Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Qish

Qish
**Qish** toʻrt fasldan biri boʻlib, kuz va bahor fasllarining orasida joylashgan eng sovuq fasldir. Qish fasli 3 oydan iboratdir. Shimoliy yarimsharda: dekabr, yanvar va fevraldan, Janubiy yarimsharda esa: iyun, iyul va avgustdan. Bu faslda iqlim darajasi minusga qarab tusha boshlaydi. Shu sababli sovuq yogʻingarchiliklar orta boshlaydi.

Qish moʻtadil mintaqalarda dekabr, yanvar va fevral oylarini oʻz ichiga oladi. Qish faslining a.stronomik davomiyligi urtacha 89,0 sutkadan iborat. Qishning boshlanishi deb Quyoshning qishki turish nuqtasidan oʻtishi kunlari (21—22-dekabr) qabul qilingan. Oʻzbekistonda qish fasli xiyla sovuq keladi. Eng sovuq oy — yanvarning oʻrtacha temperaturasi tekisliklarda (Ustyurt. Churuk stansiyasi) — 10°, janubi sharqda (Temir, Sherobod) 2—3°, mutlaq past temperatura janubda —25°, —30° va shimoli gʻarbda —35°, —38". Lekin tekisliklarla qishda ham 15—20°, togʻlarda 5—10° gacha iliq kunlar boʻlib turadi (qarang Yil fasllari).

Astronomik qish 20-dekabrdan 21-martgacha davom etadi (shimoliy yarimsharda)

## Manbalar

## Havolalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Yahoo!

Yahoo! Inc.|  |
| Turi |
Ommaviy kompaniya |
| Xizmatlari |
Internet, Computer software |
| Shiori |
"*Do you Yahoo!?*" |
| Qachon asos solingan |
1 mart, 1995 |
| Joylashuvi |
Sunnyvale, California |
| Asoschi(lari) | David Filo va Jerry Yang |
| Rahbariyat |
Jerry Yang David Filo Susan Decker |
| Daromadi |
US$6.7 miliard (2007) |
| Ishchilar soni |
13,600 (18 Oktyabr, 2007) |
| Vebsayti |
www.yahoo.com |

**Yahoo!** — Bir qator xizmatlar taklif etuvchi Amerika kompaniyasi, **Yahoo! Directory** internet-portal bilan biriktirilgan; Ushbu portal mashhur xizmat **Yahoo! Mail** Internetdagi mashhur elektron hatni oʻz ichiga oladi. Yaqinda hat interfeysining yangi versiyasi ishga tushirildi, u AJAX ga asoslangan.

Yahoo! kompaniyasi 1994-yil yanvar oyida Stanford universiteti aspirantlari David Filo va Jerry Yang tomonidan asos solingan, 2-mart 1995-yilda korporatsiyaga aylandi. Kompaniya bosh ofisi Sunnyvale shahri, shtat Kaliforniya, AQShda joylashgan.

Alexa Internet va Netcraft statistik maʼlumotlariga koʻra bugungi kunda Yahoo! Internetda kirishlar boʻyicha birinchi veb-sayt hisoblanadi. Yahoo! global veb-saytlar tizimi kuniga 3,4 mlrd. ver-sahifa talablarni qayta ishlaydi (2005-yil oktyabr oyi maʼlumotlariga koʻra).

## Yana qarang

* Yahoo! Messenger

## Manbalar

## Havolalar

* Yahoo.com
* Blog Yahoo (Wayback Machine saytida 2017-10-04 sanasida arxivlangan)
* Yahoo rustilida (Wayback Machine saytida 2013-06-06 sanasida arxivlangan)
# Kattalashtirib ko'rsatuvchi ko'zgu

Kattalashtiruvchi oynaning koʻrinishi.
**Kattalashtiruvchi oyna** yoki **lupa**(koreys tilida **돋보기**) — buyum tasvirini kattalashtirish uchun yasalgan qavariq linza . Odatda tutqichli jantga ega.

Shuningdek, jarrohlar, stomatologlar, zargarlar va soatsozlar tomonidan ishlatiladigan kichik lupaga **lupa** deyiladi. Lupalar Rojer Bekon tomonidan ixtiro qilingan.

## Tarix

Kattalashtiruvchi oynaning birinchi dalili miloddan avvalgi 424 yilda Aristofanning „ Bulutlardagi hazil“ asarida keltirilgan, u yerda dorixonalarda yoritish uchun kattalashtiruvchi linzalar sotilgan va Pliniy Elderning linzalari suv bilan toʻldirilgan va yaralarni davolash uchun ishlatiladigan shisha sharlar edi. (Seneka yozgan va u qanchalik kichik boʻlmasin harflarni oʻqish uchun ishlatilishi mumkinligini yozgan va qayd etgan.) Rojer Bekon 13-asrda Angliyada kattalashtiruvchi oynaning xususiyatlarini tasvirlab bergan. Koʻzoynaklar 13-asrda Italiyada ishlab chiqilgan.

## Xususiyati

Kattalashtiruvchi oyna — bu koʻrish maydonidagi masofadagi ob’ektlarni koʻrish uchun optik asbob. Kichkina narsaga qaraganingizda, koʻzingizni iloji boricha ob’ektga yaqinlashtirsangiz, u kattaroq koʻrinadi, lekin agar siz unga maʼlum chegaradan oshib ketsangiz, uni umuman koʻra olmaysiz yoki koʻrishda ogʻriq sezmaysiz. chunki u koʻzlaringizning diqqat markazini sozlash diapazonidan oshib ketadi. Oddiy koʻrish qobiliyatiga ega odam ogʻriq sezmasdan iloji boricha yaqinroq koʻrishi mumkin boʻlgan maksimal masofa „yorqin koʻrish masofasi“ deb ataladi va odatda taxminan 25 sm deb hisoblanadi.

Qavariq qisqa linzalarga qoʻshimcha ravishda, kattalashtiruvchi koʻzoynaklar aberatsiyani kamaytirish uchun ikkita alohida turdagi va uchta qoʻshma turdan foydalanadi.

## Foto albom

* lupa

## Oʻxshashliklar

* koʻzoynak
* oyna
# Zanglamas poʻlat

**Zanglamas poʻlat** — atmosfera sharoitida va baʼzi zararli muxitlarda zanglashga (korroziyaga) qarshi turgʻun boʻlgan, legirlangan poʻlat turi. Poʻlatning zanglashga qarshilik xossasini yaxshilovchi asosiy legirlovchi element xrom (12—20%) hisoblanadi (qarang Metallar korroziyasi). Poʻlat sirtida himoya pardasi hosil qiladigan elementlar — alyuminiy, kremniy, nikel va boshqaning ham boʻlishi poʻlatning zanglashga turgʻunligini oshiradi. Bulardan tashqari, yuzaning holatiga moye keluvchi metallning bir jinsliligi, kristallitlararo korroziya, oʻta yuqori (metall va payvand birikmalarda darzlar hosil qiluvchi) kuchlanishlar taʼsirida yemirilishga moyil boʻlmaslik xossalari muhim ahamiyatga ega. Xromli, xromnikelli va xromnikelmarganetsli xillari bor. Xromli zanglamas poʻlatdan pech jihozlari, qizdirish pechlarining elementlari tayyorlanadi. Xromnikelli va xromnikelmarganetsli zanglamas poʻlatdan yuqori tralarda bosim ostida ishlaydigan apparat va buyumlarning detallari tayyorlanadi. Zanglamaydigan po‘latning korroziyaga chidamliligi 10,5% yoki undan ortiq xromning mavjudligi natijasida hosil bo‘ladi, bu materialni himoya qilishi va kislorod ishtirokida o‘zini o‘zi tiklashi mumkin bo‘lgan passiv plenkani hosil qiladi.

Qotishmaning yaltiroqligi va korroziyaga chidamliligi kabi xususiyatlari ko‘plab sohalarda foydali qo‘llanilishga ega. Zanglamaydigan po‘latni varaqlar, plastinalar, sterjenlar, simlar va quvurlarga aylantirib tayyorlash mumkin.

## Manbalar
# Munhwa Broadcasting Corporation

| Munhwa Broadcasting Corporation |
| --- |
| Mamlakat |  Koreya Respublikasi |
| Qamrovi |  Koreya Respublikasi |
| Til(lar)i |
koreyscha |
| Boshqaruv markazi |
267, Sangam-dong, Mapo-gu, Seul, Janubiy Korea |
| Tasvir formati |
1080i (HDTV) |
| Efirga chiqqan |
21-fevral, 1961-yil (1961-02-21) (radio) 8-avgust, 1969-yil (1969-08-08) (televizor) |
| Egasi |
The Foundation of Broadcast Culture: 70% Jeong-Su Scholarship Foundation: 30% |
| Rahbarlari |
Park Sung-jae, rais, prezident va bosh ijrochi direktor |
| Shiori | *Go! MBC* |
| Sayt | imbc.com |

**Munhwa Broadcasting Corporation** (**MBC**, koreyscha: 주식회사문화방송; *Jusikhoesa Munhwa Bangsong*) — 1961-yilda tashkil etilgan Janubiy Koreyaning radio va televizion tarmogʻi. Bosh qarorgohi Seulda joylashgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy veb-sayt
# Shahzodaning soyasi

Shahzodaning soyasi — Gonkong teleseriali TVB telekanalida 1-martda 2005 yilning mart oyida namoyish etilgan. Unda Adam Cheng, Sheren Tang, Tavia Yeung, Joys Tang va Marko Ngai rollarni ijro etishgan.

## Konspekt

Bolaligida Ko Sing ( Adam Cheng ) Qianlong imperatoriga ( Marko Ngai ) qamchi bo'lish uchun Qing saroyiga kiradi va sudda ilmoq sifatida yashashni davom ettiradi. Hammaga noma'lum bo'lsa-da, Qianlong imperatori tarixning bilimli va qobiliyatli hukmdori emas, balki savodsiz va qobiliyatsizdir. Faqat Ko Singning yordami bilan u o'zining obro'sini va Qing saroyining obro'sini himoya qiladi. Rasmiy unvonlar va majburiyatlarga ega bo'lmagan laybout rolini o'ynab, Ko Sing saroyda muammoni bartaraf etuvchi rolini o'ynaydi, bu esa fitnachilar va norozilarga kech bo'lgunga qadar uni past ravishda baholashga yo'l beradi.

Qianlongning minglab harami bo'lsa-da, imperator ( Joys Tang ) haramni nazorat qiladi va imperatorning oldiga xizmat qilish uchun o'z urug'idan yoki juda xunuk bo'lgan xotinlarni olib keladi. Qianlong imperatorning o'ziga yoqmagan tartiblarini topib, saroyga yangi kelgan xizmatkor qiz Yu-ye ( Tavia Yeung ) juda qattiq xafa bo'ladi va Ko Singdan uni o'ziga olib ketishga yordam berishini talab qiladi.
# Mei Ting

| Mei Ting |
| --- |
| Tavalludi |
1975-yil 30-aprel (1975-04-30) Jiangsu, Xitoy |
| Kasbi |
Aktrisa |
| Faoliyat yillari |
1994-hozirgi kungacha |
| Turmush oʻrtogʻi |
Yan Po (2001-2007)
Zeng Jian (2012-hozirgi kungacha) |

**Mei Ting** (xitoycha: 梅婷; 1975-yil 30-aprel) — xitoylik aktrisa. U yigirma ikkinchi *Cairo International Film Festival* kinofestivalida „Eng yaxshi ayol roli“ mukofotini hamda „A Time to Remember“ filmidagi ijrosi uchun beshinchi *Huabiao Awards* mukofotini qoʻlga kiritgan.

## Hayoti

Mei Ting 1980-yilda, 7 yoshida oʻzi tugʻilgan Nan Jing shahridagi mashhur badiiy va ijro guruhi va iqtidorli bolalar maktabiga oʻqishga kirdi. 9 yoshida u „The Moon in Moon Festival“ filmida rol oʻynadi. 13 yoshida oʻz faoliyatini „Song & Dance Troupe of Frontier Line“ guruhida raqqosa sifatida davom ettirdi. 1994-yilda, 19 yoshida u „Red Cherry“ teleserialida bosh rolni oʻynashga taklif qilindi.

## Karyerasi

1996-yilda Mei Ting Pekindagi nufuzli Markaziy Drama Akademiyasining aktyorlik yoʻnalishiga qabul qilindi. Uning sinfdoshlari orasida Chjan Ziyi, Qin Xaylu, Yuan Quan va Xu Jing bor edi. Ular „1996-yilgi sinfning beshta oltin guli“ deb nomlangan. Kollej yillarida u allaqachon bir qator teleseriallarda rol oʻynashga taklif qilingan. Oʻqishga kirganidan ikkinchi yil oʻtib, u oʻzini bir qator teleseriallarda belgilangan rollarga toʻliq bagʻishlash uchun kollejdagi oʻqishini toʻxtatish toʻgʻrisida qiyin qaror qabul qildi.

1997-yilda u „A Time to Remember“ filmida Qiu Qiu rolini oʻynadi. U yigirma ikkinchi *Cairo International Film Festival* festivalida va *Huabiao Awards* mukofotlarida ushbu filmdagi roli uchun „Eng yaxshi ayol roli“ mukofotiga sazovor boʻldi. Mehnatsevar va samarali aktrisa sifatida Mei Ting 1997-yildan 2001-yilgacha 10 dan ortiq film va seriallarda rol oʻynagan.

## Shaxsiy hayoti

Mei Ting 2001-yildan 2007-yilgacha rejissyor Yan Po bilan turmush qurgan.

2012-yilda esa u kinomatograf Zeng Jianga turmushga chiqdi va hozirda ularning ikki nafar farzandi bor.

## Filmografiyasi

| Yil | Film (inglizcha nomi) | Film (xitoycha nomi) | Rol | Manba |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1997-yil | *A Time to Remember* | 红色恋人 | Qiu Qiu |  |
| 1999-yil | *Dragon Boat Regatta* | 赛龙夺锦 | Zhen Zhen |  |
| 2002-yil | *Dazzling* | 花眼 | Xin Moli |  |
| 2006-yil | *Aspirin* | 阿司匹林 | Wen Jing |  |
| 2008-yil | *Desires of the Heart* | 桃花运 | Zhang Ying |  |
| 2009-yil | *Judge* | 透析 |  |  |
| 2011-yil | *1911* | 辛亥革命 | Chen Yiying |  |
| 2012-yil | *Bunshinsaba* | 笔仙 | Xiao Ai |  |
| 2013-yil | *Unbeatable* | 激战 | Wang Mingjun |  |
| 2014-yil | *Blind Massage* | 推拿 | Du Hong |  |
| 2015-yil | *Crazy New Year’s Eve* | 一路惊喜 | Zhang Weiwei |  |
| 2017-yil | *The House That Never Dies II* | 京城81号II | Niu Menghe/He Fei |  |
| 2019-yil | *The Big Shot*  | 大人物 |  |  |
| 2019-yil | *Desire Game* | 欲念游戏 |  |  |
| 2021-yil | *Moses on the Plains* |  平原上的摩西 |  |  |

## Manbalar
# Internet protokolli televideniye

Televizorga ulangan IPTV pristavkasi Mview deb nomlangan xizmat televizor bilan aloqaga moʻljallangan
**Internet protokoli televideniyesi** (**IPTV**) — **keng polosali televideniye** deb ham ataladi. Internet protokoli (IP) tarmoqlar orqali televideniye bilan aloqani mustahkamlash uchun foydalaniladi. Odatda telekom provayderi tomonidan sotiladi va boshqariladi. U anʼanaviy yer usti, sunʼiy yoʻldosh va kabel uzatish formatlari orqali yetkazib berishdan farqli oʻlaroq, Internet orqali uzatiladigan jonli televizion translyatsiyadan (koʻp tarmoqli) iborat. Shuningdek, tomosha qilish yoki koʻrish uchun video xizmatlardan iborat boʻlib, kontentni qayta tinglash (unicast) uchun xizmat qiladi.

## Taʼrifi

Tarixiy jihatdan, IPTV ning koʻplab turli xil taʼriflari, shu jumladan elementar oqimlar paydo boʻlgan IP tarmoqlari, IP tarmoqlari orqali MPEG transport oqimlari va bir qator xususiy tizimlar orqali ishlatilinishi haqida maʼlumotlar bor. Xalqaro elektraloqa ittifoqi IPTV (ITU-T FG IPTV) boʻyicha fokus-guruh tomonidan tasdiqlangan rasmiy taʼriflardan birida uning internet bilan faol qoʻllanishini aytib oʻtishadi.

## Manbalar
# Discord

|  |
| --- |
| Discord |
|  |
| tashkil topdi: | 13-may, 2015-yil (2015-05-13) |
| Operatsion tizim | Windows, macOS, Linux, iOS, iPadOS, Android, Web browsers |
| Yozilgan til(lar)i | Ingliz , hind, xitoy, xarvat, nemis |
| Litsenziya | Proprietary |
| Vebsayt: | discord.com |

**Discord** — bu turli xil jamolar jamoalar tomonidan VoIP va video konferensiyalarni qoʻllab-quvvatlaydigan tezkor xabar almashish tizimi (messenjer). U Geymerlar va talabalar orasida eng mashhur. Tuzuvchi San-Fransisko da joylashgan Discord Inc. (sobiq Hammer & Chisel) kompaniyasi.

Kompyuterlarda foydalanishda Windows, macOS va Linux uchun, mobil telefonlarda Android va iOS uchun, veb koʻrinishidagi talqinlari mavjud. U Electron freymvorki asosida qurilgan

2019-yil 13-may holatiga koʻra, messenjerda 250 milliondan ortiq foydalnuvchi roʻyxatdan oʻtgan.

## Tarixi

Dasturchi Hammer &amp; Chisel oʻzining MOBA oʻyini hisoblangan Fates Foreverni qoʻllab-quvvatlashdan 2015 yilda Discordni ishlab chiqishga oʻtdi. Dastlab, kompaniya YouWeb ning 9+ startapni qoʻllab-quvvatlash dasturi orqali mablagʻ oldi, keyin Benchmark va Tencent dan sarmoyalarni jalb qildi. Ishlab chiquvchilar Skype va TeamSpeak kabi boshqa VoIP ilovalarining eng yaxshi tomonlarini oʻz ichiga oladigan dasturini yaratishni maqsad qilgan edilar.

Ushbu xizmat kibersportsmenlar orasida juda katta mashxurlikka erishdi.

2016-yil boshida undan roʻyxatdan oʻtgan foydalanuvchilar soni 11 milliondan ortiq kishiga yetdi, foydalanuvchilar sonining oylik oʻsishi esa 2 millionni tashkil etdi.

2017-yil oktabr oyida videochat, shuningdek, ekranni almashish funksiyasi qoʻshildi, 2018-yil holatiga koʻra, videomuloqotdagi odamlarning maksimal soni 10 kishini tashkil qiladi. 2020-yil 11-martda kompaniya karantin davrida videomuloqotdagi maksimal odamlar sonini vaqtincha 50 kishiga oshirdi.

## Manbalar
# Shenjchen metropoliteni

| Shenzen metropoliteni |
| --- |
|  |
| Maʼlumot |
| Davlat | Xitoy |
| Shahar | Shenzen |
| Ochilgan vaqti | 2004-yil 28-dekabr |
| Boshqaruvchi shirkat | Shenzen Transit Commission (TTC) |
| Davlat | Xitoy |
| Uzunligi | 303.4 km |
| Stantsiyalari soni | 215 ta |
| Yoʻllari soni | 11 ta |
| Kunlik yoʻlovchilar soni | 5.58 million |
| Yillik yoʻlovchilar soni | 1.8 milliard (2018) |
| Boshligʻi | {{{Boshligʻi}}} |
| Sxemasi |
|  |

**Shenzen metropoliteni**-Xitoyning Guangdong viloyatidagi Shenzhen shahri uchun tezkor tranzit tizimi. Tizim 2004-yil 28-dekabrda ochilgan. Tarmoq 2011-yil yozgi Universiada oldidan va 2016-yilda uchta yangi liniya bilan kengaytirildi.

## Yana qarang

* Metropolitenlar roʻyxati

## Manba
# Gong Li

| Gong li |
| --- |
| 鞏俐 |
|  |
| Tavalludi |
1965-yil 31-dekabr (1965-12-31) Shenyan, Xitoy |
| Fuqaroligi |  Xitoy →  Singapur |
| Kasbi |
Aktrisa |
| Faoliyat yillari |
1987 — hozirgi kunda ham |
| Yoʻnalish |
Drama |

**Gong Li** — (talaffuzi, Gong li) Xitoy aktrisasi.

1965-yili 31-dekabrda Shenyanda tavallud topdi. Oilasidagi beshinchi farzand. Otasi Gong Litsee (xitoycha: 巩力泽) **Lyaonin universiteti**ning iqtisod fanlari professori, onasi Jao In (xitoycha: 赵英), shu universitetda materialshunos boʻlgan.

Gong li dunyoga kelganidan soʻng Shandunga koʻchib ketadi. Gun Li yoshligida musiqaga koʻngil qoʻyadi, aktyorlik hunariga juda ishtiyoqli boʻladi. 1983-yili maktabni bitirgandan keyin ikki yil ketma-ket oliy oʻquv yurtlariga imtihon topshirib, oʻqishga kira olmaydi.

1985-yili rejisser In Davey bilan tanishadi, shu kishi Gong Lini oʻqishga kirishga tayyorlaydi.

1989-yili Pekindagi Markaziy drama akademiyasini bitirib, shu yili taklifnoma oladi. Uni jahon darajasiga koʻtarib, mashhur qilgan rejissyor Jan Imou bilan shu vaqtda tanishadi.

Ilk bor „Krasni gaolyan“ filmida asosiy ayol rolini ijro etadi. Bu film Berlin xalqaro kino festivalida mashhur deb topiladi. 1993-yili Chen Kaygening „Proshay, moya nalojnitsa“ filmidagi asosiy rolni ijro etadi. 2010-yili "Shanxay" trilleriga tushgan. Qirqqa yaqin filmda rol ijro etgan.

## Manbalar
# Xitoylar

**Xitoylar** (oʻzlarini xanszu, xanʼ deb ataydilar, asosan tayvan, tay xalqi tasirida asimilyasiya boʻlgan turk(tatar)halqlari) – xalq. XXRning asosiy aholisi. Shuningdek, Xitoyliklar Tailand, Malayziya, Indoneziya, Singapur, Vyetnam, Birma, Filippin va Kambodjada yashaydi. Dunyoda son jihatdan eng koʻp xalq hisoblanadi. Umumiy soni taxminan 1,325 mlrd. kishi (2003 y.). Xitoy tilida soʻzlashadilar. Xitoyning asosiy qismi mongoloid irqining Tinch okean tarmogʻiga, Xitoyning kichik guruhlari esa Sharqiy Osiyo va Janubiy Osiyo variantiga mansub. Yozuvi iyogriflardan iborat. Dindorlari – asosan, budda diniga, budizim, konfutsiylikka eʼtiqod qiladi, musulmonlar, xristianlar ham bor. Qadim zamonda Xitoy. sya, xuasya deb nomlangan. Sya etnonimining xanga aylanishi Xitoyni ikki marta birlashtirgan xan sulolasi nomi bilan bogʻliq. Xan etnonimi odatga kirgandan soʻng ushbu xalq tili xanyuy, yozuvi xanszi deb ataldi. Xitoylar 4000 yillik yozma tarixga ega boʻlib, ular ilk bor Xuanxe (Qoramuron) daryosi quyi oqimi boʻylarida yashashgan. Xitoy ajdodlari qatoriga mil. av. 2ming yillikda turli xil madaniyatlar (Yanshao, Lunshan va boshqalar)ni yaratgan, Xuanxe va Yanszi daryolari havzasida dehqrnchilik bilan shugʻullangan qabilalar kirgan. Mil. av. 2ming yillikda hozirgi Xenan, Shensi, Shansi viloyatlari xududida ibtidoiy jamoa munosabatlarining asosiy belgilari saqlanib qolgan In davlati paydo boʻldi. Inliklarning gʻarb tomonida ularga kardosh boʻlgan chjou qabilalari yashab, ular mil. av. XI asrda In davlatini istilo qilishgan. Mil. av. XI—III asrlarda hozirgi Xitoy hududida in va chjou xalqlarining avlodlari bilan aralashib ketgan turli xalqlar (man, jun, di, i) yashagan. Shuningdek, mil. av. 1-ming yillik oʻrtalaridan xitoy manbalarida Yanszi daryosidan janubida yashagan koʻp sonli yue qabilasi ham tilga olingan. Bu qabilalarning koʻpchiligi, asosan, tay xalqlarining, shuningdek, indonezlar, vyetnamlar va monkxmer xalklarining ajdodlari hisoblangan. X.ning oʻziga xos mentaliteti, anʼanasi, urfodatlari, axloq normalari, milliy goyasi va madaniyati mavjud. Asosan, qishloq xoʻjaligi (sholi, paxta yetishtirish), pillachilik, bogʻdorchilik, choy yetishtirish bilan shugʻullanadilar. Xitoy chinnisi dunyoda juda mashhur.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Komik

**Komik** — hajviy rollar ijro etuvchi aktyor; sahna ampluasi. K. xalq maydon teatrida markaziy ijrochi hisoblanib, xalq yumori va teran fikrlarini tarqatib yuradi. Mubolagʻa ishla-tib qahramonini koʻproq kulgili qilib koʻrsatadi.

Uygʻonish davri teatrida, ayniqsa, U. Shekspir asarlari (mas, "Qirol Lir")da K. rollar (ijrochisi mashara deyiladigan) falsafiy va dramatik mazmun bilan boyitilgan. Klassitsizm K.ni tragediya (fojia) janridan chetlashtirdi. Lekin J. Molyerning asarlari (mas, "Skapen nayranglari")da xalqning aql-zakovatini ifodalovchi, xushchaqchaq qaxramonlar (Skapen va boshqalar) hukmron tabaqalarning kirdikorlarini satira, yumor elementlari orqali fosh qilganlar. Asta-sekin K.ning vazifa va vositalari oʻzgarib, boyib borgan. XIX asr teatrida ijtimoiy satira vazifasi va ayni vaqtda ilgʻor dramadagi insonparvarlik tendensiyalarni ochib berish K. zimmasiga yuklatilgan. Ayniqsa, XX asrda K. sanʼati mazmunan boyib, qayotiylik, chuqur psixologik ijro bilan bir qatorda xalq teatri anʼanalari asosida boyib bordi.

K. ampluasi oʻzbek anʼanaviy teatri (masharabozlik, qiziqchilik, qoʻgʻirchoqbozlik) tomoshalarida qadimdan mavjud boʻlgan. Oʻzbek aktyorlik sanʼati hajv va hazil yoʻnalishida rivojlangan. Zokir eshon, Komilqori qiziq, Toʻla mashara, Normat qiziq, Matxolik qiziq, Mizrob mashara, Oxunjon qiziq, Yusufjon qiziq kabi yirik K. aktyorlar ijod qilganlar. Keyinchalik M.Mirokilov, H.Islomov, R.Pirmuhamedov, S.Xoʻjayev, Gʻ.Aʼzamov va boshqa xalq masharabozlik sanʼati tajribalariga suyangan holda oʻz ijro uslublarini yaratganlar. Hozirgi kunda ularning anʼanalarini ʼ B.Ixtiyorov, E.Karimov, H.Tojiboyev, O.Asomov, M.Xolmedov, B.Muhammadxujayev qabilar davom ettirmoqdalar.

Ad. : K, o d i r o v M., Masharaboz va qiziqchilar sanʼati, T., 1971.

Muhsin Qodirov.

* MDH davlatlaridan eng yaxshi komediyachilar

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Badargʻa

**Badargʻa** – 1) XIX-XX asr boshlarida chor Rossiyasida shaxsni sud orqali yoki maʼmuriy tartibda biror shahar yoxud muayyan gubernadan uzoqlashtirish. Bunda oʻsha shaxsga mazkur joydan tashqarida istiqomat qilish joyini tanlash huquqi berilgan yoki bunday huquq berilmagan. Badargʻa qilinganlar politsiya nazoratida boʻlgan; 2) jazoning bir turi. Mahkumni uning istiqomat joyidan uzoqlashtirib, muayyan joylarda yashashini man etish. Oʻzbekistonda 18 yoshga toʻlgan shaxslar sodir etgan jinoyat uchun asosiy yoki qoʻshimcha jazo tarzida 1995-yil 1-aprelgacha amalda boʻlgan qonunlarda badargʻa koʻzda tutilgan va 5 yilgacha muddatga qoʻllangan. Badargʻa qilingan shaxs boʻlishi taʼqiqlangan viloyat, shahar yoki tumanga borgan taqdirda maʼmuriy tartibda jazolanar, bunday qilmishni takrorlasa, bir yarim yilgacha ozodlikdan mahrum etilar edi. Badargʻa insonparvarlik ruhiga zid va samarasizligi sababli bekor etilgan.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |