Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Soliq imtiyozlari

**Soliq imtiyozlari** — davlat tomonidan soliq toʻlovchilarga berilgan yengilliklar; soliqlar miqdorini kamaytirish, soliq toʻlash shartini yengillashtirish yoki soliqdan toʻla ozod qilishdan iborat. Soliq imtiyozlari soliq undiriladigan daromad turlarini qisqartirib, umumiy kamaytirilgan daromaddan soliq olish, soliq olinmaydigan minimal daromadni belgilash, soliq stavkalarini kamaytirish, soliqni toʻlab boʻlish muddatini qulay qilish orqali amalga oshiriladi. Soliq imtiyozlari soliq toʻlovchilarga nisbatan tabaqalashtiriladi, muayyan ijtimoiy yoki iqtisodiy maqsadni koʻzlaydi. Soliq imtiyozlari davlat qoʻlida bozor iqtisodiyotini tartibga solishga xizmat qiladi. Ular orqali iqtisodiy faoliyatning maʼlum bir turlari ragʻbatlantiriladi. Sharoitga qarab Soliq imtiyozlari qayta koʻrib turiladi. Soliq imtiyozlari berishning xilma-xil shakllari jahondagi koʻpgina mamlakatlarning soliq amaliyotida qoʻllanadi. Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksi (1997)da ayrim yuridik shaxslar va faoliyat turlari uchun hamda jismoniy shaxslarning ayrim toifalari uchun Soliq imtiyozlari belgilangan.

## Yana qarang

* Soliq
* Soliq stavkasi
* Soliq islohotlari

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# The Washington Post

The Washington Post („Vashington pochtasi“) — kundalik gazeta. Vashington (AQSH)da chiqadi. 1877-yilda asos solingan. *The Washington Post and Times-Herald* gazeta-jurnal birlashmasi (Grahamlar xonadoni tasarrufidagi) tomonidan nashr qilinadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
# Xobbi

Kubik rubiklarni yig'ish
**Xobbi** (inglizcha: *hobby — sevimli mashg'ulot*) yoki **sevimli mashgʻulot** — inson faoliyatining bir turi, boʻsh vaqtlarida, zavqlanish uchun qilinadigan sevimli mashgʻulot turi. Xobbi — bu inson yaxshi koʻradigan va boʻsh vaqtlarida xursand boʻladigan narsadir. Ishqibozlik — bu stress, tushkunlik, gʻazab, yoki gʻazab bilan kurashishning yaxshi usuli. Bundan tashqari, sevimli mashgʻulotlar koʻpincha ufqlarni rivojlantirishga yordam beradi. Sevimli mashgʻulotlarning asosiy maqsadi oʻz-oʻzini anglashda yordam berishdir.

XIII asrning oxirida ingliz tilida “hobby„ soʻzi kichik ot deb ataldi, endi pony emas, lekin hali horse emas. Keyinchalik, 1550-yillardan boshlab, bu soʻz bolalar oʻyinchoqlari hobbihorse ni anglatadi.

## Xobbi

### Faol sevimli mashgʻulotlar

* Turizm
* Baliq ovlash
* Qushlarni kuzatish
* Raqs
* Peyntbol
* Airsoft
* Geokash
* Tarixiy qayta qurish
* Rolli oʻyinlar
* Havaskor astronomiya
* Temir yoʻldagi sevimli mashgʻulotlar
* Havaskorlar teatrida oʻynash
* Xazina ovlash
* Arxeologiya

### Xobbi

* Yigʻish
* Modellashtirish
* Bulmacalarni birlashtirish
* Gulchilik
* Bogʻdorchilik
* Bogʻdorchilik
* Akvarium
* Uy iqtisodiyoti
* It yetishtirish
* Rasm
* Tikchilik
* Havaskor fotografiya
* Havaskor rasm
* Albom boshqaruvi
* Pishirish
* Qoʻshiq aytish, karaoke
* Musiqa asbobini chalish
* Komputer oʻyinlari
* Stol oʻyinlari
* Dasturlash
* Intellektual oʻyinlar (krossvordlar, rebuslar)
* Shaxmat
* Chumolilar fermasi
* Ezoterika

## Manbalar

## Adabiyot

* Gelber SM “Xobbilar: Amerikada dam olish va mehnat madaniyati„ Kolumbiya universiteti nashriyoti, 1999-yil.
* Stebbins, Robert*. Serious Leisure — A Perspective for Our Time, Transaction Publishers, 2015,*. New Brunswick: Andoza:Нп3, 2015.
# Oʻlikxona

**Oʻlikxona**, **morg** (frans.) — murda saqlanadigan, yorib tekshiriladigan va koʻmish uchun beriladigan maxsus bino. Oʻ., asosan, sud tibbiyoti ekspertizasi qoshida boʻladi, kasalxonalar, ilmiy tadqiqot intlari va boshqalarda murda patologik anatomiya boʻlimlarida saqlanadi. Oʻ.ga baxtsiz hodisa tufayli oʻlgan, qasddan oʻldirilgan yoki shunga gumon qilingan murdalar; davo muassasalarida diagnoz qoʻyilmay oʻlganlar; toʻsatdan oʻlib, oʻlim sababi aniqlanmaganlar, shuningdek, nomaʼlum kishilarning murdasi keltiriladi.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Vikimanba

Vikimanba|  |
| Web-manzil |
www.wikisource.org |
| Interwiki |
s: |
| Asosiy boʻlim |
jami 65 tilda |
| Asos solingan sana |
2003-yil 24-noyabr |
| Litsenziya |
erkin |
| Reklama |
yoʻq |

**Vikimanba** (*viki* va *manba* soʻzlarining birikmasi) (inglizcha: *Wikisource*) — erkin matnlarni oʻzida jamlagan onlayn kutubxona. Vikipediya singari Vikimanba ham Vikimedia Jamgʻarmasining loyihasi boʻlib, koʻngillilar tomonidan tuziladi. Vikimanba loyihaning ham umumiy nomi, ham uning har bir boʻlimi nomidir. Boʻlimlar odatda muayyan tildagi materiallarni oʻz ichiga oladi. Vikimanbaning turli tillardagi boʻlimlari birga umumiy Vikimanbani tashkil qiladi. Loyihaning maqsadi turli shakldagi erkin matnlarni koʻp tillarda oʻziga jamlashdir. Vikimanba boshida foydali yoki muhim tarixiy matnlar arxivi sifatida yaratilgan. Keyinchalik toʻliq kutubxonaga aylangan. Loyiha rasmiy ravishda 2003-yilning 24-noyabrida **Manbaberg loyihasi** (inglizcha: *Project Sourceberg*) oʻlaroq ish boshlagan. Loyihaga „Vikimanba“ nomi oʻsha yilning oxirida berilgan. Bundan yetti oy oʻtib loyiha uchun alohida domen ajratilgan. Loyihani yetarlicha ishonchli emas deb tanqid qilib kelishsa-da, uni Milliy arxivlar va hujjatlashtirish boshqarmasi kabi tashkilotlar manba sifatida koʻrsatib keladi.

Vikimanbaga erkin litsenziyali va ijtimoiy mulk hisoblangan asarlar; professionallar qalamiga mansub asarlar yoki tarixiy hujjatlar; mustaqil ravishda tekshirish mumkin boʻlgan asarlargina yuklanadi. Boshida asarlarni oflayn yoki boshqa onlayn kutubxonalarga tayanib tekshirish mumkin boʻlgan. Hozirgi kunda asarlar ProofreadPage xizmati yordamida tekshiriladi. Bu asbobdan loyihadagi matnlarning ishonarli va xatosiz ekanligi tekshiriladi.

Muayyan tildagi asarlarni oʻzida jamlagan ayrim Vikimanbalarda faqatgina tekshirib koʻrilgan asarlarni yuklash mumkin. Vikimanbadagi materiallarning asosiy qismi matnlardan iborat boʻlsa-da, loyihada rasmli jurnallardan tortib audio kitoblargacha bor. Ayrim Vikimanbalarda foydalanuvchilar tegishli Vikimanba qoidalariga amal qilgan holda asarlarga oʻz sharhlarini qoʻshishlari mumkin.

## Manbalar

## Havolalar

* Vikimanbalarning toʻliq roʻyxati
* Inglizcha Vikimanba
* Ruscha Vikimanba
# 28-iyun

**28-iyun** — Grigoriy taqvimida yilning 179- (kabisa yilida 180-) kuni. Yil yakuniga 186 kun qoladi.

|  |
| --- |
| ← **iyun** → |
| Du | Se | Ch | Pa | Ju | Sh | Ya |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
| 2026-yil |

## Bayramlar

*Yana qarang: Turkum:28-iyun bayramlari*

## Voqealar

Rostokinskiy akveduk
*Yana qarang: Turkum:28-iyun voqealari*

* 1569 — Lyublyana uniyasi.
* 1651 — Berestechdagi jang boshlanishi.
* 1779 — Yekaterina II Moskvada quvurlar *(tasvirda)* qurishga buyruq berdi.
* 1914 — Sarayevodagi qotillik: Birinchi jahon urushining boshlanishiga bahona.
* 1919 — Versal kelishuvi: Birinchi jahon urushining tugashi.
* 1967 — Isroil Quddusni anneksiya qildi.
* 1996 — Ukraina Konstitutsiyasi qabul qilindi.

## Tavalludlar

* 1971 — Elon Musk

*Yana qarang: Turkum:28-iyunda tugʻilganlar*

## Vafot etganlar

*Yana qarang: Turkum:28-iyunda vafot etganlar*

## Havolalar

* days.peoples.ru (Wayback Machine saytida 2006-07-15 sanasida arxivlangan)(rus.)
# Vikipediya

Vikipediya|  |
| Web-manzil |
www.wikipedia.org |
| Interwiki |
XX: |
| Asosiy boʻlim |
jami 287 boʻlim |
| Asos solingan sana |
15-yanvar, 2001 |
| Asoschi |
Jimmy Wales va Larry Sanger |
| Maqolalar soni |
20 milliondan dan ortiq |
| Egasi |
Wikimedia Foundation |
| Litsenziya |
erkin |
| Reklama |
yoʻq |

**Vikipediya** — koʻp tilli, erkin, onlayn ensiklopediya. U koʻngillilar jamoasi tomonidan ochiq hamkorlik hamda vikiga tayanuvchi tahrir tizimi asosida yoziladi va yuritiladi. Ushbu loyiha 2001-yil 15-yanvarda mutaxassislarga moʻljallangan Nupediaga toʻldiruvchi sifatida yaratilib, hozirda uni notijorat Wikimedia Foundation tashkiloti boshqaradi. Vikipediya bugunga kelib eng katta va eng koʻp koʻzdan kechiriladigan maʼlumot manbasiga aylandi. Hozirda bu bepul ensiklopediyada dunyoning 283 tilida 59 milliondan oshiq maqola bor. Vikipediyaning eng katta ingliz tili boʻlimi 7203516 ta maqolaga ega. Taqqoslash uchun, qogʻoz nashrdagi ensiklopediyalar orasida eng kattasi boʻlmish *Encyclopædia Britannica* (*Britaniya Ensiklopediyasi*)dagi maqolalar soni 130 ming atrofidadir. Bundan tashqari, Vikipediyaning juda mashhur boʻlib ketishi ortidan unga yondosh Vikiombor, Vikilugʻat, Vikikitob, Vikiversitet, Vikiiqtibos hamda Vikiyangiliklar kabi loyihalar ham paydo boʻlgan.

## Tarixi

Asosiy maqola: Vikipediya tarixi
*wikipedia.com* va *wikipedia.org* domenlari mos ravishda 2001-yil 12-yanvarda va 2001-yil 13-yanvarda roʻyxatga olingan.

Vikipediyaga 2001-yil 15-yanvarda Amerika Qoʻshma Shtatlari fuqarolari Jimmy Wales va Larry Sanger asos solishgan. Sanger „Vikipediya“ soʻzini inglizcha „wiki“ va „encyclopedia“ soʻzlarini birlashtirib oʻylab topgan. „Wiki“ soʻzi aslida gavayiliklarning soʻzi boʻlib, „tez“ degan maʼnoni bildiradi va koʻpchilik birgalikda yaratadigan web sahifalar shu nom bilan ataladi. Jimmy Walesning niyati *Britannica* sifatiga yoki undan ham yuqori darajaga erishish va ensiklopediyani bosma holida tarqatish boʻlgan edi.

## Oʻzbek tilidagi Vikipediya

Asosiy maqola: Oʻzbekcha Vikipediya
Oʻzbek tilidagi Vikipediyada 347 788 ta maqola bor. Foydalanuvchilar soni — 283 687, ulardan 621 nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan. Jami sahifalar soni (munozara, turkum va hokazo bilan qoʻshib hisoblaganda) — 1 268 641.

## Oʻzbekcha Vikipediyaning Oʻzbekiston hududida toʻsilishi

Asosiy maqola: Oʻzbekcha Vikipediya#Toʻsilishi
2011-yilning oxirida nomaʼlum sabablarga koʻra Oʻzbekiston hududida oʻzbek Vikipediyasi toʻsib qoʻyildi. Bu oʻzbekcha Vikipediyaning rivojlanishini jiddiy oqsoqlantirdi. Bugungi kunda esa Oʻzbekistonda foydalanuvchilar oʻzbekcha Vikipediya sahifalarini hech qanday muammolarsiz ocha oladilar.

## Turli tillardagi nashrlari

Vikipediya juda koʻplab tillarda har kun, soat va soniyada toʻldirilib borilmoqda. Ayniqsa quyidagi tillar bunga yaqqol misol boʻla oladi:

1. Inglizcha Vikipediya (7203516)
2. Nemischa Vikipediya (3132741)
3. Fransuzcha Vikipediya (2767277)

Toʻliq roʻyxat bu yerda.

## Manbalar

## Havolalar
# Korporatsiya

**Korporatsiya** (lotincha:  *corporatio* — birlashma, uyushma, hamjamiyat) — rivojlangan yirik aksiyadorlar jamiyati, biron bir faoliyat uchun uyushgan huquqiy va jismoniy shaxslar majmui. Korporatsiya bir kasb yoki faoliyat sohasida fuqarolarni birlashtirishi ham mumkin. XX-asr oʻrtalarida paydo boʻlgan. Hozirgi bozor iqtisodiyoti rivojlangan mamlakatlarda xoʻjalikning barcha tarmoqlarida asosiy mavqega ega. Korporatsiyalar negizini aksiyadorlik jamiyatlari tashkil qiladi. XIX-asrning II-yarmidan xalqaro korporatsiyalar keng rivoj topdi. Aksariyat hollarda korporatsiyalar bir xil mahsulotlarning asosiy ishlab chikaruvchilarini birlashtiradi, natijada ishlab chiqarish monopollashadi. Ayni paytda korporatsiya investitsiya kapitalining markazlashuviga yordam beradi, ilmiytexnika taraqqiyotini, mahsulotning raqobatbardoshligi va uzoq hayotiy shaklini taʼminlaydi. Mulk egaligi maqomiga koʻra, davlat, xususiy, aralash (qoʻshma) korporatsiyalarga, tarmoqlar boʻyicha sanoat, qishloq xo'jaligi, transport, aloqa va boshqa turdagi korporatsiyalarga boʻlinadi. Rivojlangan mamlakatlarda sanoat tarmoqlari korporatsiyaga uyushgan hollar koʻp uchraydi (mas, „Daewoo“ korporatsiyasi). Oʻzbekistonda birinchi korporatsiyalar XX-asrning 90-yillaridan boshlab sanoatning turli tarmoqlarida paydo boʻldi.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Egalik huquqi

**Egalik huquqi** — mulk huquqiga tegishli tushuncha; mulkni qoʻlda (yaʼni, mulkning bevosita mulkdorni oʻzida boʻlishi) yoki biron joyda (mas, bankda, lombardda) saqlab turish bilan izohlanadi. Mulkdorlik, mulk huquqi mulkka egalik qilish huquqidan boshlanadi. Bunday huquq, avvalo, mulkdorga tegishli boʻladi. Ammo mulkni egallash huquqi qonun yoki shartnomaga asosan boshqa shaxsda ham boʻlishi mumkin. Mas, mulk shartnoma boʻyicha ijaraga qoʻyilishida, vaqtincha tekin foydalanish uchun topshirilishida, garovga qoʻyilishida yoki maʼmuriy dalolatnomalarga binoan vaqtincha saqlash uchun biron tashkilot yoki fuqaroga oʻtkazilishida mulkka Egalik huquqi mulk egasi hisoblanmagan shaxsda boʻladi.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Byudjet yili

**Byudjet yili** — qonuniy ravishda tasdiklangan davlat byudjeti rejasining bajarilishi belgilangan muayyan davr, muddat (toʻliq bir yilni oʻz ichiga oladi). Asosan Byudjet yili davlatlarda kalendar yili bilan boshlanadi va tugaydi. Ayrim mamlakatlarda esa boshqa muddatlar amal qiladi (masalan, Buyuk Britaniya, Yaponiyada Byudjet yili kalendar yilining 1-apreldan boshlanib kelgusi yilning 31-martigacha, Kanadada 1-iyuldan kelgusi yilning 30-iyunigacha, AQShda 1 oktabrdan kelgusi yilning 30-sentabrgacha, Turkiyada 1-martdan kelgusi yilning 28-fevralgacha davom etadi). Keyingi vaqtda koʻpchilik davlatlar hisobkitoblarni osonlashtirish maqsadida kalendar yili bilan boshlanadigan Byudjet yili ga oʻtmoqdalar, jumladan Oʻzbekistonda ham Byudjet yili kalendar yiliga muvofiq keladi.

## Adabiyotlar

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Kommunizm

Kommunizm ramzi: Qizil yulduzcha ichidagi bolgʻa va oʻroq.
**Kommunizm** (lotincha: *communis* — „umumiy“) — xususiy mulkchilikni inkor qilishga asoslangan turli qarashlarning umumiy nomi (ibtidoiy kommunizm, xayoliy kommunizm, „kazarma“ kommunizmi va boshqalar). Unga koʻra, yagona umumiy (ijtimoiy) mulk jamiyat ijtimoiy-iqtisodiy tuzilishining asosini tashkil qiladi. Bu gʻoya „ideal jamiyat“ nomi bilan Platon, keyinroq Thomas More, Tommaso Campanella, Charles Fourier va boshqalarning asarlarida ilgari surildi, Kommunizm yoki kommunistik jamiyat nomi bilan XIX—XX asrlarda Karl Marx, Friedrich Engels va Vladimir Lenin asarlarida nazariy ifodasini topdi. Markscha tarixiy jarayon haqidagi qarashga binoan, Kommunizm — kapitalizm oʻrnini egallaydigan va oʻz taraqqiyotida 2 bosqich (faza) — sotsializm deb ataladigan quyi bosqich hamda toʻla Kommunizm deb ataladigan yuqori bosqichni bosib oʻtadigan ijtimoiy-iqtisodiy formatsiyadir. Kommunizm nazariyotchilari bu ikki bosqichning oʻziga xos jihatlari hamda umumiy tomonlari mavjudligini koʻrsatishga urinishgan. Umumiy tomoni iqtisodiy jihatdan yagona ijtimoiy mulkka asoslanganligi, oʻziga xos tomoni esa — mehnat taqsimoti tamoyili bilan belgilanadi, deb uqtirishgan. Chunonchi, ular Kommunizmda „har kimdan qobiliyatiga yarasha, har kimga ehtiyojiga yarasha“ tamoyili amal qiladi, „Kommunizmda muhim ijtimoiy tafovutlar boʻlmaydi, hamma teng boʻladi“, „davlat oʻz vazifasini bajarib boʻladi va barham topadi“, deb hisoblashgan.

Kommunizm gʻoyasining asosida tarixni faqat materialistik tushunish, formatsiyaviy qarash, sinfiylik va partiyaviylik tamoyillariga asoslanish, proletariat manfaatlarinigina himoya qilish kabilar yotadi. Jamiyat taraqqiyoti qonunlariga, inson erkinligi, mustaqillik va demokratiya tamoyillariga zid boʻlgan bu gʻoyalar sobiq SSSR hududida, „sotsialistik lager“ deb atalgan jahon sotsialistik sistemasi davlatlarida tatbiq qilindi. XX asrning 20-yillaridan zoʻrlik yoʻli bilan proletariat (amalda partiya)ning maʼmuriy-buyruqbozlikka asoslangan diktaturasi oʻrnatildi. Rivojlanish va taraqqiyotning xilma-xilligi, turli xalqlar va mamlakatlarga xos milliymaʼnaviy xususiyatlarning mavjudligi inkor etildi. Dunyo mamlakatlari va xalqlarining yagona kommunistik jamiyatga borishini asoslashga harakat qilindi. Birok, Kommunizmning „erkinlik“, „tenglik“ toʻgʻrisidagi shiorlari soxta va asossiz ekanligi maʼlum boʻldi.

## Manbalar

## Havolalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Volontyor

**Volontyor — (oʻzbekcha — koʻngilli)** — oʻz xohishi bilan vaqti va mehnatini biror-bir jamoat ishiga, hech qanday manfaatsiz ixtiyoriy taklif etadigan shaxs yoki guruh. Bu ish bilan shug'ullanish jarayoni volontyorlik deb yuritiladi. Koʻpgina koʻngillilar tibbiyot, taʼlim yoki favqulodda vaziyatlarda qutqaruv kabi sohalarda maxsus oʻqitilgan. Boshqalar esa kerak boʻlganda, masalan, tabiiy ofatga javob sifatida xizmat qiladi.

PlantdagVlindertuinDe Zindering2
## Tarixi

Bu feʼl birinchi marta 1755-yilda qayd etilgan. Harbiy boʻlmagan maʼnoda bu soʻz birinchi marta 1630-yillarda qayd etilgan „oʻzini harbiy xizmatga taklif qilgan“ maʼnosida. Koʻngillilik soʻzi oʻsha vaqtda asosan harbiy maʼnoda — jamoat xizmati iborasi bilan mos keladi. Harbiy kontekstda koʻngilli armiya — bu askarlari chaqirilgandan farqli ravishda xizmatga kirishni tanlagan harbiy organ.

**XIX-asr**
Bu vaqt ichida Amerika Buyuk Uygʻonishni boshdan kechirdi. Odamlar kam taʼminlanganlardan xabardor boʻlib, qullikka qarshi harakatning sababini angladilar. 1851-yilda Qoʻshma Shtatlarda birinchi YMCA boshlandi, etti yildan soʻng birinchi YWCA boshlandi. Amerikadagi fuqarolar urushi davrida ayollar koʻngilli ravishda askarlar uchun materiallar tikishdi va „Jang maydoni farishtasi“ Klara Barton va koʻngillilar jamoasi harbiy xizmatchilarga yordam berishni boshladilar. Barton 1881-yilda Amerika Qizil Xoch tashkilotiga asos soldi va 1889-yilda Jonstaun toshqinidan jabrlanganlarga yordam koʻrsatishni oʻz ichiga olgan ofat oqibatlarini bartaraf etish operatsiyalari uchun koʻngillilarni safarbar qila boshladi.

## Turlari

* Xizmatni oʻrganish dasturlari tomonidan qoʻllaniladigan koʻngillilik
* Koʻnikmalarga asoslangan koʻngillilik
* Virtual koʻngillilik
* Mikro koʻngillilik
* Ekologik koʻngillilik
* Favqulodda vaziyatda koʻngillilik
* Maktablarda koʻngillilik
* Korporativ koʻngillilik
* Jamoa koʻngillilari
* Katta sport tadbirlarida koʻngillilik

## Volontyorlik tashkiloti

**Xalqaro Volontyorlik tashkilotlari **Association of Leaders in Volunteer Engagement** — Koʻngillilarni jalb qilish boʻyicha yetakchilar uyushmasi.
* **Association for Volunteer Administration** — Koʻngillilarni boshqarish uyushmasi.

**Oʻzbekistonda Volontyorlik tashkiloti Oʻzbekistonda volontyorlar uchun **Oʻzbekiston Volontyorlari Assotsiatsiyasi**. tashkil etilgan.

## Manbalar
# Huquq subyekti

**Huquq subyekti** - qonunga binoan huquqqa ega boʻlish va zimmasiga yuridik majburiyatlar olish layoqatiga ega boʻlgan jismoniy yoki yuridik shaxs. Huquq subyekti huquqning barcha sohalarida huquqiy munosabatlarntgg zaruriy belgisi boʻlib, ularning har birida subyektlarning mavqei muayyan oʻziga xoslikka ega. Masalan, fuqaroviy huquqiy munosabatlarda fuqarolar, chet el fuqarolari va fuqarolikka ega boʻlmagan shaxslar jismoniy shaxs sifatida; tijorat va notijorat tashkilotlari yuridik shaxs sifatida qatnashadilar; fuqaroviy huquqiy munosabatlar subyektlarining uchinchi turini davlatning oʻzi, davlat va mahalliy tuzilmalar tashkil etadi. Maʼmuriy huquqiy munosabatlarda asosan davlat organlari, mansabdor shaxslar, fuqarolar va ayrim hollardagina tashkilotlar (yuridik shaxslar) Huquq subyekti boʻla oladi. Qonun biror shaxs yoki tuzilmani Huquq suby'ekt sifatida tan olar ekan, uning davlat, davlat tashkilotlari, boshqa shaxslarga nisbatan tutgan oʻrnini tavsiflovchi huquqiy maqomini belgilab beradi.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Tadbirkorlik

**Tadbirkorlik** yoki **biznes** (inglizcha: *business* — „bandlik“), deb har qanday qonuniy tijorat faoliyatiga aytiladi. Tadbirkorlik bilan shugʻullanuvchi shaxs **tadbirkor**, deyiladi. Xususiy tadbirkorlik kapitalistik iqtisodiyot negizidir. Sotsialistik iqtisodiyotlarda tadbirkorlik bilan hukumat, jamiyat yoki ishchilar kasaba uyushmalari shugʻullanadi.

Tadbirkorlik xoʻjalik yuritish koʻlamiga qarab, yirik, oʻrta va kichik turlarga boʻlinadi. Yirik tadbirkorlik ishlab chiqarishda 500 dan ortiq kishi band boʻlgan, oʻrta tadbirkorlik esa 20–500 kishi band boʻlgan korxona (firma) lar, kichik tadbirkorlik 10–20 va undan kam kishi ishlaydigan korxonalarni qamraydi. Yirik va oʻrta tadbirkorlikka, asosan, yirik ishlab-chiqarish, koʻp sonli tovarlar chiqaradigan, mexanizatsiyalashgan hamda avtomatlashgan sohalar kiradi. Kichik tadbirkorlik qishloq xoʻjaligi, aholiga xizmat koʻrsatish sohalarida keng tarqalgan. Kichik tadbirkorlik sharoitga tez moslasha olishi bilan boshqalaridan farqlanadi va shu bois u keng tarqalgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Tadbirkorlik rivojiga keng yoʻl *Uza.uz*
* Tadbirkorlik: imtiyozlar va imkoniyatlar *Gov.uz*