Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Skottlar

**Skottlar**, skotlar (soʻnggi lotincha Scotti, Scoti) — kelt qabilalari guruhi. Ilk bor Rim muarrixlari asarlarida, S. va pikt qabilalari Rimning Britaniya provinsiyasiga chopqunlari munosabati bilan tilga olingan. Dastlab Irlandiyada yashaganlar (shundan Irlandiyaning Rim manbalaridagi nomi — Skottiya olingan), keyinchalik (mil. 1ming yillik oʻrtalarida) S.ning bir qismi Britaniyaning shim.ga koʻchib oʻtishgan va u yerda piktlarni tobe etib, IX asr oʻrtalarida Shotlandiya (Scotland, aynan — S. mamlakati) deb nomlangan qirollik barpo etganlar.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# 5-fevral

**5-fevral** — Grigoriy taqvimida yilning 36-kuni. Yil yakuniga 329 (kabisa yilida 330) kun qoladi.

|  |
| --- |
| ← **fevral** → |
| Du | Se | Ch | Pa | Ju | Sh | Ya |
|   |   |   |   |   |   | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |   |
| 2026-yil |

## Bayramlar

*Yana qarang: Turkum:5-fevral bayramlari*

## Voqealar

*Yana qarang: Turkum:5-fevral voqealari*

* 1901 — Moskvada Yeliseev doʻkoni *(tasvirda)* ochildi.
* 1909 — Leo Buckeland plastmassa ixtiro qildi.
* 1919 — Mary Pickford, Douglas Farbenks, Charlie Chaplin va David Griffith *United Artists* kinostudiyasini tuzishdi.
* 1995 — Qirgʻizistonda ikki palatali Oliy Kengash saylandi.
* 2000 — Chechenistonda qirgʻin.

## Tavalludlar

*Yana qarang: Turkum:5-fevralda tugʻilganlar*

1985-yil 5-fevral sanasida Afsonaviy Futbolchi Cristiano Ronaldo tavallud topgan.U hozirgi kunga qadar Dunyoning eng kuchli futbolchilaridan biri bo'lib kelmoqda.Shuningdek PSJ futbol klubi wingeri Neymar JR ham bugun tavallud ayyomini nishonlamoqda.

## Vafot etganlar

*Yana qarang: Turkum:5-fevralda vafot etganlar*

## Havolalar

* days.peoples.ru(rus.)
# 28-fevral

**28-fevral** — Grigoriy taqvimida yilning 59-kuni. Yil yakuniga 306 (kabisa yilida 307) kun qoladi.

|  |
| --- |
| ← **fevral** → |
| Du | Se | Ch | Pa | Ju | Sh | Ya |
|   |   |   |   |   |   | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |   |
| 2026-yil |

## Bayramlar

*Yana qarang: Turkum:28-fevral bayramlari*

## Voqealar

*Yana qarang: Turkum:28-fevral voqealari*

* 1835 — „Kallevala“ eposi *(tasvirda)* nashr etildi.
* 1854 — AQSH Respublikachilar partiyasi tashkil topdi.
* 1991 — Fors koʻrfazidagi urush tugadi.
* 1995 — Oʻzbekiston xalqaro xususiylashtirish va investitsiya banki — „Oʻzprivatbank“ oʻz faoliyatini boshladi.
* 1996 — Rossiya Yevropa Kengashiga qoʻshildi.

## Tavalludlar

*Yana qarang: Turkum:28-fevralda tugʻilganlar*

* Cody Bryant
* Emmelie de Forest
* Philip Showalter Hench
* Peter Medawar
* Leon Cooper

## Vafot etganlar

*Yana qarang: Turkum:28-fevralda vafot etganlar*

* Alfonso XIII
* Alixontoʻra Shokirxoʻja oʻgʻli
* Leon Cooper
* Charles Nicolle
* Yoʻldosh Oxunboboyev
* Rajendra Prasad

## Havolalar

* days.peoples.ru (Wayback Machine saytida 2006-07-21 sanasida arxivlangan)(rus.)
# Biotop

**Biotop** (bio... va yun. topos — joy) — Yer sirti (quruqlik yoki suv havzasi)ning muhit sharoitlari bir xil va muayyan biotsenoz bilan band boʻlgan qismi; turlarning makoni. Maye, qumloq choʻlning tabiiygeografik sharoiti parpioyoq, jun oyoqli koʻshoyoq, qumsichqon kabi parrandalar, qizilqumloq, matrap kaltakesakcha kabi gazandalar, qumsabzi, temir tikan, isiriq kabi oʻsimliklar hayotini taʼmin etadi.

## Adabiyotlar

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Mol (birlik)

| Mol |
| --- |
| mol |
| Umumiy maʼlumot |
| Kattalik |
Modda miqdori |
| Tizim |
SI |
| Belgisi |
mol |
|  **Mol (birlik)** Vikiomborda |

**Mol** — Xalqaro birliklar tizimi SI da modda miqdori birligi. 1971-yilda qabul qilingan. Massasi 0,012 kg ga teng boʻlgan uglerod 12S izotopi tarkibidagi atomlar soniga teng boʻlgan tarkibiy elementlar (molekulalar, atomlar, elektronlar va boshqa bir xildagi zarralar) dan tashkil topgan modda miqdoriga teng. Har qanday moddaning bir moli bir xil sondagi tarkibiy ele-mentlardan tashkil topgan. Bu son, odatda, Avogadro doimiysi deb ataladi va uning tajribalar asosida aniqlangan qiymati ^=6,0221023 mol"’ ga teng. Shuning uchun M. qaysi zarraga tegishli ekanligi kursatilishi kerak. Mas, suv molekulalarining bir moli deganda 6,022-1023 ta suv molekulalari tushuniladi. 6,022-1023 ta suv molekulalari tarkibida esa vodorod atomlarining 2 moli, kislorod atomlarining 1 moli, protonlarning 10 moli, neytronlarning 8 moli va elektronlarning 10 moli mavjuddir. Berilgan modda molekulalari 1 molining massasi, odatda, shu moddaning molyar massasi deb ataladi. M. tushunchadan molekulyar fizika, kimyo, termodinamika va boshqa sohalardan nazariy hamda amaliy hisobkitob ishlarini bajarishda keng qoʻllanadi.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Tayvan boʻgʻozi

**Tayvan boʻgʻozi** — Osiyo materigining sharqiy qirgʻogʻi bilan Tayvan o. oraligʻidagi boʻgʻoz. Janubiy Xitoy va Sharqiy Xitoy dengizlarini birlashtirib turadi. Uzunligi 398 km, eng kambar joyining eni 139 km, eng sayoz joyining chuqurligi farvaterida 8,6 m. Tayvan boʻgʻozida Penxuledao o.lari bor. Yirik portlari: Gaosyun, Fuchjou va Syamin.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Izochiziqlar

**Izochiziqlar** — geografik haritada bir xil qiymat miqdordagi nuktalarni, mas, atm. bosimi, atm. yogʻinlarining qalinligi, miqdori, havo temperaturasi va hokazoni (jadvalga qarang) birlashtiruvchi chiziqlar. Haritagrafiyada keng qoʻllanadi. I. yordamida haritalarda muayyan hodisalarning turli tavsifi — ularning mavsumiy oʻzgarishi, sil-jish tezligi, davriy takrorlanishi koʻrsatiladi.

Aromatik I.ning alifatik I.ga nisbatan reaksiyaga kirishish xususiyati yuqori. Elektronakseptor oʻrinbosari reaksiyaga kirishish qobiliyatini oshiradi, elektrondonorlar esa pasaytiradi.

I. usulida tuzilgan haritalarda chiziqlar oraligʻi boʻyalib koʻrsatilsa (tasvirlansa) haritalarning oʻquvchanligi oshadi. Aholi zichligini tasvirlovchi haritalar, temir yoʻl yoki avtomagistral yoʻllardan bir xil masofada joylashgan yerlar, togʻli hududlarda bir xil balandlikda joylashgan aholi soni va aholi yashaydigan joylar soni, qishloq xoʻjaligi haritalarida yetishtiriladigan mahsulotning hosildorligini tasvirlashda va hokazoda bu usuldan foydalaniladi.

## Manbalar
# Yangi dunyo

Yangi dunyo
**Yangi dunyo** (inglizcha: *New World*) — portugaliyaliklar tomonidan 1500 va 1501—1502-yillarda Atlantika okeani ortida kashf qilingan janubiy materikning bir qismiga A.Vespuchchi (1503) taklifi bilan berilgan nom. Keyinvhalik butun janubiy materik, 1541-yildan shimoliy materik ham Yevropa, Osiyo va Afrikadan keyingi toʻrtinchi qitʼani anglatuvchi Amerika nomi bilan bir qatorda Yangi dunyo deb ham yuritilgan.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Salat

**Salat** (pazandachilikda) — turli sabzavotlar va mevalardan, tuxum, goʻsht va boshqa qoʻshib tayyorlanadigan yaxna taom. Salatning alohida turlariga goʻsht, qazi, tuxum, qaymoq, qatiq, ziravor, oshkoʻki va boshqa ham qoʻshiladi. Salat taom xazmini yengillashtiradi, uni vitaminlar bilan boyitadi. Oʻzbek pazandachiligida maxsus texnologiya bilan tayyorlanadigan turlari — goʻshtli, sabzavotli, pishlokli, mevali va boshqa Salatlar bor. Bulardan eng ommalashgani: achchshchuchuk (shakarob).

Toshkent Salati — oʻsimlik moyi dogʻlanib piyoz jazlanadi va xona haroratigacha sovitiladi, turp somoncha usulida nafis toʻgʻralib, issiq suvda bir chaykab yuboriladi va 1—2 soatcha suvga solib koʻyiladi. Qaynatib pishirilgan mol goʻshti somoncha usulida toʻgʻraladi. Goʻshtni va piyozdogʻni turpga aralashtirib tuz va murch sepib, taʼmi rostlanadi. Dasturxonga salat idishlarida ustidan qaymoq quyib, yuzini goʻsht, turp va tuxum boʻlaklari bilan bezab, chakilgan oshkoʻklar sepib tortiladi; suzmali Salat— barra piyoz, rayhon, kashnich, ukrop sovuq suvda yuvilib, mayda qirqiladi, suzmaga bir oz qoʻshib, yaxshilab eziladi; ustidan tuz, tuyilgan zira, qalampir sepiladi va suzmaga aralashtiriladi.

## Manbalar

## Tashqi aloqalar

1. Salata Cheshiter

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |