Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Qabriston

Suriyaning Halab shahridagi, Musulmonlar qabristoni
**Qabriston** yoki **mozor** (arabcha: مقبرة‎‎) marhumlar dafn etiladigan maхsus joy. Qabriston turlari va ularni muhofaza qilish tartibi dafn marosimi, muayyan хalq, din, mazhab, ijtimoiy guruh va boshqalar, shuningdek, hokimiyat organlari tomonidan oʻrnatilgan maʼmuriy va sanitariya normalari bilan belgilanadi.

**Qabriston**, mozor — marhumlar dafn etiladigan maxsus joy. Qabriston turlari va ularni muhofaza qilish tartibi dafn marosimi, muayyan xalq, din, mazhab, ijtimoiy guruh va boshqalar, shuningdek, hokimiyat organlari tomonidan oʻrnatilgan maʼmuriy va sanitariya normalari bilan belgilanadi. Dafn etish joylari antik davrda va qadimiy Sharqda nekropol deb atalgan. Oʻzbekistonda Qabristonlarga qadimdan alohida eʼtibor berilgan. Qabriston uchun koʻpincha tepalik joylar tanlangan, atrofi devor yoki panjaralar bilan oʻralgan. Mashhur kishilar uchun esa maqbaralar qurilgan. Oʻrta Osiyoda yashovchi boshqa dinga mansub xalqlarning alohida Qabristonlari boʻlgan (mas, Buxoro yahudiylari qabristoni, eroniylar qabristoni (shialar uchun), yevropaliklar qabristoni va boshqalar).

Dafn etish joylari antik davrda va qadimiy Sharqda nekropol deb atalgan.

Dunyodagi eng katta qabriston Iroqda joylashgan Vodiy as Salom hisoblanadi[*manba kerak*].

Oʻzbekistonda qabristonga qadimdan alohida eʼtibor berilgan. Qabriston uchun koʻpincha tepalik joylar tanlangan, atrofi devor yoki panjaralar bilan oʻralgan. Mashhur kishilar uchun esa maqbaralar qurilgan. Oʻrta Osiyoda yashovchi boshqa dinga mansub хalqlarning alohida Qabrlari boʻlgan (mas., Buхoro yahudiylari qabristoni, eroniylar qabristoni (shialar uchun), yevropaliklar qabristoni va boshqalar).

## Mashhur qabristonlar

* Baqi qabristoni - Saudiya Arabistonidagi qabriston.

## Manbalar

## Adabiyotlar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Kooperativ mulk

**Kooperativ mulk** - jamoa mul kining bir shakli, ixtiyoriy ravishda kooperativ korxonaga birlashgan kishilarning umumiy mulki. Kooperativ mulk kooperativ aʼzolarining badallari, ular tomonidan ishlab chiqarilgan mahsulotlar, uni sotishdan tushgan daromad va korxona nizomida belgilangan boshqa faoliyatlar hisobiga shakllanadi. Kooperativ mulk egalari korxona faoliyatida oʻz mehnati bilan ishtirok etadilar. Kooperativ mulkning yana bir muhim xususiyati — jamoa aʼzolari ixtiyoriy tartibda oʻz mulk ulushi bilan korxonadan chiqishi, yaʼni bu mulk taqsimlanishi mumkin.

Kooperativ mulkning asosiy xususiyati ishlab chiqarish vositalari va mehnat natijalariga egalik qilishning jamoa, guruhiy shaklidir. Bunda ishlab chiqaruvchilar (kooperativ aʼzolari) bilan ishlab chiqarish vositalari (Kooperativ mulk)ning qoʻshilishi jamoa korxonasi boʻlgan kooperativ korxona doirasida amalga oshadi.

Kooperativ mulk boshqa mulk turlari, jumladan, davlat mulkiga nisbatan bir qancha ustunlikka ega (meqnatni ragʻbatlantirishning pirovard ish natijalariga bogʻliqligi, oʻz-oʻzini moliyalashtirish va taʼminlash, boshqaruvning demokratik shakllari va boshqalar).

Kooperativ korxona oʻz faoliyatini toʻxtatganda yoki turli sabablarga koʻra bekor kilinganda Kooperativ mulk byudjet, bank va boshqa kreditorlar bilan hisob-kitob qilinib boʻlingandan soʻng kooperativ aʼzolari oʻrtasida nizomga asosan taqsimlanadi.

Hozirgi davrda jahonda Kooperativ mulk asosida tashkil topgan 120 dan ortiq turdagi korxonalar soni 1 mln. atrofida boʻlib, ularda 600 mln. ga yaqin kishi mehnat qiladi. Bunday korxonalar Yaponiya agrar sohasi mahsulotining 90%, Niderlandiyada 65%, Germaniya, Fransiya, Ispaniyada 50—52%, AQSH, Buyuk Britaniya, Italiya va Belgiyada 30% ini yetkazib beradi. Oʻzbekistonda Kooperativ mulk asosida tuzilgan korxonalar, asosan, qishloq xoʻjaligi va uy-joy qurilishi sohasida rivoj topgan.

Qahramon Haqberdiyev.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Lobbi

**Lobbi**, lobbizm (inglizcha: *lobby* — kluarlar, xos xonalar) — davlat idoralari, qonunchilik, ijroiya, sud hokimiyatlarining mintaqalar iqtisodiyoti ayrim tarmoqlari va sohalarini, korxonalar, ijtimoiy guruhlarni obyektiv zarurat taqozosi bilan emas, balki maʼlum bir manfaatlarni koʻzlab, baʼzan mansabdor shaxslarni sotib olish yoʻli bilan qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan faoliyati. Lobbistlar hokimiyat vakillari qiyofasida oʻz himoyasidagilarga katta foyda beradigan davlat buyurtmalari, kreditlar, yordamlar, imtiyozlar, litsenziyalar olishda, iqtisodiy va tijorat faoliyatida, yangi korxonalar ochish va uni roʻyxatdan oʻtkazishda, raqobatchilarni sindirishda qulay sharoitlar yaratishda koʻmaklashadi. Agrar Lobbi va sanoat Lobbiga boʻlinadi.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |