Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1953

**1953**

|  |  |
| --- | --- |
| Ming yilliklar: | 2-mingyillik |
| Asrlar: | * 19-asr
* **20-asr 21-asr
 |
| Oʻn yilliklar: | * 1920-lar
* 1930-lar
* **1940-lar 1950-lar
* 1960-lar
 |
| Yillar: | * 1946
* 1947
* 1948
* **1949 1950
* 1951
* 1952
 |

## Voqealar

* *Научные*
	+ Компания IBM создала первый электронный компьютер UNIAC I.
* Учреждена Премия Хьюго.
* 13 yanvar — в Советском Союзе начались аресты по так называемому «делу врачей».
* 11 fevral — Советский Союз разрывает дипломатические отношения с Израилем.
* 23 aprel — Английская королева Елизавета II присваивает рыцарское звание Уинстону Черчиллю.
* 25 aprel — Сформировано Киевское высшее инженерное радитехническое училище ПВО страны (КВИРТУ ПВО).
* 3 may — в Германии вышла в эфир радиостанция Немецкая волна.
* 4 may — начало учебного процесса в Киевском высшем инженерном радитехническом училище ПВО страны (КВИРТУ ПВО).
* 29 may — первое восхождение на Эверест шерпа Н. Тенсинга и новозеландца Э. Хиллари.
* 26 iyul — Фидель Кастро начинает борьбу за освобождение Кубы штурмом казармы Монкада; считается днём основания «Движения 26 iyul».
* 27 iyul — Корейская война завершилась подписанием Соглашения о перемирии и создании демилитаризованной зоны между КНДР и Южной Кореей.
* 12 avgust — в СССР впервые в мире произведено испытание водородной бомбы (Термоядерный взрыв). Заряд был помещён в корпусе авиабомбы, мощность взрыва 0,4 мегатонны в тротиловом эквиваленте.

## Tugʻilganlar

Yana qarang: Turkum:1953-yilda tugʻilganlar
* 16 mart — Столлмэн, Ричард, идеолог GNU.
* 29 aprel — Бударин, Николай Михайлович, русский космонавт.
* 14 iyun — Александра Кужель, заместитель председателя партии «Трудовая Украина».
* 23 avgust — Артурас Паулаускас, литовский политический деятель.

## Vafot etgan

Yana qarang: Turkum:1953-yilda vafot etganlar
* 20 fevral — Видунас (Вилюс Стороста), литовский драматург, публицист, философ.
* 5 mart — Сталин, Иосиф Виссарионович, Генеральный секретарь ЦК КПСС.
* 14 may — Тамара Григорьевна Абакелия, скульптор и график, заслуженный деятель искусств Грузии.
* 6 oktyabr — Вера Игнатьевна Мухина, русский скульптор.
* 8 noyabr — Иван Алексеевич Бунин, русский писатель, лауреатНобелевской премии по литературе 1933 года.
* 23 dekabr — по приговору суда в штабе МВО расстрелян Лаврентий Берия, бывший министр внутренних дел СССР.

## Нобелевские премии

* Физика — Фриц Цернике — «За обоснование фазово-контрастного метода, особенно за изобретение фазово-контрастного микроскопа».
* Химия —
* Медицина и физиология —
* Литература — Сэр Уинстон Леонард Спенсер Черчиль.
* Премия мира —

|  |
| --- |
| **Bu maqola ruscha yozilgan.** |
|  |
Iltimos, maqolani oʻzbek tiliga tarjima qiling. |
# Oriya

**Oriya**, utkali — Hindistondagi xalq. Orissa shtatining asosiy aholisi (32,2 mln. kishi, 1990-yillar oʻrtalari). 50 ming kishiga yaqini Bangladeshda yashaydi. Oriya tilida soʻzlashadi. Dindorlari hinduizmga eʼtiqod qiladi.

Qadimgi manbalarda Oriyalar sanskritcha odra va utkala nomi bilan tilga olingan. Oriyalar odra desha (odra xalqi mamlakati) yoki utkala desha (utkala xalqi mamlakati) deb ham atalgan. Oriyalar ajdodlari hozirgi Orissa hududida miloddan avvalgi 1-ming yilliqda paydo boʻlib, oriplarning Hindistonga tarqalish davriga toʻgʻri keladi. 1956-yilda oʻz mustaqil shtatlariga ega. Dehqonchilik, hunarmandchilik bilan shugʻullanadilar.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Gʻarbiy Bengaliya

**Gʻarbiy Bengaliya** - Hindistonning sharqiy qismidagi shtat. Bengaliya qoʻltigʻi sohili, Gang daryosi del-tasining gʻarbiy qismini egallaydi. Maydoni 887 ming km2. Aholisi 80,2 mln. kishi (2001). Maʼmuriy markazi — Kalkutta shahri Gʻarbiy bengaliya dunyoda aholi eng zich joylashgan hududlardan. Relyefi allyuvial pasttekislik. Gʻarbiy qismida qirlar (balandligi 300–400 m), shim.da Himolay togʻi tizmalari (eng baland joyi 4000 m) bor. Iqlimi mussonli, tropik sernam iqlim. Yillik yogʻin 1400–1800 mm, togʻlarda 3000 mm dan ziyod. Dekabr oyining oʻrtacha temperaturasi 19°, may oyiniki 30° gacha.

Gʻarbiy bengaliya — Hindistonning iqtisodiyoti rivojlangan shtati, muqim qishloq xoʻjaligi rayonidir. Asosiy ekini — sholi. Shuningdek, sabzavot ekinlari, xan-tal, raps, dukkakli ekinlar, tama-ki, makkajoʻxori ekiladi. Asosiy texnika ekini — jut va kanop. Shimoliu qismida choy plantatsiyalari bor. qirgʻoqqa yaqin suvlarda va daryoda baliq ovlanadi.

Gʻarbiy bengaliya — mamlakatda sanoatning barcha tarmoqlari, xususan, yengil, ogʻir, oziqovqat sanoatlari eng rivojlangan shtat. Mayda korxona koʻp. Raniganj havzasi mamlakatda qazib olinadigan koʻmirning 1/3 qismini beradi. Metallsozlik va mashi-nasozlik korxonalarida sanoat jihozlari, stanoklar, elektr jihozlar, kemalar, temir yoʻl vagonlari, avtomobil va mototsikllar ishlab chiqariladi. Shuningdek, kimyo, ip gazlama, oyna-shisha, koʻn-poyabzal, poligrafiya, oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. Sanoat korxonalarining aksari qismi Kalkutta va uning atrofidagi shaharlarda joylashgan.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Maori tili

| Maori tili |
| --- |
|  |
| Milliy nomi |
Te reo Māori |
| Mamlakatlar |
Yangi Zelandiya |
| Rasmiylik holati |  Yangi Zelandiya |
| Soʻzlashuvchilarning umumiy soni |
50 000 - 186 000 |
| Turkumlanishi |
| Til oilasi |
Avstronez tillari |
| Alifbosi |
lotin |
| Til kodlari |
| ISO 639-1 |
mi |
| ISO 639-2 |
mao |
| ISO 639-3 |
mri |

**Maori tili** (maoriy tilida:*Te reo Māori*) — avstronez tillari oilasining polinez tillari guruhiga kiruvchi til. Yangi Zelandiyaning mahalliy tub aholisi, Maorilarning milliy tili. 1987-yildan Yangi Zelandiyaning rasmiy tillaridan biri.  Uning eng yaqin qardosh tillari - kuk tili, tahiti tili, tuamotu tili va boshqa Fransuz Polineziyasida tarqalgan tillar.

## Kelib chiqishi

Maori tilining kelib chiqish ildizi polinez orollariga borib taqaladi. Ushbu til dastlab migrantlar tomonidan Aotearoa(hozirgi Yangi Zelandiya)ga olib kelingan.

Ushbu til yillar davomida o'zgarishlarni boshdan kechirishiga qaramasdan, Maori xalqining tarixi, urf-odatlari va muloqot qilishlarida katta ahamiyati bo'lgan

## Til oilasi

Maori tili Avstroneziya til oilasiga kiradi. Maori tili Gavayi, Tahiti va Samoa kabi boshqa Polineziya tillari bilan kuchli linguistik aloqasi bor va shuning uchun ham ushbu til orol madaniyatlari va ajdodlari bilan bog'liqligini aks ettiradi.

## Grammatikasi

Maori tilida unli harflar muhim ro'l o'ynaydi. Bunga qaramasdan bu tilda juda kam unli va undosh harflar bor. Birgina unli harflar so'zlarni bir biridan farqlashga sabab bo'la oladi. Huddi boshqa tillar kabi, Maori tilida ham ega, kesim, to'ldiruvchi kabi gap bo'laklari, zamon qo'shimchalari mavjud.

## Joriy holati

Maori tili tarixiy omillar tufayli obrosini biroz yo'qotgan bo'lsa-da, davom etayotgan jonlantirish tashabbuslari uning qayta tiklanishiga yordam bermoqda... Bugungi kunda maori tili Yangi Zelandiyada rasmiy til maqomiga ega va bu tilning ommaviy axborot vositalari, hukumat va madaniy tadbirlarda mavjudligi uning doimiy ahamiyatini yaqqol aks etiradi.
# Kalkutta universiteti

**Kalkutta universiteti** — Hindistondagi qadimgi va yirik universitetlardan biri. 1857-yil "Hindu kolledj" (1827) negizida tashkil etilgan. Ijtimoiy fanlar, tabiiy-matematika fanlari, tijorat, huquq, jurnalistika, pedagogika, nafis sanʼat va musiqa, muhandislik, texnologiya, tibbiyot, qishloq xoʻjaligi va boshqa ixtisosliklar boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. Universitet va unga biriktirilgan kollej va maktablarda 230 mingdan ortiq talaba oʻqiydi. Universitet kutubxonasida 500 mingdan ortiq asar saqlanadi.

## Manbalar
# Amazon (shirkat)

Amazon.com, Inc.|  |
|  |
| Sobiq nomi |
Cadabra, Inc. (1994–1995) |
| Turi | korxona, biznes, ommaviy kompaniya va very large online platform |
| Xizmatlari | * Amazon.com
* Amazon Alexa
* Amazon Appstore
* Amazon Luna
* Amazon Music
* Amazon Pay
* Amazon Prime
 |
| Tarmogʻi | * Elektron tijorat
* Bulutli hisoblash
* Sunʼiy ong
 |
| Qachon asos solingan |
5-iyul, 1994-yil (1994-07-05) Bellevue,Vashington, AQSh |
| Hududiy xizmati |
Umumjahon |
| Asoschi(lari) |
Jeff Bezos |
| Rahbariyat | * Jeff Bezos (ijrochi rais)
* Andy Jassy (prezident va bosh ijrochi direktor)
 |
| Mahsulot(lar)i | * Echo
* Fire Tablet
* Fire TV
* Fire OS
* Kindle
 |
| Aylanma daromadi |  $469.822 milliard |
| Operatsion foydasi |  US$24.879 milliard |
| Boyligi |  US$420.549 milliard |
| Sof foydasi | 77 670 000 000 |
| Ishchilar soni | * 1 523 000 (2022)
* AQSh: 950 000 (2021)
 |
| Shoʻba korxonalari |

Roʻyxat
* A9.com
* AbeBooks
* Alexa Internet
* Amazon.com
* Amazon Air
* Amazon Books
* Amazon Fresh
* Amazon Games
* Amazon Lab126
* Amazon Logistics
* Amazon Pharmacy
* Amazon Publishing
* Amazon Robotics
* Amazon Studios
* AWS
* Audible
* Body Labs
* Book Depository
* ComiXology
* Digital Photography Review
* Eero LLC
* Goodreads
* Graphiq
* IMDb
* MGM Holdings
* PillPack
* Ring
* Souq.com
* Twitch Interactive
* Whole Foods Market
* Woot
* Zappos
* Zoox
 |
| Vebsayti | amazon.com |

**Amazon.com, Inc.** jahondagi eng yirik transmilliy kompaniyalar biridir. Kompaniyaga 1994-yilning 5-iyulida Jeff Bezos tomonidan Vashington shtatining Bellevue shahrida asos solingan. Avvalboshda onlayn kitob doʻkoni oʻlaroq ish boshlagan. Bosh ofisi AQShning Seattle shahrida joylashgan.

## Jeff Bezosning ishchilarga qarshi kurashi

„Amazon“ning olti ming ishchisi kompaniya faoliyatini oʻzgartirish va AQSHning mehnat bozoriga katta taʼsir koʻrsatuvchi kasaba uyushmasini tuzishni rejalashtirgan. Kompaniya rahbari hamda dunyoning eng boy odami boʻlmish Jeff Bezos ishchilarining birlashishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ularga qarshi kurashishga qaror qilgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy vabsayt
# Triller film

**Triller film** tomoshabinda kuchli his-hayajon va vahima qoʻzgʻatuvchi kino janridir. Filmlarda kuchli hayajon tomoshabin boʻlishi muqarrar deb hisoblagan vaziyatning kechiktirilishi orqali yaratiladi.

## Adabiyotlar

* Derry, Charles*. The Suspense Thriller: Films in the Shadow of Alfred Hitchcock*. McFarland & Company, 2001. ISBN 978-0-7864-1208-2.
* Frank, Alan*. Frank's 500: The Thriller Film Guide*. Batsford, 1997. ISBN 978-0-7134-2728-8.
* Hanich, Julian*. Cinematic Emotion in Horror Films and Thrillers: The Aesthetic Paradox of Pleasurable Fear*, Routledge Advances in Film Studies. RoKitobdge, 2010. ISBN 978-0-415-87139-6.
* Hicks, Neil D.*. Writing the Thriller Film: The Terror Within*. Michael Wiese Productions, 2002. ISBN 978-0-941188-46-3.
* Indick, William*. Psycho Thrillers: Cinematic Explorations of the Mysteries of the Mind*. McFarland & Company, 2006. ISBN 978-0-7864-2371-2.
* Mesce, Bill*. Overkill: The Rise And Fall of Thriller Cinema*. McFarland & Company, 2007. ISBN 978-0-7864-2751-2.
* Rubin, Martin*. Thrillers*, Genres in American Cinema. Cambridge University Press, 1999. ISBN 978-0-521-58839-3.
# Bibliya

**Bibliya** (yun. Biblia – kitoblar) – yahudiylik va xristianlikda muqaddas hisoblangan diniy kitoblar va risolalar majmuasi. Bibliya ikki asosiy qismga – Qadimgi ahd va Yangi ahdga boʻlinadi. „Ahd“ soʻzi xudoning insonlar bilan maxsus aloqasini ifodalaydi. Qadimgi ahd yahudiylikda ham, xristianlikda ham muqaddas sanaladigan va eng qadimgi davrlarda yaratilgan diniy adabiyotlardan, Yangi ahd esa faqat xristianlar muqaddas deb biladigan, ular dini shakllanishiga aloqador diniy asarlardan iborat. Mazkur dinlarning aqidalariga binoan, Bibliya— xudoning kalomi, barcha insonlarga yoʻllangan, dunyo va odamzodning paydo boʻlishi va oxirat sirini ochib beruvchi muqaddas kitobidir. Uning asosiy mavzusi – yagona Haqning fazilatlari va insoniyat bilan munosabati haqidadir. Bibliya miloddan avvalgi VIII asr va milodiy II asrlar oraligʻida oromiy hamda yunon tillarida yozilgan. Bibliya matnlari tadqiq etilganda shu narsa tasdiqlandiki, ular qariyb ming yil davomida xilma-xil joylarda yaratilgan. Bibliya eng qadimgi adabiy yodgorliklardan biri boʻlib, diniy pand-nasihatlar, aqidalar, bashoratlar, duolar, solnomalar, masallar, ishqiy va falsafiy dostonlar, hikoyat, rivoyat va maktublardan iborat. Bibliyada, bir yoqdan, odamzodning gunohkor boʻlib xudo tomonidan rad etilishi, abadiy halokatga mahkum qilinishi toʻgʻrisida ran ketsa, ikkinchi yoqdan, xudo insonni qutqarish uchun qanday rejalar tuzgani haqida hikoya qilinadi. Ayniqsa, odamlarga najot yoʻlini ochgan Iso Masih toʻgʻrisida toʻlaqonli xabar beriladi. Jami 66 kitob (boʻlim)ni oʻz ichiga olgan Bibliya XIII asrda Kardinal Stefan Lengton tomonidan hozirgi koʻrinishga keltirilgan, kitoblarni sheʼrlarga boʻlish va raqamlashtirishni parijlik matbaachi Rober Stefan (XVI asr) amalga oshirgan. Bibliya jahon boʻyicha keng tarqalgan, asrlar mobaynida koʻpgina xalqlarning axloqi, maʼnaviyati, madaniyati, adabiyoti, musiqa va rang-tasvir sanʼatiga barakali taʼsir koʻrsatgan. U XIX asrgacha 400 dan ziyod, XX asr mobaynida esa yana 1400 (jami 1978) tilga toʻliq yoki qisman oʻgirilgan. Oʻzbek tilida ayrim qismlari 1891, 1913-yillarda Leypsig shahrida arab imlosida, 1981, 1983, 1986, 1990-yillarda Bibliyani tarjima qilish instituti (Stokgolm) tomonidan Kirill yozuvida chop etilgan. 1992-yilda mazkur institut Injil va Zaburni toʻliq holda va Tavrotdan „Ibtido“ qismini bir kitobga jamlab, soʻzboshi, lugʻat, jadvallar, fixrist, haritalar hamda rangli fotosuratlar bilan birga chop etgan.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Assom

**Accom** – Hindistonning shimoliy – sharqidagi shtat. Sharqiy Himolay togʻlari etagidan. Maydoni 78,5 ming km². Aholisi 22,3 mln. kishi (1991-yil), yarmidan koʻprogʻini assomlar, 18% ni bengallar tashkil etadi. Maʼmuriy markazi – Dispur shahri Qadimda va ilk oʻrta asrlarda Accom hududi Kamarupa deb atalgan. Angliya – Birma urushlari (XIX asr) natijasida Accom Angliyaning Hindistondagi mulklariga qoʻshib olingan. 1950-yildan Hindiston Respublikasi shtati. Shtat aholisining 9/10 qismi Brahmaputra va Surma vodiysida, qolganlari togʻli viloyatlarda yashaydi. Accom hududining yarmi past tekislik, qolgan qismi balandlik 3826 metr gacha boʻlgan Accom togʻlaridan iborat. Tez-tez zilzila boʻlib turadi. Iqlimi tropik, musson iqlim, sernam. Dunyoda eng koʻp yogʻin tushadigan joy. Yiliga 12500 mm gacha yogʻin yogʻadi. Doim yashil tropik oʻrmonlar va bu-tazorlar bor. Accom Hindistonda choy yetishtiradigan va sholi hamda jut ekishga ixtisoslashgan mayda dehqon xoʻjaliklari oʻlkasidir. Aholining 80% ga yaqini qishloq xoʻjaligida ishlaydi. Accomning yer maydonining 15% iga ekin ekiladi. Butun Hindistonda yetishtiriladigan choyning yarmiga yaqinini Accom beradi. Loviya, shakarqamish, tamaki, paxta, kunjut, indov va xantal ekiladi. Accomning ishlab beruvchi sanoati nisbatan yirik choy fabrikalaridan, faner va yashik ishlab chiqaradigan korxonalar, objuvoz va yogʻ korxonalari, Dhubridagi gugurt fabrikasidan iborat. Digboy va Naharkatiya Hindistonda neft chiqariladigan muhim rayondir. Neft qazib olish va qayta ishlash Accom sanoatining asosiy tarmoqlaridan biri. Koʻmir (Margerita) va ohaktosh qazib chiqarish mahalliy ahamiyatga ega. Brahmaputra vodiysi boʻylab oʻtadigan temir yoʻl Accom Hindistonning boshqa qismlari bilan bogʻlaydi; Brahmaputradan Dibrugarhgacha kema qatnaydi.

## Adabiyotlar

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Vanessa Redgrave

| Vanessa Redgrave |
| --- |
|  |
| Tavalludi |
1937-yil 30-yanvar (1937-01-30) |
| Fuqaroligi |  AQSH |
| Kasbi |
Aktrisa |
| Mukofotlari | * Oscar
 |

**Vanessa Redgrave** (1937-yil 30-yanvarda tugʻilgan) — amerikalik kinoaktrisa. „Eng yaxshi ikkinchi darajadagi aktrisa“ (inglizcha: *Best Supporting Actress*) nominatsiyasida „Oscar“ mukofoti bilan taqdirlangan.

## Manbalar

## Havolalar

* Vanessa Redgrave IMDbda
* *Vanessa Redgrave* Internet Broadway Databaseda
# Amazon Kindle

**Amazon Kindle** – Amazon kompaniyasi tomonidan elektron kitoblar uchun chiqarilgan moslamalar seiryasidir. Amazon Kindle moslamasi foydalanuvchilarga elektron kitob, gazeta, jurnal, blog va boshqa raqamli media ma’lumotlarini simsiz tarmoq orqali xarid qilish, yuklash, koʻrib chiqsh va oʻqush imkonini beradi.

Amazon.com shoʻba Lab126 kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan apparat platformasi bitta moslama sifatida boshlangan, lekin endi oʻzi ichiga qator modellar: “Kindle”, “Kindle 2”, “Kindle3” (endi “Kindle Keyboard”), “Kindle 4” va “Kindle DX”, “Kindle 4 touch”, “Kindle 5” va “Kindle Paperwhite”, shuningdek, “Kindle for PC”, “Kindle for iPhone”, “Kindle for Mac”, “Kindle for Android” va “Kindle for BlackBerry” ilovalarini oladi.

Kindle moslamalari elektr siyoh (E-Ink) texnologiyasi asosidagi displeyga ega – oxirgi avlod (oltinchi avlod) qogʻozda oʻqish taassuroti yaratish uchun kulrangning 16 gradatsiyasini minimal energiya sarflab qayta ishlaydi. Moslama Internet tarmogʻidan foydalanish imkoniyatini taqdim qiladi.

Kindle moslamasiga elektron qogʻoz asosdagi boshqa moslamalar: Sony Reader, Barnes & Noble Nook, PocketBook Reader, iRex iLiad va boshqalar raqobatchi hisoblanadi.

Kindle moslamasi mikrodastur ta’minoti ARM platformasi uchun Linux asosga tayanadi.

## Tanqid

Amazon oʻz xohishiga koʻra bevosita Amazonda sotib olingan kitoblarni oʻchirib tashlashi mumkin. Masalan, Jorj Oruelning kompaniyaning tarqatish huquqi boʻlmagan “Molxona” va “1984” romnalari olib tashlangan. (xaridorlarga puli qaytarilgan).

## Madaniyatda

Stiven Kingning “Ur” hikoyasi sujeti Kindle gadjeti asosiga (Kindle 2 boʻlsa kerak) qurilgan.

## Manbalar
# Sean Parker

| Sean Parker |
| --- |
|  Parker 2011-yilda |
| Tavalludi |
1979-yil 3-dekabr (1979-12-03) Herndon, Virginia |
| Fuqaroligi | AQSh |
| Taʼlimi |
Oakton oliy maktabi Chantilly oliy maktabi |
| Kasbi |
tadbirkor, sarmoyador |
| Turmush oʻrtogʻi |
Alexandra Lenas (turm. 2013) |
| Bolalari |
2 |
| Otasi | Bruce B. Parker |

**Shon Parker** (1979-yil 3-dekabrda tugʻilgan) – amerikalik tadbirkor va xayriyachi. Napster fayl almashish kompyuter xizmati asoschisi va Facebook ijtimoiy tarmogʻining birinchi prezidenti. Plaxo, Causes, Airtime.com va Brigade onlayn platformalari asoschilaridan biri. Parker Jamgʻarmasining asoschisi va raisi boʻlib, tabiiy fanlar, global sogʻliqni saqlash va fuqarolik ishlariga eʼtibor qaratadi. Forbes jurnalining 2022-yilgi dunyo milliarderlari roʻyxatida 2,8 milliard dollar boyligi bilan 1096-oʻrinni egalladi.

## Biografiyasi

Parker Virjiniya shtati Herndon shahrida televidenie reklama brokeri Dayana Parker va okeanograf olim Bryus Parker oilasida tugʻilgan. Parker yetti yoshga toʻlganda, otasi unga Atari 800 qurilmasida dasturlashni oʻrgatgan. Yoshligida Parkerning sevimli mashgʻulotlari xakerlik va dasturlash edi. „Fortune 500“ kompaniyasi tarmogʻiga buzib kirganida, otasi uning kompyuter klaviaturasini uzib qoʻygan, Parker esa tizimdan chiqa olmagan. Uning IP-manzili fosh boʻlganligi sababli, FQB xodimlari 16 yoshli yigitni qoʻlga olishdi. Parker 18 yoshga toʻlmagani uchun, jamoat ishlariga hukm qilingan.

## Filmda

„Ijtimoiy tarmoq“ filmida Sean Parker rolini Justin Timberlake ijro etgan.

## Manbalar
# Pasxa

**Pasxa** (ibroniycha: פסח‎
 [ˈpʲesəx] — oʻtmoq) — yahudiylar va xristianlarning bahor bayrami. Qadimda koʻchmanchi semit qabilalari pasxani chorva mollarining bahorgi bolalash vaqtida bayram qilganlar. Bu qabilalarning oʻtroqlashishi va dehqonchilik bilan shugʻullanishi natijasida pasxa oʻrim-yigʻim bayramiga aylangan. Pasxa yaxudiylarning yillik bayramlari ichida eng eʼtiborlisidir. Bu bayram xristianlarning pasxasidan farqli oʻlaroq, yaxudiylarning Misrdagi Firʼavn qulligidan qutulib chiqqanlari (taxminan miloddan avvalgi VIII asr) munosabati bilan nishonlanadi. Yaxudiylar pasxasida keyinchalik messiyani kutish gʻoyasi ham oʻz ifodasini topdi. Xristianlikda bu bayram Isoning tirilishi toʻgʻrisidagi rivoyat bilan bogʻliq boʻlib, pravoslavlarning asosiy bayrami hisoblanadi. Bahorgi tengkunlik va toʻlin oydan keyingi 1-yakshanbada nishonlanadi. Bayram kunlari sanasini hisoblab chiqish uchun jadvallar (pasxaliya) tuziladi. Pasxa pravoslav cherkovida Yuliy taqvimi boʻyicha (eski hisobda) 22 martdan 23 aprelgacha boʻlgan davrga; gʻarbiy xristianlarda — Grigoriy taqvimi boʻyicha 26 martdan 23 aprelgacha boʻlgan davrga toʻgʻri keladi.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Din antropologiyasi

**Din antropologiyasi** - dinlarning inson bilan
aloqasining turli jabhalarini o‘rganuvchi soha. U din
psixologiyasi va sotsiologiyasi bilan chambarchas bog‘liqdir.Uning asosi qadimgi miflarga borib taqaladi.

Jumladan, barcha dinlar va diniy tasavvurlarda birinchi
odamning paydo bo‘lishi Xudo yoki xudolar tomonidan
yaratilish g‘oyasi bilan bog‘lanadi. Masalan, qadimgi
Bobilda yaratilgan “Enum Elish» dostonida dastlabki
inson xudolar o‘rtasida bo‘lib o‘tgan urushdan so‘ng loy va qondan paydo bo‘lgani, Qadimgi Misrdagi afsonalardan
birida esa Xnum nomli iloh odamni kulolchilik charxi
yordamida loydan yasagani aytiladi. Shu bilan birga,
islom, xristianlik va yahudiylik dinlarida ham insoniyat
yagona Xudo tomonidan tuprokdan yaratilgani aytilib, ilk
inson Odam yoki Adam deb nomlanadi. Umuman olganda, din
antropologiyasi barcha dinlardagi inson haqidagi g‘oyalarni o‘rganib, tizimlashtiradi.

Din antropologiyasini o‘rganishda qator metodlar
mavjud bo‘lib, falsafiy, materialistik maktab
vakillari dinshunoslikning bu sohasini ham evolyutsion
nazariyaga moslashtirishga harakat qilganlar. Jumladan,
ko‘plab adabiyotlarda Jahon dinlari o‘zlarining aksar
e’tiqodlarini qadimgi Bobil, Misr, Mesopotamiya, fors
va hind afsonalaridan o‘zlashtirgani aytib o‘tiladi. Bu,
bir yoqlama yondashuv bo‘lib, teologik metod tarafdorlari dinlardagi bu o‘xshashlikni ularning bir o‘zakdan kelib
chiqishi bilan bog‘laydilar. Dinshunoslikda esa, barcha
dinlarning antropologik qarashlari, hech qanday shaxsiy
fikr bildirmagan holda, boricha o‘rganish nazarda tutiladi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Najmiddinov J., Karimov J., Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480-bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.