Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Gersog

**Gersog** (olmoncha: *Herzog* , fransuzcha: *duc*, inglizcha: *duke*, italyancha: *duca*, lotincha: *dux*) – qadimgi germanlarda qabilaning harbiy dohiysi; oʻrta asrlarda Gʻarbiy Yevropada yirik yer-mulk egasi; oʻrta asrning oxirlaridan – dvoryanlarning oliy unvonlaridan biri. Bu unvon ayrim mamlakatlarda (masalan, Buyuk Britaniyada) hozirgacha saqlangan.

## Yana qarang

* Davlat boshligʻi
* Monarx
* Monarxiya

## Adabiyotlar

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
# Li bon

**Li bon**, Li Bi, Li namde (taxminan 510—548) — Vyetnam xalqining Xitoy bosqinchilariga qarshi koʻtargan qoʻzgʻoloni rahbari (541—544). Ilk Li sulolasi (544—603) asoschisi. Bosqinchilar quvib chiqarilgandan keyin oʻzini Li namde nomi bilan imperator deb eʼlon qilgan (544). Vansuan imperiyasini tuzgan. Li Bon 545-yildan mamlakat mustaqilligi uchun Xitoyning Lyan sulolasiga qarshi urushlar olib borgan.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Udegeylar

**Udegeylar** (oʻzlarini udee, udeke deb ataydilar) — Primorye va Xabarovsk oʻlkalari (RF)da yashovchi xalq. 1 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Udegey tilida soʻzlashadi. U.da tabiat kuchlari va hayvonlarga sigʻinish, shomonlik saqlanib qolgan. Asosiy mashgʻuloti — ovchilik, baliq ovlash, jenshen yigʻish.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Leloi

**Leloi**, Le Txay To (1385.10.9-Teysxin, Markaziy Vyetnam — 1433.1.8) — Vyetnam xalqining Xitoyga qarshi qoʻzgʻoloni rahbari (1418— 27), Dayvyet davlati hokimi (1428— 33), Le sulolasi (1428—1789) asoschi-si. 1427-yilda bosqinchilarni mamlakatdan quvib chiqargan. Xo sulolasi (1400—07) tomonidan amalga oshirilgan islohotlarga oʻzgartirishlar kiritgan. L.L. davrida aholi roʻyxatga olingan, kodeks tuzilgan va armiya qaytadan tashkil etilgan.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Li Dingo

**Li Dingo** (xit. língín , pinyin *Lǐ Dìngguó*, Wade-Giles : Li Ting-kuo) (1621-1662-yil yozi) Xitoyda Min imperiyasining qulashi va Sin imperiyasining oʻrnatilishi bilan birga kechgan fuqarolar urushi davridagi taniqli qoʻmondonlardan biri.

Li Dingo oʻz faoliyatini 1640-yillarning boshida Xuguan (zamonaviy Xubey va Xunan) va Sichuan provinsiyalari ustidan nazorat oʻrnatgan Chjan Syanchjunning qaroqchi -isyonkor armiyasida qoʻmondon sifatida boshlagan va oxir-oqibat 1644-yilda Min imperiyasining qulashiga sabab boʻlgan asosiy faktorlardfan biriga aylangan. U Chjan Syanchjunning „asrab olingan oʻgʻillaridan“ biri deb hisoblangan.

1647-yil yanvar oyida Sichuanga kirgan Sin qoʻshinlari bilan kutilmagan toʻqnashuvdagi Chjan Syanchjunning oʻlimidan soʻng va Chjan Syanchjun tomonidan barpo qilingqn Buyuk Gʻarb davlati qulatilganidan soʻng, Li Dingo boshqa tirik qolgan Chjan qoʻmondonlari bilan birga chekindi va qoʻshinlarnii Sichuan janubiga va qoʻshni Yunnan va Guychjou viloyatlariga olib ketdi.

Koʻp oʻtmay, Li Sin qoʻshinlarining hujumidan qochib Guandundan Guychjouga ketgan va oʻzini imperator Yunli deb eʼlon qilgan Min shahzodasi Chju Yulan tomoniga oʻtdi. Uning qoʻshinlari imperator Yunli uchun jang qiladigan asosiy jangovar kuchga aylandi. Imperatorni Chjan Syanchjunning boshqa qaroqchi generali Sun Kevanning „vasiyligidan“ ozod qilishda yordam bergani uchun Chju Yulan Li Dingoga davlatdagi ikkinchi shaxs boʻlgan *Jinning* Buyuk knyazi unvonini berdi.

1659-yil aprel oyida imperator Yunli Vu Sanguning koʻp sonli qoʻshinlaridan qochib Birmaga oʻtib ketganidan keyin ham Li imperator qaytib kelishi uchun yetarli boʻlgan Xitoy yerini ozod qilishga umid qilib, Yunnan shahrida partizanlik urushini davom ettirdi.

Li Dingo Chju Yulan Birmadan ekstraditsiya qilinib, Kunmin shahrida Vu Sangu tomonidan qatl etilganidan bir necha oy oʻtgach Yunnan janubida, Laos chegarasi yaqinida, 1662-yilning yozida, vafot etdi.

## Manbalar

## Havolalar

* Wakeman, Frederic E. (1985), *The great enterprise: the Manchu reconstruction of imperial order in seventeenth-century China*, 1-jild, University of California Press, ISBN 0520048040
* Mote, Frederick W.; Twitchett, Denis; Fairbank, John King (1988), *The Cambridge history of China: The Ming dynasty, 1368-1644, Part 1*, Volume 7 of The Cambridge History of China, Cambridge University Press, 702–714-bet, ISBN 0521243327
# Jahongirxo‘ja

*Vikipediyada ismi Jahongir boʻlgan boshqa kishilar haqida ham maqolalar mavjud.*

| Jahongirxo‘ja |
| --- |
|  |
| Tavalludi | 1788 |
| Vafoti | 1865 |
| Fuqaroligi | Qoʻqon xonligi |
| Otasi | Sāmsāq |

 Jahongirning Hartag‘ay tog‘ida asirga olinishi (1828)
**Jahongir- xoʻja, Jangir-xoʻja** (uyg. jạḾạnạy̱r kẖwjạ, Jahongir xoja) — 19-asr boshlarida Sharqiy Turkiston tub aholisining milliy ozodlik kurashi yetakchilaridan biri. Qashqar xoja-belogoriylar urugʻidan boʻlgan Samsakxoʻjaning oʻgʻli, Qashgʻarning sobiq hukmdorlari. Maxdumi Aʼzam (Maxtumi Aʼzam, 1461—1542) Ahmad al-Kosoniy avlodlaridan bo‘lgan Xoja oilasidan. U 1820—1828-yillarda Qashg‘ariston uyg‘urlarining Sin sulolasiga qarshi qo‘zg‘oloniga boshchilik qilgan. Uning qashg‘ar, qo‘qon, qirg‘izlardan iborat qo‘shinlari sin qo‘shinlarini bir qancha mag‘lubiyatga uchratib, bir yilga yaqin Sharqiy Turkistonning asosiy shahri — Qashqarni nazorat qilib turdi. Keyinchalik Qing qo‘shinlari qo‘zg‘olonchilarni magʻlub etishga muvaffaq bo‘lishdi va Jangirxo‘janing o‘zi qo‘lga olinib, Pekinga joʻnatildi va u yerda qatl etildi.

## Biografiya

## Avlodlar

## Manbalar
# Golf

**Golf** (inglizcha: *golf*) — sport turi. Toʻp va chavgonlar bilan ochiq maydonda oʻynaladi. Bunda 50 mingdan 200 ming m2gacha sahnaga ega boʻlgan past-balandligi oʻrtacha tabiiy maydon (qir-adir, istiroxat bogʻi, oʻrmon chekkasi) kerak, unda tabiiy holatida qoldirilgan 9 yoki 18 ta yoʻlak-trassa belgilanadi; har qaysi yoʻlakning uz. 150 dan 470 m gacha, kengligi 30–40 m. Birinchi yoʻlak boshlanishida taxminan 4 m² kattalikdagi maydoncha tayyorlanadi, har bir yoʻlakning oxirida oʻrtasida oʻyiq-chuqurcha (chuqurligi 11 sm va diametri 10 sm)li taxminan 20 m2 keladigan maydoncha boʻladi. Oʻyinchilar joy relyefi va toʻpni yoʻnaltirish kerak boʻlgan masofa qandayligiga qarab kattaligi, yoʻgʻonligi, uchining shakli birmuncha farqlanadigan, uz. 85—110 sm chavgon (kleb)lardan foydalanadilar. Oʻyinning maqsadi toʻpni (vazni 44 g quyma rezinali koptok) chavgon bilan urib barcha yoʻlaklardagi chuqurchalarning har biriga olib borib tushirish. Bu ishni kamroq zarb bilan amalga oshirgan oʻyinchi yoki jamoa gʻalaba qiladi. Golf oʻyini oʻrta asrda Daniyada paydo boʻlgan. AQSH, Kanada, Buyuk Britaniya, Yaponiya, Avstraliyada tarqalgan. 1900 va 1904-yilda Olimpiada oʻyinlari dasturiga kiritilgan edi. Golfni asosan oʻrta va katta yoshdagilar oʻynaydi.

Golf Oʻzbekistonda ham ommaviylasha boshladi. Bunda 1998-yilda qurib bitkazilgan Toshkent golf klubi katta ahamiyat kasb etdi. Bu klub Oʻrta Osiyo mintaqasida birinchi boʻlib xalqaro golf musobaqalarini oʻtkazish imkonini yaratdi. 2001-yil 20-mayda Toshkent golf klubida golf boʻyicha Oʻzbekistonning birinchi ochiq chempionati oʻtkazildi. Unda Oʻzbekiston, AQSH, Germaniya, Janubiy Koreya, Malayziya, Angliya, Shotlandiya, Kanada, JAR va boshqa mamlakatlardan 100 ga yaqin sportchi qatnashdi.

## Adabiyotlar

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Ouyang Qiansen

| Ouyang Qiansen |
| --- |
| Asl ismi |
欧阳黔森 |
| Tavalludi |
1965-yil oktabr Song imperiyasining Taychjou viloyati Xuanyan okrugi |
| Kasbi |
yozuvchi |
| Ijod qilgan tillari | Xitoy tili |
| Fuqaroligi |
xitoy fuqarosi = |
| Yoʻnalish |
yozuvchi, politik |

**Ouyang Qiansen** ( xitoycha 欧阳黔森: pinyin Ōuyáng Qiánsēn ; 1965-yil oktyabrda tugʻilgan, Guychjou provinsiyasi, Tongren okrugi, Xitoy) — xitoy yozuvchisi. XI (2008-2013), XII (2013-2018) va XIII chaqiriqlar (2018-yildan) Xitoy Xalq vakillari Butunxitoy kengashi deputati. Guychjou Yozuvchilar uyushmasi raisi, Xitoy Yozuvchilar uyushmasi boshqaruvi a’zosi.

## Tarjimai hol

Birinchi marta 1977-yilda yozishni boshladi. Institutni tugatgach, qariyb o‘n yil geolog bo‘lib ishladi. Uning koʻplab qissalari “Folk Literature” (人民文学), “Oktyabr” (十月), “Xitoy yozuvchilari” (中国作家), “Sinxua Venjay” (新华文摘) va boshqa yirik adabiy jurnallarda chop etilgan. Bir qancha yirik romanlar muallifi. Koʻplab adabiy mukofotlar va mukofotlarga sazovor boʻlgan. Bir nechta Xitoy seriallari va filmlari uchun ssenariylar yozgan.

## Asosiy ishlar

* Koʻp yaxshilik, kichik yovuzlik" (2002, 白多黑少)
* "Ta'm" (2003, 味道),
* "Duanhe" (2003, 断河),
* "Itni oʻldir" (2008, 敲狗),
* "Sevgiga vaqt yoʻq" (2004, 非爱时间)

## Rus tiliga tarjimalar

* Koʻp yaxshi, ozgina yomonlik / Per. I. A. Egorova // Koʻp yaxshi, ozgina yomonlik. 20-asr - 21-asr boshlaridagi xitoy nasri. - Sankt-Peterburg: Sankt-Peterburg davlat universiteti qoshidagi Konfutsiy instituti; KARO, 2013-yil
* Duanhe / Per. I. A. Egorova // Koʻp yaxshi, ozgina yomonlik. 20-asr - 21-asr boshlaridagi xitoy nasri. - Sankt-Peterburg: Sankt-Peterburg davlat universiteti qoshidagi Konfutsiy instituti; KARO, 2013-yil

## Manbalar
# Puflama musiqa cholgʻulari

Puflama musiqa cholgʻulari
**Puflama musiqa cholgʻulari** yoki **aerofonlar** — musiqa cholgʻu asboblari guruhi; tovush manbai vazifasini cholgʻuning trubkasidagi havo bajaradi. Tovush chiqarish usuliga qarab naysimon, tilchali va mundshtukli toifalarga, ishlab chiqarish materialiga qarab mis (valtorna, karnay kabi) va yogʻoch (nay, fleyta, goboy) puflama musiqa cholgʻular turlariga ajratiladi.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Rotten Tomatoes

| Rotten Tomatoes |
| --- |
|  |
|
 Screenshot [koʻrsat]
 |
| Tijoratmi |
Ha |
| Roʻyxatdan oʻtish |
majburiy emas |
| Muassisi | * Fandango Media: WarnerMedia (25%) NBCUniversal (75%)
 |
| Ochilgan sanasi |
12-avgust, 1998-yil (1998-08-12) |
| Alexa reytingi | ▲ 681 (2019-yil 17-avgust (2019-08-17) holatiga koʻra) |
| URL | rottentomatoes.com |

**Rotten Tomatoes** (talaffuzi: *roten tomeytos*; tarjimasi „chirigan pomidorlar“) filmlar va teleseriallar haqida taqriz yigʻuvchi veb-saytdir. Saytga 1998-yilning avgustida Berkeleydagi Kaliforniya universiteti talabalari — Senh Duong, Patrick Y. Lee va Stephen Wang asos solishgan.

## Yana qarang

* AllMovie
* Metacritic
* Internet Movie Database (IMDb)

## Manbalar

## Oʻqish uchun

* *Wilkinson, Alissa* „CinemaScore, Rotten Tomatoes, and movie audience scores, explained“. *Vox* (13-avgust 2018-yil).
* Frey, Mattias; Sayad, Cecilia*. Film Criticism in the Digital Age*. Rutgers University Press, 20-aprel 2015-yil. ISBN 9780813570747.

## Havolalar

* Rasmiy sayti (inglizcha)
# Huang Shuqin

| Huang Shuqin |
| --- |
| Tavalludi |
9-sentyabr 1939-yil Shanghai, China |
| Vafoti |
21-aprel 2022-yil(2022-04-21) (82 yoshda) Shanghai, China |
| Fuqaroligi | Xitoy |
| Kasbi |
Director |
| Turmush oʻrtogʻi |
Zheng Changfu |
| Bolalari |
Zheng Dasheng |
| Otasi | Huang Zuolin |

**Huan Shuqin** (xitoycha 黃|蜀|芹, pinyin - Huáng shǔ qín 1939-yil 9-sentyabr – 2022-yil 21-aprel) — “ *Ayol, jin, inson”* (1987) filmi bilan tanilgan xitoylik rejissyor, dramaturg . Bu film tanqidchi va olimlar tomonidan birinchi feministik xitoy filmi deya e'tirof etilgan Shuningdek, “Eng yaxshi rejissyor” va “Eng yaxshi yozuv” nominatsiyasi boʻyicha 8-Oltin xo‘roz mukofoti bilan taqdirlangan. U qariyb oʻttiz yil Xitoyning eng iste'dodli ayol rejissyorlaridan biri sifatida faoliyat yuritgan.

*Fortress Besieged* ("Qamal qilingan qal'a", 1990) va *Sinful Debt* ("Gunohkor qarzi", 1995) teleseriallari ham mashhur boʻlgan.

## Hayoti va faoliyati

Huang Shuqin 1939-yil 9-sentyabrda Shanxayda Jin Yunji oilasida tugʻilgan. Oʻtgan asrning 20-yillarida Angliyada tahsil olgan. Otasining izidan yurgan Huang rejissyor boʻlishni orzu qilgan va o‘sha paytdagi Xitoyning yagona kino maktabi boʻlgan Pekin kino akademiyasining rejissyorlik fakultetini 1964-yilda tamomlagan. Shanxay kinostudiyasiga ssenariy nazoratchisi sifatida ishga tayinlangan , biroq madaniy inqilob tufayli faoliyatini to‘xtatishga majbur boʻlgan. Natijada oila ogʻir moliyaviy ahvolga tushib qoladi, Huang onasidan ayriladi. Boʻlajak adib 1966-yil yettinchi may kadrlar maktabi harakatda qatnashganligi uchun izolyatsiya va kuzatuv ostiga olinadi .

## Mehnat faoliyati

"Madaniy inqilob"dan soʻng rejissyor Xie Jin bilan hamkorlikda *“Beshik”* (1979) va *“Tyanyun tog‘i afsonasi”* (1980) filmlarini yaratgan. Uning "*Zamonaviy odamlar*" filmi keng omma e'tiborini tortgan boʻlsa-da, olim Yingjin Chjanning ta'kidlashicha, adibni rejissyor sifatida *"Ayol, jin, inson"* asari tanitgan Huangning koʻplab filmlari gender tengligi va ayol ruhiyati muommolarini oʻz ichiga olgan..

### *Abadiy yoshlik (1983)*

*"Forever Young"* ("Abadiy yoshlik", 1983) - 1950-yillarda Xitoy Kommunistik partiyasining dastlabki taraqqiyot davri tasvirlangan film. Film bir-biriga bogʻliq boʻlgan uchta hikoyani qamrab olgan. Jumladan, birinchisi, oʻrta maktabidagi qiz bola oʻquvchilar oʻrtasidagi ijtimoiy ziddiyatni, ikkinchisi, baxtsiz Su Ning va Yang Qiangyun oʻrtasidagi mustahkam doʻstlikni, uchinchisi esa katolik dindor Xu Mali va uning qavmi oʻrtasidagi munosabatlarni tasvirlagan.

### *Rassom tomonidan ta'qib qilingan ruh (1994)*

Huang 1990-yillarning boshida, ya'ni Xitoyda bozor iqtisodiyotiga oʻtilgan bir paytda " *Rassom tomonidan ta'qib qilingan ruh"* asari ustida ishlay boshladi. Unda fohishalik qilayotgan yosh ayol Pan Yuliangning oxir-oqibat taniqli Xitoy ta'lim muassasasi professori va mohir rassomga aylanganligi hikoya qilingan.

## Manbalar:
# Xitoy kino assotsiatsiyasi

**Xitoy kino assotsiatsiyasi** Xitoy adabiy va san'at doiralari federatsiyasiga (CFLAC) bo'ysunuvchi hisoblanadi. 1949-yil iyul oyida tashkil etilgan tashkilot dastlab **Xitoy milliy kino san'atkorlari uyushmasi** deb nomlangan. 1979-yilda u Xitoy kino assotsiatsiyasi deb o'zgartirildi. Hozirgacha uning 6000 dan ortiq ro'yxatdan o'tgan a'zolari bor, ularning butun mamlakat bo'ylab filiallari mavjud.

## Tarixi

Xitoy kino assotsiatsiyasi 1949-yil iyul oyida Xitoy milliy kino san'atkorlari assotsiatsiyasi nomi bilan tashkil etilgan. 1960-yilda Xitoy kino assotsiatsiyasi o'z nomini Xitoy kino ishchilari uyushmasiga o'zgartirdi. Nihoyat, u 1979-yilda Xitoy kino assotsiatsiyasi nomini oldi.

### Kengashning 9-a'zosi

* Rais: Li Xuejian
* Rais oʻrinbosarlari: Van Xingdong, Yin Li, Feng Xiaogang, Jeki Chan, Chjan Xuijun, Chjan Xongsen, Chen Kayge, Ming Zhenjiang, Si Meijuan, Huang Jianxin, Kang Jianmin va Pan Hong .
* Bosh kotib: Rao Shuguang

### Kengashning 10-a'zosi

* Rais: Chen Daoming
* Rais oʻrinbosarlari: Yu Dong, Yin Li, Yin Xong, Jeki Chan, Ren Zhonglun, Su Xiaowey, Vu Jing, Chjan Xong, Chjan Xanyu, Huang Bo, La Peikang

## Rais ro'yxati

| Yo'q. | Portret | Ism | Ofis oldi | Chap ofis | Mnb. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  | Yang Hansheng | 1949-yil iyul | 1952-yil |  |
| 2 | </img> | Cai Chusheng | 1954-yil aprel | 1960-yil iyul |  |
| 3 | </img> | Cai Chusheng | 1960-yil iyul | 1966-yil |  |
| 4 | </img> | Xia Yan | 1979-yil noyabr | 1985-yil aprel |  |
| 5 | </img> | Xia Yan | 1985-yil aprel |  |  |
| 6 |  | Xie Tieli | ? | 2003-yil |  |
| 7 |  | Xia Yigong | 2003-yil 23-dekabr | 2008-yil 26-dekabr |  |
| 8 |  | Li Qiankuan | 2008-yil 26-dekabr | 2013-yil 1-dekabr |  |
| 9 |  | Li Xuejian | 2013-yil 1-dekabr | 2018-yil 28-dekabr |  |
| 10 |  | Chen Daoming | 2018-yil 29-dekabr | Amaldagi |  |

## Mukofotlar

"Yuz gul" va "Oltin xo'roz" mukofotlari Xitoy kino assotsiatsiyasi tomonidan beriladi.

## Akademik jurnal

* *Ommabop filmlar* ( 《大众电影》 )
* 《环球银幕》 Dunyo *Ekrani*
* *Kino* San'ati《电影艺术》
* *Jahon filmlari* ( 《世界电影》 )
* 《中国电影年鉴》Xitoy *filmlari yilnomalari*

## Manbalar
# Xia Yan

| Xia Yan |
| --- |
|  |
| Tavalludi |
1900-yil 30-oktabr Yuxan, Xitoy imperiyasi |
| Vafoti |
1995-yil 6-fevral Pekin,Xitoy |
| Ijod qilgan tillari | Xitoy tili |
| Fuqaroligi |
xitoy fuqarosi |

**Xia Yan** (xitoycha 夏衍, pinyin Xià Yǎn, asl ismi **Shen Naixi** yoki **Shen Duanxian**; 1900-yil 30-oktyabr - 1995-yil 6-fevral) - xitoylik dramaturg, ssenariynavis va ijtimoiy faol.

## Tarjimai hol

1927-yildan KKP a'zosi. Yaponiyadagi Oliy texnika maktabini tamomlagan. U tanqidchi va nazariyotchi sifatida faoliyat yuritgan. U 1920-yillarning oxirida chop eta boshlagan.1927-yilda u Shimoliy kampaniyada qatnashdi. 1930-yilda u Xitoyning chap yozuvchilar ligasining asoschilaridan biriga aylandi. U Xitoy kino jamiyati (1933-yilda tashkil etilgan) va Dushmanni qaytarish uchun Butunxitoy kinematografchilar uyushmasi (1938-yilda tashkil etilgan) rahbarlaridan biri edi. Rus tilidan ssenariylarni, kinoga oid nazariy asarlarni tarjima qilish bilan shugʻullangan. Teatr va kino haqida pyesalar, ssenariylar, maqolalar yozgan. Maksim Gorkiyning “Ona” romanini, shuningdek, yapon yozuvchilarining bir qator asarlarini tarjima qilgan, Lev Tolstoyning “Tirilish” romanini sahnaga qo‘ygan. 1949-yildan keyin Shanxay madaniyat muassasalariga rahbarlik qildi. 1955-yildan - Xitoy Xalq Respublikasi madaniyat vazirining oʻrinbosari. "Madaniy inqilob" davrida qatagʻon qilindi. 1979-yilda Xitoy kinematografchilar uyushmasi raisi etib saylandi va Xitoy Xalq Respublikasi Madaniyat vazirligiga maslahatchi etib tayinlandi.

## Tanlangan filmografiya

Ssenariy muallifi

* 1933-yil - Gʻazablangan oqim
* 1933-yil - Shanxayning 24 soati
* 1933-yil - Bahorgi ipak qurti. Chun can (Tsay Chusheng bilan birga)
* 1956-yil - Baxt uchun ibodat. Chju Fu
* 1959-yil - Lin doʻkoni. Lin jia pu zi ("Janob Lin doʻkoni" Sovet kassasida)
* 1961-yil - Inqilobchilar oilasi. Geming jiating (Shui Hua va Cheng Tao bilan)

## Kompozitsiyalar

* Xia Yan juzuo xuan. - Pekin, 1953-yil.
* Xedian-ying juben-dy jige goi. - Pekin, 1959-yil.
* Xie dianying jubendi jige goi (Ssenariy yaratishning ayrim muammolari haqida). - 2-nashr, Pekin, 1978-yil.
* Dianying lunwen ji (Kinematografiya boʻyicha tanlangan maqolalar). - 2-nashr, Pekin, 1979-yil.
* Baxt uchun ibodat. // Xitoy kinosining stsenariylari. (Xitoy tilidan tarjima qilingan) - M., 1959 y.
* Shanxay tomlari ostida. (Xitoy tilidan tarjima qilingan) - M., 1961 y.

## Adabiyotlar

* Kino: Ensiklopedik lugʻat / Ch. ed. S. I. Yutkevich Moskva, Sovet Entsiklopediyasi, 1987. - p. 413-414
* Fedorenko, Nikolay Trofimovich, Xitoy adabiyoti. - M., 1956-yil.

## Manbalar
# Ke Ling

**Ke Ling** (柯灵; 1909—2000-yil 19-iyun) - xitoylik jurnalist, publitsist va yozuvchi. U 1938-yil fevral oyida tashkil etilgan chap siyosiy qarashlar yoritiladigan *Wenhui Bao* gazetasini tashkil qilishda ishtirok etgan.

## Yoshligi

Ke Ling Zhejiangdagi Doumen shahrida tugʻilgan va Guanchjouda oʻsgan. Oʻz ustida muntazam ishlagan 1924-yilda boshlangʻich maktabda oʻqituvchi, 1928-yilda Xunyandagi boshlangʻich maktabning direktori boʻlgan.

1926-yilda u oʻzining birinchi asarini Shanxaydagi Tijorat matbuotining *ayollar jurnalida* (1915—1932) nashr etdi. 1931-yilda u Shanxayga koʻchib oʻtdi va u yerda 1932-yildan boshlab u chap qanot kino harakatida qatnashdi va chap qanot drama federatsiyasining „Kinnotanqidchilar guruhi“ aʼzosi boʻldi. 1933-yilda u Mingxing kompaniyasining jamoatchilik bilan aloqalar boʻyicha direktori lavozimini egalladi.

## Manbalar:
# Semestr

**Semestr** (lot. six — olti, mensis — oy) — oliy oʻquv yurti, kasb-hunar kolleji, akademik litseylarda oʻquv yilining yarmi. Bir S, odatda, 16— 18 oʻquv haftasidan iborat boʻladi. Har S. oxirida imtihon sessiyasi oʻtkaziladi. S.lar oraligʻida taʼtil belgilanadi. Bir oʻquv yili davomida kishki va yozgi imtihon sessiyasi mavjud. Qishki sessiya yanvarfev., yozgi sessiya esa mayiyun oylariga toʻgʻri keladi.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Ijtimoiy nafaqa

**Ijtimoiy nafaqa** - muayyan sabablarga koʻra, mehnat qilish imkoniyatiga ega boʻlmagan va doimiy ravishda yordamga muhtoj fuqarolarga davlat tomonidan beriladigan nafaqa. Birinchi marta Oʻzbekiston Respublikasida I.n. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1994-yil 24-iyundagi qarori bilan joriy qilingan (1990—94 yillarda ijtimoiy pensiyalar).

I.n. 16 yoshgacha nogiron bolalar, 1-va 2-guruh bolalikdan nogironlar hamda pensiya tayinlash uchun mehnat stajiga ega boʻlmagan va ularni boqishga majbur boʻlgan qarindoshlari boʻlmagan 65 yoshga toʻlgan erkaklar, 60 yoshga toʻlgan ayollarga, 1- va 2-guruh nogironlariga tayinlanadi.

I.n. miqdori pensiyadan farqli ravishda qatʼiy miqdorda belgilanadi. Respublikada bolalikdan nogironlarga beriladigan I.n. oyiga 8970 soʻm, zarur mehnat stajiga ega boʻlmagan keksa yoshdagi hamda mehnatga layoqatsiz fuqarolarga beriladigan I.n. oyiga 5435 soʻm (2002, 1 avgust). 2002-yil 1-yanvar holatiga koʻra Oʻzbekistonda I.n. oluvchilar 258,8 ming kishini tashkil etadi va ularning asosiy qismini bolalikdan nogiron boʻlganlar (229,9 ming kishi) tashkil etadi.

## Manbalar
# Seminariya

**Seminariya** — oʻrta maxsus oʻquv yurtlarining bir turi. XVI asrning 2-yarmidan Gʻarbiy Yevropaning qator mamlakatlarida diniy oʻquv yurtlarini S. deb atay boshladilar. XVII asrda Gʻarbiy Yevropada oʻqituvchilar tayyorlovchi S.lar tashkil etilgan (1684-yil Fransiyaning Reyms shahrida, 1695-yil Germaniyaning Galle shahrida). S XIX asrning 1-yarmida shveysariyalik pedagog I.G. Pestalotssi gʻoyasi asosida rivojlandi. 1917-yil gacha Rossiya va Ukrainada boshlangʻich sinf oʻqituvchilarini tayyorlaydigan pedagogika oʻquv yurtlari oʻqituvchilar S.si deb atalgan.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Akvarel

**Akvarel** (fransuzcha: *aquarelle*, asli lotincha: aqua — *suv*) — rassomlik sanʼatida ishlatiladigan boʻyoq (suvda oson eriydi) va shu boʻyoq bilan bajarilgan rang-tasvir asari. Akvarelning oʻziga xos xususiyati boʻyoqning tiniq, rangning sofligidir, rang-tasvirida oq boʻyoq ishlatilmaydi- oq qogʻoz boʻyoq vazifasini bajaradi, boʻyogʻi qogʻoz sirtiga yupqa qatlam boʻlib yotadi, bu qatlam nurni yaxshi oʻtkazadi. Shuning uchun rang-tasviri yuzasi silliq boʻlmagan oq qogʻozga ishlanadi, boʻyogʻida rasm ishlanganda rangsurtmalar, rang qatlamlari xususiyati hisobga olinishi kerak, qadimdan maʼlum boʻlgan. XV asrda nemis rassomi Dyurer akvarelda ajoyib asarlar yaratgan. XVII-XVIII asrlarda Yevropada keng tarqaldi. XVIII-XIX asr boshlaridan jadal rivojlandi, uslub va usullari ishlab chiqildi. Angliya (U. Terner, R. Bonington va boshqalar), Fransiya (O. Dome, E. Delakrua va boshqalar), Rossiya (K. Bryullov, I. Repin, V. Serov, M. Vrubel va boshqalar) da sanʼatining ajoyib namunalari yaratildi. Oʻzbekiston tasviriy sanʼatida rang-tasviri XX asr 20-yillaridan rivojlana boshlagan. A. Nikolayev (Usta Moʻmin), G. Nikitin, B. Hamdamiy, Oʻ. Tansiqboyev, V. Kaydalov va boshqa rassomlar oʻz akvarel asarlari bilan oʻzbek akvarel sanʼati rivojiga munosib hissa qoʻshdilar. Oʻzbekiston rassomlaridan M. Sodiqov, T. Muhamedov, F. Boymatov, V. Apuxtin va boshqa ijodida akvarel rivojlanmoqda.

## Tarix

Akvarel boʻyoqlari juda ham qadimiy boʻlib, ehtimol Yevropaning paleolit davridagi gʻor rasmlariga tegishlidir. Misr davridan beri, ayniqsa Yevropa oʻrta asrlarida qoʻlyozma rasmlari uchun foydalanilgan. Biroq kelib chiqishi, uning badiiy vosita sifatida *uzluksiz* tarixi Uygʻonish davridan paydo boʻldi. Shimoliy Uygʻonish davri nemis rassomi Albrecht Dyurer (1471-1528) bir nechta ajoyib botanika, yovvoyi tabiat va landshaft akvarellarini chizgan, odatda akvarelning eng qadimgi vakillaridan biri hisoblanadi. Dyurer Uygʻonish davrining bir qismi sifatida Germaniyada akvarel boʻyoqlarining muhim maktabiga Hans Bol (1534-1593) rahbarlik qilgan.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |