Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Transportyor

2009-yilda Angliyaning Thame shahrida namoyish etilgan avtomobillar, mototsikllar va avtobus.2016-yilda Angliyaning Dart daryosi yaqinida bir guruh qayiq yonidan o'tayotgan poyezd2008-yilda Xitoyning Yangzhou shahrida velosipedlar, elektr velosipedlar va Skuter (mototsikl) skuterlari1977-yilda Qo'shma Shtatlarning Kaliforniya ustidagi Kosmik kema va Boeing 747 samolyotlari
**Transportyor** (lot. transportda tashiyman) – 1) mashinasozlikda – konveyerning ikkinchi nomi; rolikli Transportyor rolgang, vintli Transportyor shnek deb ataladi; 2) qishloq xoʻjaligida – mahsulotlarni uncha uzoq boʻlmagan masofaga uzluksiz yoki muayyan maromda tashish (uzatish) uchun moʻljallangan mashina. Mahsulotlar (kartoshka, sabzi, lavlagi, sholgʻom va boshqalar)ni transport vositalaridan tushirib, omborxonaga uzatish, daladan yoki omborxonadan transport vositalariga ortish; qoʻy junini yungtaroshning ish oʻrnidan tarozi apparati turgan joygacha uzatish uchun moʻljallangan Transportyorlar boʻladi. Transportyor tizimining asosiy qismlari: qabul bunkeri, kurakli koʻtarish transportyori , buriluvchi yuklash transportyori, rama (yurish qismi bilan), gidrotizim, harakatlantirish uzatmasi, elektr dvigateli va boshqarish pulti. Jun uzatish Transportyori elektr dvigatel, reduktor, yoʻnaltiruvchi silindr, uzluksiz tasma va karkasdan iborat. Bunday Transportyor tasmasining kengligi 55 sm gacha, tasma ish qismining uzunligi 45 va 25 m boʻladi. Yung Transportyori chorvachilikda keng qoʻllanadi.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Katta Zond orollari

**Katta Zond orollari** - Maloy arxipelagiiint asosiy qismi. Mayd. 1,4 mln. km2. Tarkibida Sumatra, Java, Kalimantan, Sulavesi o.lari bor. Katta Zond orollarida Indoneziyaning katta qismi, Malayziya va Bruneyning bir qismi joylashgan. Relyefi togʻli, bal. 4101 m gacha (Kinabalu togʻi). Faol vulkan harakatlari boʻlib turadi. Oʻsimligi, asosan, ekvatorial oʻrmonlardan iborat. Qalay rudasi va neftning yirik konlari bor. Tropik dehqonchilik bilan shugʻullaniladi.

## Yana qarang

* Kichik Zond orollari

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Izogiyetalar

**Izogiyetalar** (izo... va yun. hunsos — yomgir) — sutka, oy, yil uchun yogʻin miqdori izochiziqlari yoki oy yoxud yil uchun oy yoki yillik oʻrtacha koʻp yillik yogʻin miqdori.

## Manbalar
# Papuaslar

**Papuaslar** (malayyacha papuwa — jingalak) — xalklar guruhi, Gʻarbiy Melaneziyaning tub aholisi. Yangi Gvineya o. va Timor o.ning sharqiy qismi tub joy aholisining katta qismini umumlashgan nomi (enga, chimbu, xagen, kamano, xuli va boshqalar). Umumiy soni 4,8 mln. kishi (1987). Melaneziya irqiga mansub. Papuas tillarida soʻzlashadi. Dindorlari ajdodlar kulti, magiya va totemizmga eʼtiqod qiladi. XIX asr oxiridan missionerlar taʼsiri ostida xristianlik tarqalgan, hozirgi koʻpchilik P. rasman uni qabul qilishgan. Asosiy mashgʻuloti — dehqonchilik, choʻchqachilik, baliq ovlash, qisman ovchilik. P.ni etnografik jihatdan oʻrganishga rus tadqiqotchisi N.N. Mikluxomaklay katta hissa qoʻshgan.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Indonez tili

| Indonez tili |
| --- |
|  |
| Milliy nomi |
Bahasa Indoneziya |
| Mamlakatlar |
Indoneziya |
| Soʻzlashuvchilarning umumiy soni |
200.000.000 |
| Turkumlanishi |
| Til oilasi |
Avstronez tillari |
| Alifbosi |
lotin alifbosi |
| Til kodlari |
| ISO 639-1 |
id |
| ISO 639-2 |
ind |
| ISO 639-3 |
ind |

**Indonez tili** (indonezcha: *Bahasa Indonesia*) — indonezlar tili. Indoneziya Respublikasining rasmiy tili. Malayyapolineziya tillari indonez shoxobchasi sumatra guruhiga kiradi. I. t. nomi Indoneziya Respublikasi tashkil topgandan sung malayya tili urnida qullana boshladi (1945). I. t. malayya tili asosida rivojlana boshlaydi va undan leksikasi hamda morfologiyasiga kura farq qiladi. Bu tilga oid qad. yodgorliklar (VII asr) Sumatra o. dan topilgan. III asr dan to XX asr 30-y. larigacha malayya tili kabilala-raro va orollararo aloqa tili vazifasini utagan. Bu til oʻz tarixiy ta-raqqiyoti mobaynida turli alifbolardan tuzilgan yozuvga ega boʻlgan. XIII asr gacha devanagari alifbosidagi, 14— XIX asrlarda bir necha harf qoʻshib arab grafikasiga asoslangan alifbodagi yozuvdan foydalanilgan. XIX asr boshlaridan lotin grafikasiga asoslangan alifbodagi yozuvga ega. Rivojlanish jarayonida bu til lugʻati xitoy,,sanskrit, arab, golland va b. hamda qardosh (yava, sundan, minan-kuba va b.) tillardan oʻzlashtirilgan soʻzlar hisobiga boyib boradi. Fonetik tarkibi 6 unli, 4 diftong va 18 undoshdan iborat; undoshlar jarangli va jarangsizga boʻlinadi.

## Manbalar
# Spiritizm

**Spiritizm** (lot. spiritus — jon, ruh) — marhumlarning ruhi narigi dunyoda yashashiga va u bilan kishilar (fol koʻrish, arvohlarni chaqirish va boshqa usullar bilan) muloqotda boʻlishiga ishonish. Uning kelib chiqishi qad. animistik (qarang Animizm) eʼtiqodlarga, buddizm, hinduiylik, yunon taʼlimotlariga, ularning taʼsirida baʼzi islom firqalarida ham shakllangan tasavvurlarga borib taqaladi. S.da ruxdar bilan maxsus kishilargina (sehrgarlar, kohinlar) bogʻlana oladi deb hisoblangan.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Getúlio Vargas

**VARGAS (Vargas) Jetuliu Dornelis** (1883.19.4, San-Borja -1954.24.8, Rio-de-Janeyro) — Braziliya prezidenti (1930-45 va 1951-54). 1937-yil fashistlar Italiyasidagi kabi "yangi davlat" tuzumi oʻrnatgan. 1945-yil Braziliya trabalistlar (ishchilar) partiya-siga asos solgan. Sanoatda davlat sek-torining taraqqiy etishiga imkon bergan.

Garchi ba'zilar printsipialsiz diktator deb qoralagan bo'lsa-da , Vargas o'z izdoshlari tomonidan yirik biznes va yirik yer egalariga qarshi kurashi uchun "Kambag'allarning otasi" sifatida hurmatga sazovor boʻlgan. Uning eng katta yutug'i Braziliyani Buyuk Depressiyaning keng ko'lamli oqibatlarini va kommunizm bilan qutblanish o'rtasidagi qutblanishni yengib o'tishda boshqarganligi edi.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Myey

**Myey**, Mergui — Andaman dengizidagi orollar guruhi, Myanma qirgʻoqlari yaqinida. Hindixitoy yarim orol markaziy qismidagi togʻ tizmalarining suv ostidagi davomi. Jami 800 dan ortiq orol va granit qoyalardan iborat boʻlib, maydoni 3,5 ming km² chamasida. Yer yuzasi tepalik va past togʻlardan iborat, eng baland joyi 767 m. Tropik oʻrmonlar bilan qoplangan, sohil qismida mangra oʻrmonlari uchraydi. Baliq ovlanadi, marvarid yigʻiladi.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Afrika birligi tashkiloti raislari

**Afrika birligi raisi**, Afrika birligi Assambleyasi tomonidan bir yil muddatga saylanadigan Afrika birligining eng oliy tantanali xodimi hisoblanadi.

Hozir bu lavozimni 2023-yil, 18-fevralda saylangan Komorlar prezidenti Azali Assoumani egallab turibdi.

| # | Prezident | Boshlanishi | Tugashi | Mamlakat |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Thabo Mvuyelwa Mbeki | 2002-yil, 19-iyul. | 2003-yil, 10-iyul | Janubiy Afrika |
| 2 | Joaquim Chissano | 2003-yil, 10-iyul. | 2004-yil, 6-iyul | Mozambik |
| 3 | Olusegun Obasanjo | 2004-yil, 6-iyul. | 2006-yil, 24-yanvar. | Nigerya |
| 4 | Denis Sassou Nguesso | 2006-yil, 24-yanvar. | 2007-yil, 30-yanvar. | Kongo |
| 5 | John Kufuor | 2007-yil, 30-yanvar. | 2008-yil, 31-yanvar. | Gana |
| 6 | Jakaya Kikwete | 2008-yil, 31-yanvar. | 2009-yil, 2-fevral. | Tanzaniya |
| 7 | Muammar Qazzofiy | 2009-yil, 2-fevral. | 2010-yil, 31-yanvar. | Liviya |
| 8 | Bingu wa Mutharika | 2010-yil, 31-yanvar. | 2011-yil, 31-yanvar. | Malavi |
| 9 | Teodoro Obiang Nguema Mbasogo | 2011-yil, 31-yanvar. | 2012-yil, 29-yanvar. | Ekvator Gvineyasi |
| 10 | Thomas Yayi Boni | 2012-yil, 29-yanvar. | 2013-yil, 27-yanvar. | Benin |
| 11 | Hailemariam Desalegn | 2013-yil, 27-yanvar. | 2014-yil, 30-yanvar. | Efiopiya |
| 12 | Muhammed Veled Abdül Aziz | 2014-yil, 30-yanvar. | 2015-yil, 30-yanvar. | Mavritaniya |
| 13 | Robert Mugabe | 2015-yil, 30-yanvar. | 2016-yil, 30-yanvar. | Zimbabve |
| 14 | Idriss Déby | 2016-yil, 30-yanvar. | 2017-yil,30-yanvar. | Markaziy Afrika Respublikasi |
| 15 | Alpha Condé | 2017-yil,30-yanvar. | 2018-yil, 28-yanvar. | Gvieneya |
| 16 | Paul Kagame | 2018-yil, 28-yanvar. | 2019-yil, 10-fevral. | Ruandu |
| 17 | Abdulfattoh as-Sisiy | 2019-yil, 10-fevral. | 2020-yil, 10-fevral. | Misr |
| 18 | Cyril Ramaphosa | 2020-yil, 10-fevral. | 2021-yil 6-fevral. | Janubiy Afrika Respublikasi |
| 19 | Félix Tshisekedi | 2021-yil 6-fevral. | *2022-yil 5- fevral.* | Kongo Demokratik Respublikasi |
| 20 | Maki Salla | 2022-yil 5- fevral. | 2023-yil 18- fevral. | Senegal |
| 21 | Azali Assoumani | 2023-yil 18- fevral. | Davom etmoqda | Komorlar |

## Havolalar

1. "African Union Handbook (Wayback Machine saytida 2024-06-25 sanasida arxivlangan)" (PDF). African Union. 2014. p. 15.
2. "President Kufuor elected Chairman of AU". *ghanaweb.com*.
3. "ECOWAS holds 34th summit, Sall nominated as union chairman". The Guardian (Nigeria). 5 February 2021.
# Abdulaziz Buteflika

| Abdulaziz Buteflika |
| --- |
|  |
| Shaxsiy maʼlumotlari |
| Tavalludi |
2-mart 1937-yil |
| Vafoti |
17-sentyabr 2021-yil(2021-09-17) (84 yoshda) |

**Buteflika Abdulaziz** (1937, Marokash, Ujda shahri) – Jazoir prezidenti. 1956-yildan Jazoir milliy ozodlik armiyasi safida. 1962–63 yillarda Jazoir yoshlar va sport vaziri, 1963–78 yillarda Tashqi ishlar vaziri. 1965-yilda Jazoir Inqilobiy kengash aʼzosi. 1981 – 89 yillarda chet elda yashagan. 1989-yildan Milliy ozodlik jabhasi partiyasi MK aʼzosi. 1999-2019-yillarda Jazoir Xalq Demokratik Respublikasi prezidenti.

## Manbalar
# Valyuta kursi

**Valyuta kursi** — bir mamlakat pul birligining boshqa mamlakat pul birligida ifodalangan narxi. Valyuta kursining qatʼiy qayd etilgan va oʻzgarib turadigan (valyuta bozorida u yoki bu valyutaga talab yoki taklifga qarab) turlari mavjud. Valyuta kursi mamlakatlar valyutasining xarid qobiliyati, shuningdek xalqaro toʻlov vositalari (masalan, SDR, yevro) bilan oʻzaro munosabat va boshqa omillar (tovarlar narxini milliy valyutada taqqoslash) asosida belgilanadi. Ularning xarid qobiliyatining oʻzgarishi bilan (inflyatsiya darajasi, toʻlov balanslari holati, turli mamlakatlarda turlicha foiz stavkalarining oʻrnatilishi, jahon valyuta bozoriaya mazkur valyutaga ishonch darajasi, shuningdek boshqa siyosiy sabablar taʼsirida) valyuta kursi ham oʻzgarib turadi. Markaziy emissiya banki belgilaydigan rasmiy Valyuta kursini hukumat belgilaydigan yoki valyuta bozorida vujudga keladigan erkin valyuta kursidan farqlamoq kerak. Bundan tashqari valyuta kursi milliy pul birligining boshqa davlat valyutasi yoki xalqaro hamda mintaqaviy valyutalar bilan oʻzaro rasmiy oʻrnatilgan munosabatlar boʻyicha („suzib yuruvchi“, „sirgʻaluvchan“ kurs) belgilanishi ham mumkin (Yevropa valyuta ittifoqida kurslarning tebranishi + 2,25 % doirasida chegaralangan).

Valyuta savdosi amaliyotida valyuta yuqoriroq kurs boʻyicha sotiladi (sotuvchi kursi), xarid qilishda esa pastroq (xaridor kursi) kursdan foydalaniladi. Valyuta kursi ikki darajasi oʻrtasidagi farqdan bankning valyuta savdosidan oladigan daromadi kelib chiqadi. Valyuta kursini rasmiy koʻtarish (revalvatsiya) mamlakatni kapitalni chetga chiqarishdan manfaatdor qiladi, importni qulaylashtiradi, chunki chet el valyutasini arzonroq xarid qilishga imkoniyat tugʻiladi. Valyuta kursini rasmiy pasaytirish (devalvatsiya) mamlakat savdo va toʻlov balansining keskin yomonlashuvi, valyuta rezervining holdan toyishi bilan bogʻliq holda yuzaga keladi. Chet el valyutasi kursining birjadagi maxsus idora tomonidan belgilanishi va maxsus byulletenlarda nashr etilishi valyuta kotirovkasi deyiladi. Bunday byulleten maʼlumotlari matbuotda ham chop etib boriladi. Oʻzbekiston Markaziy banki davriy ravishda har haftada buxgalteriya hisobi va bojxona toʻlovlari uchun pul massasi va inflyatsiya dinamikasini hisobga olgan holda xorijiy valyutalarning soʻmga nisbatan kurslarini matbuotda eʼlon qilib boradi. 1 AQSh dollarining soʻmga nisbatan rasmiy ayirboshlash kursi 2022-yil 18-avgust holatiga koʻra, 10 945 soʻm 32 tiyinni tashkil qildi.

## Valyuta ayirboshlash

Hozir Oʻzbekistondagi ikkita bank — TBC Bank va Bank Apelsindan tashqari barcha — 31 ta bankda chet el valyutasini, xususan, AQSh dollarini sotib olish yoki sotish mumkin.

## Adabiyotlar

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

## Manbalar
# Kakao

**Kakao** (Thebroma cacao), shokolad daraxti — 1) sterkuliyadoshlar oilasi Theobroma avlodiga mansub doim yashil daraxtlar turi. Markaziy va Jan. Amerika oʻrmonlarida yovvoyi holda oʻsadi (urugʻi mayda va achchiq). Qadimdan bu daraxt Meksikada ekilgan. Yevropaga (Ispaniya) 1520-yil keltirilgan. XVII asrda Venesuelada, soʻngra Brazili-yada, XIX asr oxiri (1884-yildan) Afrikada ekila boshlagan.

Yer yuzida 11,5 mln ga kakaozorlar bor (2000). Oʻrtacha hosildorligi 6,16 s/ga; K. eng koʻp Afrikada (3,8 mln.ga), Jan. Amerikada, Osiyo (Filippin, Hindiston, Yaman, Indoneziya)da ekiladi. K. koʻp yillik doimiy yashil daraxt. Boʻyi 4–8 m ga boradi. K. oʻstirish uchun yogʻingarchilik yiliga 2—5 ming mm, doimiy qurgʻoqchilik davri 3—4 oydan oshmaydigan, oʻrtacha havo harorati 2 G dan kam boʻlmagan xududlar qulay hisoblanadi. Shunday sharoitda K.ning madaniy turi yil davomida gullaydi, meva hosil qiladi. Tinim davri juda qisqa boʻladi yoki boʻlmasligi ham mumkin. Yogʻingarchilik kam boʻlgan yillari kam hosil beradi va daraxtlar qurib qoladi. Urugʻidan, qalamchasidan payvand qilib koʻpaytiriladi. Koʻchati oʻtqazilgandan keyin 4—5-yildan hosil beradi, 10-yili toʻliq hosilga kiradi. K. mevasi (uz. 30 sm gacha) 300—600 g keladi, qar bir meva ichida 25—60 urugʻ (dukkak) boʻladi. Mevasi 4—5 oyda yetiladi. Bir daraxtdan 0,5–2 kg (12—15 s/ga) urugʻ olinadi. Urugʻi tarkibida 50—53% moy, 14,5% azotli moddalar, 1,3—1,7% teobromin alkaloidi, oshlovchi moddalar, oqsil, qand, kraxmal mavjud. Dukkagi qayta ishlashdan oldin tozalanadi, fermentlanadi, quritiladi, qovuriladi, dukkak poʻchogʻidan ajratiladi, maydalanadi va press mashinalarda moyi olinadi (qarang Kakao moyi). Oʻzbekistonda ekilmaydi, chunki tuproq-iqlim sharoiti K. biologiyasiga mos emas; 2) kakao urugʻi kunjarasidan olinadigan kukun (upa) va undan issiq va sovuq ichimlik tayyorlanadi. Kukun tarkibida 15% gacha yogʻ mavjud. Shuningdek, K. kukuni shirinlik. (krem, muzqaymoq), qiyom va b.ga qoʻshiladi.

Issiq K. ichimligi tayyorlash uchun kichik kostryulkaga 2 choy qoshigʻida kakao upasi, shakar (taʼbga koʻra), bir oz sut solib, upaning qumoqlari yoʻqolguncha eziladi. Hosil boʻlgan boʻtqaga oz-ozdan issiq sut (bir stakancha) qoʻshilib, qaynagan zahoti olovdan olinadi.

## Manbalar
# Puerto-riko novi

**Puerto-riko novi** — Atlantika okeanidagi chuqur suv osti novi, Puerto-Riko o.laridan shim.da. Suv os-tidagi Antil tizmasining shim. yon bagʻirlari boʻylab 1070 km ga choʻzilgan. Oʻrtacha kengligi 87 km. Eng chukur joyi 8742 m (Atlantika okeanida eng chuqur).

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Qonun va Adolat partiyasi

**Qonun va adolat** (pol. Prawo i sprawiedliwość) — Polshadagi siyosiy partiya.

Qonun va adolat partiyasi fashistik tusga ega milliy-konservativ siyosiy kuch bo'lib, uning vakillari yillar davomida shtatdagi qoldiq dekommunizatsiya va lyustratsiya tarafdori bo'lgan. Bu partiya elektoratning doimiy qismini ta'minladi. Partiya katolik cherkovi va munozarali Yevangelistik radiostansiya Radio Mariya bilan yaqin aloqada.
2002-yilda partiya "O'ng alyans" bilan birlashish to'g'risida shartnoma imzoladi, ikkinchisi a'zolari "Qonun va adolat" partiyasiga qo'shildi. Lex Kachinski Varshava meri bo‘ldi. 2003-yilda Lex Kachinski PiSning faxriy prezidenti, Yaroslav Kachinski esa partiya yetakchisi bo‘ldi.

An'anaga ko'ra, eng ko'p ovoz to'plagan partiya hukumat rahbari lavozimiga nomzodni taklif qiladi. Partiya rahbari Yaroslav Kachinski umumiy saylovda g‘alaba qozonganidan so‘ng Polshaning yangi saylangan prezidenti egizak ukasi Lex bilan kartalarni aralashtirib yubormaslik uchun hukumatni boshqarishdan bosh tortdi. Hukumat rahbari lavozimiga partiya dasturini tayyorlash bo‘yicha koordinator bo‘lgan Kazimierz Martsinkevich nomzodi ilgari surildi.

Muvaffaqiyatli reklama kompaniyasi tufayli 2005-yil 25-oktabrda Polshada mamlakat parlamentiga bo‘lib o‘tgan saylovda “Qonun va adolat” partiyasi g‘alaba qozondi, saylovchilarning 27 foizdan ortig‘i “Qonun va adolat” uchun ovoz berdi.

2005-yil 31-oktyabrda Martsinkevich yangi ozchilik hukumati tarkibini taqdim etdi. “Fuqarolik platformasi” bilan oʻng-markaziy koalitsiya tuzish boʻyicha muzokaralar muvaffaqiyatsiz yakunlandi, chunki kadrlar (Fuqarolik platformasi Yaroslav Kachinskiy bosh vazir boʻlishini taʼkidladi) va shaxsiy (ikki partiyaning asosiy siyosatchilari bir-birini yoqtirmasligi aniq). Qolaversa, saylov oldidan ham “Huquq va adolat” yetakchilari “Fuqarolar platformasi”ning bir qator saylovoldi va’dalari haqida yomon gapirib, masalan, soliq reglamentini o‘zgartirish bo‘yicha tavsiyalarni “3 foizdan 15 foizgacha” populizmga chaqirishdi.

Alohida ta'kidlash kerakki, Seymdagi bunday uyg'unlik, tahlilchilarning fikriga ko'ra, Kazimierz Martsinkevich tomonidan tuziladigan hukumat, natijada, ikkita o'ng qanot partiyasiga - Qonunga tayanmasligiga olib kelishi kerak edi. Adolat va Fuqarolik platformasi, lekin ZiS va kichik partiyalar ittifoqi, shu jumladan o'z-o'zini himoya qilish va sotsial-demokratlardan o'ngning mafkuraviy muxoliflari. Chaplar uchun bu parlament va prezidentlik saylovlarida sharmandali mag'lubiyatdan so'ng aniq g'alaba bo'ladi. Sentyabr oyidagi saylov natijalariga ko‘ra, “Qonun va adolat” partiyasi 460 deputatlik mandatidan 155 nafariga ega. Faqatgina liberallar bilan siyosiy ittifoq konservatorlarga parlament ko‘pchiligini olib keladi.

“Qonun va adolat” partiyasi tarafdorlari soliq yukini kamaytirish, liberal iqtisodiyot va aholining kam ta’minlangan qatlamini ijtimoiy himoya qilish bo‘yicha faol davlat siyosati tarafdori.

## Manbalar
# Avtobus

Benz-Omnibus, 1896-yil
Mercedes-Benz O345 Concto U avtobus, Toshkent, Oʻzbekiston, 2013-yil
**Avtobus** 8 kishidan koʻp joyga ega va yoʻlovchi tashish uchun moʻljallangan avtomobildir. Avtobusda odatda yoʻlovchilardan tashqari haydovchi va chiptachi ham boʻladi (lekin ba’zi avtobuslarda chiptani komposterdan olish mumkin; serqatnov yoʻlda haydovchisiz harakatlana oladigan transport vositalari ustida ham ish ketmoqda).

**Avtobus** (avto (mobil) va lotincha: *(omni) dus*– hamma uchun) – 9 va undan ortiq oʻrinli yoʻlovchilar tashiydigan avtomobil. Vazifasiga koʻra, shahar Avtobuslari, shaharlararo Avtobuslar, shahar atrofi Avtobuslari va maxsus Avtobuslarga boʻlinadi. Shahar Avtobuslari aholi yashaydigan punktlarda, shaharlararo Avtobuslar aholi yashaydigan punktlar orasida yoʻlovchilarni tashiydi. Maxsus Avtobuslar sayyoxlar, dam oluvchilar, samolyotga chiquvchilar, ayrim idoralar va boshqa uchun moʻljallangan. Shaharlararo Avtobusda yukxona boʻladi va oʻrindiqlari uxlab ketish uchun moslashtiriladi. Avtobuslar ikki qavatli qilib ham ishlanadi. Avtobuslar qishda isitiladi, yozda esa shamollatib turiladi. Avtobuslar 110 km/soat gacha tezlik bilan yura oladi. Avtobusning oʻlchami (uzunligi) 5 m dan ( mikroavtobuslar) 24 m gacha (qoʻsh Avtobuslar). Oʻzbekistonda avtobus ishlab chiqarish istiqlol yillaridagina yoʻlga qoʻyildi.1999-yildan Samarqand shahridagi "SamKochAvto" qoʻshma korxonasida shaharlararo qatnashga moʻljallangan M 23.9 (23 oʻrindikli; dvigatelining quvvati 65 kVt, maksimal tezligi 95 km/soat) va M 29 (29 oʻrindiqli; dvigatelining quvvati 84,6 kVt, maksimal tezligi 105 km/soat) rusumli, shuningdek shahar ichida qatnashga moʻljallangan M 24.9 (23 oʻrindiqli, dvigatelining quvvati 65 kVt, maksimal tezligi 95 km/soat) rusumli Avtobus ishlab chiqariladi
.

## Etimologiyasi

*Avtobus* atamasi *avtomobil* hamda lotincha *omnibus* – "har yerda" soʻzlaridan qisqartmadir.

## Shuningdek

* Avtomobil
* Trolleybus
* Tramvay
* Avtomobil sanoati.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Koysan tillari

**Koysan tillari** - Afrika tillarining katta oilasi. Janubiy Afrika, Namibiya, Jan.-sharqiy Angola va Tanzaniyada tarqalgan. Koysan tillari gottentot va boʻshmen tillariga boʻlinadi. Bu tillarning kelib chiqishida oʻxshashliklar va koʻpgina farqlar mavjud. Har 2 guruh tillarda agglyutinatsiya xususiyati mavjud. Koysan tillari undosh tovushlarga juda boy, unli fonemalar soni 5 tadan oshmaydi.

Otlar son va rod kategoriyasiga ega. Feʼllar mustaqil qoʻshimchalar yordamida tuslanadi va olmoshdan keyin qoʻyiladi.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Gepard

**Gepard** (Acinonyx jubatus) — mushuksimonlar oilasiga mansub yirtqich sut emizuvchi, gepardlar (Acinonyx) urugʻining yagona turi. Tanasining uzunligi 123— 150 sm, dumi 63—75 sm. Oyoqlari uzun va ingichka, tirnoqlari ichkariga tortilmasligi bilan boshqa mushuksimonlardan farq qiladi. Yungi sargʻish qum rangda, mayda qora dogʻlar bilan tekis qoplangan. Bolalari tanasining ustki tomonidagi uzun tik yunglari paxmoq mantiya (yopingʻich) hosil qiladi. Afrika, Jan.-gʻarbiy Osiyo (Eron, Afgʻoniston, Balujiston) va Oʻrta Osiyoda tarqalgan. 1972-yilgacha onda-sonda Turkmanistonning jan.da uchrab turardi. Kunduzi hayot kechiradi. Homiladorligi 84-95 soʻtka. 2-4 ta bola tugʻadi. Toʻqay, dasht, choʻl va togʻ etaklarida yashaydi. Tuyoqli hayvonlar (kiyiklar, qoʻylar)ni ov qiladi. Oʻljasiga pana joydan tashlanadi va qisqa masofada quvib yetadi (tezligi soatiga 110 km gacha). Qadimda qoʻlga oʻrgatilgan G. dan ov qilishda foydalanilgan. Hozir soni juda kamayib ketgan, tabiatda butun dunyo boʻyicha bir necha yuzta saqlanib qolgan. Oʻzbekiston Respublikasi va Xalqaro qizil kitobga kiritilgan. Tutqunlikda yaxshi koʻpayadi.

## Adabiyotlar

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
# Oyoq kiyimi

Nordik muzeyida turli xil oyoq kiyimlar, jumladan 1700-yildan 1960-yilgacha boʻlgan modellar namoyish etilgan.
**Oyoq kiyimi** – bu oyoqlarni begona moddalardan va har xil ob-havo sharoitlaridan toʻgʻridan-toʻgʻri yerga tegmaslikdan himoya qiladigan barcha turdagi poyabzallar, shuningdek, estetik vazifani ham bajaradi. Botinkalar, etiklar, sandallar, tuflilar, krossovkalar kabi juda koʻp turli xil turlari mavjud. Odatda „taglik“ deb nomlangan pastki qismdan va „ustki“ deb nomlangan yuqori qismdan iborat boʻladi. Oyoq kiyimi yerga tegishi tufayli eskirganligi sababli, taglik yanada bardoshli va qalinroq materialdan tayyorlangan. Oyoqni qoplaydigan ustki qismi teri yoki mato kabi nozikroq materialdan qilingan.

Oyoq kiyimlari modellari asrlar davomida juda xilma-xil boʻlgan. Buning asosiy sababi shundaki, poyabzal tropik iqlimdan sovuq iqlimgacha boʻlgan turli xil geografiya va modaga muvofiq ishlab chiqariladi.

## Adabiyotlar

* Bergstein, Rachelle*. Women from the Ankle Down: The Story of Shoes and How They Define Us*. New York: Harper Collins, 2012 — 284 pages-bet. ISBN 978-0-06-196961-4.
* Doe, Tamasin (1998), *Patrick Cox: Wit, Irony, and Footwear*, ISBN 0-8230-1148-8.
* Pattison, Angela, *A Century of Shoes: Icons of Style in the 20th Century*, ISBN 0-7858-0835-3.
* Swann, June. *History of Footwear in Norway, Sweden and Finland: Prehistory to 1950*, ISBN 91-7402-323-3.
* Design Museum. *Fifty Shoes That Changed the World*. London: Conran Octopus, 2009. ISBN 978-1-84091-539-6.

## Havolalar

* Bata Shoe Museum's online exhibits on the history and variety of footwear: „All About Shoes“. 2022-yil 5-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan.
* „Footwear History“. 2006-yil 13-avgustda asl nusxadan arxivlangan.
* „International Shoe Size Conversion Charts“., from i18nguy's website, offers more information.
* „Shoe Care“. 2012-yil 18-dekabrda asl nusxadan arxivlangan.
* Illustrated „Glossary of Shoe Terms“. 2022-yil 19-martda asl nusxadan arxivlangan.
* Map: „Medieval shoes in museums“.