# Yandex

| Yandex |
| --- |
|  |
| Asl nomi |
ruscha: *Яндекс* |
| Tijoratmi |
Ha |
| Sayt turi |
Internet-portal, Elektron pochta, Qidiruv tizimi |
| Roʻyxatdan oʻtish |
1997 |
| Muassisi |
ООО «Яндекс» |
| Muallifi |
Arkadiy Voloj, Ilya Segalovich |
| Bosh ijrochi direktor |
Artyom Savinovskiy |
| Ochilgan sanasi |
1997 |
| Aylanma mablagʻi |
$72,6 mln (в 2006) |
| Foyda |
$29,9 mln (2006) |
| Joylashuv |
Moskva |
| Mamlakat |  Rossiya |
| URL |  |

**Yandex MChJ** (ruscha: *Яндекс*) — Rossiyada eng mashhur internet qidiruv tizimi hamda brauzer, veb qidiruv tizimi, bulutli hisoblash, onlayn xarita, onlayn taom buyurtma qilish, media stiming, onlayn xarid qilish kabi xizmatlarni oʻz ichiga oluvchi internet-portali.

Yandex qidiruv tizimi Rossiyadagi eng yirik qidiruv tizimi boʻlib, Rossiya bozor ulushining taxminan 72%ini, butun dunyo bozor ulushining esa 2,8%ini oʻz tashkil etadi.

Yandex Arkadiy Voloj tomonidan asos solingan va 1997-yilda oʻzining ilk mahsuloti - Yandex qidiruv tizimini ishga tushirdi. Rossiyadagi muhim ommaviy axborot vositalariga boʻlgan taʼsiri sababli kompaniya uzoq vaqtdan beri Rossiya hukumati tomonidan nazorat qilinib kelmoqda. 2024-yil iyul oyida Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi ortidan yuzaga kelgan xalqaro sanksiyalar tufayli kompaniyaga egalik qilgan Niderlandiyaning Nebius Group xolding kompaniyasi oʻz aktivlarini rossiyalik investorlar guruhiga chegirmali narxda, 5,3 milliard AQSh dollarga sotdi.

Yandex internetdagi maʼlumotlarni oʻzbek, rus, ukrain, qozoq, belarus, ingliz, olmon va fransuz tillarida topishga imkon beradi.

Yandex va Google veb-saytlarni reytingga kiritishda turli algoritmlardan foydalanadi, bu ularning maqsadli auditoriyasi, til muhitlari va so‘rovlar mosligini baholash yondashuvlaridagi farqlarga bog‘liq. Yandex rus tilining morfologiyasini hisobga olgan holda so‘rovlar semantik tahliliga katta e’tibor beradi, neyron tarmoqlar texnologiyalaridan keng foydalanadi (masalan, «Palekh» algoritmi hamda keyingi MatrixNet va CatBoost asosidagi versiyalar), shuningdek, foydalanuvchi xatti-harakatlarini — SERPda kliklanish darajasi va saytda qolish vaqtini ham hisobga oladi. Google esa sahifaning global sifat ko‘rsatkichlariga — domenning ishonchlilik darajasi (PageRank kabi algoritmlar orqali), mobil moslashuvchanlik, yuklanish tezligi va E-E-A-T (tajriba, mutaxassischilik, ishonchlilik, ekspertlik) prinsiplariga rioya qilishga e’tibor qaratadi. Bundan tashqari, Yandex rus tilida so‘zlashuvchi internet auditoriyasining mintaqaviy va mahalliy xususiyatlarini ko‘proq hisobga oladi, Google esa butun dunyo bo‘ylab qidiruv natijalarining universal hamda bir xil bo‘lishiga harakat qiladi.

## Yandexning reklama kompaniyalari

Koʻp yillar davomida Yandex deyarli mijoz va ijrochi sifatida ishlaydigan uchinchi tomon reklama agentliklarining xizmatlariga murojaat qilmadi. 2000-yillarning ikkinchi yarmida vaziyat oʻzgardi.

## Dizayn

Yandeksga asos solingan kunidan boshlab, kompaniya Artemiy Lebedev Studiyasi bilan hamkorlikda ishlashadi.

## Servislari

Informatsion qidiruvlar:

* **Poisk** – Qidiruv
* **Katalog** – Veb saytlarning tematik katalogi.
* **Novosti** – Kunnning asosiy yangiliklari. Yangiliklar ichida qidirish imkoni bor.
* **Poisk po blogam i forumam** (Wayback Machine saytida 2015-11-26 sanasida arxivlangan) – RSS – korinishiga ega boʻlgan resurslar ichida qidiruv hamda aktual soʻrovlarning reytingi.
* **Market** – Sotuv va xizmat takliflari boʻyicha qidiruv va modellar ichida tanlash.
* **Slovari** – Ensiklopedialar, maʼlumotnomalar, lugʻat-tarjimonlar.
* **Kartinki** – Tasvirlar (rasmlar) qidiruvi.
* **Karti** – Rossiya va Yevropa xaritalari, Rossiyaning katta shahari (har bir uyning aniqligi bilan), xarita ichida qidiruv.
* **Adresa** (Wayback Machine saytida 2007-12-26 sanasida arxivlangan) – Firmalarni va tashkilotlarni kontakt informaciyasi orqali qidiruv.
* **Afisha** – Kino, teatr, koncertlar, sport, klublar haqida informaciya.
* **Pogoda** – Ob-havo xabarlari.
* **Teleprogramma** – Tele-koʻrsatuvlar programmasi.

Personallashtirilgan:

* **Pochta** – Elektron pochta.
* **Pochta** (Wayback Machine saytida 2007-01-13 sanasida arxivlangan) – Yangi veb-interfeysli elektron pochta, AJAX qoʻllangan.
* **Spamooborona** (Wayback Machine saytida 2013-05-28 sanasida arxivlangan) – Spamni filtirlash.
* **Narod** – Personal internet-sahifalari uchun bepul hosting.
* **Dengi** (Wayback Machine saytida 2013-10-29 sanasida arxivlangan) – Toʻlov sistemasi, Internetda tovar va hizmatlarni toʻlashga imkon beradi.

## Ommaviy madaniyatda

2014-yilda Yandex yaralish tarixi haqida The Social Network filmiga oʻxshatib kino ishlangan.

## Statistika

**Yillar boʻyicha Yandex qidiruv tizimida kunlik soʻrovlar miqdori**

## Yana qarang

* Yandex Market
* Yandex Music
* Yandex Tarjimon

## Manbalar

## Havolalar

* Portal va qidiruv sistemasining bosh sahifasi
* „Yandex“ning forumi (Wayback Machine saytida 2004-12-01 sanasida arxivlangan)
* Rasmiy qoʻllanma