# Łéngua daneze

Łéngua daneze| dansk  |
| --- |
|   |
| Nome locaƚe | dansk |
|  |
| Tipo | łéngua naturałe e łéngua viva  |
|  |
| Parlà in | Danimarca, Groenlandia, Isole Fær Øer, Islanda, Germania, Canada, Norvegia, Svezia, USA |
| Autòctono de | Schleswig-Holstein e Danemarca  |
| Parlanti |
| Totałe | 5,3 milioni |
| Caratarìsteghe |
| Scritura | alfabeto latin |
| Clasifegasion lenguìstega |
| łéngua umana łéngue indoeoropee łéngue zermàneghe łéngue nòrdeghe Scandinavian languages (en)  łéngue scandìnave orientałi  |
| Regoƚà da | Danish Language Council (en)   |
| Vulnerabiłità | 1 segura  |
|  |
| Istòria | history of Danish (en)   |
| Còdazi |
| ISO 639-1 | da |
| ISO 639-2 | dan |
| ISO 639-3 | dan |
| SIL | DNS |
| Glottolog | dani1284  |
| Linguasphere | 52-AAA-cc  |
| Ethnologue | dan  |
| ASCL | 1501  |
| IETF | da  |
|  |

El **danéxe** l'è ła łéngua uficiałe del Regno de Danimarca e el vien parlà in Danimarca, in Groenlandia e inte łe Ixołe Fær Øer.

El xe na łéngua germànica del nord, łigà col svedexe, e particolarmente col norvegéxe. El vien anca parlà come łéngua minoritaria in Germania in Schleswig-Holstein.

## Clasificasion

El danéxe, insieme col svedéxe, el deriva dal grupo de diałeti scandìnavi orientałi mentre che el norvegéxe l'è clasificà come łéngua scandìnava ocidentałe col faeroéxe e l'islandéxe. Un tipo de clasificasion pi moderno, baxà sul grado de interconprension intrà łéngue diverse, el divide el nòrdico (scandìnavo) moderno in du grupi: Scandìnavo sud, che el saria el danéxe, e Scandìnavo nord fato da norvegéxe e svedéxe. Islandéxe e Faeroéxe i ze int'un grupo par cónto suo ciamà Scandìnavo insułar.

El danéxe scrito e el norvegéxe bokmål le ze tanto visine, siben che łe gabia na fonołogia (el sistema de rełasion intrà i suni del discórso) e ła proxodia (i schemi de acenti e toni) i sipia diversi. Parlanti bravi de una de 'ste tre łéngue i pol capirse uno co l'altro, anca se dei studi i ga demostrà che de sòłito i parlanti de norvejéxe i capise sia el danéxe che el svedéxe mejo de quanto i Danixi e i Svedixi i se capise intrà de łuri. Anca i Svedixi e i Danixi i capise el norvejéxe mejo de quanto no i se capisa un co l'altro.

## Gramàtica

El danéxe el ga nomi de xenare neutro o comun (maschil-feminiłe). Come in svedéxe e norvejéxe, l'artìcoło danéxe el va davanti al nome se l'è indefinìo ma el se taca drio el nome se el xe definìo.

El nèutro el ga łe fórme *et / -et* e el xenare comun el ga *en / -en*, donca:

* en** mand* = n'omo ; *mand**en = l'omo (xenare comun)
* et** hus* = na caxa ; *hus**et' = ła caxa (nèutro)

Difarentemente dal svedéxe, el danéxe no'l dopra mìa l'artìcoło finałe se el nome el ga dei agetivi, ma l'uxa soło l'artìcoło agetivałe *den/det*, na fórma aposta mésa prima de l'agetivo: den** store mand* = l'omo forte, **det** store hus *= ła caxa granda.*

I verbi danixi a l'infinìo i finise par *-e* e i se còniuga drio el modo e'l tenpo ma no i ga mìa nùmaro e gnanca persóna, come inte łe altre łéngue nòrdiche.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Łéngoe ufisiałi de l'Onion Eoropea |  |
| Bulgaro | Castiglian | Ceco | Croato | Daneze | Estone | Finlandeze | Franseze | Grego | Ingleze | Itałian | Irlandeze | Łetone | Łituan | Malteze | Ołandeze | Połaco | Portogheze | Rumen | Slovaco | Slovèn | Svedeze | Todesco | Ungarèze |

|  |  |
| --- | --- |
| Controło de autorità | LCCN (EN) sh85035731 · GND (DE) 4113262-2 · BNF (FR) cb119318405 (data) · NDL (EN, JA) 00561388 |