# Łéngua rusa

Łéngua rusa| русский язык‎  |
| --- |
|   |
| Nome locaƚe | русский язык‎ |
|  |
| Tipo | łéngua, łéngua viva e łéngua naturałe  |
|  |
| Parlà in | Rusia ed altrove. |
| Autòctono de | rusi  |
| Parlanti |
| Totałe | 180 milioni (2019 ) |
| Caratarìsteghe |
| Scritura | alfabeto sirìłego |
| Clasifegasion lenguìstega |
| łéngua umana łéngue indoeoropee łéngue baltoslave łéngue slave łéngue slave orientałi  |
| Regoƚà da | Russian Language Institute (en)   |
| Vulnerabiłità | 1 segura  |
|  |
| Istòria | storia della lingua russa (it)   |
| Còdazi |
| ISO 639-1 | ru |
| ISO 639-2 | rus |
| ISO 639-3 | rus  |
| SIL | RUS |
| Glottolog | russ1263  |
| Linguasphere | 53-AAA-ea  |
| Ethnologue | rus  |
| ASCL | 3402  |
| IETF | ru  |
|  |
| Destribusion zeogràfega |
|  Distribusion giografega del ruso |

El **ruso** (nome nativo **русский язык**, *russkij jazyk* ['ru.skʲɪj jɪ.'zɨk]) el xe na łengua slava oriental. El xe ła lengua uficial de ła Rusia e el xe parlà da 180 miłioni de àneme cofà łéngua mare, 120 miłioni cofà seconda łéngua.

Ła xe parlada da ła maxor parte de ła popołasion de ła Rusia, e da de łe minoranse in scuaxi tuti łi paexi che łi faseva parte de ła Union Sovietega.
Ła xe łengua ofisial in Rusia, Rusia bianca, Cosachia, Kirghisia e Tagikia.

Ła xe stada na łengua de gran inportansa inte el XX secoło.
Ła xe una de łe łengue ofisiałi de ła Organisasion de łe Nasion Unìe.

## Carateristiche de ła łengua

Sta łengua łe se ga desviłupà dal slavonico, del cual ła ga mantegnuo ła strutura sintatica-infesionale łe raixe del łesico, ma el ga integrà molte parołe del łesico internasional.
El ruso el ga de łe carateristeghe tipeghe de łe łengue slave orientałi, cofà ła *epntesi* (o in ruso полногласие, *polnoglasie*): el inserimento de vocałi intra łi grupi consonanteghi, che łi evita ła pronunsia de do consonanti tacae; sto fenomeno el xe scominsià inte el XV secoło, anca se el ga subio de łe modifeghe sia ziogràfeghe che diacroneghe.

El xe na łengua non tonal; łe vocałi miga asentae łe xe brevi e ridote.

### Alfabeto e pronunsia

El vien scrito co łe 33 łetare del alfabeto siriłico.

| Majuscuła | Minuscoła | Nome | Transliterasion | Pronunsia (API) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| А | а | *a* | a | [a] |
| Б | б | *be* | b | [b] ~ [bʲ] |
| В | в | *ve* | v | [v] ~ [vʲ] |
| Г | г | *ge* | g | [g] ~ [gʲ] |
| Д | д | *de* | d | [d] ~ [dʲ] |
| Е | е | *je* | e, è, ye | [ʲɛ] |
| Ё | ё | *jo* | o, yo | [ʲo] |
| Ж | ж | *se* | s, j, zh | [ʒ] |
| З | з | *ze* | z | [z] ~ [zʲ] |
| И | и | *i* | i | [i] |
| Й | й | *i s kratkoj* | j, y, ĭ | [j] |
| К | к | *ka* | k | [k] ~ [kʲ] |
| Л | л | *el* | l | [ł] ~ [ʎ] |
| М | м | *em* | m | [m] ~ [mʲ] |
| Н | н | *en* | n | [n] ~ [nʲ] |
| О | о | *o* | o | [o] |
| П | п | *pe* | p | [p] ~ [pʲ] |
| Р | р | *er* | r | [r] ~ [rʲ] |
| С | с | *es* | s | [s] ~ [sʲ] |
| Т | т | *te* | t | [t] ~ [tʲ] |
| У | у | *u* | u | [u] |
| Ф | ф | *ef* | f | [f] ~ [fʲ] |
| Х | х | *ha* | h, kh | [x] ~ [xʲ] |
| Ц | ц | *ce* | c, ts͡ | [ʦ] |
| Ч | ч | *če* | č, tch | [ʧʲ] |
| Ш | ш | *ša* | š, ch | [ʃ] |
| Щ | щ | *šča* | ŝ, šč, chtch | [ʃʲʧʲ] |
| Ъ | ъ | *tvjordyj znak* | ”, " | - [palatałixasion] |
| Ы | ы | *jery* | y | [ɨ] |
| Ь | ь | *mjahkij znak* | ’, ' | + [palatałixasion] |
| Э | э | *è oborotnoje* | è, ė, e | [ɛ] |
| Ю | ю | ju | û, you, iu, iu͡ | [ʲu] |
| Я | я | ja | â, ya, ia, ia͡ | [ʲa] |

## Łiteratura

Intra łi autori che łi ga scrito in sta łengua se ricorda Puškin, Gogol, Dostoevskij e Tolstoj.

## Cołegamenti esterni

* (EN)  SIL.org
* (EN) (FR)  Łista de risorse in łinia
* (RU) (EN)  Tavoła de trasliterasion .
* (EN)  Trasliterasion in łinia Archivià il 22 de aprile 2019 in Internet Archive.
* (IT)  Tastiera rusa virtual Archivià il 7 de otobre 2013 in Internet Archive.

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el detien imàjini o altri file so **ruso el detien schemi gràfeghi so

|  |  |
| --- | --- |
| Controło de autorità | LCCN (EN) sh85115971 · GND (DE) 4051038-4 · BNF (FR) cb11932810g (data) · BNE (ES) XX527767 (data) · NDL (EN, JA) 00569746 |