Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Seylon Dominioni

| Seylon Dominioniingl.Dominion of Ceylon
  |
| --- |
|
Bayroq

Gerb

 |
| **Shior:**Duration: 2 minutes and 54 seconds.2:54 |
| **Madhiya:** Duration: 1 minute and 4 seconds.1:04 |
|  |
| Poytaxt |
Kolombo |
| Eng katta shahar |
Kolombo |
| Rasmiy til(lar) |
Inglizcha, Singalcha va Tamilcha |
| Hukumat |
Konstitutsion Monarxiya |
|  |
| • Qirolicha  |
Yelizaveta II |
| • General-gubernator  |
Uilyam Gopallava |
| • Bosh vazir  |
Sirimavo Bandaranaike |
|  |
| • Tashkil Topgan  |
1948-yil 4-fevraldan |
| • Tugatilgan  |
1972-yil 22-maygacha |
| Maydon |
| • Butun |
65 610 km2 |
| Aholi |
| • 1956-yilgi roʻyxat |
8 104 000 kishi |
| Pul birligi |
Seylon rupiyasi |

**Seylon** — 1948-yildan 1972-yilgacha mavjud boʻlgan Britaniya imperiyasining dominioni.

## Tarixi

Ikkinchi jahon urushi davrida Britaniya Seyloni strategik ahamiyatga ega boʻldi va 1942-yilda Seylon Milliy Kongressi Britaniya mustamlakachilaridan urush tugagandan soʻng Seylonga oʻzini oʻzi boshqarish huquqini berish masalasini koʻrib chiqish haqida vaʼda olishga qaror qildi. Erishilgan kelishuvlarga muvofiq, 1944-yilda Soulberi komissiyasi Seylonda mamlakatning kelajakdagi davlat tuzilishi asoslarini ishlab chiqish uchun ish boshladi. 1945-yil oktyabr oyida Soulberi komissiyasining takliflari asosida yangi Seylon konstitutsiyasi matni bilan "Oq kitob" tayyorlandi, ammo u orolning toʻliq mustaqilligini taʼminlamadi, lekin uni Britaniya qoʻli ostida yurisdiktsiyasida qoldirdi. General-gubernatorlik lavozimi Seylon jamiyati vakillariga topshirildi, biroq qonun chiqaruvchi organ rahbari Britaniya hukumati tomonidan tayinlandi. 1948-yil 4-fevralda Seylon dominionligi rasman oʻrnatildi. Oʻsha yili Seylonning BMTga aʼzo boʻlishga urinishi SSSR tomonidan bloklandi, u Seylonni faqat nominal jihatdan mustaqil davlat deb hisobladi.

1956-yilda Seylonda hokimiyat tepasiga singal millatchilari keldi. Singal tili ingliz tili oʻrniga Seylonning rasmiy tiliga aylandi, bu Tamillar oʻrtasida tartibsizliklarga va bosh vazirning oʻldirilishiga olib keldi. 1957-yilda ingliz bazalari oroldan olib chiqib tashlandi va Seylon rasman "qoʻshilmagan davlat" ga aylandi.

1972-yilda yangi konstitutsiya qabul qilindi, unga koʻra mamlakat respublikaga aylandi va uning nomi "Seylon" dan "Shri Lanka" ga oʻzgartirildi.
# Bugʻlatish

**Bugʻlatish** (kimyoda) — eritmalarni qaynatib quyultirish. Bugʻlatishda erituvchining bir qismi bugʻlanib chiqadi. Erituvchining qolgan qismi ham bugʻlatilsa, kristallanish yuz beradi, bunda erigan qattiq moddalar ajraladi. Eritmalarning qaynash temperaturasi doimo erituvchilar qaynash temperaturasidan yuqori boʻladi; bu ayirma temperatura depressiyasi deb ataladi, erigan modda konsentratsiyasi hamda bosim ortishi bilan bu ayirma oshib boradi. Eritmalar har xil qurilmalarda bugʻlatiladi. Rasmda eng koʻp tarqalgan bugʻlatish qurilmasining chizmasi keltirilgan. Bugʻlatiladigan eritma isitish kamerasining tepasidan quyiladi. Kamera suv bugʻi (birlamchi bugʻ) bilan isitiladi. Ertma ustidagi bugʻ bosimi qurilmaning ish hajmidagi bosimga teng boʻlgandagina erituvchi bugʻlanadi. Eritma kamera naylari ichida qaynab, isitish kamerasining yuqori qismiga koʻtariladi, ikkilamchi bugʻ (erituvchining bugʻi)dan ajralgach, markaziy sirkulyatsiya nayiga tushadi. Quyultirilgan eritma qurilmaning pastki qismidan, ikkilamchi bugʻ esa qurilmaning yuqorigi qismidan chiqadi.

Bugʻlatish eritmalarni quyultirish va eritmalarda erigan moddalarni ajratib olishdan tashqari, toza erituvchilar olishda, sovuq hosil qilish va boshqalarda ham qoʻllanadi. Bugʻlatishdan kimyo, oziq-ovqat sanoatida va boshqalarda keng foydalaniladi.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Tova

**Tova** (fors.) — roʻzgʻor buyumi. Taom tayyorlashda foydalaniladi. Asosan choʻyan, alyuminiy, sopol va boshqa maxsulotlardan yasaladi. Qadimda choʻyandan quyilgan. Tarelkasimon ikki palladan iborat boʻlib, asosan, koʻchmanchi xalqlar uning yordamida non pishirishgan. Pallaning bittasiga xamir zuvalasi solinib, ikkinchi palla uning ustiga toʻnkarilgan va tova choʻqqa koʻmib qoʻyilgan.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Lula-kabob

**Lula-kabob** (*kabab* — qovurilgan goʻsht) — shish sixga tortilgan va koʻmirda pishirilgan goʻshtli qiyma koʻrinishidagi Yaqin Sharqning turli mamlakatlari oshxonasining taomidir. Turli nomlar ostida bu taom Bolqondan Erongacha boʻlgan koʻplab xalqlarga maʼlum.

## Retsepti

Qiyma qoʻy goʻshti, dumba yogʻi, piyoz va ziravorlardan tayyorlanadi, ular yopishqoq massa holiga kelgunicha yaxshilab aralashtiriladi (taxminan 15 daqiqa). Ziravorlar qoʻshilib, muzlatgichga qoʻyiladi. „Kotletlar“ hosil qilinadi va sixga tortib, ustidan bir tekis taqsimlanadi. Lula-kabob sixi odatdagidan kengroq boʻlishi kerak. Mangal yoki gril ustida vaqti-vaqti bilan aylantirib qovuriladi.

Anʼanaga koʻra, kabob koʻptirilmagan kulcha (lavash), piyoz halqalari, koʻkatlar, totim va koʻmirda pishirilgan pomidor bilan beriladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Авдеева Е. А. „Лулекебаб“, *. Полная поваренная книга русской опытной хозяйки, или Руководство к уменьшению расходов в домашнем хозяйстве*. Издание книгопродавца Д. Ф. Фёдорова, 1875 — 265-bet.
* Poxlyobkin V. V. Lyulya-kebab // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 191—192. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
* Похлёбкин В. В. „Люля-кебаб (азербайджанская кухня)“, *. Национальные кухни наших народов*. М.: Лёгкая и пищевая промышленность, 1983 — 166-bet.
* „Люля-кебаб“, *Азербайджанская кулинария*. Баку: Азернешр, 1982 — 44—45-bet.
* „2582. Люля-кебаб (азербайджанские блюда)“, *Кулинария*. М.: Госторгиздат, 1955 — 811-bet.
* Ratushniy A. S. Lyulya-kebab // Vsyo o ede ot A do Ya: Ensiklopediya. — M.: Izdatelsko-torgovaya korporatsiya „Dashkov i K°“, 2016. — S. 207. — 440 s. — 300 ekz. — ISBN 978-5-394-02484-9.
* Lyulya-kebab // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. — S. 164. — 540 s. — ISBN 5-85700-122-6.
# Isroil–Hamas urushi paytida sogʻliqni saqlash muassasalariga hujumlar

Falastin Qizil Yarim Oy Jamiyatining tez yordam mashinasi 2023-yil 7-oktyabrda Xon Yunisda Isroil havo hujumiga uchragan.
**Isroil–Hamas urushi paytida sogʻliqni saqlash muassasalariga koʻplab hujumlar** sodir boʻldi. Urushning birinchi haftasida Isroil va Gʻazoda sogʻliqni saqlash muassasalariga 94 ta hujum uyushtirilib, 29 nafar tibbiyot xodimi halok boʻldi, 24 nafari yaralandi. Sogʻliqni saqlash muassasalariga qilingan hujumlar Gʻazoda ogʻir gumanitar inqirozga olib keldi. 30-noyabrga qadar Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti Gʻarbiy Sohil va Gʻazo sektorida sogʻliqni saqlashga 427 ta hujum qilinganini maʼlum qildi, natijada 566 kishi halok boʻlgan va 758 kishi jarohatlangan. 2024-yilning fevraliga kelib, „Gʻazodagi har bir shifoxona yo shikastlangan, vayron boʻlgan yoki yoqilgʻi yoʻqligi sababli xizmat koʻrsatmay qolgan“ deb xabar qilingan edi. Aprel oyiga qadar JSST Gʻazo, Gʻarbiy Sohil, Isroil va Livanda sogʻliqni saqlashga 906 ta hujumni tasdiqladi.

Har bir tomon oʻz hujumlarida urush jinoyatlarini sodir etganlikda ayblangan. CNN XQXQdan quyidagi soʻzlarini keltirgan, „Urush paytida shifoxonalar xalqaro gumanitar qonunlarga muvofiq maxsus himoyaga ega, ammo agar jangarilar u yerda qurol saqlasa yoki ularni oʻt oʻchirish bazasi sifatida ishlatsa, bu himoya yoʻqoladi“. „Human Rights Watch“ tashkiloti Isroil hukumati shifoxonalarni maxsus himoyadan mahrum etishni oqlaydigan hech qanday dalil keltirmaganini maʼlum qilgan.

## Manbalar