Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Vikipediya

Vikipediya|  |
| Web-manzil |
www.wikipedia.org |
| Interwiki |
XX: |
| Asosiy boʻlim |
jami 287 boʻlim |
| Asos solingan sana |
15-yanvar, 2001 |
| Asoschi |
Jimmy Wales va Larry Sanger |
| Maqolalar soni |
20 milliondan dan ortiq |
| Egasi |
Wikimedia Foundation |
| Litsenziya |
erkin |
| Reklama |
yoʻq |

**Vikipediya** — koʻp tilli, erkin, onlayn ensiklopediya. U koʻngillilar jamoasi tomonidan ochiq hamkorlik hamda vikiga tayanuvchi tahrir tizimi asosida yoziladi va yuritiladi. Ushbu loyiha 2001-yil 15-yanvarda mutaxassislarga moʻljallangan Nupediaga toʻldiruvchi sifatida yaratilib, hozirda uni notijorat Wikimedia Foundation tashkiloti boshqaradi. Vikipediya bugunga kelib eng katta va eng koʻp koʻzdan kechiriladigan maʼlumot manbasiga aylandi. Hozirda bu bepul ensiklopediyada dunyoning 283 tilida 59 milliondan oshiq maqola bor. Vikipediyaning eng katta ingliz tili boʻlimi 7203373 ta maqolaga ega. Taqqoslash uchun, qogʻoz nashrdagi ensiklopediyalar orasida eng kattasi boʻlmish *Encyclopædia Britannica* (*Britaniya Ensiklopediyasi*)dagi maqolalar soni 130 ming atrofidadir. Bundan tashqari, Vikipediyaning juda mashhur boʻlib ketishi ortidan unga yondosh Vikiombor, Vikilugʻat, Vikikitob, Vikiversitet, Vikiiqtibos hamda Vikiyangiliklar kabi loyihalar ham paydo boʻlgan.

## Tarixi

Asosiy maqola: Vikipediya tarixi
*wikipedia.com* va *wikipedia.org* domenlari mos ravishda 2001-yil 12-yanvarda va 2001-yil 13-yanvarda roʻyxatga olingan.

Vikipediyaga 2001-yil 15-yanvarda Amerika Qoʻshma Shtatlari fuqarolari Jimmy Wales va Larry Sanger asos solishgan. Sanger „Vikipediya“ soʻzini inglizcha „wiki“ va „encyclopedia“ soʻzlarini birlashtirib oʻylab topgan. „Wiki“ soʻzi aslida gavayiliklarning soʻzi boʻlib, „tez“ degan maʼnoni bildiradi va koʻpchilik birgalikda yaratadigan web sahifalar shu nom bilan ataladi. Jimmy Walesning niyati *Britannica* sifatiga yoki undan ham yuqori darajaga erishish va ensiklopediyani bosma holida tarqatish boʻlgan edi.

## Oʻzbek tilidagi Vikipediya

Asosiy maqola: Oʻzbekcha Vikipediya
Oʻzbek tilidagi Vikipediyada 347 764 ta maqola bor. Foydalanuvchilar soni — 283 590, ulardan 621 nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan. Jami sahifalar soni (munozara, turkum va hokazo bilan qoʻshib hisoblaganda) — 1 268 614.

## Oʻzbekcha Vikipediyaning Oʻzbekiston hududida toʻsilishi

Asosiy maqola: Oʻzbekcha Vikipediya#Toʻsilishi
2011-yilning oxirida nomaʼlum sabablarga koʻra Oʻzbekiston hududida oʻzbek Vikipediyasi toʻsib qoʻyildi. Bu oʻzbekcha Vikipediyaning rivojlanishini jiddiy oqsoqlantirdi. Bugungi kunda esa Oʻzbekistonda foydalanuvchilar oʻzbekcha Vikipediya sahifalarini hech qanday muammolarsiz ocha oladilar.

## Turli tillardagi nashrlari

Vikipediya juda koʻplab tillarda har kun, soat va soniyada toʻldirilib borilmoqda. Ayniqsa quyidagi tillar bunga yaqqol misol boʻla oladi:

1. Inglizcha Vikipediya (7203373)
2. Nemischa Vikipediya (3132679)
3. Fransuzcha Vikipediya (2767218)

Toʻliq roʻyxat bu yerda.

## Manbalar

## Havolalar
# 30-iyun

**30-iyun** — Grigoriy taqvimida yilning 181- (kabisa yilida 182-) kuni. Yil yakuniga 184 kun qoladi.

|  |
| --- |
| ← **iyun** → |
| Du | Se | Ch | Pa | Ju | Sh | Ya |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
| 2026-yil |

## Bayramlar

*Yana qarang: Turkum:30-iyun bayramlari*

* Belarus , Iqtisodchilar kuni.
* Ozarbayjon, Sevgilar kuni.
* Sudan, Inqilob kuni.
* Kongo DR , Mustaqillik kuni.
* Daniya, Malika Aleksandraning tavallud kuni
* Oʻzbekiston, Yoshlar kuni

## Voqealar

Sharl Blonden
*Yana qarang: Turkum:30-iyun voqealari*

* 1859 — Charles Blonden *(suratda)* Niagara sharsharasidan dorda oʻtdi.
* 1908 — Tungus meteoritining Sibirga tushishi oqibatida 2150 km² oʻrmon yer bilan yakson boʻldi.
* 1934 — Olmoniyada "uzun pichoqlar tuni".
* 1971 — "S-11" kosmik kemasi halokati.
* 2005 — Ispaniyada LGBT qonuniy tus oldi.
* 1894 — Buyuk Britaniya da Tauer ko‘prigi ochilgan

## Tavalludlar

*Yana qarang: Turkum:30-iyunda tugʻilganlar*

## Vafot etganlar

*Yana qarang: Turkum:30-iyunda vafot etganlar*

## Havolalar

* days.peoples.ru (Wayback Machine saytida 2014-05-13 sanasida arxivlangan)(rus.)
# Serb-xorvat tili

**Serb-xorvat tili** — jan. slavyan tillaridan biri; ayrim olingan xalqqa nisbatan xorvat tili yoki serb tili deb qoʻllanishi mumkin. Serbiya, Xorvatiya, Chernogoriya, BosniyaGersegovinada, shuningdek, Amerika va Avstraliyada tarqalgan. Soʻzlashuvchilar soni 17 mln. kishidan ortiq. Bu tilning , asosan, 3 laqjasi bor: shtokav, chakav, kaykav; ular orasidagi tafovutlar slavyanlarda x,ali yozuv boʻlmagan davrda paydo boʻlgan.

Serb-xorvat tilit.ning unlilar tizimi choʻziq va qisqa unlilarning mavjudligi, unlilar sifatining urgʻuli hamda urgʻusiz holatlarda oʻzgarmasligi, boʻgʻin hosil qiluvchi r tovushining borligi bilan ajralib turadi. 25 ta undoshdan 20 tasi qattiq, 5 tasi yumshoq xususiyatga ega. Ismlar (ot, sifat, son, olmosh) kelishik bilan turlanadi, feʼl zamonlari murakkab tuslanish shakllariga ega; tuslanadigan va tuslanmaydigan feʼllar mavjud. Gapda soʻz tarkibi erkin. Serb-xorvat tilit.ning lugʻat boyligida umumslavyan soʻzlar bilan birga italyan, rumin, yunon, turk, arab, fors tillaridan oʻzlashgan soʻzlar ham anchagina.

Hozirgi adabiy Serb-xorvat tilit. XIX asrning 1-yarmida shtokav lahjasi asosida yaratilgan. Adabiy tilda koʻplab fonetik, morfologik va leksik variantlar uchraydi. Adabiy til hududiy milliy xususiyatlarning majmui sifatida yashasa ham, unda xorvatcha unsurlar oʻzining barqarorligi bilan ajralib turadi.

Glagolitsa va kirillitsada bitilgan eng qad. yodgorliklar XII asrga mansub. Serb-xorvat tilit. da lotin va Kirill grafikalari asosidagi 2 alifbo teng darajada qoʻllanadi.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Tur (biologiya)

*Tur soʻzining boshqa maʼnolari uchun Tur maqolasiga qarang.*

**Tur** biologik sinflantirishdagi asosiy birliklardan biridir. Odatda bir-biri bilan chatisha oladigan va nasldor avlod qoldiradigan organizmlar guruhiga tur, deb aytiladi. Koʻp hollarda bu taʼrif aniq boʻlsa-da, DNK yoki morfologiyaga asoslangan boshqa taʼriflar ham ishlatiladi. Turlar oʻz navbatida ostturlarga boʻlinishi mumkin.

Oʻsimlik va hayvonlarning odatiy ismlari ularning turini bildirishi mumkin: masalan, „arslon“, „morj“ va „Kofir daraxt“ nomlari mos turlarni bildiradi. Biroq bu doim ham shunday emas: masalan, „bugʻu“ 34 turdan iborat oilani bildiradi.

## Havolalar

|  |
| --- |
| **Taksonomiya**  |
|
Ustolam —
**Olam** —
Ostolam —
Usttip —
**Tip** —
Osttip —
Ustsinf —
**Sinf** —
Ostsinf —
Infrasinf —
Ustqator —
**Qator** —
Ostqator —
Infraqator —
Ustoila —
**Oila (biologiya)** —
Ostoila —
Ustqabila —
**Qabila** —
Ostqabila —
**Jins** —
Ostjins —
**Tur** —
Osttur —
Ustirq —
**Irq** —
Ostirq |
|  Biologiya |
# Endemiklar

Latimeriya (Latimeria chalumnae) — Madagaskar va Komor orollarining endemik turi
**Endemiklar**, endemlar (yun. — mahalliy) — tarqalishi nisbatan kichik geografik hudud bilan cheklangan hayvonlar va oʻsimliklar oilalari, urugʻlari, turlari yoki boshqa taksonlari. Endemiklar — biron flora yoki faunaning oʻziga xos tarkibiy qismi. Endemizmning rivojlanishi geografik chegaralanish, iqlim va edafik (tuproq) sharoitlari, biologik omillar (parazitlik, konkurensiya va boshqalar) bilan bogʻliq. Tur endemizmi juda cheklangan boʻlishi mumkin. Endemiklar koʻproq okean, orollar, togʻli hududlar va koʻllarda uchraydk. Mas, Avliyo Yelena o. florasining 85% chasi, Kavkaz florasining 20% ga yaqini, Baykal koʻli faunasi va florasining 75% ga yaqin turi endemiklardan iborat. Shakllanish muddatiga binoan, endemiklar paleoendemiklar va neoendemiklarga ajratiladi.

Chorus cicada, Yangi Zellandiyaning endemik turi
**Paleoendemiklar** — yoʻqolib borayotgan relikt turlardan iborat. Ularga Gʻarbiy va Markaziy Xitoyda oʻsadigan metasekvoyya va ginkgo; Kaliforniya sekvoyyasi, Avstraliya va Tasmaniyadagi oʻrdakburun; Hind okeani Komor o. yaqinida tarqalgan latimeriya kiradi.

Neoendemiklar — yaqinda chegaralangan hududlarda paydo boʻlgan, progressiv yosh turlar yoki formalar. Ularga Qrim florasi va faunasi, Britaniya orollari faunasidagi bir qancha turlar kiradi (Kosmopolitlar bilan solishtiring).

## Endemik turlarning klassifikatsiyasi

Turkiston shotarachasi — Fargʻona vodiysining endemik turi
* Subendemiklar
* Stenoendemiklar
* Evriendemiklar

Agar turlar faqat birta dara yoki birta togda uchraydigan boʻlsa bunday turlar stenoendemik tur deb xisoblanadi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Arsixovskiy V. M.,. Endemizm // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
* Endemizm, Endemiki // Elokvensiya — Yaya. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1957. — S. 56—57. — (Bolshaya sovetskaya ensiklopediya : [v 51 t.] / gl. red. B. A. Vvedenskiy ; 1949—1958, t. 49).
* Biologicheskiy ensiklopedicheskiy slovar / Gl. red. M. S. Gilyarov. — M.: Izd-vo Sovetskaya Ensiklopediya, 1986.

## Havolalar

* *Juan J. Morrone.* On the Identification of Areas of Endemism(ingl.) // Systematic Biology : journal. — 1994. — Vol. 43, no. 3. — P. 438—441. — DOI:10.1093/sysbio/43.3.438. Архивировано 3 aprel 2012 года.
* *CDL Orme; RG Davies; M Burgess; F Eigenbrod; Pickup; Olson; Webster; Ding; Rasmussen; Ridgely; Stattersfield; Bennett; Blackburn; Gaston; Owens.* Global hotspots of species richness are not congruent with endemism or threat(ingl.) // Nature : journal. — 2005. — 18 August (vol. 436, no. 7053). — P. 1016—1019. — DOI:10.1038/nature03850. — Bibcode:2005Natur.436.1016O. — Andoza:PMID.
* \* *JT Kerr.* Species Richness, Endemism, and the Choice of Areas for Conservation(ingl.) : journal. — Wiley-Blackwell, 1997. — October (vol. 11, no. 55). — P. 1094—1100. — DOI:10.1046/j.1523-1739.1997.96089.x. — JSTOR 2387391. Архивировано 9 avgust 2017 года.
# Simbioz

**Simbioz** (grekcha: συμ-βίωσις — „birgalikda yashash“) — ikki va undan ortiq turlarning bir-biriga foyda keltirib birga yashashi. Simbiotik munosabatlar oʻsimlik bilan oʻsimlik, oʻsimlik bilan hayvon, hayvon bilan hayvon, oʻsimlik va hayvonlar bilan mikroorganizmlar, mikroorganizmlar bilan mikroorganizmlar oʻrtasida boʻlishi mumkin. „Simbioz“ terminini nemis olimi Heinrich Anton de Bary (1879) taklif etgan.

Oʻsimliklar bilan mikroorganizmlar oʻrtasidagi simbiozga mikoriza misol boʻladi. Bunda zamburugʻ mitseliysi yuksak oʻsimliklar ildizi bilan simbioz yashaydi. Oʻsimlik ildizi suv va mineral oziqni tuprokdan shimib oladi. Zamburugʻ esa tuprokdagi organik birikmalarning parchalanishiga yordam beradi. Azotobakteriyalar dukkakli oʻsimliklarning ildizida yashab, havodagi erkin azotning oʻsimliklar tomonidan oʻzlashtirilishiga yordam beradi. Hayvonlar bilan oʻsimliklar orasidagi simbiozga misol tariqasida bir hujayrali suvoʻtlar, ayrim bir hujayrali hayvonlar, boʻshliqichlilar (gidralar, korall poliplar), kiprikli chuvalchanglar oʻrtasidagi munosabatlarni koʻrsatish mumkin. Suvoʻtlar korall poliplar hujayralariga joylashib olib, ularning oʻsishi va rivojlanishiga katta taʼsir koʻrsatadi. Hayvonlar (shu jumladan, odam) bilan mikroorganizmlar oʻrtasida ham simbioz keng tarqalgan. Ichak mikroorganizmlarining ovqat hazm qilishda ishtirok etishi bunga yaqqol misol boʻladi. Ayrim hasharotlar ichagida sellyulozaning hazm boʻlishi ichakda yashaydigan achitqi zamburugʻlari ajratib chiqaradigan fermentlar bilan bogʻliq. Xuddi shunga oʻxshash simbioz kavsh kaytaruvchi sut emizuvchilar bilan ular oshqozonida yashaydigan infuzoriyalar orasida ham mavjud.

Organizmlar oʻrtasidagi simbiotik munosabatlar evolyusiya jarayonida katta ahamiyatga ega. XIX asrning 60-yillarida rus olimi A. S. Faminsin lishayniklarni simbioz yashaydigan organizmlardan iborat ekanligini aniqlagan. XX asr boshlarida K. S. Merejkovskiy bu xildagi evolyusiya jarayonini simbiogenez deb atagan. Hozirgi zamon biologiyasida simbiozga har xil turlarga mansub organizmlar oʻrtasidagi har qanday munosabatlar (parazitizm, kommensalizm, mutualizm) tarzida qaraladi.

## Adabiyotlar

* Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.
# Arl yaqinidagi qizil uzumzorlar

| Arl yaqinidagi qizil uzumzorlar |
| --- |
|  |
| Rassom |
Vincent van Gog |
| Yil |
1888 |
| Oʻlchami |
75 sm × 93 sm (5,000 in × 6,200 in) |
| Joylashuvi |
Pushkin Museum of Fine Arts, Moscow |

Arl yaqinidagi Qizil uzumzorlar — asar golland rassomi Vinsent Van Gog ijodiga tegishli boʻlib, 1888-yilning noyabr oyi boshlarida yaratilgan. Asarda uzumzorda ishlayotgan bir guruh ishchilarni koʻrish mumkin. Asar rassom hayotlik chogʻida oʻzi tomonidan sotilgan yagona asar hisoblanadi.

## Tarixi

*"Qizil uzumzorlar"* birinchi marta 1890-yilda Bryusseldagi „Yigirmatalik jamiyat“ koʻrgazmasida namoyish etilgan va shu jamiyat aʼzolaridan biri boʻlgan belgiyalik rassom va kolleksioner Anna Boshga 400 frankga (bugungi kunda taxminan 2000 dollarga teng) sotilgan.

Keyinchalik asar 1909-yilda Ivan Morozov tomonidan Parijdagi sanʼat galereyasidan sotib olingan. Rossiya inqilobidan soʻng, asar bolsheviklar tomonidan milliylashtirildi va keyinchalik Moskvadagi Pushkin nomidagi davlat tasviriy san'at muzeyiga topshirildi.

## Tasnifi

Van Gog 1888-yil noyabrda ukasi Teoga shunday deb yozadi:
„Eh, nega yakshanba kuni biz bilan birga boʻlmading! Biz qip-qizil uzumzorni koʻrdik — qizil vinoga oʻxshash. Olisdan sargʻish, tepasida esa yam-yashil osmon, atrofda — yomgʻirdan keyingi binafsha rang, baʼzi joylarda — quyosh botishining sariq aksi koʻrinadi“.

Xuddi shu oyda, xuddi shu joyda, Monmajour abbatligi yaqinidagi uzum hosilining yigʻib olinishi tasvirlangan „Arledagi qizil uzumzorlar“, deb nomlangan asar yaratiladi.

Van Gogda bu manzara ertak xarakterini oladi. Oʻrim-yigʻim odamlari, dexqonlar, rassom tomonidan kundalik mashaqqatli mehnatni boshidan kechiruvchi oddiy xalq sifatida taqdim etiladi va bu shu hayotning timsoliga aylanadi.

## Yana qarang

* Vinsent van Gog asarlari ro'yxati

## Maʼlumotnomalar

## Manbalar

* Hulsker, yanvar . *Toʻliq Van Gog* . Oksford: Phaidon, 1980 yil.ISBN 0-7148-2028-8ISBN 0-7148-2028-8 .
* Pikvans, Ronald. *Van Gog Arlesda* (mushuk. Metropolitan sanʼat muzeyi, Nyu-York), Abrams, Nyu-York 1984 yil.ISBN 0-87099-375-5ISBN 0-87099-375-5 .
# Vincent van Gogh

|  |
| --- |
| **Vincent van Gogh** |
|   |
| **Haqiqiy ismi** | Vincent Willem van Gogh |
| **Tavalludi** | 30-mart 1853-yil Grot-Zyundert, Niderlandlar |
| **Vafoti** | 29-iyul 1890-yil(1890-07-29) (37 yoshda) Over-syur-Uaz, Fransiya |
| **Sohasi** | rassom |

**Vincent Willem van Gogh** (talaffuzi: *Vinsent Villem van Gog*, *MFA* [vɪnˈsɛnt vɑnʼxɔx]), 1853-yil 30-mart, Grot-Zyundert, Breda yaqinida, Niderlandiya – 1890-yil 29-iyul) – dunyo miqyosida mashhur niderlandlik va fransiyalik musavvir-postimpressionchi.

Bryussel (1880-81) va Antverpen (1885—1886)dagi BAda, Parijdagi xususiy studiyada (1886—1888) oʻqigan. Vincent van Gogh ijodi Yevropa madaniyatidagi murakkab burilish davrini oʻzida aks ettiradi. 1880-yillarning 1-yarmida qoramtir, xira ranglarda mehnat axli (xususan shaxtyorlar, dehqonlar, hunarmandlar) ga hamdardlik bilan yoʻgʻrilgan asarlar yaratgan („Dehqon ayol“, „Kartoshka xoʻrandalari“, 1885 va boshqalar). Tanqidiy realizm anʼanalarini rivojlantirib, asarlar obrazlarining taʼsirchan ruhiy kuchi, odamlarning dardi va tushkunligini chuqur his etish bilan boyitdi. 1886—88 yillarda impressionizm va yapon gravyurasi, P. Gogen asarlarini oʻrganadi. Shu davrda dadil erkin kompozitsiya yechimiga yaratilgan hayotga muhabbat bilan toʻliq portret va manzaralar yaratgan („Tungi qahvaxona“, 1888; „Overda yomg'irdan keyingi manzara“, 1890 va boshqalar).

## Avtoportretlar

* Musavvir sifatida
* Dedicated to Gauguin
* Bintlangan quloq bilan
* Vinsent van Gog. Avtoportret 1889
* "Kesilgan quloqli avtoportret"

## Kungaboqarlar

* *Kungaboqarlar* (1888)
* *Toʻrt soʻliyotgan kungaboqar* (1887)

## Irislar

* *Arlesdagi irislar*
* *Irislar* (1889)
* *Irislar* (1889)
* *Irislar* (1890)

## Peyzaj

* *Yulduzli tun*
* de Nuit kafesi (1888)

## Adabiyotlar

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

## Havolalar

* **Vinsent van Gog**. Kartinalar va biografiya (rus.)
* **Vinsent van Gog** kartinalari galereyasi (rus.)
* **Vinsent van Gog** biografiyasi va ishlari (Wayback Machine saytida 2010-02-27 sanasida arxivlangan) (rus.)
* **Vinsent van Gog** biografiyasi va ishlari (rus.)
* Metropolitan Museum of Art. New York (ingl.)
* Art Gallery – Vincent van Gogh
* Vinsent van Gog kartinalari galereyasi (Wayback Machine saytida 2007-09-28 sanasida arxivlangan) (ingl.)
* **Van Gogh Museum, Amsterdam **The Complete Works of Vincent van Gogh** (ingl.)
* Vincent Van Gogh’s Zoomable Paintings (ingl.)
* Vincent Van Gogh’s Paintings (ingl.)
* Vincent van Gogh at Famous Artists Gallery (ingl.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Ian Fleming

| Yan Fleming |
| --- |
| Asl ismi |
inglizcha: *Ian Fleming* |
| Tavalludi |
28-may 1908-yil London |
| Vafoti |
12-may 1964-yil(1964-05-12) (55 yoshda) London |
| Ijod qilgan tillari | Ingliz tili |
| Fuqaroligi |  Buyuk Britaniya |
| Janr |
detektiv |
| Veb-sayti |
|
Ianfleming.com |

**Ian Lancaster Fleming** (28-may 1908 – 12-avgust 1964) – Buyuk Britaniyaning harbiy-dengiz razvedkasi zobiti, keyinchalik jurnalist va yozuvchi. James Bond haqidagi romanlarning muallifi.

## Manbalar
# Steffi Graf

| Steffi Graf |
| --- |
|  |
| Mamlakat |  Germaniya |
| Istiqomat joyi | Las Vegas Valley va Mannheim |
| Tugʻilishi | 1969-yil 14-iyun (1969-06-14) Mannheim |
| Boʻyi | 176 |
| Professionallik | 1982 |
| Faoliyati tugashi | 1999 |
| Ishlatadigan qoʻli | one-handed forehand, one-handed backhand va right-handedness |
| Olgan jami pul mukofot(lar)i miqdori | 21 895 277 |
| Yakkalik bahslar |
| Rekordi |
900–115 |
| „Katta dubulgʻa“ turniri yakkalik bahslari natijalari |
| US Open | **Gʻolib** (1996) |
| Juftlik bahslari |
| Rekordi |
173–72 |
| Jami titullari |
0 |

**Steffi Graf** (1969-yil 14-iyunda tugʻilgan) germaniyalik professional tennischidir. U tennis boʻyicha 1996-yilda oʻtkazilgan Amerika ochiq chempionati — „US Open“da ayollar oʻrtasidagi yakkalik bahslarida gʻolib boʻlgan hamda ushbu gʻalaba orqali „Katta dubulgʻa“ turnirlaridagi titulni qoʻlga kiritgan.

## Katta dubulgʻa

### Yakkalik bahslar: 1 (1 ta titul)

| Natija | Yil | Turnir | Natija |
| --- | --- | --- | --- |
| Gʻolib boʻlgan | 1996 | Amerika ochiq chempionati |  |

## Manbalar

## Havolalar

* Steffi Graf Women's Tennis Associationda
* Steffi Graf Xalqaro tennis federatsiyasi saytida
# 1988

**1988**

|  |  |
| --- | --- |
| Ming yilliklar: | 2-mingyillik |
| Asrlar: | * 19-asr
* **20-asr 21-asr
 |
| Oʻn yilliklar: | * 1960-lar
* 1970-lar
* **1980-lar 1990-lar
* 2000-lar
 |
| Yillar: | * 1985
* 1986
* 1987
* **1988 1989
* 1990
* 1991
 |

Этот год — високосный год, начинающийся в пятницу (смотрите здесь календарь).

## Voqealar

* Население Земли - 5 миллиардов человек.
* Италия начала набор в собственный отряд космонавтов.
* На основе национальных отрядов ЕКА сформировало единый европейский отряд космонавтов.
* 27 — 28 fevral — Начало массовых антиармянских погромов в г.Сумгаит (Аз. ССР).
* 15 noyabr — Запуск советского космического корабля многоразового использования «Буран».
* 7 dekabr — В Армении произошло землетрясение силой 6,9 баллов по шкале Рихтера.

## Tugʻilgan

Yana qarang: Turkum:1988-yilda tugʻilganlar
* Карли Паттерсон, американский гимнаст

## Vafot etgan

Yana qarang: Turkum:1988-yilda vafot etganlar
* 15 fevral — Ричард Филлипс Фейнман, американский физик, лауреат Нобелевской премии по физике (1966).
* 24 may — Лосев, Алексей Фёдорович, русский философ и филолог
* 8 may — Хайнлайн, Роберт Энсон, американский писатель-фантаст.
* 30 dekabr — Даниэль, Юлий Маркович, русский писатель и переводчик

|  |
| --- |
| **Bu maqola ruscha yozilgan.** |
|  |
Iltimos, maqolani oʻzbek tiliga tarjima qiling. |

## Nobel mukofoti laureatlari

* Fizika — Leon M. Lederman, Melvin Schwartz va Jack Steinberger
* Kimyo — Johann Deisenhofer, Robert Huber va Hartmut Michel
* Fiziologiya va tibbiyot — James W. Black, Gertrude B. Elion va George H. Hitchings
* Adabiyot — Naguib Mahfouz
* Tinchlik — BMT tinchlikparvar kuchlari
* Iqtisodiyot — Maurice Allais
# Batiskaf

**Batiskaf** (yunoncha bathus — chuqur va skaphos — kema) — chuqur suv ostida okeanografik va boshqa tadqiqotlar olib borish uchun moʻljallangan oʻzi yurar apparat. Suvdan yengil suyuqlik (benzin) toʻldirilgan korpus va poʻlat shar (gondola)dan iborat. Korpusida ballastli sisternalar va akkumulyatorlar batareyasi bor. Gondolasida batiskaf ekipaji (1 — 3 kishi), boshqarish apparatlari, havo almashtirish tizimi, radiostansiya, ultratovush telefoni, televizion kamera va ilmiy tadqiqot asboblari boʻladi. Tashqarisiga yoritqichlar va eshkak vintli elektr dvigatellar oʻrnatiladi. Zamonaviy Blar grunt namunasini oladigan qurilmalar, fotoapparatura va suv osti ishlarini bajarish uchun masofadan turib boshqarish manipulyatorlari bilan jihozlanadi. Qattiq ballast (odatda, poʻlat pitralar)ni tashlab yuborish va manevr sisternasidan benzinni toʻkish yoʻli bilan batiskafning suzuvchanligi rostlanadi. Dastlabki batiskaf (FNRS-2)ni Shveysariya olimi O. Pikkar 1948-yilda yasab, sinab koʻrgan. O. Pikkar ugʻli Jak bilan 1953-yilda "Triyest" batiskafida 3160 m chuqurlikka tushgan. J. Pikkar va D. Uolsh 1960-yilda takomillashtirilgan "Triyest" B.ida Tinch okeandagi Mariana botigʻining eng chuqur (taxminan 11 ming m) joyiga tushishgan.

## Adabiyotlar

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# 23-yanvar

**23-yanvar** — Grigoriy taqvimida yilning 23-kuni. Yil yakuniga 342 (kabisa yilida 343) kun qoladi.

|  |
| --- |
| ← **yanvar** → |
| Du | Se | Ch | Pa | Ju | Sh | Ya |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| 2026-yil |

## Bayramlar

*Yana qarang: Turkum:23-yanvar bayramlari*

achom achom kuni

## Voqealar

*Yana qarang: Turkum:23-yanvar voqealari*

* 1368 — Xunyu Min imperiyasiga asos soldi.
* 1719 — Karl VI Lixtenshteyn suverenitetini tan oldi.
* 1904 — Norvegiyaning Olesunn shahri yongʻin ichida qoldi *(suratda)*.
* 1950 — Quddus Isroil poytaxti deb eʼlon qilindi.
* 1992 — Oʻzbekiston va Misr davlatlari oʻrtasida diplomatik aloqalar oʻrnatildi.
* 2001 — Pekindagi xiyoboое самосожжение в Пекине (2001)|ommaviy oʻzini yoqish]].

## Tavalludlar

*Yana qarang: Turkum:23-yanvarda tugʻilganlar*

## Vafot etganlar

*Yana qarang: Turkum:23-yanvarda vafot etganlar*

## Havolalar

* days.peoples.ru (Wayback Machine saytida 2012-06-25 sanasida arxivlangan)(rus.)
# Mariana botigʻi

**Mariana botigʻi** — Tinch okeanning gʻarbiy qismidagi chuqur suv osti botigʻi. Mariana orollari boʻylab 1340 km masofaga choʻzilgan. Oʻrtacha kengligi 59 km, chuqurliqi 11028 m (Dunyo okeanining eng chuqur joyi).

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |