# Ojeto astronòmego

Universo oservàbiłe iłustrasion logarìtmega. I prinsipałi ojeti cełesti oservai da l'astronomia i ga ła targheta.
Un **ojeto cełeste** (dal latin *caelum*: sieło o ceło) o **ojeto astronòmego** el ze un'entità fìzega naturałe, un'asociasion o na strutura ła cuała ezistensa inte l'universo oservàbiłe ła ze sta confermada da łe atuałi conosense sientìfeghe.

De łe volte par l'isteso conceto se dopara anca ła dision "**corpo cełeste**", anca se in zenere se preferise el tèrmano "corpo" cuando se se referise a na strutura unitària tegnesta insieme da ła forsa de gravità (o da ła forsa ełetromagnètega) cofà inte el cazo de asteròidi, satèłiti naturałi, pianeti e stełe.

I ojeti cełesti i ze struture ligae gravitasionalmente che łe ze asociae a na pozision inte el spàsio, ma łe połe constar de sìngułi ojeti o corpi. Sti ojeti i va da sìngułi pianeti, cùmułi stełari, nebułoze o intiere gałàsie. Le gałàsie a so volta łe ze ordenae in na strutura zeràrchega de l'universo, che ła include cùmułi e superamasi de gałàsie oncor-pì organizai in grandi fiłamenti, łe struture pì estendeste atualmente conoseste.

Na cometa ła połe vegner descrivesta cofà un corpo cełeste, se se referìsimo solché inte al so nùcleo jasà e a łe pólvari, o mejo cofà "ojeto" cuando ła se consìdera inte el so insieme includindo el nùcleo, ła cioma e ła coa.

Racuanti ojeti cełesti, cofà Temi e Neith, i ze considerai, a ła vedesta de łe ùlteme descuerte sientìfeghe, totalmente inezistenti. In altri cazi, cofà par Pluton e Cèrere, ła ze sta stabiłia na clasifegasion difarente da cueła adotada precedentemente.

## Clasifegasion dei ojeti cełesti

De sevente ghe ze na clasifegasion in schema de łe prinsipałi categorie de ojeti astronòmeghi conosesti. I ze par de pì stai reportai anca i prinsipałi corpi cełesti del Sistema sołare.

| Sistema sołare | Ojeti Extrasołari |
| --- | --- |
| Ojeti sénpleghi | Ojeti conponesti | Ojeti estendesti |
| * Sołe
* Pianeti
	+ Mercùrio
	+ Vènere
	+ Tera
		- Luna
	+ Marte
		- Fobos
		- Deimos
	+ Zove
		- Satèłiti
	+ Saturno
		- Satèłiti
	+ Uran
		- Satèłiti
	+ Netun
		- Satèłiti
* Pianeti nani
	+ Pluton
		- Satèłiti
	+ Eris
		- Disnomia
	+ Cèrere
	+ Makemake
	+ Haumea
* Asteròidi
	+ *Vulcanòidi*
	+ Apohele
	+ Asteròidi near-Earth
		- Arjuna
		- Aten
		- Apollo
		- Amor
	+ Mars-crosser
	+ Fasa principale
		- Hungaria
		- Focea
		- Nysa
		- Alinda
		- Hilda
		- Pallas
		- Maria
		- Koronis
		- Eos
		- Themis
		- Griqua
		- Cybeles
		- Thule
	+ Asteròidi Trojani
		- Asteròidi trojani de Marte
		- Asteròidi trojani de Zove
		- Asteròidi trojani de Netun
	+ Damoclòidi
	+ Sentàuri
* Ojeti transnetuniani
	+ Fasa de Kuiper
		- Cubewani
		- Plutini
		- Twotin
	+ Ojeti del disco difondesto
		- Sedna
* Comete
	+ Comete Periòdeghe
	+ Comete no periòdeghe
	+ Comete perdeste
* Nube de Oort
* Meteoròidi
	+ Metèore
	+ Same meteòrego
 | * Ezopianeti
	+ Pianeti zoviani caldi
	+ Pianeta ctònio
	+ Zovi eséntreghi
	+ Pianeti de trànsito
	+ Pianeti de łe pulsar
	+ Pianeti interstełari
	+ Pianeti netuniani caldi / Super-Tere
	+ Pianeti ipotèteghi - presumesti:
		- Pianeta de carbònio
		- Pianeta osèano
		- Pianeta trojan
* Nane brune
	+ Nana al Lìtio
	+ Nana al Metan
	+ Sub-nana bruna
* stełe de vari tipi spetrałi
	+ Stełe Blu
	+ Stełe Bianco-Blu
	+ Stełe Bianche
	+ Stełe Zało-Bianche
	+ Stełe Załe
	+ Stełe Naransone
	+ Stełe Rose
	+ Stełe particułari
		- Stełe al carbònio
			* Stełe de tipo C
			* Stełe de tipo S
		- Steła Capa (concheta)
		- Steła de Wolf-Rayet
		- Steła particułare de tipo A
		- Steła metàłega de tipo A
		- Stełe al Bàrio
		- Stełe P Cygni
		- Stełe vagabonde blu
* Stełe de difarente lumenozità
	+ Stełe subnane
	+ Stełe nane (Secuensa prinsipałe)
	+ Stełe subziganti
	+ Stełe ziganti
	+ Stełe superziganti
	+ Stełe iperziganti
* Stełe de vàrie Popolazioni Stełari
	+ Stełe de Popołasion III
	+ Stełe de Popołasion II
		- Steła de ałon
		- Steła del disco speso
	+ Stełe de Popołasion I
* Stełe par stadio de evołusion
	+ protostełe
	+ Ojeti Stełari zóvani
	+ Stełe nella sequenza principale
	+ Ziganti rose
	+ Superziganti rosse
	+ Superzigante blu
	+ Stełe de Wolf-Rayet
	+ Nane bianche
	+ Stełe de neutroni
* Stełe variàbili
	+ Variàbiłi intrinseghe
		- Variàbiłi pulsanti
			* Variàbiłi Cefeidi
			* Variàbiłi W Verginis
			* Variàbiłi Delta Scuti
			* Variàbiłi RR Lyrae
			* Variàbiłi Mira
			* Variàbiłi semiregołari
			* Variàbiłi irregołari
			* Variàbiłi Beta Cephei
			* Variàbiłi Alfa Cygni
			* Variàbiłi RV Tauri
		- Variàbiłi eruttive
			* Stełe a brełuzegamento
			* Variàbiłi T Tauri
			* Variàbiłi FU Orionis
			* Variàbiłi R Coronae Borealis
			* Variàbiłi lumenoze blu
		- Variàbiłi cataclìsmeghe
			* Variàbiłi sinbiòteghe
			* Nove nane
			* Novae
			* Supernovae
				+ Supernovae de tipo Ia
				+ Supernovae de tipo Ib e Ic
				+ Supernovae de tipo II
			* Ipotèteghe
				+ Ipernova
	+ Variàbiłi estrinseghe
		- Variàbiłi rodanti
			* Stełe Alpha2 CVn
			* Variàbiłi rodanti ełisoidałi
		- Binàrie a ecrise
			* Variàbiłi Algol
			* Variàbiłi Beta Lyrae
			* Variàbiłi W Ursae Majoris
* Stełe conpate
	+ Nane bianche
		- Nana brune
	+ Stełe de neutroni
		- Magnetar
		- Pulsar
	+ Ipotèteghe
		- Stełe de preoni
		- Stełe strane
	+ Buchi neri
		- Di massa intermedia
		- Buchi neri supermassicci
* Gamma ray burst
 | * Sistemi planetari
* Stełe multiple
	+ Stełe binàrie
		- Binàrie òteghe
		- Binàrie vizuałi
		- Binàrie astromètreghe
		- Binàrie spetroscòpeghe
		- Binàrie a ecrise
		- Binàrie arenti
			* Binàrie in distansiamento
			* Binàrie in semi distansiamento
			* Binàrie a contato
			* Binàrie no resolveste
		- Binàrie a raji x
		- X-ray burster
	+ Stełe triple
* Grupi Stełari
	+ Cùmułi Stełari
		- Asociasion Stełare
		- Cùmułi verzesti
		- Cùmułi globułari
	+ Costełasion
	+ Asterismi
* Conponenti de łe Gałàsie
	+ Bulge
		- Bare galattiche
	+ Anełi gałàteghi
	+ Brasi de spirałe
	+ Dischi gałàteghi
	+ Aloni gałàteghi
	+ Corone galàteghe
* Gałàsie
	+ Gałàsie de difarente morfołozia gałàtega
		- Gałàsie spirałi
		- Gałàsie spirałi barrate
		- Gałàsie lenticułari
		- Gałàsie ełìteghe
		- Gałàsie a aneło
		- Gałàsie iregołari
	+ Gałàsie de vàrie dimension
		- Gałàsie ełìteghe ziganti
		- Gałàsie nane
		- Gałàsie nane conpate
	+ Gałàsie ative
		- Quasar
			* Blazar
		- Radiogałàsie
		- Gałàsie de Seyfert
		- Gałàsie starburst
	+ Gałàsie oscure
* Grupi e cùmułi de gałàsie
* Cùmuło de gałàsie
* Supercùmuło de gałàsie
* Fiłamento / Vodi
 | * Matèria sircumstełare
	+ Disco sircumstełare
	+ Mezzo interplanetàrio
	+ Disco protoplanetàrio
* Mezo interstełare
* Nebułoze
	+ Nebułoze planetàrie
	+ Resti de supernova
		- Plerioni
	+ Nebułoze sbrełuzeganti
		- Nebułoze a emision
		- Nebułoze a riflesion
		- Rejon H II
	+ Nebułoze oscure
		- Nubi mołecołari
		- Glòbułi de Bok
	+ Rejon H I
* Mezo intergałàtego
* Radiasion còsmega de fondo
* Matèria oscura
	+ MACHO
	+ WIMP
 |

## Voze corełae

* Astro

## Notasion

## Altri projeti

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el detien imàjini o altri file so **ojeto astronòmego el detien schemi gràfeghi so

## Linganbi foresti

|  |  |
| --- | --- |
| Controło de autorità | GND (DE) 4159892-1 · NDL (EN, JA) 01026285 |