Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Arizona

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Arizona** Arizona |

 |
| **Shtat** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Arizona bayrogʻi | Arizona tamgʻasi |

 |
| *Shtat laqabi:*
*(Grand Canyon State)* |
|  |
| **Mamlakat** |  AQSH |
| **Poytaxt** | Phoenix |
| **Eng yirik shaharlar** | Phoenix Tucson Mesa  |
| **Maydon**
   • Butun
   • % suv | AQSh: 6-oʻrinda
295,254 km²
0.32 %  |
| **Aholi**
   • Butun (2021)
   • Zichlik
   • Senat oʻrinlari
   • Elektoral ovozlari | AQSh: 17-oʻrinda
5,939,292
17.43 kishi/km²
8
10 |
| **YIM**
   • YIM
   • YIM/kishi | AQSh: 22-oʻrinda
$199,953 million
$34,836 |
| **Ittifoqqa kirish**
   • Sana | 48-boʻlib
14-fevral 1912 |
| **Vaqt** | UTC-7 (MST) [DSTsiz] |
| **Qisqartma** | AR [5] |
| **Shtat guli** | Saguaro Cactus blossom
*(Carnegiea gigantea)* |
| **Shtat daraxti** | Palo verde
*(Parkinsonia florida)* |

**Arizona** — AQSH janubi-gʻarbidagi shtat. Maydoni 295 ming km². Aholisi 4 mln. Ortiq kishi (1999). Maʼmuriy markazi — Finiks shahri Markaziy qismi togʻlar (balandligi 3861 m gacha), shimoli-sharqi Kolorado va Xila platolaridan iborat. Bu platolarni Kolorado daryosi kesib oʻtadi. Xoʻjaligining asosiy tarmoqlari — obikor dehqonchilik va konchilik sa-noati. Asosan paxta ekiladi. Beda, sab-zavot, sitrus ekinlar ham anchagina may-donni egallagan. Chorvachiligi goʻsht-jun yetishtirishga ixtisoslashgan. Kolorado daryosiga yirik GES qurilgan. Mis qazib chiqarishda Arizona AQShda 1-oʻrinda turadi va oltin qazib olish ham katta oʻrin tutadi. Rangli metallurgiya (mis, alyuminiy), metallsozlik va oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Turizm taraqqiy etgan. Arizonada Katta Kanyon milliy parki bor.

* Katta Kanyon
* Kolorado daryo
*
*
*

## Yana qarang

* Katta Kanyon
* Kolorado daryosi

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |

[[Turkum:AQSh: Tog`li shtatlari]]
# 824

**824**

|  |  |
| --- | --- |
| Ming yilliklar: | 1-mingyillik |
| Asrlar: | * 8-asr
* **9-asr 10-asr
 |
| Oʻn yilliklar: | * 800-lar
* 810-lar
* **820-lar 830-lar
* 840-lar
 |
| Yillar: | * 817
* 818
* 819
* **820 821
* 822
* 823
 |

## Voqealar

## Tugʻilgan

## Vafot etgan

|  |
| --- |
| **Bu maqola ruscha yozilgan.** |
|  |
Iltimos, maqolani oʻzbek tiliga tarjima qiling. |
# Lyaonin

**Lyaonin** — Xitoyning shimoli-sharqiy qismidagi provinsiya. Jan.dan Sariq dengiz oʻrab turadi. Maydoni 151 ming km². Axoliyey 41,57 mln. kishi (1998). Maʼmuriy markazi — Shenyan shahri Yer yuzasi oʻrqirli (30% maydoni tekislik), sharqiy qismi togʻli. Iqlimi mussonli iqlim, yozi issiq va sernam, qishi sovuq, qor kam yogʻadi. Yiliga 500–1000 mm gacha yogʻin yogʻadi. Asosiy daryosi — Lyaoxe. Togʻlar keng bargli va igna bargli oʻrmonlar bilan qoplangan, tekislik qismi dasht. Lyaonin — mamlakatning muhim sanoat rayonlaridan. Konchilik sanoati (toshkoʻmir, yonuvchi slanets, temir rudasi, rangli metall rudalari olinadi), qora va rangli metallurgiya, mashinasozlik (kemasozlik, vagonsozlik, elektrotexnika buyumlari, kon sanoati jixrzlari, stanoklar, traktorlar ishlab chiqarish) rivojlangan. Kimyo, neftni qayta ishlash, qurilish materiallari, oziq-ovqat, toʻqimachilik sanoati korxonalari bor. Asosiy sanoat markazlari: Shenyan, Anipan, Bensi, Fushun. Qishloq xoʻjaligida dehqonchilik yetakchi oʻrinda. Bugʻdoy, sholi, makkajoʻxori yetishtiriladi. Texnika ekinlaridan paxta, kanop, tamaki, yer yongʻoq ekiladi. Ipakchilik rivojlangan. Baliq ovlanadi. Tuz olinadi. Asosiy portlari — Dalyan, Inkou.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Sinxay

**Sinxay** — Xitoyning shim.gʻarbiy qismidagi provinsiya. Maydoni 721 ming km². Aholisi 5,03 mln. kishi (1999), aksari qismi xitoylar, shuningdek, tibet, dungan, qozoklar ham yashaydi. Maʼmuriy markazi — Sinin sh. Yer yuzasi, asosan, togʻ va tekisliklardan iborat. Saydam soyligi shimdan Nanshan va Oltintogʻ, jan. dan Kunigun togʻlari bilan oʻralgan. Ja-nubrokda Tibet togʻligining shim.-sharqiy kismlari joylashgan. Iklimi keskin kontinental, qishi sovuq va yozi salqin. Yillik yogʻin 300–500 mm. Yanszi, Xuanxe, Mekong daryolarining boshlanish qismlari S. hududida. Koʻl koʻp, eng yirigi — Kukunor. S. — Xitoyning iqtisodiy jihatdan kamroq rivojlangan provinsiyasi. Qishloq xoʻjaligida yaylov chorvachiligi yetakchi. Asosan, qoʻy va echki boqiladi. Chorva-chilikning asosiy mahsuloti — jun va goʻsht. Dehqonchilik bilan daryo vodiylarida shugʻullaniladi. Donli ekinlar, shuningdek, raps, kartoshka va poliz ekinlari yetishtiriladi. Neft, toshtuz, qoʻrgoshin va rux rudalari konlari topilgan. Neftni qayta ishlash zavodlari, metallurgiya va mashinasozlik sanoati, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash korxonalari mavjud. Qadimda provinsiya hududida jun, keyinroqtufon qabilalari yashagan. 1417 asrlarda moʻgʻullar qoʻl ostida boʻlgan. XVIII asrning 20-yillarida Xitoy nazorati ostiga oʻtgan. 1928-yildan Xitoyning S. provinsiyasi.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |