Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# AQSh va Isroilning Eronga qarshi urushi

| AQSh va Isroilning Eronga zarbalari (2026) |
| --- |
| Eron—Isroil urushi |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Sanalar | 28-fevral (4 oy, 2 kun) |
| Urush yeri | Yaqin Sharq (asosan Fors koʻrfazi) |
| Holati | sulh tuzildi |

 |
| Raqiblar |
|
Faqat himoya:
* + Bahrayn
	+ Iroq
	+ Iordaniya
	+ Quvayt
	+ Ummon
	+ Qatar
	+ Saudiya Arabistoni
	+ Birlashgan Arab Amirliklari
	+ Buyuk Britaniya
	+ **Nodavlat ishtirokchilar:** Kurdiston
 |  Eron* Qarshilik oʻqi
	+ Xalq safarbarlik kuchlari
	+ Houthis
 |
| Qoʻmondonlar |
| * Donald Trump
* Pete Hegseth
* Dan Caine
* Brad Cooper
* Benjamin Netanyahu
* Israel Katz
* Eyal Zamir
* Tomer Bar
 | * Ali Xomanaiy (oʻldirildi)
* Masʼud Pizishkiyon
* Ali Larijani
* Aziz Nosirzoda (oʻldirildi)
* Abdulrahim Musaviy (oʻldirildi)
* Ali Shamxoniy (oʻldirildi)
* Muhammad Pakpur (oʻldirildi)
 |

2026-yil 28-fevralda Isroil va Qoʻshma Shtatlar birlashib, Erondagi turli nishonlarga hujum boshladilar. Isroil tomonidan „**Boʻkirayotgan sher**“ (ibroniycha: מִבְצַע שְׁאָגַת הָאֲרִי, lotincha: Mivtza Sheagat Haʼari) maxsus nomi bilan atalgan. Qoʻshma Shtatlar Mudofaa vazirligi tomonidan „**Epik gʻazab**“ (inglizcha: Epic Fury) deb nom berilgan. Tehron, Isfahon, Qum, Karaj va Kirmonshohdagi nishonlarga bir qator zarbalar bilan boshlandi. Isroil mudofaa vaziri Israel Katz hujumlarni tasdiqladi.

AQSh prezidenti Donald Trump Qoʻshma Shtatlar Isroil bilan birlashib, Eronga hujumlar uyushtirganini eʼlon qildi. Maqsad Eronning raketa va harbiy salohiyatini yoʻq qilish, uning yadroviy qurolga ega boʻlishining oldini olish va oxir-oqibat rejimni agʻdarish ekanligini daʼvo qildi. Islom inqilobi qoʻriqchilari korpusi (IRGC) aʼzolarini immunitet evaziga qurollarini topshirishga chaqirdi va rad etish „aniq oʻlim“ degan maʼnoni anglatishini ogohlantirdi.

Dastlabki hujumlar asosiy amaldorlar, harbiy qoʻmondonlar va inshootlarga, jumladan, Oliy Rahbar Ali Xomanaiyning qarorgohiga qaratilgan boʻlib, sunʼiy yoʻldosh tasvirlari uning qarorgohi jiddiy shikastlangan va vayron boʻlganini koʻrsatadi. Xomanaiy bilan aloqa uzilgani haqida xabar berilgan. Shuningdek, Oliy Milliy Xavfsizlik Kengashi kotibi Ali Shamxoniy oʻldirilgani haqida xabar berilgan.

Bunga javoban Eron Yaqin Sharqqa oʻnlab ballistik raketalarni uchirdi. Iordaniya, Suriya, Quvayt, Bahrayn, Qatar, Saudiya Arabistoni, Birlashgan Arab Amirliklaridagi Isroil va AQSh harbiy bazalarini nishonga oldi. Bundan tashqari, Husiylar Qizil dengizda hujumlarni qayta boshlashlarini eʼlon qilishdi.

Birlashgan Millatlar Tashkiloti va amaliyotda ishtirok etmagan bir nechta davlatlar zarbalarni, boshqalar esa Eronning mintaqadagi AQSh ittifoqchilariga qarshi qasos zarbalarini qoraladilar. Tanqidchilar amaliyotni „Eron suverenitetini buzish“ deb atashdi. Dunyo boʻylab mitinglar, zarbalarga qarshi norozilik namoyishlari boʻlib oʻtdi.

## Manbalar
# 2026

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Bu maqola kutilayotgan hodisalar haqidagi axborotni yoritadi.** Bu yerda hali boʻlib oʻtmagan voqealar tavsiflangan. |

|  |  |
| --- | --- |
| Ming yilliklar: | 3-mingyillik |
| Asrlar: | * 20-asr
* **21-asr 22-asr
 |
| Oʻn yilliklar: | * 2000-lar
* 2010-lar
* **2020-lar 2030-lar
* 2040-lar
 |
| Yillar: | * 2023
* 2024
* 2025
* **2026 2027
* 2028
* 2029
 |

2026-yil turli taqvimlarda| Grigoriy taqvimi | 2026 *MMXXVI* |
| Ab urbe condita | 2779 |
| Arman taqvimi | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Suryoniy taqvimi | 6776 |
| Baháʼí taqvimi | 182–183 |
| Balinese saka taqvimi | 1947–1948 |
| Bengali taqvimi | 1433 |
| Berber taqvimi | 2976 |
| British Regnal year | 4 Cha. 3 – 5 Cha. 3 |
| Buddist taqvimi | 2570 |
| Burmese taqvimi | 1388 |
| Vizantiya taqvimi | 7534–7535 |
| Xitoy taqvimi | 乙巳年 (Wood Snake) 4722 or 4662     *— to —* 丙午年 (Fire Horse) 4723 or 4663 |
| Qitbiy taqvim | 1742–1743 |
| Discordian taqvimi | 3192 |
| Efiopiya taqvimi | 2018–2019 |
| Ibroniy taqvimi | 5786–5787 |
| Hind taqvimlari |  |
|  - *Vikram Samvat* | 2082–2083 |
|  - *Shaka Samvat* | 1947–1948 |
|  - *Kali Yuga* | 5126–5127 |
| Holosen taqvimi | 12026 |
| Igbo taqvimi | 1026–1027 |
| Eroniy taqvim | 1404–1405 |
| Islomiy taqvim | 1447–1448 |
| Yapon taqvimi | Reiwa 8 (令和８年) |
| Yava taqvimi | 1959–1960 |
| Shimoliy Koreya taqvimi | 115 |
| Yulian taqvimi | Gregorian minus 13 days |
| Koreys taqvimi | 4359 |
| Minguo taqvimi | ROC 115 民國115年 |
| Nanakshahi taqvimi | 558 |
| Tay quyosh taqvimi | 2569 |
| Tibet taqvimi | 阴木蛇年 (female Wood-Ilon) 2152 or 1771 or 999     *— to —* 阳火马年 (male Fire-Ot) 2153 or 1772 or 1000 |
| Unix-vaqt | 1767225600 – 1798761599 |

**2026** (MMXXVI) 3-mingyillik va XXI asrning 26-yilidir.

## Voqealar

3-yanvar Aqsh prezidenti Donald Trump tomonidan Venesuela prezidenti Nikolas Maduro qoʻlga olinib qamoqqa olindi. Boshqa prezident saylandi

## Havolalar
# Kazuo Imanishi

Kazuo Imanishi| Shaxsiy maʼlumot |
| --- |
| Toʻliq ismi |
Kazuo Imanishi |
| Tavallud sanasi |
1941-yil 12-yanvar (1941-01-12) |
| Tavallud joyi |
Hiroshima, Yaponiya |
| Ampluasi |
Himoyachi |
| Professional faoliyati\* |
| Yillar | **Jamoa** | **Isht.** | **(Gol.)** |
| 1963-1969 |  JPN Toyo Industries |  |  |
| Milliy terma jamoa |
| 1966 |  JPN Yaponiya |  | (3 (0)) |
|
\*Professional klublardagi gollari (ichki chempionat) |

**Kazuo Imanishi** (yaponcha: *今西 和男*; 12-yanvar 1941-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.

## Terma jamoadagi faoliyati

Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1966-yili 10-dekabr Hindiston terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 3 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.

## Statistika

| Yaponiya terma jamoasi |
| --- |
| Yillar | Isht. | Gol |
| 1966 | 3 | 0 |
| Jami | 3 | 0 |

## Manbalar

## Havolalar

* Kazuo Imanishi National-Football-Teams.com saytida
# Munozara

**Munozara** — 1) bahs, fikrlar tortishuvi; 2) mumtoz adabiyotda keng tarqalgan janr. Fikrlar kurashi shaklida yozilgan badiiy asar. Munozarada turli narsa, hodisa, tushuncha, holat va boshqalar konfliktga kirishadi. Obrazlar koʻpincha ramziy mohiyat kasb etib, munozara qiladilar. Baʼzan munozarada maqtov (panegerik) qism ham boʻladi. Unda mazkur asarni yozishga turtki bergan odam maqtaladi. Ammo bu hamma asarlarda ham boʻlavermaydi. Munozaraning qissadan qissa chiqarish yoki muallifning muayyan masala haqidagi xulosasi bilan tugallangan shakllari ham boʻladi. Asadi Tusiyning (XI asr) „Kecha va kunduz munozarasi“, „Nayza va yoy munozarasi“, Amiriyning „Bang va Chogʻir orasidagi munozara“ (XV asr), Yaqiniyning „Oʻq va yoy orasidagi munozara“ (XV asr). Fuzuliyning „Bangu boda“, „Sihat va maraz“ asarlari munozaraning namunalaridir. Hozirgi zamon oʻzbek sheʼriyatida ham bu janrda asarlar yaratilgan (Sulton Joʻra, „Tinish belgilar majlisi“).

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# 1893

|  |  |
| --- | --- |
| Ming yilliklar: | 2-mingyillik |
| Asrlar: | * 18-asr
* **19-asr 20-asr
 |
| Oʻn yilliklar: | * 1860-lar
* 1870-lar
* **1880-lar 1890-lar
* 1900-lar
 |
| Yillar: | * 1886
* 1887
* 1888
* **1889 1890
* 1891
* 1892
 |

**1893-yil** — yakshanba kuni boshlanuvchi yil (taqvimni bu yerda koʻring). Bu davrda turli xalqlarda Grigoriy, musulmon, Eron, bahoiy va boshqa taqvimlar ishlatildi.

## Voqealar

## Tavalludlar

## Vafot etganlar
# 1905

**1905**

|  |  |
| --- | --- |
| Ming yilliklar: | 2-mingyillik |
| Asrlar: | * 19-asr
* **20-asr 21-asr
 |
| Oʻn yilliklar: | * 1880-lar
* 1890-lar
* **1900-lar 1910-lar
* 1920-lar
 |
| Yillar: | * 1898
* 1899
* 1900
* **1901 1902
* 1903
* 1904
 |

## Voqealar

Oktyabr toʻntarishi sodir boʻlgan

## Tugʻilganlar

Yana qarang: Turkum:1905-yilda tugʻilganlar
## Vafot etgan

Yana qarang: Turkum:1905-yilda vafot etganlar
# 1908

**1908**

|  |  |
| --- | --- |
| Ming yilliklar: | 2-mingyillik |
| Asrlar: | * 19-asr
* **20-asr 21-asr
 |
| Oʻn yilliklar: | * 1880-lar
* 1890-lar
* **1900-lar 1910-lar
* 1920-lar
 |
| Yillar: | * 1901
* 1902
* 1903
* **1904 1905
* 1906
* 1907
 |

## Voqealar

* 28-dekabr - Sitsiliyadagi zilzila 75 ming kishining o'limiga sabab bo'ldi.

## Tugʻilganlar

Yana qarang: Turkum:1908-yilda tugʻilganlar

## Vafot etgan

## Vafot etgan

Yana qarang: Turkum:1908-yilda vafot etganlar
# Tunguska voqeasi

**Tunguska meteoriti**, tungus meteoriti — Yer bilan toʻqnashgan eng katta meteorit. 1908-yil 30 iyunda Tunguska daryosi (Sibir) yaqiniga tushgan. Shu payt koʻzni koʻr qiladigan darajada yorugʻ bolid jan.sharqdan shim.gʻarbga tomon bir necha sekund davomida harakatlangan. Bolid harakat yoʻlida kuchli changli iz qoldirgan. Bu iz 800 km radiusli katta xududdan bir necha soat davomida koʻrinib turgan. Yorugʻlikdan soʻng 1000 km masofada portlash eshitilgan. Atrof joylarda yer qimirlashiga oʻxshash kuchli tebranish boʻlgan. Tunguska meteoriti tushgandan soʻng bir necha kun Sibir va Yevropa tunlari nihoyatda yorugʻ boʻlib turgan. 20 yildan keyin yuborilgan ekspeditsiya 30 km radiusda oʻrmon poymol boʻlgan va qisman yonganligini qayd qilgan. Bu va bundan keyingi 10 ga yaqin ekspeditsiyalar Tunguska meteoritini poymol qilgan oʻrmonda osmondan tushgan jism (meteorit)larga xos jinslarni topa olmadi. Meteorit jinslarini qidirish muvaffaqiyatsiz yakunlandi. Tunguska meteoriti ga ikki xil karash mavjud: Tunguska meteoritini Yer yuzidan bir necha kilometr balandlikda portlab ketgan kometa hosil qilgan; Tunguska meteoriti portlashidan oldin Yerning ichki katlamlaridan atmosferaga koʻtarilgan neft changi, gaz va metan gidrolitidan iborat aralashma zaryadlarining elektrik potensiali aralashmani portlatib yuborgan. Tungus hodisasini oʻrganish hozirgacha davom etmoqda.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# 1934

**1934**

|  |  |
| --- | --- |
| Ming yilliklar: | 2-mingyillik |
| Asrlar: | * 19-asr
* **20-asr 21-asr
 |
| Oʻn yilliklar: | * 1910-lar
* 1920-lar
* **1930-lar 1940-lar
* 1950-lar
 |
| Yillar: | * 1931
* 1932
* 1933
* **1934 1935
* 1936
* 1937
 |

## Voqealar

* 2-avgust — reyxsprezident Gindenburgning vafot etishi bilan Adolf Gitler Germaniya fyureri deb eʼlon qilindi.

## Tugʻilganlar

Yana qarang: Turkum:1934-yilda tugʻilganlar
* 3 mart — Yasek Kuron, polskiy politik i gosudarstvenniy deyatel.
* 9 mart — Гагарин, Юрий Алексеевич, kosmonavt
* 1 aprel — Vladimir Vladimirovich Pozner, sovetskiy radio- i тележурналист.
* 23 may — Муг, Роберт, legendarniy sozdatel elektronnix muzikalnix instrumentov.
* 20 iyun — Yuriy Vizbor, sovetskiy bard, pisatel, jurnalist, aktyor.
* 22 iyun — Otto Rudolfovich Latsis, rossiyskiy jurnalist (um. v 2005).
* 30 iyun — Inna Ivanovna Ulyanova, artistka teatra i kino, izvestnaya po filmu „Pokrovskie vorota“ i po mnogim epizodicheskim rolyam, Narodnaya artistka Rossii (um. v 2005).
* 20 sentyabr — Sofi Loren, киноактриса.
* 24 sentyabr — Djon Branner, angliyskiy pisatel-fantast.
* 18 oktyabr — Kir Bulichyov, sovetskiy pisatel-fantast (nastoyaщee imya Igor Vsevolodovich Mojeyko; um. 2003).
* 24 noyabr — Alfred Garrievich Shnitke, sovetskiy i rossiyskiy композитор i pianist.

## Vafot etgan

Yana qarang: Turkum:1934-yilda vafot etganlar
* 10 iyun — Aleksandr Semyonovich Yaщenko, russkiy yurist, pravoved, bibliograf.
* 11 iyun — Lev Semyonovich Vigotskiy, sovetskiy psixolog.
* 25 iyul — Storonniikami аншлюса ubit avstriyskiy federalniy kansler Энгельберт Дольфус.
* 4 iyul — Mariya Kyuri, fransuzskiy fizik i ximik, laureat nobelevskoy premii po fizike (1903) i nobelevskoy premii po ximii (1911).
* 3 avgust — Vladimir Leonidovich Durov, russkiy sirkovoy artist-dressirovщik.
* 25 avgust — Nestor Maxno, vidayuщiysya anarxist.
* 1 dekabr — Sergey Kirov, zastrelen v Smolnom dvorse.

## Нобелевские премии

* Fizika — Premiya ne prisujdalas.
* Ximiya — Гарольд Клейтон Юри.
* Meditsina i fiziologiya —
* Literatura —
* Premiya mira —

|  |
| --- |
| **Bu maqola ruscha yozilgan.** |
|  |
Iltimos, maqolani oʻzbek tiliga tarjima qiling. |
# 29-iyun

**29-iyun** — Grigoriy taqvimida yilning 180- (kabisa yilida 181-) kuni. Yil yakuniga 185 kun qoladi.

|  |
| --- |
| ← **iyun** → |
| Du | Se | Ch | Pa | Ju | Sh | Ya |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
| 2026-yil |

## Bayramlar

*Yana qarang: Turkum:29-iyun bayramlari*

## Voqealar

IPhone
*Yana qarang: Turkum:29-iyun voqealari*

* 1881 — Sudanlik mulla Muhammad al-Mahdiy mahdiylar inqilobini boshqardi.
* 1922 — Fyodor Shalyapin xorijga gastrolga ketib, qaytib kelmadi.
* 1945 — Chexoslovakiya SSSRga Karpat yerlarini berdi.
* 1958 — Braziliya futbol boʻyicha jahon chempioni boʻldi.
* 2007 — Apple kompaniyasi iPhone *(suratda)* taqdim etdi.
* 2008 — xomilador erkak Thomas Beety qiz tugʻdi.

## Tavalludlar

*Yana qarang: Turkum:29-iyunda tugʻilganlar*

## Vafot etganlar

*Yana qarang: Turkum:29-iyunda vafot etganlar*

## Havolalar

* days.peoples.ru (Wayback Machine saytida 2006-07-18 sanasida arxivlangan)(rus.)
# 1-iyul

**1-iyul** — Grigoriy taqvimida yilning 182- (kabisa yilida 183-) kuni. Yil yakuniga 183 kun qoladi.

|  |
| --- |
| ← **iyul** → |
| Du | Se | Ch | Pa | Ju | Sh | Ya |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |   |
| 2026-yil |

## Bayramlar

*Yana qarang: Turkum:1-iyul bayramlari*

* Virgin orollari Hudud kuni
* Kanada kuni
* Armaniston Prokuratura hodimlari kuni
* Bolgariya  Julaya bayrami (Yoshlar bayrami)
* Ukraina  Arxitektorlar kuni.
* Turkiya Dengiz harbiy kuchlari kuni.
* Burundi Mustaqillik kuni
* Gana  Respublika kuni
* Qirgʻiziston Soliq hodimlari kuni.

## Voqealar

*Yana qarang: Turkum:1-iyul voqealari*

* 1783 — Sankt-Peterburgda Katta teatr ochildi *(suratda)*.
* 1877 — Wimbledone tennis turniri ilk bor oʻtkazildi.
* 1942 — Sevastopol nemislar tomonidan egallandi, yuz minglab odamlar asir olindi.
* 1997 — Xitoyning maxsus hududi sifatida Gonkong Xitoy davlati tarkibiga qayta qoʻshildi.
* 2020 — Qiziqarli Savollar kanali tashkil topdi.

## Tavalludlar

*Yana qarang: Turkum:1-iyulda tugʻilganlar*

* 1955 — Li Keqiang, Xitoy Bosh vaziri

* 1961 — Diana Frances Spencer (1997-yilda vafot etgan) Uels malikasi
* 1973 — Tohir Sodiqov, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist.

## Vafot etganlar

*Yana qarang: Turkum:1-iyulda vafot etganlar*

* 1929 — Nurxon Yoʻldoshxoʻjayeva, professional teatr sohasiga kirib kelgan birinchi oʻzbek raqqosasi.
* 1971 — William Lawrence Bragg, Nobel mukofoti laureati

## Havolalar

* days.peoples.ru (Wayback Machine saytida 2006-07-21 sanasida arxivlangan)(rus.)
# Vikimedia Jamgʻarmasi

Vikimedia Jamgʻarmasi logosi
**Vikimedia Jamgʻarmasi** (inglizcha: *Wikimedia Foundation*) — San Fransiskoda joylashgan nodavlat notijorat tashkilot. Vikipediya va unga qardosh loyihalar ishini tashkillashtiradi va taʼminlaydi. 2003-yilning 20-iyunida tuzilgan va hozirgi kungacha faoliyat yuritib kelmoqda.

## Loyihalar

### Vikimedia loyihalari

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **Nomi:** Vikikitob **Tavsif:** ochiq kitoblar va qoʻllanmalar **Vebsayt:** //www.wikibooks.org |  | **Nomi:** Vikiyangiliklar **Tavsif:** ochiq yangiliklar **Vebsayt:** //www.wikinews.org |  | **Nomi:** Vikiturlar **Tavsif:** biologik turlar katalogi **Vebsayt:** //species.wikimedia.org |
|  | **Nomi:** Vikimaʼlumotlar **Tavsif:** bilim ombori **Vebsayt:** //www.wikidata.org |  | **Nomi:** Vikipediya **Tavsif:** onlayn ensiklopediya **Vebsayt:** //www.wikipedia.org |  | **Nomi:** Vikiversitet **Tavsif:** darslik va kurslar majmui **Vebsayt:** //www.wikiversity.org |
|  | **Nomi:** Vikiombor **Tavsif:** media ombori **Vebsayt:** //commons.wikimedia.org |  | **Nomi:** Vikiiqtibos **Tavsif:** iqtiboslar toʻplami **Vebsayt:** //www.wikiquote.org |  | **Nomi:** Vikigid **Tavsif:** yoʻlkoʻrsatkich **Vebsayt:** //www.wikivoyage.org |
|  | **Nomi:** Meta-viki **Tavsif:** Vikimedia loyihalari koordinatsiyasi **Vebsayt:** //meta.wikimedia.org |  | **Nomi:** Vikimanba **Tavsif:** onlayn kutubxona **Vebsayt:** //www.wikisource.org |  | **Nomi:** Vikilugʻat **Tavsif:** onlayn lugʻat **Vebsayt:** //www.wiktionary.org |

## Havolalar

* Rasmiy sayt (ingl.)
# Alban tili

| Alban tili |
| --- |
|  |
| Milliy nomi |
Gjuha shqipe |
| Mamlakatlar |  Albaniya
 Kosovo
 Shimoliy Makedoniya  |
| Soʻzlashuvchilarning umumiy soni |
5.400.000 (2011) |
| Turkumlanishi |
| Til oilasi |
Hind-yevropa tillari |
| Alifbosi |
lotin |
| Til kodlari |
| ISO 639-1 |
sq |
| ISO 639-2 |
sqi |
| ISO 639-3 |
sqi |

**Alban tili** (albancha: *Gjuha shqipe*) — alban xalqining tili. Albaniya Respublikasining davlat tili. Hind-yevropa tillari maxsus guruhiga kiradi. Alban tilida 3 milliondan ortiq kishi soʻzlashadi, 2 katta dialektga boʻlinadi: shimoliy (geg), janubiy (tosk). XIX asr oxirida hozirgi adabiy Alban tili mazkur dialektlar asosida shakllangan. Tuzilishi jihatdan Alban tili bilan bolgar va rumin tillari oʻrtasida umumiy oʻxshashlik mavjud. Alban tilida lotin, yunon, janubiy slavyan, turk va boshqa tillardan oʻzlashgan soʻzlar koʻp. Alban tili yozuvi lotin grafikasi asosidadir.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Serbiya

| Serbiya RespublikasiРепублика Србија Republika Srbija
  |
| --- |
|
Bayroq

Gerb

 |
| **Shior:Yoʻq* |
| **Madhiya:** Боже правде / Bože pravde |
|  |
| Poytaxt |
Belgrad |
| Rasmiy til(lar) |
Serbiya tili |
| Hukumat |
Prezidentlik Respublika |
|  |
| • Prezident  |
Aleksandar Vučić |
| • Bosh Vazir  |
Ana Brnabić |
| Mustaqillik |
|  |
| • Usmonlilar Imperiyasidan  |
4-fevral 1804 |
| • Usmonlilar Imperiyasi tarqibida avtonom davlat boʻlgan  |
1817 |
| • Usmonlilar Imperiyasidan  |
13-iyul 1878 |
| • Serbiya va Qoratogʻ: Yugoslaviyadan  |
27-aprel 1992 |
| • Serbiya va Qoratogʻ birlashuvidan  |
5-iyun 2006 |
| Maydon |
| • Butun |
77,449 km2 (118-oʻrin) |
| • Suv (%) |
0.13 |
| Aholi |
| • 2016-yilgi roʻyxat |
7,186,862 (91-oʻrin) |
| • Zichlik |
97/km2 |
| YIM (XQT) |
2005-yil roʻyxati |
| • Butun |
AQSh$28,700 mil. (98-oʻrin) |
| • Jon boshiga |
AQSh$3,828 |
| Pul birligi |
Serb dinori (CSD) |
| Vaqt mintaqasi | UTC+1 |
| • Yoz (DST) | UTC+2 |
| Qisqartma |
RS |
| Telefon prefiksi |
+381 |
| Internet domeni |
.rs |
| *tahrir kuzat* |

**Serbiya** (serbcha: *Srbija*), rasman **Serbiya Respublikasi** (serbcha: *Republika Srbiјa*, *Republika Srbija*) Markaziy va Janubi-sharqiy Yevropada, Oʻrta-Dunay platosi va Bolqon yarimorolida joylashgan mamlakatdir. Poytaxti — Belgrad shahri. BMT aʼzosi. Aholisi — 7,224 mln (2012). Maydoni — 88,4 ming km2.

Oʻzbekiston bilan hamkorligi: Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning taklifiga binoan Serbiya Respublikasi Prezidenti Aleksandr Vuchich 2025-yil 28-oktabr kuni Oʻzbekiston Respublikasiga rasmiy tashrif bilan kelgan. Tashrif davomida muzokaralar oʻtkazildi. Muzokaralar yakunida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev va Serbiya Respublikasi Prezidenti Aleksandr Vuchich Qoʻshma deklaratsiyani imzoladilar.

## Manbalar
# 1965

**1965**

|  |  |
| --- | --- |
| Ming yilliklar: | 2-mingyillik |
| Asrlar: | * 19-asr
* **20-asr 21-asr
 |
| Oʻn yilliklar: | * 1940-lar
* 1950-lar
* **1960-lar 1970-lar
* 1980-lar
 |
| Yillar: | * 1962
* 1963
* 1964
* **1965 1966
* 1967
* 1968
 |

## Voqealar

* 18-mart — Советский космонавт Алексей Архипович Леонов совершил первый в истории человечества выход в открытый космос с борта космического корабля «Восход-2».
* 12-may — Установлены дипломатические отношения между ФРГ и Израилем.
* 3-iyun — Эдвард Уайт стал первым американским астронавтом, вышедшим в открытый космос. Выход был совершён во время полёта на корабле «Джемини IV».
* 5-avgust — Hindiston va Pokiston o'rtasida urush boshlandi.

## Неизвестные даты

* Учреждена Премия Небьюла.

## Tugʻilganlar

Yana qarang: Turkum:1965-yilda tugʻilganlar
* 6-avgust - Devid Moris Robinson (taniqli amerikalik basketbolchi)

## Vafot etgan

Yana qarang: Turkum:1965-yilda vafot etganlar
* 8-yanvar — Борис Васильевич Барнет, советский кинорежиссёр.
* 9-mart — Ка́зис Бо́рута, литовский писатель.
* 4-sentyabr — Альберт Швейцер, немецкий немецкий теолог и врач, лауреат Нобелевской премии мира (1952; род. 1875).
* 1-noyabr — Ге́нрихас Бла́зас, литовский журналист и общественный деятель.

## Nobel mukofoti laureatlari

* Fizika — Shinichiro Tomonaga, Julian Schwinger va Richard Feynman
* Kimyo — Robert Woodward
* Fiziologiya va tibbiyot — François Jacob, André Lwoff va Jacques Monod
* Adabiyot — Mixail Sholoxov
* Tinchlik — UNICEF

|  |
| --- |
| **Bu maqola ruscha yozilgan.** |
|  |
Iltimos, maqolani oʻzbek tiliga tarjima qiling. |
# 10-avgust

**10-avgust** — Grigoriy taqvimida yilning 222- (kabisa yilida 223-) kuni. Yil yakuniga 143 kun qoladi.

|  |
| --- |
| ← **avgust** → |
| Du | Se | Ch | Pa | Ju | Sh | Ya |
|   |   |   |   |   | 1 | 2 |
| 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
| 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| 31 |   |   |   |   |   |   |
| 2026-yil |

## Bayramlar

*Yana qarang: Turkum:10-avgust bayramlari*

## Voqealar

Korabl „Vaza“
*Yana qarang: Turkum:10-avgust voqealari*

* 1500 — Diogu Diash Madagaskar orolini kashf qildi
* 1519 — Fernan Magellan sayohatga chiqdi
* 1628 — „Vaza“ kemasi (*suratdaʼ') choʻkib ketdi*
* 1675 — Karl II Grinvich observatoriyasining tamal toshini qoʻydi
* 1792 — Buyuk fransuz inqilobi: 10-avgust inqilobi, Lyudovik XVI hibsga olindi

## Tavalludlar

*Yana qarang: Turkum:10-avgustda tugʻilganlar*

## Vafot etganlar

*Yana qarang: Turkum:10-avgustda vafot etganlar*

## Havolalar

* days.peoples.ru(rus.)
# 31-dekabr

**31-dekabr** — Grigoriy taqvimida yilning 365- (kabisa yilida 366-) kuni. Yil yakuniga 0 kun qoladi.

|  |
| --- |
| ← **dekabr** → |
| Du | Se | Ch | Pa | Ju | Sh | Ya |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |   |   |   |
| 2026-yil |

## Bayramlar

*Yana qarang: Turkum:31-dekabr bayramlari*

## Voqealar

*Yana qarang: Turkum:31-dekabr voqealari*

* 1741 — Rossiyada leyb joriy qilindi.
* 1917 — Rossiya Finlandiyaga mustaqillik berdi.
* 1930 — *Rim papasi sudi* kontrasepsiyani qoraladi.
* 1963 — Markaziy Afrika Federatsiyasi tuzildi.
* 1968 — Tu-144 samolyotining ilk parvozi.
* 1994 — Grozniy qamali boshlandi.
* 1999 — Boris Yeltsin Rossiya Prezidenti lavozimidan iste’fo berdi.
* 1600 — Angliyaning Sharqiy Hindiston kompaniyasi tashkil topdi.

## Vafot etganlar

*Yana qarang: Turkum:31-dekabrda vafot etganlar*

## Havolalar

* days.peoples.ru (Wayback Machine saytida 2006-07-19 sanasida arxivlangan)(rus.)
# Kosovo va Metoxiya

**Kosovo va Metoxiya** – Serbiyadagi oʻlka. Maydoni 11 ming km². Aholisi 1,9 mln. kishi (1997). Poytaxti – Prishtina shahri K. va M. hududining katta qismi Kosovo-Pole va Metoxiya soyliklaridan iborat, ularda Drin va Ibar daryolari oqadi. Iqlimi moʻtadil kontinental iqlim. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi 0°, iyulniki 20°. Yillik yogʻin 600–700 mm.

K. va M. hududi VIII—XII asrlarda Rashki, soʻngra Serbiya davlati tarkibida, XV asrdan 1912-yilgacha Usmonli turk saltanati tarkibida boʻlgan. 1913-yildan London tinchlik shartnomasiga koʻra, K. va M. hududini Serbiya va Chernogoriya boʻlib oladilar. 1918-yil dan Serb, xorvat va slovenlar qirolligi (1929-yildan Yugoslaviya qirolligi) tarkibida. 1945-yildan Yugoslaviya tarkibidagi muxtor viloyat, 1963—1969-yillarda K. va M. muxtor oʻlkasi, 1969—1990-yillarda Kosovo muxtor oʻlkasi, 1990-yildan K. va M. oʻlkasi. 1980-yillarning boshlarida albanlar oʻlka aholisining 90% ni tashkil etdi. K. va M. dagi etnik muammolar 1998-yilda qurolli toʻqnashuvlarga aylandi. Bu toʻqnashuvlarning asosiy sababi Kosovo albanlarining mustaqil davlat boʻlishga harakatidir.

K. va M. – agrar rayon. Donli ekinlar, tamaki ekiladi. Polizchilik, bogʻdorchilik va tokchilik rivojlangan. Togʻ yaylovlarida qoramol, qoʻy boqiladi. Hunarmandchilik rivojlangan. Qoʻrgʻoshin, lignit, xromit va magnezit qazib olinadi. Kimyo, yogʻochsozlik, sement, qogʻoz, toʻqimachilik korxonalari bor.

## Yana qarang

* Kosovo
* Kosovo maydoni

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |