Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bob Marley

| Bob Marley |
| --- |
|  |
| Tavalludi |
Robert Nesta Marley 6-fevral 1945-yil Nine Mile, Saint Ann Parish, Yamayka |
| Vafoti |
11-may 1981-yil(1981-05-11) (36 yoshda) Mayami, Florida, AQSh |
| Janrlar |
Reggae, Ska, Rocksteady, Folk |
| Faoliyat yillari |
1962—1981 |
| Fuqaroligi | Yamayka |
| Turmush oʻrtogʻi | Rita Marley |
| Bolalari |
9 |
| Veb-sayt |  |

**Robert Nesta Marley** (6-fevral, 1945 — 11-may, 1981) — yamaykalik qoʻshiqchi, qoʻshiq muallifi va musiqachi. U Reggae musiqa janri kashshoflar biri hisoblanardi.

## Diskografiya

### Studiyaviy albomlar

* *The Wailing Wailers* (1965)
* *Soul Rebels* (1970)
* *Soul Revolution* (1971)
* *The Best of The Wailers* (1971)
* *Catch a Fire* (1973)
* *Burnin'* (1973)
* *Natty Dread* (1974)
* *Rastaman Vibration* (1976)
* *Exodus* (1977)
* *Kaya* (1978)
* *Survival* (1979)
* *Uprising* (1980)
* *Confrontation* (1983)

### Konsert albomlari

* *Live!* (1975)
* *Babylon by Bus* (1978)

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy sayti
# Million

| 10000000  |
| --- |
| 9999997 · 9999998 · 9999999 · **10000000** · 10000001 · 10000002 · 10000003 |
| Sonlar roʻyxati — Butun sonlar |
| Oʻqilishi |
bir million |
| Tartibi |
10000000chi (bir millioninchi) |
| Faktorizatsiya |
27 × 57 |
| Rimcha koʻrinishi |
M |
| Ikkilik yozuvida |
100110001001011010000000 |
| Sakkizlik yozuvida |
46113200 |
| Oʻn oltilik yozuvida |
989680 |

1 dan 1 milliongacha bo'lgan o'nlik vakolatlarini ko'rish
**1,000,000** (**bir million**), bir raqami va oltita nol bilan yoziladigan son hisoblanadi.

## Manbalar
# Kifoz

**Kifoz** (yunoncha: kyphosis – **qiyshayish**) – umurtqa pogʻonasining qiyshayishi. Umurtqa pogʻonasining koʻkrak va dumgʻaza qismidagi egilishlari hisoblanadi.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Mafiya

**Mafiya** (lotincha mafﬁ a, ital. maﬁ a — maxfiy) — zoʻrlik, qoʻrqitish, terror, qotillik, igʻvogarlik usuli bilan iqtisodiy va siyosiy maqsadlarga erishish uchun tuziladigan maxfiy uyushma; uyushgan jinoyatchilik tashkiloti. Bir-biri bilan oʻzaro bogʻlangan va poraga sotilgan davlat amaldorlari, davlat organlaridan yordam oladigan jinoyatchi guruhlar. XVIII asr oxiri — XIX asr boshlarida Italiyaning Sitsiliya o.da paydo boʻlgan. XX asrda M. tashkilotlari faoliyati shaharlarda avj oldi. M., odatda, qimorbozlik, bangilik, fohishabozlik kabi ijtimoiy axloqsizlikni uyushtiradi va oʻz homiyligiga oladi, siyosiy hayotga faol aralashadi. M. davlat idoralari, sud va politsiya amaldorlari, muayyan siyosiy doiralar bilan birikib ketadi. Keyinchalik uyushgan jinoyatchilikning davlat hokimiyati, sud, prokuratura va boshqa idoralar xodimlari bilan til biriktirishi va oʻzaro bir-birini himoya qilishi M. deb ataladigan boʻldi.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Telemundo

| Telemundo |
| --- |
|  |
| Mamlakat |
AQSh |
| Til(lar)i |
ispancha |
| Boshqaruv markazi |
Miami, Florida |
| Tasvir formati |
1080i HDTV |
| Efirga chiqqan |
19-iyun, 1984-yil (1984-06-19) |
| Egasi |
NBCUniversal (Comcast) |
| Sayt |
 |

**Telemundo** — NBCUniversal kompaniyasiga tegishli ispan tilidagi Amerika telekanali.

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy sayti
# UFC Fight Pass

UFC Fight Pass Logo
**UFC Fight Pass** – bu Ultimate Fighting Championship (UFC) tomonidan taqdim etilgan raqamli obuna xizmati boʻlib, MMA janglari va boshqa jang sanʼati tadbirlarini tomosha qilish imkoniyatini beradi.

## Xizmat turlari

* **Jonli Efirlar**: UFC va boshqa jang sanʼati tashkilotlarining jonli efirlarini koʻrish imkoniyati.
* **Jang Arxivi**: UFC tarixidagi 20,000 dan ortiq janglarni oʻz ichiga olgan keng arxiv.
* **Eksklyuziv Kontent**: Maxsus intervyular, hujjatli filmlar va orqa sahna materiallari.

UFC Fight Pass boshqa jang sanʼati tashkilotlari tadbirlarini ham tomosha qilish imkonini beradi. Bunga Invicta FC, Muradov Professional League, Cage Warriors, va boshqalar kiradi.
# Satyagraxa

**Satyagraxa** (sanskritcha — haqiqat qatiylikda) — hind xalqining ingliz mustamlakasi davridagi kurash shakllaridan biri. M. Gandi tomonidan XX asr boshida ishlab chiqilgan. Bunda kurashning turli xil usullari, mutlaqo tinchlik vositalari — mitinglar oʻtkazish, hukumatga arznomalar bilan murojaat qilish, ish tashlashlar uyushtirish, hukumat farmoyishlarini bajarmaslik, solikdarni toʻlamaslik, hokimiyat bilan hamkorlik qilmaslik, unga itoat etmaslik va umuman kuch ishlatmasdan kurashishni bildiradi. S. dastlab M. Gandi tomonidan XX asr boshida Janubiy Afrikadagi hindlarni tahqirlash siyosatiga qarshi oʻtkazildi. Gandi 1915-yilda Ahmadobod shahrida S gʻoyalarini targʻib etuvchi markaz "Satyagraxa ashram"ni tuzdi. 1918—22 ylarda mamlakatda koʻtarilgan xalq ozodlik harakati davridan boshlab S. oʻtkazish keng tuye oldi. S. tufayli Gandi Hindistonning siyosiy hayotida katta shuhrat qozondi. Mamlakatda xalq milliy ozodlik harakatining gʻalaba qilishida Gandining S usuli muhim rol oʻynadi.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Buyvollar

| Osiyo buyvoli |
| --- |
|  |
| Biologik klassifikatsiya |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Olam: | Hayvonlar  |
| Tip: | Xordalilar  |
| Sinf: | Sutemizuvchilar  |
| Turkum: | Qoʻshtuyoqlilar  |
| Oila: | Quvush shoxlilar  |
| Kenja oila: | *Bovinae*  |
| Triba: | Buqalar  |
| Urugʻ: | **Buyvollar**  |

 |

**Buyvollar(Bubalus)* — quvushshoxlilar oilasiga mansub juft tuyoqlilar urugʻi. Tanasining uzunligi 100—290 sm, dumi 15—90 sm, boʻyi 62—180 sm, ogʻirligi 150—1200 kg. Gavdasi yoʻgʻon, boʻyni va oyoklari kalta va kuchli. Juni kalta va siyrak, dumining uchida shokila hosil qiladi. Buqasining boʻyni ostida terisi osilib turadi. 3 turi: *anoa, Osiyo buyvoli* va *Afrika buyvoli* bor (baʼzan 3 ta har xil urugʻga kiritiladi). Osiyo, yaʼni Hind buyvoli (V. arinee) shoxining uzunligi 2 m gacha, oʻroqqa oʻxshash egilgan; asosi kengaygan; Osiyo (Hindiston, Myanma, Xitoyningjan. da, Hindixitoy yarim orol, Kalimantano) va Filippinning Mindanao o.da (mindanao kenja turi) tarqalgan. Baʼzan Mindanao buyvoli alohida tur (V. mindorensis)ra kiritiladi. Afrika buyvoli (V. caffer) Sahroi Kabirdan janubroqda tarqalgan ba'zi oʻrmonlar va chakalakzorlarda, payettekislik va togʻli hududlarda yashaydi. Bitta, baʼzan 2 ta bola tugʻadi. Osiyo buyvoli xonakilashtirilgan, Janubiy Osiyo, Afrika, Jan. Yevropa va Kavkazda suti uchun, baʼzan ishchi hayvon sifatida boqiladi. Osiyo buyvoli baʼzan arni yoki Hindiston buyvoli, Afrika buyvoli esa kaffer yoki qora buyvol deb ham ataladi. Filippin va Osiyo B. Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi Qizil kitobiga kiritilgan.

## Yana qarang

* Qoramol
* Sigir

## Adabiyotlar

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Bruce Springsteen

| Bruce Springsteen |
| --- |
|  |
| Tavalludi |
Bruce Frederick Joseph Springsteen 1949-yil 23-sentyabr (1949-09-23) Long Branch, New Jersey, AQSh |
| Janrlar |
Rock, Americana |
| Fuqaroligi | AQSh |
| Turmush oʻrtogʻi | Julianne Phillips va Patti Scialfa |
| Bolalari |
3 |
| Veb-sayt |  |

**Bruce Frederick Joseph Springsteen** (1949-yil 23-sentyabrda tugʻilgan) – amerikalik qoʻshiqchi, qoʻshiqnavis va musiqachi.

## Diskografiyasi

* *Greetings from Asbury Park, N.J.* (1973)
* *The Wild, the Innocent & the E Street Shuffle* (1973)
* *Born to Run* (1975)
* *Darkness on the Edge of Town* (1978)
* *The River* (1980)
* *Nebraska* (1982)
* *Born in the U.S.A.* (1984)
* *Tunnel of Love* (1987)
* *Human Touch* (1992)
* *Lucky Town* (1992)
* *The Ghost of Tom Joad* (1995)
* *The Rising* (2002)
* *Devils & Dust* (2005)
* *We Shall Overcome: The Seeger Sessions* (2006)
* *Magic* (2007)
* *Working on a Dream* (2009)
* *Wrecking Ball* (2012)
* *High Hopes* (2014)
* *Western Stars* (2019)
* *Letter to You* (2020)
* *Only the Strong Survive* (2022)

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy sayti
* Bruce Springsteen IMDbda
# Viskonsin

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Viskonsin** Wisconsin |

 |
| **Shtat** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Viskonsin bayrogʻi | Viskonsin tamgʻasi |

 |
| *Shtat laqabi:*
*(Badger State)* |
|  |
| **Mamlakat** |  AQSH |
| **Poytaxt** | Madison |
| **Eng yirik shaharlar** | Milwaukee Madison Green Bay  |
| **Maydon**
   • Butun
   • % suv | AQSh: 23-oʻrinda
169,639 km²
17.08 %  |
| **Aholi**
   • Butun (2021)
   • Zichlik
   • Senat oʻrinlari
   • Elektoral ovozlari | AQSh: 20-oʻrinda
5,536,201
38.13 kishi/km²
8
10 |
| **YIM**
   • YIM
   • YIM/kishi | AQSh: 19-oʻrinda
$211,616 million
$38,451 |
| **Ittifoqqa kirish**
   • Sana | 30-boʻlib
29 may 1848 |
| **Vaqt** | UTC-6 (CST) |
| **Qisqartma** | WV [54] |
| **Shtat guli** | Wood Violet
*(Viola papilionacea)* |
| **Shtat daraxti** | Sugar Maple
*(Acer saccharum)* |

**Viskonsin** — AQShning shimolidagi shtat. Michigan va Yuqori koʻllar oraligʻidagi tekislikda joylashgan. Maydoni – 145,4 ming km2. Aholisi – 5 mln.dan ziyod kishi (1990-yillar oʻrtalari). Maʼmuriy markazi — Madison shahri. Eng yirik shahri — Miluoki. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi— 6° dan — 13°gacha, iyulniki 18—22°. Yiliga 750 mm yogʻin yogʻadi. Daryolari (Viskonsin, Chippeva, Blek-River) Missisipi havzasiga kiradi. Hududida 2 mln. ga dan ortiq aralash oʻrmonlar bor. Iqtisodining muhim tarmogʻi — qishloq xoʻjaligi yerining asosiy qismi oʻtloq va yaylovlardan iborat. Makkajoʻxori va yemxashak oʻtlari, bugʻdoy, tamaki, kartoshka va qand lavlagi ekiladi. Bogʻdorchilik va polizchilik rivojlangan. Chorvachiligi sut yetishtirishga ixtisoslashgan. Sutli mahsulotlar ishlab chiqarishda yetakchi oʻrinda. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash, yogʻochsozlik, sellyuloza-qogʻoz, mebel ishlab chiqarish, mashinasozlik va metallsozlik, oziqovqat sanoati korxonalari bor. Pyx rudasi qazib olinadi. Buyuk koʻllarda kema qatnaydi. Yuqori koʻl sohillarida kurort koʻp.

## Manbalar
# Amerika Pravoslav cherkovi

**Amerika Pravoslav cherkovi** (inglizcha: *the Orthodox Church in America*) - Bu cherkovga 1970-yilda Rus pravoslav cherkovi tomonidan mustaqillik (avtokefaliya) berilgan. 2009-yildan boshlab mazkur cherkov rahbari «Vashington arxiepiskopi, butun Amerika va Kanada mitropoliti» unvoniga ega. Cherkovga asos solinishi 1794-yilga borib taqalib, Valaam Spaso-Preobrajenskiy monastiri monaxlari arximandrit Iosafatom, iyeromonax Yuvenaliy va Makariylar nomi bilan bog‘liq.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Najmiddinov J., Karimov J., Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480-bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
# Protestantizm

**Protestantizm** (lotincha: *protestatio* norozi boʻlish, kelishmaslik) – xristianlikdagi 3 asosiy oqimdan biri (katolitsizm va pravoslaviye bilan birga). Reformatsiya davri (XVI asr)da katolitsizmdan ajralib chiqqan. Protestantizm asoschilari – M. Lyuter, J. Kalvin, U. Svin-gli. Protestantizm cherkov, sektalarni, kalvinchilik, lyuteranlik, anglikan cherkovlari, metodistlar, baptistlar, adventistlar-ni, shuningdek, koʻpgina mustaqil oqimlarni birlashtiradi. Protestantizm ruxoniylarning inson bilan xudo oʻrtasidagi vositachilik rolini inkor etadi. Protestantizm da ruxoniylar bilan oddiy dindorlar farqlanmaydi. Murakkab cherkov iyerarxiyasi yoʻq, toat-ibodat soddalashtirilgan, monaxlar boʻlmaydi, ruhoniylarning oila qurishi man etilmaydi. Protestantizm, asosan, AQSH, Buyuk Britaniya, Germaniya, Skandinaviya mamlakatlarida, Niderlandiya, Shveysariya, Avstraliya, Kanada, Boltiqboʻyi mamlakatlari (Estoniya, Latviya)da tarqalgan. Protestantlarning umumiy soni 750 mln. ga yaqin.

## Yana

* Katolitsizm
* Xristianlik
* Reformatsiya

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Metodistlar

**Metodistlar** – Angliyada *XVIII asr*da paydo boʻlib, anglikan cherkovining yoʻnalishlaridan biri hisoblanadi. Uning tarafdorlari xristian axloqi meʼyorlariga metodik ravishda rioya qilishni talab qilganlaridan nomlanishi kelib chiqadi. Taʼlimotining asoslari anglikanlar taʼlimotiga yaqin turadi. Angliyadan tashqari bu yoʻnalish *AQSH, Kanada, Avstraliya, Janubiy Koreya* va boshqa mamlakatlarda tarqalgan. Metodizm tarafdorlari **31 mln.** kishini tashkil qiladi. U.Buts asos solgan **"Xaloskorlar Armiyasi"** metodizmga yaqin turadi. Uning taʼlimoti metodistlarnikidan farq qilmaydi. „Xaloskorlar Armiyasi“ harbiy tashkilot singari tashkil etilgan. Bu tashkilot aʼzolari koʻcha-koʻylarda vaʼzxonlik qilish bilan mashhurlar.Bu davrda dunyoning 48 ta davlatida paydo boʻldi.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Najmiddinov J., Karimov J., Turdiyeva D.*. Dinshunoslik. Qomusiy lugʻat*. Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2017 — 480-bet. ISBN 978-9943-5105-3-1.
# Chinuklar

Chinuk xalqining sadr toʻsinli uyining 2005-yildagi toʻliq namunasi. uz: Ridgefield milliy yovvoyi tabiat qoʻriqxonasi
**Chinuk**, **Chinuki** (shinuk) — Amerika Qoʻshma Shtatlarining shimoli-gʻarbiy qismidagi hind xalqlari guruhi.

## **Tillari va tarqalishi**

 Yevropaliklarning kirib kelish davridagi chinuk hududining xaritasi.
 Pol Keyn. Chinuk qabilasining ayoli, bolasi bilan. 1848-1852-yillar
Chinuk Kolumbiya daryosining quyi oqimida yashagan.

Chinuklar shinuk (chinuk): katlamet, Quyi Shinuk (Chinuk) va Yuqori Shinuk (Multnomah, Kiksht va boshqa) tillarda gaplashganlar. Hozir ular deyarli butunlay yoʻqoldi va chinuk xalqi ingliz tilida gapirishga oʻtdilar. Faqat vasko-vishramning yuqori shinuk shevasida 4 kishi gapiradi.

Qabilalar: pastki — chinuk, clatsop, yuqori — katlamet, vakaykam, katlapatl, maltnomax, klakamas.

Yevropaliklar bilan toʻqnashuvdan oldin, chinuk xalqi klamat bilan savdo aloqalarini qoʻllab-quvvatlaganlar.

XVIII asrda koʻpchilik chinuk aholisi turli kasalliklar tufayli vafot etishgan. Qolganlari yevropaliklar yoki salish kabi boshqa hindlar bilan qoʻshilib ketgan. Hozir chinuk vakillari 900 kishini tashkil etadi. Ular tarqoq yashaydilar.

## **Xoʻjalik faoliyati**

 Pol Keyn.  Oregon shtatidagi Maunt-Gud togʻi fonidagi chinuklarning kichik uyi. 1851-1856-yillar
Baʼzi qabilalar shimoliy-gʻarbiy Amerika qirgʻoqlari hindlarga, bir qismi — plato hindulariga mansub. Asosiy mashgʻulotlarni baliq ovlash, ovchilik, yigʻish (rezavorlar, suv osti valato ildizlari, kamas piyozlari, qirqquloq va tuproqli pechda pishiriladigan turli ildizlar) tashkil qiladi. Yogʻochdan oʻyib idishlar yasash, savat toʻqish, savdo kabi hunarlar rivojlangan. Dentalium chigʻanoqlari yoki marjonlar ekvivalent sifatida xizmat qiladi. Eng ommabop transport turi — baland kamonli va forshtevenli toʻlqinqaytargichli oʻyib ishlangan kanoe hisoblanadi.

Turar joyi — sadr taxtasidan yasalgan toʻrtburchak uylar (qishki doimiy). Yozda vaqtinchaliklari ham quriladi — oʻt toʻshaklari bilan qoplangan karkasli uylar. Vishramlar xalqida yarim yertoʻla uylar ham kuzatiladi.

## **Ijtimoiy tashkilot**

Aholiga qabila boshliq rahbarlik qiladi. Jamoa katta oilalardan iborat. Potlatch instituti mavjud. Tabaqalar: zodagonlar (ilkanaximet), oddiy jamoa aʼzolari va qullar.

Nikoh virilokal. Er-xotinlar alohida mulkka ega boʻlishlari mumkin.

## **Ibodatlari**

Chinuklar ajdodlar ruhlarini hurmat qilishadi va ular orasida shamanizm rivojlangan. Pastki chinuklarda yashirin marosim jamoalari mavjud. Ayrim qabilalar XVIII-XIX asrlarda bosh suyagining sunʼiy deformatsiyasini amaliyotda qoʻllashgan.

## Yana qarang

* Simshian

## Manbalar

## Adabiyotlar

* " Dunyo xalqlari va dinlari " entsiklopediyasi, M.-1989.
* Dunyo tillari va dialektlari, prospekt va lugʻat, M.-1982.
* Judson, Katharine Berry*. Myths and legends of the Pacific Northwest, especially of Washington and Oregon*, 2nd, McClurg, 1912.

## Havolalar

* Chinook hind veb-sayti(Inglizcha) )
* Chinook Nation rasmiy veb-sayti(Inglizcha) )
# Pomo

Pomo qiz, XX-asr boshlari. Surat: Edvard Kertis
**Pomo** — Amerika Qoʻshma Shtatlarida, Kaliforniyaning shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan hind xalqlari guruhi. 1990-yilda ularning umumiy soni 4900 kishi edi. Ular pomoan tillarida gaplashardilar, ingliz tilini oʻzgartirib. Bir necha oʻnlab odamlar kashaya tilida, 10 ga yaqin odam markaziy Pomo tilida, janubi-sharqiy va sharqiy Pomoda 1 kishidan soʻzlashadi, qolgan tillar yoʻq boʻlib ketgan. Imonlilar xristianlar: katoliklar va protestantlar. Qisman saqlanib qolgan anʼanaviy marosimlar.

Ular 7 guruhga boʻlingan: janubiy pomo, janubi-gʻarbiy pomo yoki kashaya („tezkor, chaqqon“ dan oʻz nomi), markaziy pomo, shimoliy pomo, shimoli-sharqiy pomo, sharqiy pomo, janubi-sharqiy pomo.

Bu nom "*pomo-poma*" — „qizil tuproqli boʻshliq yaqinida yashaydiganlar“ dan kelib chiqqan, shimoliy Pomo oʻrtasidagi qishloqning nomi, ehtimol fotoalbomlarning rivojlanishidan kelib chiqqan.

Janubi-gʻarbiy pomo (kashaya) hududida 1812-1841-yillarda rus aholi punkti bor edi Ross (keyinchalik Fort Ross), kreollar, kodiak eskimoslar bilan aralash nikohlar, ruslar keng tarqalgan. Kashaya tilida rus tilidan olingan 40 ga yaqin oʻzshashliklar saqlanib qolgan.

## Havolalar

* Pomo People: Brief History
* Big Valley Band of Pomo Indians
* Pomo History, Location, Language, Daily Life, Land, and Today
* Dry Creek Pomo Indians
* А.А.Истомин. Селение Росс и калифорнийские индейцы \\ "Советская этнография", 1980, №4, с.57-69.
* А.А.Истомин. Индейская политика российской колониальной администрации в Калифорнии в 1821-1841 годах // Власть в аборигенной Америке. М., 2008, с.500-524.
* R.L.Oswalt. Kashaya Texts. Berkeley, 1964.
# Puertorikanlar

**Puertorikanlar** - xalq. Puerto-Rikoning asosiy aholisi. 3,55 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari). 2,22 mln. kishi AQSH da yashaydi. Asosan, kreollar, mulatlar va negrlar. Ispan tilining mahalliy lahjasida soʻzlashadi. Dindorlari — asosan, katoliklar.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Ehtiros

**Ehtiros** – butun vujudni qamrab oluvchi kuchli koʻtarinkilik tuygʻusi; uzluksiz, davomli, barqaror hissiy holat. Ehtirosning namoyon boʻlishi, kechishi va kuchayishining sabablari xilmaxil. Uning negizida odamning ongli eʼtiqodi, shaxsiy gʻoyasini roʻyobga chiqarish istagi, oʻz qarashlarini amalda qaror toptirish xohishi yotadi. Joʻshqin tuygular, tabiat goʻzalligiga oshnolik hissi, sportga ishqivozlik, shahvoniy moyillik, shuningdek, qimor, giyohvandlikka berilish, diniy fanatizm ehtirosning omillari boʻlishi mumkin. ehtirosning kelib chiqishiga baʼzi ruhiy xastalik (shubhalanish, alahsirash, koʻzga allanarsalarning koʻrinishi, qoʻrquv kabilar)dagi hissiy holatlar sabab boʻladi. Ehtiros faol harakatga turtki beradi, hissiy va irodaviy xislatlarni uygunlashtiradi. Shaxsning maʼnaviy, aqliy, axloqiy, jismoniy fazilatlari qoʻshilib buyuk ishlar, yuksak jasorat, tengsiz kashfiyotga yetaklaydi. Ehtiros insonni oʻz oldiga qoʻygan maqsadini roʻyobga chiqarishga butun gʻayratini safarbar etuvchi koʻrinishga ega. Mehnat qilishga, bilim olishga intilish, jasorat, fidoyilik – ijobiy ehtiros namunasi boʻlsa, shaxsiyatparastlik, hirsga berilish, qasoskorlik, huquqtartibotni buzishga qaratilgan harakat salbiy ehtirosga misol boʻladi.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Vosita kelishigi

Grammatikada **vosita kelishigi** yoki **vosita-qurol kelishigi** gapdagi shaxsning biror ish-harakatni bajarishida vosita sifatida ishlatilinadigan otga (yaʼni vositaga) qoʻshiladigan kelishik qõshimchasidir. Misol: „Oʻquvchi qalamla yozmoqda“; bu gapda shaxs – *oʻquvchi* boʼlib, *qalam* soʼziga (xuddi Turkchadagi kabi) *-la* qoʼshimchasining qoʻshilgani qalamning vosita ekanligini anglatadi. Vosita kelishigi turkiy tillar taraqqiyotining qadimgi davrlariga xos boʻlgan.
Vosita kelishigining shakli Qadimgi Turk tilida **-n, -in, -ïn, -un, -ün** qoʻshimchalari bilan hosil boʻlgan: **arzu+n, adaq+in, til+in, qol+un, köz+ün** kabi.
Bu kelishik Oʻrxun-Enasoy va qadimgi turkiy tilning boshqa yodgorliklarida, „Qutadgʻu bilig“ va „Devonu lugʻatit-turk“ asarlarida ancha keng isteʼmolda boʻlib, vositani bildirishdan tashqari boshqa, ancha keng maʼnolarga ham ega boʻlgan.
Masalan: 1. Qurolni, vositani bildiradi, yaʼni ish-harakatning amalga oshuvi vosita kelishigidagi soʻzning ifodalagan narsasi yordamida, vositasida boʻladi: *Az tutuqigʻ alig**in** tutdi* (Oʻrxun-Enasoy) – „Azlar garovini qoʻli **bilan** tutdi“.
2. Ushbu qoʻshimchalar shuningdek birgalik kelishigining oʼrnida ham qoʼllanilgan.