# 13 de setenbre

|  |
| --- |
| xenaro · febraro · marso · apriłe · majo · xugno · lujo · agosto · **setenbre2026** · otobre · novenbre ·diçenbre |
|   | Ma | Me | Zi | Ve | Sa | Do | Lu | Ma | Me | Zi | Ve | Sa | Do | Lu | Ma | Me | Zi | Ve | Sa | Do | Lu | Ma | Me | Zi | Ve | Sa | Do | Lu | Ma | Me |   |
| ← | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | → |

El **13 de setenbre** el ze el 256° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 257° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 109 dì.

## Avegnimenti

* 585 v.C. – El re de Roma Tarcuìnio Prisco el sèłebra un trionfo par gaver tegnesto fora un ataco dei Sabini a ła sità
* 533 – El zenerałe bizantin Bełisàrio el trionfa sui Vàndałi guidai da Zełimero inte ła bataja de Ad Decimum
* 1229 – Ögödei, fioło de Gensis Khan, el vien proclamà Khan de l'Inpero móngoło
* 1437 – Guere marochin-portoghezi: el Regno del Portogało el ataca ła Sultanà del Maroco dando scumìsio a l'asèdio de Tànzeri, che el se ghea sarà sensa bon-èzito dopo de un meze
* 1541 – Joani Calvin el va star stabilmente a Zinevra
* 1743 – Gran Bretagna, Austria e Regno de Sardegna i firma ła tratà de Worms
* 1759 – Guera dei sete ani: inte el teatro nordamerican ła vien conbatesta ła decizionałe bataja de Québec, vinsesta dai britàneghi che i ghe tołe el Cànada a ła Fransa
* 1791 – El re de Fransa Luizi XVI el aceta ła nova costitusion traerso de un mesajo a l'Asenblea nasionałe costituente
* 1813 – I britàneghi i fałise el tentativo de concuistare Baltimora (Maryland). El ze na svolta de ła Guera del 1812
* 1847 – El zenerałe statunitense Winfield Scott el concuista ła Sità del Mèsego, inte el córar de ła Guera Mèsego-Stati Unii
* 1867 – La Gałzria Vitòrio Emanuełe II ła vien inaugurada a Miłan; anca se solché inte el 1877 i finirà i laori
* 1898 – Hannibal Williston Goodwin el breveta ła pełìcuła fotogràfega in sełułòide
* 1906 – Primo voło aèreo in Eoropa
* 1922
	+ Inséndio de Smirne, dizesto anca "*zenosìdio dei greghi d'Àzia Menor*": i turchi de Kemal Ataturk i ghe dà fogo al cuartiero cristian de Smirne e i stèrmena i greghi.
	+ A el-Azizia ła vien rezistrada na tenperatura sbajada de **58 °C**, che par 90 ani ła ze stada pensada cofà ła tenperadura pì alta de ła Tera: ghe zera stada na sorastima de almanco 7 °C in confronto a ła tenperatura efetiva
* 1940
	+ Bonbe todesche łe colpise Buckingham Palace
	+ L'Itàlia ła invade l'Ezito
* 1943 – Chiang Kai-shek el vien ełezesto presidente de ła Repùblega Cineze
* 1968 – L'Albania ła vien fora dal Pato de Varsàvia
* 1970 – Prima edision de ła Maratona de New York
* 1982
	+ Zinevra: el vien inprezonà el *veneràbiłe* Licio Gelli, Gran Maestro de ła loja masònega P2
	+ Prinsipà de Monaco: ła prinsipesa Grace Kelly ła resta gravamente feria inte un insidente stradałe, morindo inte el dì dopo
* 1985 – El vien fora in Japon *Super Mario Bros.*. Ła taca ła època de ła Nintendo
* 1987 – Insidente de Goiânia: un ojeto radioativo el vien robà da un ospeałe sbandonà de Goiânia, in Braziłe, contamenando vàrie persone inte łe setemane dopo. Racuante łe morarà par invełenamento da radiasion
* 1988 – L'uragan Gilbert el ze el pì forte uragan rezistrà inte l'emisfero osidentałe (in baze a ła presion baromètrega)
* 1989 – Desmond Tutu el guida ła pì granda marcia anti-Apartheid fazesta in Sudàfrica
* 1993 – Primo acordo Israełe-Pałestina. Ai pałestinezi el ghe vien concedesto un autogoerno limità inte ła Strisa de Gaza e a Zèrego
* 1994 – La sonda Ulise ła sorpasa el poło sud del Sołe
* 2007 – La Declarasion dei deriti dei pòpołi indìzeni ła vien adotada da łe Nasion Unie

## Nasesti

## Morti

1321 – Dante Alighieri

## Feste e recorense

### Internasionałi

* Dì Internasionałe de ła Ciocołata
* Dì Mondiałe de ła Sepsi

### Intranasionałi

* Africa, Regno Unio e Amèrica Latina: Dì de Roald Dahl

### Nasionałi

* Arzentina:
	+ Dì de l'Arma de l'Infantaria
	+ Dì del Bibliotecàrio
	+ Dì de l'Organizador de Eventi
* Mauritius: Dì de l'Inzegnero
* Mèsego: Dì dei Putełi Eroi - Niños Héroes (Bataja de Chapultepec, 1847)

### Rełijoze

#### Santi catòłeghi

#### Festa del patrono de łe sità

### Làeghe

## In altri projeti

Altri progetti

* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commons el detien imàjini o altri file so **13 de setenbre el detien schemi gràfeghi so