# Kolumbus (Ogajo)

**Kolumbus
Columbus**|  **Lidnanznam**  |  **Flag**  |
| Valdkund
  | Amerikan Ühtenzoittud Valdkundad |
| Eläjiden lugu (2023)
  | 913,175 ristitud |
| Pind
 | 586,0 km² |
|  |
| Pämez'
  | Endrü Ginter (viluku 2016—, *Andrew J. Ginther*) |
| Telefonkod
 | +1−614, +1−380, +1−740 |
| Aigvö
 | tal'vel UTC−5, kezal UTC−4 |

 *Sil sanal voib olda toižid znamoičendoid; miše nähta niid, tulgat tänna.*

Kolumbusan transportine kart (2014)
**Kolumbus** (angl.: *Columbus* [kəˈlʌmbəs]) om lidn AÜV:oiden päivnouzmas. Se om Ogajo-štatan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn, 14nz' surtte valdkundas eläjiden lugun mödhe. Lidn om Franklin-ümbrikon administrativižeks keskuseks mugažo.

## Istorii

Eländpunktan aluz om pandud vl 1812 kut štatan uz' administrativine pälidn sen keskuzpalas. Kolumbus sai lidnan (angl. *city*) statusad vl 1836. Om nimitadud Hristofor Kolumb-merimatkadajan kanzannimen latinižen versijan mödhe. Vodele 1857 saudihe štatan Kapitolijad. Lidn eli läbi znamasižes sur'vedes vn 1913 keväz'kus.

Kolumbus šingotase aviasauvomižel, elektronikan i energetižen mašiništon tehmižel (American Electric Power-korporacijan päfater), sömtegimištol, tekstiližel sarakol (Limited Brands-kompanii), bankoil i varmitusen kompanijoil (Nationwide Mutual Insurance Company), mugažo pästtas terasen toižendoid i produkcijad armijan täht. Toižiden järedoiden kompanijoiden päfaterad oma saudud lidnas vai läz sidä: Momentive Specialty Chemicals (plastikad), Big Lots (torguind), Cardinal Health (zelläd).

## Geografijan andmused

Lidnan sijaduz Franklin-ümbrikos (2012)
Lidn sijadase štatan keskuzpalas, Sajoto-jogen randoil (angl.: *Scioto River* 372 km pitte, Ogajon oiged ližajogi), 241 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Olentangi-jogi (angl. *Olentangy River* 156 km pitte) lankteb Sajotho huralpäi lidnan keskuses. Kolumbusan ühthine pind om 586 km², sidä kesken kuivma 570,82 km², vezi 15,18 km².

Klimat om ven kontinentaline subtropižen röunal. Keza om päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz. Voden keskmäine lämuz om +11,9 C°, kezakun-elokun +22,2..+24,1 C°, tal'vkun-uhokun −1,3..+1,4 C°. Ekstremumad oma −30 C° (viluku) i +41 C° (heinku). Kezaaigan minimum om +2 C°, tal'vaigan maksimum om +26 C°. Ei voi panda halad kezakus-elokus vaiše. Paneb sadegid 1056 mm vodes, enamba keväz'kus-elokus (92..119 mm kus), vähemba uhokus (61 mm). Paneb lunt 72 sm tal'ven 28 päiväs, enamba vilukus i uhokus, sen aigan lumikatken korktuz sase 10..11 santimetrhasai. Keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 63..74 % röunoiš voden aigan.

## Tobmuz

Lidnan valičendümbrikod (2023)
Lidn jagase ühesaks nomeruidud valičendümbrikoks (*District 1..9*). Lidnan nevondkund (*Columbus City Council*) kogoneb ühesas ühtnijaspäi, valičendümbrikoiden lugun mödhe. Nevondkundan viž ühtnijad valičesoiš nelläks vodeks, nell' — kahteks vodeks.

Kolumbusan radonoigendajan tobmuden pämez' om mer (angl.: *Mayor of Columbus*). Valitas händast nelläks vodeks, strokuiden lugu ei ole röunatud. Edeline mer om Maikl Koleman (*Michael B. Coleman*, viluku 2000 — tal'vku 2015).

## Eläjad

Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 787 033 ristitud, vn 2020 — 905 748 ristitud. Kaik 892 533 ristitud elihe lidnas 577,85 km² pindal vl 2018. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Läz 2,1 mln ristituid oli kaikes lidnaglomeracijas vl 2020, se om kahtenz' surtte Ogajos i 32. surtte AÜV:oiš.

Augotižlibundan mödhe (lidnan eläjad vl 2020): evropalaižed — 51,97 % (ispanijalaižita), afroamerikalaižed — 28,32 %, latinamerikalaižed i ispanijalaižed — 7,75 %, azijalaižed — 6,18 %, valdmerimalaižed — 0,04 %, indejalaižed — 0,18 %, segoitadud augotižlibundanke — 4,98 %, toiženke augotižlibundanke — 0,59 %.

## Transport

Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas, mugažo velosipediden i elektroskuteriden kortoman kompanijad. Passažirine raudtelikund tuli lophu vl 1977.

Rahvahidenkeskeine civiline *Džon Glenn Kolumbus*-lendimport (*CMH / KCMH*, 8,6 mln passažiroid vl 2019) sijadase kümnes kilometras päivnouzmha-pohjoižpäivnouzmha lidnan azjaližes keskusespäi. Tehtas passažirreisid AÜV:oiden äjihe järedoihe lidnoihe i Torontoho, om sezonreisid Kankunha (Meksik). Jügureisid oma irregulärižed. Toine rahvahidenkeskeine soda- da civiline *Rikenbaker*-lendimport (*LCK / KLCK*, angl.: *Rickenbacker*) om saudud 16 km suvhe lidnan keskusespäi, holitab jügureisid Evrazijan maihe i radab armijan täht, lidnan varalendimport.

## Galerei

* Lidnan tobmuden sauvuz (2020)
* Pühän Josifan kafedraline päjumalanpert', vn 2021 nägu (riman katoline, om saudud vll 1866−1878)
* Lidnan azjaline keskuz vl 2015
* *American Electric Power*-kompanijan päfater vl 2017
* *Huntington Center*-ofissauvuz vl 2019
* Tedoline *Center of Science and Industry*-muzei lidnan keskuzpalas (lüh. *COSI* [ˈkoʊsaɪ], 2020)
* Lapsiden läzundkodi (2013, *Nationwide Children's Hospital*)
* Rahvahidenkeskeine *Džon Glenn Kolumbus*-lendimport vl 2016

## Homaičendad

## Irdkosketused

* Lidnan oficialine sait (*columbus.gov*). (angl.)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **AÜV:oiden järedad lidnad** |  |
| Enamba 3 mln. eläjid | Los Andželes | Nju Jork |
| 1—3 mln. eläjid | Čikago | Dallas | Filadel'fii | Finiks | Hjuston | San Antonio | San Diego | San Hose |
| 750 tuh. eläjid — 1 mln. | Džeksonvill | Fort Uert | Indianapolis | Kolumbus | Ostin | San Francisko | Šarlott |
| Enamba 500 tuh. eläjid | Al'bukerke | Baltimor | Boston | Denver | Detroit | El' Paso | Fresno | Las Vegas | Luisvill | Memfis | Miluoki | Našvill | Oklahoma Siti | Portlend | Sakramento | Sietl | Tuson | Vašington |
|  |