Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Oʻrtacha quyosh vaqti

**Oʻrtacha quyosh vaqti** — oʻrtacha quyosh deb ataluvchi faraziy nuqtaning soat burchagi. Oʻrtacha quyosh haqiqiy quyosh bilan bir vaqtda bahorgi tengkunlik nuqtasi (T) da chiqib va yil davomida tekis harakatlanib, yana haqiqiy quyosh bilan bir vaqtda T ga qaytib keladi. 1925-yildan boshlab unga 12 soat qoʻshilib, Oʻrtacha quyosh vaqtining boshlanishi yarim kecha paytiga koʻchirilgan.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Funt (pul birligi)

**Funt** (lotincha pondus — vazn, ogʻirlik, tarozi toshi) — MAP pul birligi. 1funt =100 piastr=1000 millim. Xalqaro ifodasi EGP. Oʻzbekston Respublikasi Markaziy banki belgilagan kursi boʻyicha 1funt =163 soʻm 34 tiyin (2003, may). Shuningdek, Gibraltar (GIP, 1funt = 100 pens), Irlandiya (IEP, 1 funt = 100 pens), Kipr (CYP), Livan (LBP), Suriya (SYP) va Sudan (SDP) pul birliklari ham (hammasi = 100 piastr) funt deb yuritaladi.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# 1825

|  |  |
| --- | --- |
| Ming yilliklar: | 2-mingyillik |
| Asrlar: | * 18-asr
* **19-asr 20-asr
 |
| Oʻn yilliklar: | * 1800-lar
* 1810-lar
* **1820-lar 1830-lar
* 1840-lar
 |
| Yillar: | * 1818
* 1819
* 1820
* **1821 1822
* 1823
* 1824
 |

**1825-yil** — shanba kuni boshlanuvchi yil (taqvimni bu yerda koʻring). Bu davrda turli xalqlarda Grigoriy, musulmon, Eron va boshqa taqvimlar ishlatildi.

## Voqealar

## Tavalludlar

## Vafot etganlar

* 29 dekabr — Jacques-Louis David (Jak Lui David) (t. 1748), fransuz musavviri.
# Anizy-le-Grand

|name = Anizy-le-Grand
|commune status = Commune
|image = FR-02-Anizy.JPG
|caption = Church of Anizy-le-Château
|arrondissement = Laon
|canton = Laon-1
|INSEE = 02018
|postal code = 02320
|mayor = Ambroise Centonze-Sandras
|percentages = pagr
|align = none
|1968 |2199
|1975 |2201
|1982 |2345
|1990 |2335
|1999 |2383
|2007 |2444
|2012 |2505
|2017 |2533
|2020 |2587
}}

## Havolalar

### Natija
# 1-iyun

**1-iyun** — Grigoriy taqvimida yilning 152- (kabisa yilida 153-) kuni. Yil yakuniga 213 kun qoladi.

|  |
| --- |
| ← **iyun** → |
| Du | Se | Ch | Pa | Ju | Sh | Ya |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
| 2026-yil |

## Bayramlar

* Xalqaro bolalarni himoya qilish kuni

## Voqealar

*Yana qarang: Turkum:1-iyun voqealari*

* 1869 — Thomas Edison oʻzining birinchi patentini oldi.
* 1922 — Oltoy viloyati tashkil topdi.
* 1935 — Angliyada haydovchilik guvohnomasi olish uchun birinchi imtihon bo'lib o'tdi.
* 1967 — The Beatles *Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band* albomini chiqardi.
* 1980 — *CNN* telekanali efirga chiqa boshladi.

## Tavalludlar

*Yana qarang: Turkum:1-iyunda tugʻilganlar*

## Vafot etganlar

*Yana qarang: Turkum:1-iyunda vafot etganlar*

## Manbalar

## Havolalar

* days.peoples.ru (Wayback Machine saytida 2006-07-15 sanasida arxivlangan)(rus.)
# 1135

|  |  |
| --- | --- |
| Ming yilliklar: | 2-mingyillik |
| Asrlar: | * 11-asr
* **12-asr 13-asr
 |
| Oʻn yilliklar: | * 1110-lar
* 1120-lar
* **1130-lar 1140-lar
* 1150-lar
 |
| Yillar: | * 1128
* 1129
* 1130
* **1131 1132
* 1133
* 1134
 |

**1135-yil**. Bu davrda turli xalqlarda Yuliy, musulmon, Eron va boshqa taqvimlar ishlatildi.

## Voqealar

## Tavalludlar

## Vafot etganlar
# Benjamin Franklin

| Benjamin Franklin |
| --- |
|  |
|  |
| 6-Pansilvaniya shtati prezidenti |
| **Mansab davri** 1785-yil 18-oktabr – 1788-yil 5-noyabrgacha |
| Hukumat boshligʻi |
Charles Biddle Peter Muhlenberg David Redick |
| Oʻtmishdoshi |
John Dickinson |
| Vorisi |
Thomas Mifflin |
| AQShning Shvetsiyadagi vaziri |
| **Mansab davri** 1782-yil 28-sentabr – 1783-yil 3-aprelgacha |
| Oʻtmishdoshi |
Lavozim taʼsis etilgan |
| Vorisi |
Jonathan Russell |
| Shaxsiy maʼlumotlari |
| Tavalludi |
17-yanvar 1706-yil [E.U. 6-yanvar 1705-yil] Boston, Massachusetts boʻgʻozi, Britaniya Amerikasi |
| Vafoti |
17-aprel 1790-yil(1790-04-17) (84 yoshda) Filadelfiya, Pensilvaniya,  AQSH |
| Siyosiy partiyasi |
Mustaqil siyosatchi |
| Turmush oʻrtogʻi |
Deborah Read ​(1730–1774 vafot et.) |
| Onasi |
Abiah Folger |
| Otasi |
Josiah Franklin |
| Imzosi |  |

**Benjamin Franklin** (17-yanvar 1706-yil [E.U. 6-yanvar 1705-yil] — 17-aprel 1790-yil) AQShning asoschi otalaridan biridir. U yozuvchi, noshir, siyosiy faylasuf, siyosatchi, mason, pochtmeyster, olim, ixtirochi, yumorist, faol, davlat arbobi va diplomat boʻlgan. Olim oʻlaroq u elektr energiyasiga oid kashfiyotlari va nazariyalari ortidan Amerika maʼrifatparvarlari va fizika tarixida ahamiyatli shaxs boʻlgan. Ixtirochi oʻlaroq u yashinga qarshi uskuna, bifokal linza, Franklin pechkasi va shu kabi boshqa ixtirolari bilan tanilgandir. U koʻplab fuqarolik tashkilotlarini, jumladan Library Company, Filadelfiyaning ilk oʻt oʻchirish departamenti va Pensilvaniya universitetini tashkil etgan.

Benjamin Franklin qabri, Filadelfiya, Pensilvaniya.
## Manbalar

## Havolalar
# Burgomistr

**Burgomistr** (nem. *Bürgermeister*) — ayrim mamlakatlar (Germaniya, Belgiya, Niderlandiya, Avstriya) mahalliy boshqaruv organlarida oliy mansabdor shaxs. B.lar mazkur organlarda yetakchi rol oʻynaydi: markaziy hukumat vakili hisoblanadi, munitsipal (mahalliy) xizmatchllarni ishga tayinlaydi va ishdan boʻshatadi; byudjet tuzish va uni bajarish ishlariga boshchilik qiladi. B. Germaniyaning koʻpchilik yerlarida munitsipal kengashlar yoxud bevosita aholi tomonidan saylanadi (Germaniyaning Bavariya va Baden-Vyurtemberg yerlarida) yoki bevosita hukumat tomonidan tayinlanadi. Kuyi Saksoniya va Shim. Vestfaliya yerlarida asosan vakillik vazifalarini bajaradi.

## Adabiyotlar

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Eurovision qoʻshiq tanlovi 1965

| Eurovision qoʻshiq tanlovi 1965 *Eurovision qoʻshiq tanlovi* |
| --- |
| Sanalar |
| Final | 1965-yil 20-mart (1965-03-20) |
| Oʻtkazilishi |
| Boshlovchi(lar) | Renata Mauro |
| Namoyish etuvchi |  RAI |
| Qatnashchilar |
| Ovoz berish |
| Ovoz berish tizimi | Har bir mamlakatda 10 nafar hakamlar hay'ati a'zolari bor edi, ular eng yaxshi hakamlik qilgan qo'shiqlarga 5, 3 va 1 ball berishdi. Ballar qo'shildi va dastlabki uchta qo'shiq 5, 3 va 1 ballga ega bo'ldi. |
| Eurovision qoʻshiq tanlovi |
| ◄1964 • **1965** • 1966► |

Yashil — Qatnashayotgan mamlakatlar.
Sariq — Qatnashishdan voz kechgan mamlakatlar. Qizil — finalga oʻtmagan mamlakatlar
**Eurovision qoʻshiq tanlovi 1965** (inglizcha: *Eurovision Song Contest 1965*, fransuzcha: *Concours Eurovision de la chanson 1965*) — 1965-yilda oʻtkazilgan 10-Eurovision qoʻshiq tanlovi.

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy sayti (ingl.)
* *Eurovision qoʻshiq tanlovi 1965* IMDbda
* YouTubedagi rasmiy kanali
# 1860-lar

**1860-lar**

|  |
| --- |
| XVIII asr
1860 - 1869 yillar |
| 1830-lar • 1840-lar • 1850-lar — **1860-lar** — 1870-lar • 1880-lar • 1890-lar |
| 1860 • 1861 • 1862 • 1863 • 1864 • 1865 • 1866 • 1867 • 1868 • 1869 |

## Muhim Voqealar
# John Paul II

| Karol Jozef Vojtyla |
| --- |
|  |
| Tavalludi |
18-may 1920-yil |
| Vafoti |
4-fevral 2005-yil(2005-02-04) (84 yoshda) |
| Fuqaroligi | Polsha |
| Otasi | Karol Wojtyła |
| Onasi | Emilia Wojtyła |

**Ioann Pavel II** (Joannes Paulus) (1920.18.5, Krakov sh. yaqinidagi Vadovitse degan joy) — Rim papasi, Rim katolik cherkovi va Vatikan davlati boshligʻi. Fuqaro nomi — Karol Voytila. Temir yoʻl xizmatchisi oilasida tug‘ilgan. 1938 yilda gimnaziyani tugatib, Krakovdagi Yagellon unti falsafa fakultetiga oʻqishga kirdi. 1946 yilda ruhoniy rut-basini qabul qildi. 1948 yil Rimdagi "Angelikum" Dominikan universitetining falsafa fakultetini tugatdi va Polshaga kaytib turli diniy lavozimlarda ishladi, diniy seminariya va universitetda dars berdi. 1964 yildan Krakov sh. arxiyepiskopi. 1967 yil iyundan kardinal. 1978 yil 16 oktyabrda Rim papasi etib saylandi va Ioann Pavel II nomini oldi. Koʻpgina adabiy, falsafiy va diniy kitoblar muallifi.

## Manbalar

## Havolalar
# Dum

**Dum** — umurtqali hayvonlar tanasining keyingi qismi. Dum suvda hayot kechiruvchi hayvonlarda tana bilan bir tekis qoʻshilib ketgan dumsuzgichni hosil qiladi. Koʻpchilik quruqlikda yashaydigan hayvonlarda dum harakatlanish funksiyasini bajarmaydi, faqat sudralib yuruvchilar va dumli suvda va quruklikda yashovchilar dumi harakatlanishga yordam beradi. Qushlarning dum qismi qisqa boʻlib, unga boshqaruv patlari birikkan. Sut emizuvchi hayvonlar (maymunlar, opossum, ayrim chumolixoʻrlar) dumi daraxt shoxlariga ilashish, sakrovchi hayvonlar (kenguru, qoʻshoyoq, yer tovushqoni)da dum tayanch va boshqaruv yoki parashyut (olmaxon, tyin) vazifasini bajaradi. Kitsimonlarning kalta dumida suzgichlari joylashgan. Bir qancha sut emizuvchilar (odamsimon maymunlar) dumi yoʻqolib ketgan. Koʻp hollarda umurtqasiz hayvonlar tanasining keyingi qismi yoki oʻsimtasi ham dum deyiladi.

Tik turgan itning dumi (it noma'lum kelib chiqishi aralashmasidir)
## Adabiyot

* OʻzME. Birinchi jildum Toshkent, 2000-yil
# Avstriyada COVID-19 pandemiyasi

| Avstriyada COVID-19 pandemiyasi |
| --- |
|  |
| Kasallik |
COVID-19 |
| Virus shtammlari |
SARS-CoV-2 |
| Joylashuv |
Avstriya |
| Aniqlangan sanasi |
25-fevral 2020-yil |
| Boshlanishi |
Uxan, Xubey, Xitoy va Italiya. |
| Tasdiqlangan holatlar |
15,143 |
| Tuzalish |
12,282 |
| Oʻlimlar |
542 |
| Rasmiy vebsayt |
| coronavirus.gov |

COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Avstriyada ilk bor 2020-yil 25-fevral kunida tarqaldi.

## Epidemiyadan oldingi holat

2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.

COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.

## Vaqt jadvali

## Manbalar

## Havolalar
# Yua Mikami

**Momona Kitō** (yaponcha: *鬼頭 桃菜*, *Kitō Momona*) (1993-yil 16-avgustda tugʻilgan) **Yua Mikami** (yaponcha: *三上 悠亜*, *Mikami Yua*) taxallusi ostida tanilgan yaponiyalik pornoaktrisa va qoʻshiqchidir.

## Manbalar
# Nasdaq

Rasmiy logosi
**NASDAQ fond birjasi** yoki **NASDAQ**  bu Amerika fond birjasidir. Bu nom National Association of Securities and Dealers Automated Quotations toʻliq nomining qisqartmasidan olingan. AQShdagi eng yirik elektron birja hisoblanadi. NASDAQda 3700 ga yaqin kompaniya roʻyxatga olingan boʻlib, bu uni dunyodagi eng yirik savdo birjasi deb hisoblashga asos boʻladi.

## NASDAQ indekslari

NASDAQda faqatgina yuqori texnologiyali kompaniyalar aksiyalari kotirovka qilinmaydi, shu sababli butun boshli indekslar tizimi paydo boʻlgan, ularning har biri iqtisodiyotning tegishli sektoridagi vaziyatni aks ettiradi. Hozir NASDAQ elektron tizimida sotiladigan qimmatli qogʻozlarning kotirovkalariga asoslangan bunday indekslar oʻn uchtadir.

### Nasdaq Composite

Nasdaq Composite Indeksi NASDAQ fond birjasida joylashgan barcha kompaniyalarning aksiyalarini oʻz ichiga oladi (jami 5000 dan ortiq). Bozor qiymati quyidagicha hisoblanadi: kompaniya aksiyalarining umumiy soni bir aksiyaning joriy bozor qiymatiga koʻpaytiriladi.

### Nasdaq-100

Nasdaq-100 aksiyalari NASDAQ fond birjasida sotiladigan, kapitallashuvi boʻyicha 100 ta eng yirik kompaniyalarni oʻz ichiga oladi. Moliyaviy sektordagi kompaniyalar bu indeksga kirmaydi. 2021-yil holatiga koʻra, Nasdaq-100 ning 57 foizini texnologik kompaniyalar tashkil qiladi. Nasdaq birjasida QQQ tiker belgisi ostidagi fond Nasdaq-100 dinamikasini yuqori aniqlikda takrorlaydi.

### NASDAQning boshqa indekslari

* NASDAQ Bank Index — bank sektoridagi kompaniyalar uchun
* NASDAQ Biotechnology Index — tibbiyot va farmatsevtika kompaniyalari uchun
* NASDAQ Computer Index — kompyuterlar uchun dasturiy taʼminot va apparat vositalarini ishlab chiquvchi kompaniyalar uchun
* NASDAQ Financial Index — moliya sektoridagi kompaniyalar uchun, banklar va sugʻurta kompaniyalari bundan mustasno
* NASDAQ Industrial Index — sanoat kompaniyalari uchun
* NASDAQ Insurance Index — sugʻurta kompaniyalari uchun
* NASDAQ Telecommunications Index — telekommunikatsiya kompaniyalari uchun.

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy sayti (ingl.)
# Manga

Manga uslubida chizilgan surat
**Manga** (yaponcha: *漫画 マンガ*) — yapon komiksi boʻlib, XIX asr oxirida Yaponiyada shakllangan uslubda chiziladi. Yaponiyada manga juda ommalashgan. U romantika, komediya, drama, sport, jangari, ilmiy-fantastika va hokazo janrlarda yoziladi. 2007-yili manga bozori hajmi ¥406 milliard (taxminan $3,6 milliard), 2009-yili esa ¥420 milliard ($5,5 milliard)ga yetdi.

## Manbalar

## Yana qarang

* Anime
* Xentay
# Qotishma

Poʻlat eng keng qoʻllanadigan qotishma boʻlib, temirni 0.02-1.7% massali uglerod bilan aralashtirish natijasida hosil qilinadi.
**Qotishma** kamida bittasi metall boʻlgan ikki yoki undan koʻp unsurlarning qattiq aralashmasidir. Qotishma metall xossalariga ega boʻlgani bilan, tarkibidagi moddalardan farq qiladi.

Bir metalldan yasalgan qotishma shu metall xossalarini yaxshilaydi. Masalan, poʻlat uning asosiy masalligʻi — temirdan mustahkamroqdir. Odatda qotishmalar ularning masalliqlarini eritib, aralashtirish natijasida hosil qilinadi. Qotishmalar mashinasozlik, kemasozlik, aviatsiya va qurilish sanoatlarida qoʻllanadi.

## Qotishmalar

Keng miqyosda ishlab chiqariladigan qotishmalarga quyidagilar misol boʻladi:

| Qotishma nomi | Tarkibi | Xossasi | Qoʻllanilishi |
| --- | --- | --- | --- |
| Bronza | 80 — 92% Cu 2%Zn 6%Sn, Al, Pb, Si | Qattiq | Mashina qismlari, qurollar, sanʼat asarlari |
| Jez | 60 — 90% Cu 40 — 10% Zn | Yemirilishga barqaror, egiluvchanligi yuqori | Mashina ishlab chiqarishda, kimyo sanoatida, xoʻjalik buyumlar ishlab chiqarishda |
| Melxior | 70 — 80% Ni 18 — 30% Cu, Fe, Mn aralashmasi | Yemirilishga barqaror, koʻrinishi chiroyli yaltiroq | Tibbiy texnika, turmushda qoʻllanadigan idishlar, zargarlik buyumlari |
| Dyuralyuminiy | 80 — 95% Al 13 — 1,5% Cu 0,5% Mg 0,5% Mn va boshqalar | Bardoshli, yengil | Aviatsiyada, velosiped qismlari va boshqalar |
| Monel-metall | 65 — 70% Ni 30% Cu, Fe, Mn aralashmalari | Yemirilishga barqaror, ishqalanishga chidamli | Kimyo, neft sanoatida, tibbiyotda, kema, moneta yasashda ishlatiladi |
| Zanglamaydigan poʻlat | 60 — 80% Fe 10 — 20% Cr 8 –20% Ni va boshqalar | Mexanik barqarorlik, yemirilishga barqaror | Xirurgiya asboblari, idish-tovoqlar |
| Nixrom | Ni, Cr, Fe, Mn | Yuqori elektrli toʻsiq, yuqori haroratga chidamli | Elektr qizdirish elementlari |

## Havolalar

* Kimyo, metallar
# Katolik cherkovi

|  Catholic Church |
| --- |
| lotincha:* Ecclesia Catholica''** |
|  Muqaddas Pyotr bazilikasi, near Rim, Italiya |
| Siyosati |
Episkopal siyosat |
| Boshqarma |
Muqaddas taxt |
| Rahbar |
Francis |
| Maʼmuriyat |
Rim kuriyasi |
| Yeparxiya |
Archdioceses: 640 Dioceses: 2,851 |
| Keluvchilar |
221,700 |
| Liturgiya |
Katolik cherkovlari va liturgik marosimlari |
| Markaziy boshqaruv |
Vatikan shahri, Rim, Italiya |
| Asoschisi |
Iso Masih, hamda Katolik anʼanalar |
| Kelib chiqishi |
[[Xristianlik I asrda]] Quddus, Judea Rim imperiyasi |
| Ergashuvchilar soni |
1.285 milliard |
| Ruhoniylik |
Yepiskoplar: 5,237 Kashiylar: 415,792 Deakonlar: 44,566 |
| Rasmiy website |
Muqaddas taxt |

**Katolik cherkovi** yoki **Rim katolik cherkovi** (lotincha *Ekklesia Catholica Romana*) — eng yirik xristian cherkovi. Butun dunyo boʻyicha 1,2 milliarddan oshiq ergashuvchilar bordir.

## Yana qarang.

* Katolitsizm
* Xristianlik

## Manbalar
# Noktyurn

**Noktyurn** (frans. nocturne — tungi) — 1) XVIII asr Yevropada, asosan, puflama yoki torli va puflama sozlar ansambllari uchun kechki ochiq havoda ijro etiladigan syuita shaklidagi kichik pyesalar turkumi (Mas, V. Motsart, Y. Gaydn asarlari); 2) XIX asrdan kuychan, lirik harakterdagi, koʻpincha tun obrazi va sokinligi bilan yoʻgʻrilgan musiqa asari. Sekin yoki oʻrtacha surʼatda boʻlib, oʻrta qismi jonliroq. N.ning ilk namunasi fortepiano uchun J. Fild (Angliya) tomonidan yaratilgan, F. Shopen ijodida yetuk badiiy rivoj topgan. N. ayrim cholgʻular, shuningdek, ansambl (A. Borodinning 2-torli kvartetidagi N.), orkestr (Mas, K. Debyussining N.lari) uchun ham yozilgan. N. baʼzan vokal musiqada ham uchraydi (J. Rossini, M. Glinka va boshqalar). Oʻzbekiston kompozitorlaridan A. Kozlovskiyning "Lola" Fargona syuitasida, G. Mushelning "Kashmir afsonasi" ba-letidagi N.; X. Izomov, B. Zeydman, S. Varelaslarning fortepiano pyesalari, I. Akbarov, M. Yusupovlarning vokal asarlaridan N. va uning xususiyatlaridagi lavhalar oʻrin olgan.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# 9-oktyabr

**9-oktyabr** — Grigoriy taqvimida yilning 282- (kabisa yilida 283-) kuni. Yil yakuniga 83 kun qoladi.

|  |
| --- |
| ← **oktyabr** → |
| Du | Se | Ch | Pa | Ju | Sh | Ya |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| 2026-yil |

## Bayramlar

Butun jahon pochta kuni
*Yana qarang: Turkum:9-oktyabr bayramlari*

## Voqealar

Grobnitsa Karla Martella v Sen-Deni
*Yana qarang: Turkum:9-oktyabr voqealari*

* 680 — Karbala jangida Muhammad (sav) nabirasi Husayn ibn Ali oʻldirildi.
* 732 — Karl Martell *(tasvirda)* Puate jangida arablarni yengdi.
* 1780 — Buyuk quyun sodir boʻldi.
* 1868 — Karlos Sespedes Kubani Ispaniyadan mustaqil deb eʼlon qildi.
* 1911 — Xitoyda Ucha inqilobi.
* 1967 — Kosmos haqidagi kelishuv kuchga kirdi.

## Tavalludlar

1974-yil — Ozoda Nursaidova

*Yana qarang: Turkum:9-oktyabrda tugʻilganlar*

## Vafot etganlar

*Yana qarang: Turkum:9-oktyabrda vafot etganlar*

## Havolalar

* days.peoples.ru (Wayback Machine saytida 2012-01-27 sanasida arxivlangan)(rus.)
# Gudzon (daryo)

| Gudzon (daryo) |
| --- |
|  |
| Tavsif |
| Uzunligi | 492 |
| Suv sarfi | 210 m³/s |
| Joylashuvi |
|  |
| Davlat | AQSh |
| Gudzon (daryo) |

**Gudzon**, Xadson (inglizcha: *Hudson*) — AQSH sharqidagi daryo. Uzunligi 492 km. Havzasining mayd. 35 ming km2. Appalachi togʻlaridan boshlanadi. Yuqori oqimida ostona va sharshara koʻp. Atlantika okeaniga quyiladi. Qor va yomgʻir suvlaridan toʻyinadi. Oʻrtacha suv sarfi 630 m1/sek. Bahorda tulib oqadi. Suv rejimi toʻgʻonlar bilan tartibga solingan. Quyilish yeridan Troi sh.gacha kema katnaydi. G.— Nyu-YorkSteyt-Barjkanal suv yoʻli sistemasining muhim qismi. Daryoga yirik GESlar qurilgan. Quyilish joyida Nyu-York sh., daryo boʻylab Troy, Olbani, Xadson, Kingston sh.lari joylashgan. G.ni 1609 yilda G. Gudzon kashf qilgan va tavsiflagan, daryo uning nomi bilan atalgan.

## Adabiyotlar

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
# Birlashgan millatlar tashkilotining oziq-ovqat va qishloq xoʻjaligi tashkiloti

**Birlashgan millatlar tashkilotining oziq-ovqat va qishloq xoʻjaligi tashkiloti (FAO)** – hukumatlararo jahon tashkiloti, Birlashgan millatlar tashkilotining ixtisoslashgan muassasasi. 1945-yilda tuzilgan. Vazifasi: ovqatlanish, oziq-ovqat, qishloq xoʻjaligi masalalari boʻyicha maʼlumotlar yigish va ularni oʻrganish, oziq-ovqat mahsulotlari va boshqalarni ishlab chiqarish va sotishni yaxshilashga yordam berishdan iborat. Markaziy idorasi Italiyaning Rim shahrida joylashgan. 1999-yul oxirida tashkilotga 180 dan ortiq mamlakat aʼzo boʻldi. Rimda jahon boʻyicha qishloq xoʻjaligi va oziq-ovqat mahsulotlari yetishtirish, ishlab chiqarish va boshqaga oid statistik toʻplamlar nashr etadi.

## Vazifalar va maqsadlar

Vazifa va maqsadlar alohida konstitutsiyada, aniqrogʻi uning muqaddimasida belgilangan. Eng muhimlari quyidagilardir:

* Xalqlarning oziq-ovqat va turmush darajasini oshirish
* Oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarish va tarqatishni takomillashtirish
* Qishloq aholisining turmush sharoitini yaxshilash
* Jahon iqtisodiyotining rivojlanishiga va shu orqali odamlarning ochlikdan xalos boʻlishiga hissa qoʻshish

Tashkilot oʻz aʼzo davlatlarining siyosiy ishlariga aralashmasligi kerak.

Bu vazifalarni bajarishning eng muhim vositasi texnik yordam, ayniqsa kam rivojlangan mintaqalar uchun, masalan, oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarish uchun texnik nou-xaularni uzatishdir. Biroq, haqiqatda, ushbu istalgan texnologiyani uzatish yoʻlida koʻplab muammolar mavjud, birinchi navbatda, bilimlarni bepul uzatishni taqiqlovchi amaldagi patentlar, shuningdek, qabul qiluvchi hududlardagi noqulay siyosiy sharoitlar, qishloq va sanoatlashgan hududlar oʻrtasidagi madaniy farqlar.

## Tashkilot direktorlari

Tashkilot direktorlari (vakolat muddati bilan)| №. | Direktor | Mamlakat | Vakolat |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | John Boyd Orr |  Buyuk Britaniya | 1945-yil oktyabr – 1948-yil aprel |
| 2 | Norris E. Dodd |  AQSH | 1948-yil aprel – 1953-yil dekabr |
| 3 | Philip Vincent Cardon |  AQSH | 1954-yil yanvar – 1956-yil aprel |
| 4 | Herbert Broadley |  Buyuk Britaniya | 1956-yil aprel – 1956-yil noyabr |
| 5 | Binay Ranjan Sen |  Hindiston  | 1956-yil noyabr – 1967-yil dekabr |
| 6 | Addeke Hendrik Boerma |  Niderlandiya | 1968-yil yanvar – 1975-yil dekabr |
| 7 | Edouard Saouma |  Livan  | 1976-yil yanvar – 1993-yil dekabr |
| 8 | Jacques Diouf |  Senegal  | 1994-yil yanvar – 2011-yil dekabr |
| 9 | José Graziano da Silva |  Braziliya | 2012-yil yanvar – 2019-yil iyul |
| 10 | Qu Dongyu |  Xitoy | 2019-yil avgust oyidan beri |

## Adabiyotlar

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |