Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Yoʻsinsimonlar

**Yoʻsinsimonlar**, moxsimonlar (Bryópsida) — yuksak oʻsimliklarning bir boʻlimi. Baʼzi olimlar arxegonial oʻsimliklar sinfi deb hisoblaydi. Y.da chin ildiz va oʻtkazuvchi toʻqima boʻlmaydi. Tuban Y. tallomli, birmuncha murakkablari esa poya va bargli. Y.da yashil oʻsimlik jinsiy boʻgʻin gametofit, jinssiz boʻgʻin sporofitdan ustunlik qiladi. Jinsiy urchish anteridiy va arxegoniy yordamida sodir boʻladi. Anteridiyda hosil boʻlgan 2 xivchinli spermatozoid suv orqali harakatlanib, arxegoniy tomonga intiladi va tuxum hujayrani urugʻlantiradi. Urugʻlangan tuxum hujayra (zigota) rivojlanib, sporangiy hosil qiladi.

Y. paleozoy erasidan maʼlum. Suvoʻtlarning qadimiy vakillaridan kelib chiqqan. Ikkita sinfi — jigarsimon (Hepaticae) va yaproqsimon (Musci) yoʻsinlar bor. Yer yuzida 40000 ga yaqin turi maʼlum. Y.dan torf hosil boʻlgan.

## Manbalar
# Urugʻ (zoologiya)

**Urugʻ** yoki **avlod** (lotincha: *genus*) zoologiyada — turdan yuqori taksonomik kategoriya, filogenetik jihatdan oʻzaro qarindosh turlarni birlashtiradi. Mas, boʻrilarning oʻzaro oʻxshash turlari (boʻri, chiyaboʻri, koyot, it va boshqalar) boʻrilar U.iga; tulkilarning oddiy tulki, korsak, afgʻon tulkisi va boshqa turlari tulkshshr U.ga birlashtiriladi. Bitta U.ga bitta yoki bir nechtadan bir necha yuztagacha tur kirishi mumkin. Mas, yenotsimonlar urugʻi, bitta tur yenotsimon it, ayrim hasharotlar urugʻi mingga yaqin turdan iborat. Odatda, koʻp turga ega boʻlgan U. kenja U.ga ajratiladi. Yaqin urugʻlar bitta oilaga (qarang Oila) birlashtiriladi. Lekin U. bilan oila oʻrtasida yana kenja oila (oiladan kichik taksonomik kategoriya) ham boʻlishi mumkin.

Botanikada U. tushunchasiga moye keladigan taksonomik kategoriya turkum deb ataladi.

## Havolalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Jahon taekvondo federatsiyasi

**Jahon taekvondo federatsiyasi**(inglizcha: *World Taekwondo*) 1973-yil 28-mayda tashkil etilgan boʻlib, uning prezidenti Cho Chonvon sanaladi. 1973-yil 25—27 may kunlari Seulda birinchi jahon chempionati boʻlib oʻtdi. VTF shtab-kvartirasi va bir paytda taekvondo markazi Seulning Yandondagi qiyalik tepasida joylashgan Kukkivon (Koreya) hisoblanadi. Kukkivon 1972-yil 30-noyabrda ochilgan va 1974-yil 7-iyulda hukumat organlari roʻyxatidan oʻtgan. Kim Un Yon VTFning birinchi prezidenti boʻldi va 1980-yil 17-iyulda Butunjahon taekvondo federasiyasi Xalqaro olimpiya qoʻmitasi (XOQ) tomonidan eʼtirofga sazovor boʻldi. 2017-yil 24-iyun sanasida Butunjahon taekvondo federasiyasi oʻz nomini *World Taekwondo Federation* dan *World Taekwondo* ga oʻzgartirdi.

## Mahorat darajalari

Gip — shogirdlik darajasi

Dan — mahorat darajasi

**Attestasiya**

Boshlangʻich darajadagilar oq belbogʻdan (10-gip) boshlaydi, 9-gip, keyin 8-gip va 1-gipgacha davom etadi. Oq (10 gip) dan qizil belbogʻgacha (2 gip) attestasiya odatda har uch oyda bir marta oʻtkaziladi. Qora belgili qizil belbogʻ egasi (1 gip) 1-danni olishdan oldin kamida olti oy mashq qilishi kerak. Har bir inson 3,5-4 yil ichida 1-dan qora belbogʻini olishi mumkin, bu qobiliyat, mashgʻulot chastotasi va sinov-imtihonga bogʻliq.

**Belbogʻ tizimi 10 kip — oq belbogʻ
* 9 kip — sariq chiziqli oq belbogʻ.
* 8 kip — sariq belbogʻ.
* 7 kip — yashil chiziqli sariq belbogʻ.
* 6 kip — yashil belbogʻ.
* 5 kip — koʻk chiziqli yashil belbogʻ.
* 4 kip — koʻk belbogʻ.
* 3 kip — qizil chiziqli koʻk belbogʻ.
* 2 kip — qizil belbogʻ.
* 1 kip — qora chiziqli qizil belbogʻ.
* 1 ta pum — oʻsmir bolalar qora belbogʻining butun uzunligi boʻylab qizil va qora (18 yoshgacha),
* 1-dan— bitta oltin bezakli qora belbogʻ
* 2-dan — ikkita oltin bezakli qora belbogʻ va hokazo 9-dan.

**Usta darajalari**

1-3 Dan — instruktor yordamchisi

4-6 Dan — Xalqaro instruktor

7-8 Dan — Usta instruktor

9 Dan — Grandmaster

9-dan faxriy hisoblanadi, u taekvondoni yuksaltirishdagi xizmatlari uchun beriladi. Bu yuksak darajaga Qozogʻiston, Rossiya, AQSH, Indoneziya, Gonduras, Ispaniya, Xorvatiya va Pokiston prezidentlari hamda XOQ prezidentlari — Xuan Antonio Samaranch, Jak Rogge, Tomas Bax, shuningdek, BMT Bosh kotibi Pan Gi- Munlar erishgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Taekvondo tarixi
# Karate

**Karate** — jangari sport turi. Vatani Yaponiya. Karate soʻzining maʼnosi „boʻsh qoʻllar“ hisoblanadi. Karate sport turini yaponiyalik Gichin Funakoshi yaratgan.

**Karate** (yaponcha — hech narsasiz qoʻl bilan) — qurolsiz oʻzini-oʻzi himoya qilish, inson tanasining nozik joylariga qoʻl yoki oyoq bilan zarbalar berishga asoslangan sport kurashining bir turi. Karatening hozirgi qoidalari XX asrning boshlarida yaponcha jiujitsu yakkakurashini takomillashtirish asosida shakllangan. Uning dastlabki usul va qoidalarini Gichin Funakoshi (1869— 1957, Yaponiya) ishlab chiqqan. Karatechilar 8×8 m tatamida yakkama-yakka yoki jamoa boʻlib musobaqalashadi, bajarilgan zarba usullariga qoʻyilgan baholarga qarab gʻoliblar aniqlanadi. Xalqaro Karate federatsiyasi (WUKO)ra 1968-yilda asos solingan. U 157 milliy federatsiyani birlashtiradi (2002), Oʻzbekiston milliy Karate federatsiyasi unga 1996-yil kirgan. 1970-yildan jahon chempionatlari oʻtkazib kelinadi (har 2-yilda). Karate Osiyo, Lotin Amerikasi mamlakatlari, AQSH, Ispaniya, Fransiya va boshqa davlatlarda taraqqiy etgan. Oʻzbekistonda Karate XX asrning 80-yillaridan ommalasha boshladi. 1995-yilda respublika Karatechilari bitta federatsiyaga birlashdi (Karateda 4 ta yoʻnalishda musobaqalar uyushtiriladi). Federatsiyaning barcha viloyatlarda boʻlimlari bor. Oʻzbekistonda 60 mingdan koʻproq kishi Karate bilan shugʻullanadi, 40 dan ziyod Karate klublari roʻyxatdan oʻtgan (2002). Nurxon Nafasov, Alisher Sodikrv, Mixail Golovanov kabi tajribali murabbiylar qoʻl ostida shugʻullangan Ilhom Karimov, Otabek Qosimov, Sofiya Kaspoʻlatova, Doniyor Xolmatov, Azamat Ali Qalandarov singari Karatechilar jahon kubogi va Osiyo chempionatlarida sovrinli oʻrinlarni egallashgan. shotokan karate ni ozbekistonga Zarip Boltaev olib kelgan,va federatsiyaga asos solgan.

## Havolalar

* World Martial Arts Fderation (Wayback Machine saytida 2014-02-11 sanasida arxivlangan) All martial arts can join us WMF

## Manbalar
# Yaponiya Olimpiya qo‘mitasi

Yaponiya Olimpiya qo‘mitasi|  |
| Davlat |  Yaponiya |
| Kod |
JPN |
| Tashkil etilgan |
1911 |
| Rasman tan olingan |
1912 |
| Qit’a assotsiatsiyasi |
OCA |
| Joylashuvi |
Tokio, Yaponiya |
| Prezident |
Seiko Hashimoto |
| Bosh kotib |
Ichiro Hoshino |

**Yaponiya Olimpiya qoʻmitasi** (yaponcha: 日本オリンピック委員会, Nippon Orinpikku Iinkai; JOC) – xalqaro olimpiya harakatida Yaponiya tomonidan vakillik qiluvchi milliy olimpiya qoʻmitasi. Qoʻmitaning qarorgohi Yaponiyaning Tokio shahrida joylashgan. U notijorat tashkilot boʻlib, jamoalarni tanlaydi hamda Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi tomonidan tashkil etiladigan olimpiya musobaqalarida yapon sportchilarining ishtirokini taʼminlash uchun mablagʻ yigʻadi.

## Prezidentlar

| No. | Yillar | Ism |
| --- | --- | --- |
| 1 | 1911–1921 | Kanō Jigorō |
| 2 | 1921–1933 | Seiichi Kishi |
| 3 | 1936–1937 | Matahiko Oshima |
| 4 | 1937–1942 | Hirishi Shimomura |
| 5 | 1945–1946 | Ryōzō Hiramuma |
| 6 | 1947–1958 | Ryotaro Azuma |
| 7 | 1959–1962 | Jyuichi Tsushima |
| 8 | 1962–1969 | Prince Tsuneyoshi Takeda |
| 9 | 1969–1973 | Hanji Aoki |
| 10 | 1973–1977 | Masaji Tabata |
| 11 | 1977–1989 | Katsuzi Shibata |
| 12 | 1989–1990 | Yoshiaki Tsutsumi |
| 13 | 1990–1999 | Hironoshin Furuhashi |
| 14 | 1999–2001 | Yushirō Yagi |
| 15 | 2001–2019 | Tsunekazu Takeda |
| 16 | 2019–2025 | Yasuhiro Yamashita |
| 17 | 2025– | Seiko Hashimoto |

## Yana qarang

* Yaponiya Olimpiya oʻyinlarida

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy sayti (inglizcha va yaponcha)