britanijan imperii** (angl.: *British Empire*) oli kolonialine valdkund vižsadad vot (1497−1997). Se oli üks' kaikiš järedambišpäi ristitkundan istorijas, oli olmas kaikil kontinentil.

Imperii oli kaikiš suremb 1920−1930-nzil vozil, sen pind da ristitišt saiba nelländest kaikes maspäi. Erazvuiččen aigan Afrikan i Valdmerimaiden äjad mad, AÜV, Avstralii, Indii, Pakistan, Bangladeš, Kanad oliba Britanižen imperijan palaks. Vn 1997 heinkuspäi andoihe Honkong Kitaile, sen jäl'ghe pened sared mail'madme da sodameribazad jäiba Suren Britanijan palaks Kunigahusele ližaks. Nügüd' enččiden kolonijoiden enambuz mülüb Nacijoiden Ühtištushe.

Om äi jäl'gusid imperijan olendaspäi:

* anglijan kelen dominiruind mail'mas, anglosaksalaižiden parembuz AÜV:oiš;
* enččiden kolonijoiden ižandusen kävutand odvan torhuden samižhe tobjimalaz;
* territorialižed ridad enččiš kolonijoiš, sikš miše röunad i valdkundad ei sätkoi etnižidenke territorijoidenke;
* erasiš maiš jäiba: britanine (*imperijan*) märičendühtnikoiden sistem, hurapol'ne telikund, sportan britanižed toižendad (kriket, regbi, gol'f), anglijalaine oiktuzsistem.

## Homaičendad

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.* |
# Terminator (fil'm)

**Terminator
The Terminator**| Režissör
  | Džeims Kemeron |
| Scenarii
  | Džeims Kemeron, Geil En Hörd, Uil'jam Višer-noremb |
| Aktörad
  | Arnold Švarcenegger Maikl Bin Linda Hemilton Lens Henriksen |
| Muzikankirjutai
  | Bred Fidel' |
| Operator
  | Adam Grinberg |
| Žanr
  | torafil'm |
| Kompanii
  | Orion Pictures |
| Voz'
  | 1984. |
| Piduz
  | 107 minutad |
| Valdkund
  | AÜV AÜV |
| Kel'
  | anglijan |
| Büdžet
  | 6,4 mln US$ |
| Salhed
  | 78,3 mln US$ |
| Jäl'ghine fil'm
  | Terminator 2: Sudindpäiv |
| IMDb
 | **ID 0088247** |

**«Terminator»** (angl.: *The Terminator*) om vn 1984 amerikaine torafil'm tedoližen fantastikan žanras. Sai vn 1985 «Saturn»-kinopremijad kut männuden voden parahim tedoliž-fantastine fil'm, sen scenarii i grim oliba tundištadud voden parahimikš mugažo.

Režissör — Džeims Kemeron.

## Süžet

Süžetan keskuses om saldatan i robotan-terminatoran vastustelend, hö tuliba vodhe 1984 postapokaliptižes 2029. vodespäi. Terminatoran met om rikta Sara Konnor-neidišt, hänen ei sündnu völ poig oti vägestust ristitkundan sodas mašinoid vaste naceižes tulebas aigas. Kail Riz-saldat armastab Sarad i naprib telustada terminatorale.

Robotan «I'll be back»-virkeh (*Linnen pördunu*) mülüb kaikiš tetabiden kinocitatoiden luguhu, terminator sanui sidä edel policijan tarhan murendust avtol. Švarcenegger da toižed akt'orad toštiba virkeht toižiš fil'miš sen jäl'ghe.

## Rolid

* *Terminator* — Arnold Švarcenegger
* *Kail Riz* — Maikl Bin
* *Sara Konnor* — Linda Hemilton
* *Ed Treksler*, policijan leitnant — Pol Uinfild
* *Hel Vukovič*, detektiv — Lens Henriksen
* *Piter Zil'berman*, policijan lekar'-psihiatr — Erl Boen
* *Džindžer Ventura*, Saran neižne-sebranik — Bess Motta

## Homaičendad

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.* |
# Mikki Maus

Mikki Mausan i Minni Mausan kostümad da hiren profil' Honkongan Disneilendas, Kitai
**Mikki Maus** (angl.: *Mickey Mouse*) om mul'tiplikacine melestehtud personaž, mehenvuitte hirut, Uolt Disnein studijan üks' simvoloišpäi. Ezmäine ozutez ekranoil tegihe vn 1928 18. päiväl kül'mkud.

Mikki-hirudel om äiluguižid heimolaižid: Maks-tat, Meri-mam, Maik-däd' (Maksan veik), Mark-ded, Mija-bab, noremb Morti-vell', vanhemb Osval'd-vellindam, dvojurodnii noremb Milton-vell', plemännikad (Maikl, Mailo, Morti, Fredi), Minni-sebranik vai mel'heine, Pluto-koir.

Mikki-hirut sündui vl 1928 kuti satusekahan Osval'd-kodijänišan vajehtuz, Uolt Disnei jäi Osval'dan avtoroiktusita. Disnein Ab Aiverks-kompanjon pirdi ezmäižid lühüdpiduzližid mul'tfil'mid Mikkinke. Personažan populärižuz libui aigan mändes, i Mikki Maus ozutaškanzihe täuz'piduzližiš mul'tfil'miš, televizijas, komiksoiš i kaluiden pindoil.

## Homaičendad

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.* |